III AUa 426/19

Sąd Apelacyjny w BiałymstokuBiałystok2020-06-30
SAOSubezpieczenia społeczneustalenie płatnika składekWysokaapelacyjny
ZUSumowa zlecenieskładkipracodawcaspółkapowiązania kapitałoweprawo pracyubezpieczenia społeczne

Sąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS, potwierdzając, że umowy zlecenia zawierane przez pracowników z inną spółką nie podlegały oskładkowaniu jako praca na rzecz własnego pracodawcy, mimo powiązań kapitałowych.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych kwestionował brak oskładkowania przychodów z umów zlecenia, które pracownicy spółki DOM z o.o. zawierali z inną spółką (D. Sp. z o.o.), twierdząc, że była to faktyczna praca na rzecz ich pracodawcy (DOM). Sąd Okręgowy, a następnie Sąd Apelacyjny, uznały, że mimo powiązań kapitałowo-osobowych między spółkami, prace zlecone były rodzajowo odmienne od tych wykonywanych w ramach stosunku pracy, a spółka D. nie korzystała z rezultatów pracy pracowników DOM. W związku z tym, Sąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS.

Sprawa dotyczyła ustalenia, czy przychody z umów zlecenia zawartych przez pracowników spółki DOM z o.o. (będącej marketem budowlanym) z inną spółką, D. Sp. z o.o. (zajmującą się inwestycjami budowlanymi), powinny być oskładkowane jako praca na rzecz ich pracodawcy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) kwestionował decyzje organów niższej instancji, twierdząc, że mimo odmienności formalnej umów, pracownicy faktycznie świadczyli pracę na rzecz swojego pracodawcy (DOM), a zawieranie umów zlecenia miało na celu obejście przepisów prawa pracy i uniknięcie składek. Sąd Okręgowy w Olsztynie zmienił decyzje ZUS, ustalając, że wynagrodzenia z umów zleceń nie stanowią podstawy wymiaru składek. Sąd Apelacyjny w Białymstoku, rozpoznając apelację ZUS, podzielił ustalenia i rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego. Sąd Apelacyjny podkreślił, że kluczowe dla zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest faktyczne świadczenie pracy na rzecz pracodawcy, nawet jeśli umowa cywilnoprawna zawarta jest z podmiotem trzecim. W tej sprawie jednak, mimo powiązań kapitałowych i osobowych między spółkami DOM i D., Sąd Apelacyjny stwierdził brak dowodów na to, że spółka DOM korzystała z rezultatów pracy zleceniobiorców świadczonej na rzecz spółki D. Prace zlecone były rodzajowo odmienne od tych wykonywanych w ramach stosunku pracy, a spółka D. dysponowała własnymi środkami finansowymi na wypłatę wynagrodzeń. W konsekwencji, apelacja ZUS została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli nie udowodniono, że pracodawca faktycznie korzystał z rezultatów pracy zleceniobiorcy świadczonej na rzecz podmiotu trzeciego, a prace te były rodzajowo odmienne od tych wykonywanych w ramach stosunku pracy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że mimo powiązań kapitałowych i osobowych między spółkami, brak było dowodów na to, że pracodawca (DOM) faktycznie korzystał z pracy zleceniobiorców świadczonej na rzecz spółki D. Prace zlecone były rodzajowo odmienne od prac wykonywanych w ramach stosunku pracy, a spółka D. dysponowała własnymi środkami finansowymi na wypłatę wynagrodzeń. Kluczowe jest faktyczne świadczenie pracy na rzecz pracodawcy, a nie tylko istnienie powiązań między podmiotami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

(...) Spółka z o.o. Spółka Komandytowa

Strony

NazwaTypRola
(...) Spółki z o.o Spółki Komandytowejspółkawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.organ_państwowyorgan rentowy
A. K.osoba_fizycznazainteresowany
K. J.osoba_fizycznazainteresowany
P. J.osoba_fizycznazainteresowany
K. I. (1)osoba_fizycznazainteresowany
K. I. (2)osoba_fizycznazainteresowany
S. G.osoba_fizycznazainteresowany
W. B.osoba_fizycznazainteresowany
W. W.osoba_fizycznazainteresowany

Przepisy (6)

Główne

u.s.u.s. art. 8 § ust. 2a

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Za pracownika uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Celem regulacji jest ograniczenie korzystania przez pracodawców z umów cywilnoprawnych w celu ominięcia przepisów prawa pracy i uniknięcia składek.

Pomocnicze

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 98 § § 1 i 2

Kodeks postępowania cywilnego

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 10 § ust. 1 pkt 2

k.p. art. 3

Kodeks pracy

Definicja pracodawcy jako jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej zatrudniającej pracowników.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prace wykonywane w ramach umów zlecenia były rodzajowo odmienne od prac wykonywanych w ramach stosunku pracy. Spółka D. dysponowała własnymi środkami finansowymi na wypłatę wynagrodzeń zleceniobiorcom. Nie udowodniono, że pracodawca (DOM) faktycznie korzystał z rezultatów pracy zleceniobiorców świadczonej na rzecz spółki D. Spółki DOM i D. stanowią odrębne byty prawne i nie tworzą jednej jednostki organizacyjnej ani jednego zakładu pracy. Powiązania kapitałowe i osobowe między spółkami nie są wystarczające do uznania ich za jednego pracodawcę.

Odrzucone argumenty

Prace zlecone były faktycznie wykonywane na rzecz pracodawcy (DOM), mimo formalnego zawarcia umowy z podmiotem trzecim (D.). Istnienie powiązań kapitałowych i osobowych między spółkami DOM i D. uzasadnia traktowanie ich jako jednego pracodawcy. Zawieranie umów zlecenia przez pracowników z podmiotem powiązanym miało na celu obejście przepisów prawa pracy i uniknięcie składek na ubezpieczenia społeczne.

Godne uwagi sformułowania

„Praca wykonywana na rzecz pracodawcy” to zatem praca, której rzeczywistym beneficjentem jest pracodawca, niezależnie od formalnej więzi prawnej łączącej pracownika z osobą trzecią. Celem takiej regulacji było: po pierwsze - ograniczenie korzystania przez pracodawców z umów cywilnoprawnych celem zatrudnienia własnych pracowników dla realizacji tych samych zadań, które wykonują oni w ramach łączącego strony stosunku pracy, by w ten sposób ominąć ograniczenia wynikające z ochronnych przepisów prawa pracy i uniknąć obciążeń z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne od tychże umów. W obrocie gospodarczym obie te spółki stanowią odrębne byty prawne a to, że te same osoby występują w kilku podmiotach jako ich wspólnicy czy udziałowcy, w obecnych realiach gospodarczych nie jest czymś nadzwyczajnym ani negatywnym.

Skład orzekający

Barbara Orechwa-Zawadzka

przewodniczący

Sławomir Bagiński

sędzia

Marek Szymanowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów stosowania art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w przypadku umów cywilnoprawnych zawieranych przez pracowników z podmiotami trzecimi, gdy istnieją powiązania kapitałowe i osobowe między tymi podmiotami a pracodawcą."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, gdzie kluczowe jest udowodnienie braku faktycznego korzystania przez pracodawcę z pracy zleceniobiorcy oraz odmienności rodzajowej prac.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu oskładkowania umów cywilnoprawnych zawieranych przez pracowników z podmiotami powiązanymi, co ma istotne znaczenie praktyczne dla wielu firm i pracowników.

Czy praca 'po godzinach' dla powiązanej firmy zawsze podlega składkom ZUS? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn.akt III AUa 426/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 czerwca 2020 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Barbara Orechwa-Zawadzka Sędziowie: Sławomir Bagiński Marek Szymanowski Protokolant: Edyta Katarzyna Radziwońska po rozpoznaniu na rozprawie 24 czerwca 2020 r. w B. sprawy z odwołania (...) Spółki z o.o Spółki Komandytowej przy udziale zainteresowanych: A. K. , K. J. , P. J. , K. I. (1) , K. I. (2) , S. G. , W. B. , W. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o ustalenie płatnika składek i podstawy wymiaru składek na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 9 maja 2019 r. sygn. akt IV U 933/18 I. oddala apelację, II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. na rzecz (...) spółka z o.o. Spółka Komandytowa 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję. S. B. O. M. S. III AUa 426/19 UZASADNIENIE Decyzjami z dnia 23 maja 2018r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. stwierdził w stosunku do zainteresowanych : A. K. , W. B. , S. G. , K. I. (2) , K. I. (1) , P. J. , K. J. i W. W. , łączne ,,oskładkowanie” przychodu z umów zleceń zawartych z D. Sp. z.o.o przez w/w zainteresowanych z przychodami z umów o pracę przez nich zawartych ze swoim pracodawcą (...) spółka jawna ( obecnie (...) z.o.o spółka komandytowa.) Sąd Okręgowy w Olsztynie , którym rozpoznawał odwołanie DOM spółki z.o.o.spółki komandytowej od tej decyzji, wyrokiem z dnia 9 maja 2019r. zmienił zaskarżone decyzje w ten sposób , że ustalił ,iż podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne ,rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne w/w 8 osób zainteresowanych, nie stanowią wynagrodzenia uzyskane z tytułu umów zleceń zawartych z D. sp. z o.o w okresach wskazanych w zaskarżonych decyzjach (pkt I) i zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. na rzecz (...) z.o.o spółki komandytowej 720zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt II) Z ustaleń Sądu Okręgowego wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. przeprowadził kontrolę płatników składek DOM M. M. (1) , (...) Spółka Jawna , (...)-(...) N. , ul. (...) , w okresie od 11.09.2017 r. do 07.11.2017 r., (...) Spółka z o. o. , (...)-(...) N. , ul. (...) , w okresie od 03.10.2017 r. do 09.11.2017 r. Zainteresowani w sprawie: A. K. , W. B. , S. G. , K. I. (2) ,, K. I. (1) , P. J. , K. J. oraz W. W. są (byli) zatrudnieni w spółce (...) spółka jawna (obecnie (...) Spółka z o. o Spółka Komandytowa (zwana dalej DOM) na umowę o pracę w markecie budowlanym (...) w N. i D. głównie w charakterze sprzedawców ale też w charakterze: magazynierów, kierowców, projektantów aranżacji wnętrz – łazienek. (...) spółka z o. o. , (zwana dalej D. ) prowadziła inwestycje w postaci budowy i sprzedaży osiedla wielorodzinnego na ul. 3 maja 2 w N. ( osiedle (...) ). W tym celu D. zawarła z M. S. (dyrektorem (...) spółki (...) ) umowę zlecenia w przedmiocie wyceny 3 dachów dla klienta firmy (...) oraz z M. T. na konserwacje regałów należących do firmy (...) . W związku z powyższym spółka na krótkie okresy zawierała umowy zlecenia z zaineresowanymi na prace związane z tą inwestycją, których przedmiotem były między innymi: prace porządkowe klatek i parkingów, transportu elementów ogrodzeniowych, konserwacji bram wjazdowych, drzwi garażowych, sporządzanie ogłoszeń o sprzedaży garaży itp. Spółka ta w toku działalności poszerzyła swoją działalność (po zakończeniu inwestycji budowlanej) o sprzedaż materiałów budowlanych. Zainteresowana A. K. – z wykształcenia ekonomistka, w spółce (...) jest zatrudniona od 12 lat na stanowisku sprzedawcy. Swoją umowę zlecenia z firmą (...) wykonywała po godzinach pracy. Polegała ona na: wycenie i sporządzeniu zamówień na 3 dachy, przygotowaniu wyceny na dach budynku gospodarczego, przygotowaniu i sprawdzeniu stanów magazynowych na dzień 31 sierpnia 2016 r., poszukiwaniu budynków do remontu , zliczeniu stanów magazynowych na dzień 1 grudnia 2016 r., przygotowaniu i przeliczeniu stanów magazynowych na 30 grudnia 2016 r. K. J. (księgowa zatrudniona w spółce (...) ) wykonywała pracę na podstawie umów zlecenia z firmą (...) , których przedmiot związany był z wykonaniem analizy sprzedaży za II/16, za (...) 2016, sprawdzeniem raportów obrotu za III KW (...) . W. W. w ramach umów zlecenia na rzecz spółki (...) wykonywał prace polegające na konserwacji drzwi garażowych na terenie nieruchomości przy ul. (...) w N. oraz na transporcie piasku na osiedle (...) w N. . Podobne zadania na wymienionej nieruchomości realizował zainteresowany P. J. , który w ramach umów zlecenia wykonywał prace porządkowe – posprzątanie garaży. Tożsame prace porządkowe na terenie tych obiektów wykonywała S. G. . Także K. I. (2) z tytułu umów zlecenia wykonywał naprawy uszkodzonego ogrodzenia na osiedlu (...) oraz naprawy bramy wjazdowej przy ul. 3- M. 2. Zainteresowana K. I. (1) w ramach umów zlecenia zawieranych z (...) spółka z o.o. wykonywała prace związane z analizami i raportami sprzedaży dotyczącymi tej spółki. W. B. z tytułu zawartych umów zlecenia ze spółką (...) przygotowywał wycenę oświetlenia oraz ofertę cenową, a ponadto prace porządkowe związane z posprzątaniem klatek schodowych i czyszczenie posesji C. . Świadek D. K. – technik ekonomista, zatrudniona w spółce (...) od 2006 r., zajmuje się w spółce sprawami kadrowymi i płacami. W ramach umowy zlecenia sprawdzała dokumenty księgowe, zajmowała się sprzedażą mieszkań, czy parkingów na osiedlu (...) , sporządzaniem umów zleceń oraz akt pracowniczych. Wynagrodzenia z umów zleceń należne wnioskodawcom pochodziły wyłącznie ze środków D. i stanowiły jej koszty. Nie były one refinansowane przez spółkę (...) . Prace wykonywane w oparciu o umowę zlecenia nie wchodziły w zakres prac wykonywanych przez zainteresowanych na rzecz spółki (...) . Była ona rodzajowo odmienna. Sąd Okręgowy przytoczył przepis art.8 ust 2 ustawy z dnia 13 października 1998r.o systemie ubezpieczeń społecznych i stwierdził, iż rozszerza on pojęcie pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych poza sferę stosunku pracy. Dotyczy ono dwóch sytuacji. Pierwszą jest wykonywanie pracy na podstawie jednej z wymienionych w nim umów prawa cywilnego ( umowy zlecenia, o dzieło ) przez osobę, która umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy. Drugą sytuacją jest wykonywanie pracy na podstawie jednej z tych umów przez osobę, która wymienioną umowę zawarła z osobą trzecią, jednakże w jej ramach wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. W tym ostatnim przypadku, to w istocie pracodawca jest rzeczywistym beneficjentem pracy świadczonej przez pracownika - zleceniobiorcę/wykonawcę dzieła, bez względu na to, czy w trakcie jej wykonywania pracownik pozostaje pod faktycznym kierownictwem pracodawcy i czy korzysta z jego majątku. Celem takiej regulacji było: po pierwsze - ograniczenie korzystania przez pracodawców z umów cywilnoprawnych celem zatrudnienia własnych pracowników dla realizacji tych samych zadań, które wykonują oni w ramach łączącego strony stosunku pracy, by w ten sposób ominąć ograniczenia wynikające z ochronnych przepisów prawa pracy i uniknąć obciążeń z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne od tychże umów oraz po drugie - ochrona pracowników przed skutkami fluktuacji podmiotowej po stronie zatrudniających w trakcie procesu świadczenia pracy, polegającej na przekazywaniu pracowników przez macierzystego pracodawcę innym podmiotom (podwykonawcom), którzy zatrudniają tych pracowników w ramach umów cywilnoprawnych w ogóle nieobjętych obowiązkiem ubezpieczeń społecznych (umowa o dzieło) lub zwolnionych z tego obowiązku w zbiegu ze stosunkiem pracy (por. uchwałę z dnia 2 września 2009 r., II UZP 6/09, OSNP 2010 nr 3-4, poz. 46 oraz wyroki: z dnia 11 maja 2012 r., I UK 5/12, OSNP 2013 nr 9-10, poz. 117; z dnia 14 stycznia 2010 r., I UK 252/09, z dnia 2 lutego 2010 r., I UK 259/09, oraz z dnia 18 października 2011 r., III UK 22/11, OSNP 2012 nr 21-22, poz. 266). „Praca wykonywana na rzecz pracodawcy” to zatem praca, której rzeczywistym beneficjentem jest pracodawca, niezależnie od formalnej więzi prawnej łączącej pracownika z osobą trzecią. Oznacza to, że bez względu na rodzaj wykonywanych czynności przez pracownika wynikających z umowy zawartej z osobą trzecią oraz niezależnie od tożsamości rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę i osobę trzecią, wystarczającą przesłanką zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej jest korzystanie przez pracodawcę z wymiernych rezultatów pracy swojego pracownika, wynagradzanego przez osobę trzecią ze środków pozyskanych od pracodawcy na podstawie umowy łączącej pracodawcę z osobą trzecią. Z punku widzenia przepływów finansowych, to pracodawca przekazuje osobie trzeciej środki na sfinansowanie określonego zadania, stanowiącego przedmiot swojej własnej działalności, a osoba trzecia, wywiązując się z przyjętego zobowiązania, zatrudnia pracowników pracodawcy. Wszystko to zaś ma na celu obniżenie kosztów zatrudnienia przez zastąpienie „oskładkowanego” wynagrodzenia za pracę „nieoskładkowanym” wynagrodzeniem za wykonanie dzieła lub za wykonanie usług .Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, bowiem - po pierwsze, nie ujawniono w toku postępowania jakiejkolwiek umowy pomiędzy osobą trzecią ( D. ) a pracodawcą (DOM) w ramach której ten pierwszy podmiot miałby wykonywać usługi na rzecz pracodawcy (DOM) i otrzymywać z tego tytułu jakiekolwiek środki finansowe, - po drugie, zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że zlecone w ramach umów zleceń prace zainteresowanym były zadaniami własnymi spółki (...) związanymi głównie z prowadzaną przez nią inwestycją w postaci budowy i sprzedaży mieszkań na osiedli (...) w N. , - po trzecie, z tej perspektywy zrozumiałym się staje to, że pracownicy spółki (...) na rzecz spółki (...) wykonywali rodzajowo całkowicie odmienne prace niż na rzecz swojego pracodawcy, gdyż w głównym zrębie działalność spółek była całkowicie odmienna ( D. – prowadzenie inwestycji budowlanej, DOM – marketowa sprzedaż materiałów budowlanych). W tej sytuacji jasnym staje się, że w tej sytuacji jasnym staje się, że spółka (...) nie mogła zlecać spółce (...) wykonywania usług „na swoją rzecz,” skoro przedmiot działalności tych podmiotów co do zasady się nie pokrywał, - po czwarte, bez znaczenia dla zastosowania spornej regulacji - art. 8 ust 2 a ustawy z dnia 13 października 1998 o systemie ubezpieczeń społecznych – pozostaje uwypuklana przez organ rentowy kwestia powiązań kapitałowo – osobowych obu spółek, która w obrocie prawnym co do zasady nie jest zjawiskiem nagannym. Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy uwzględnił odwołanie, zaś o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 102 kpc Apelacje od powyższego wyroku złożył organ rentowy, zarzucając naruszenie prawa materialnego art. 8 ust.2 i art.18 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. DZU z 2019r. poz.300).Wskazując na powyższe skarżący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania ,ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje. Sąd Apelacyjny zważył , co następuje : Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń i wydał trafne, odpowiadające prawu rozstrzygnięcie. Sąd Apelacyjny przyjmuje poczynione w pierwszej instancji ustalenia faktyczne za własne, czyniąc je zarazem integralną częścią niniejszego orzeczenia, w konsekwencji czego nie zachodzi potrzeba ich szczegółowego powtarzania. Organ rentowy zarzucił w apelacji Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisu art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Naruszenia tego przepisu upatrywał w tym, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie dawał podstawy do stwierdzenia, że ubezpieczeni w ramach umów cywilnoprawnych zawartych ze spółką (...) świadczyli faktycznie pracę na rzecz spółki (...) , której byli pracownikami. Podkreślił, że w takiej samej sytuacji były również inne osoby, które podobnie jak zainteresowani wykonywali umowy zlecenia - po godzinach pracy lub w dni wolne od pracy. Dyspozycje prac tym osobom, odbiór i sprawdzenie prac dokonywały osoby zlecające, którymi byli właściciele i kierownicy zatrudnieni w firmie (...) . Spółka (...) wystawiała faktury dla DOM na wszystkie koszty związane z wynagrodzeniem zleceniobiorców. Od wynagrodzenia uzyskanego z tytułu umów zlecenia przez płatnika składek (...) Sp. z o.o. zostały naliczone wyłącznie składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zdaniem organu rentowego zawieranie umów zlecenia z pracownikami było działaniem zmierzającym nie tylko do stworzenia im możliwości „dorobienia" do podstawowej pensji, ale także, a w zasadzie przede wszystkim, do wykorzystania ich pracy w celu obejścia przepisów o czasie pracy oraz w celu zaoszczędzenia na składkach. Konstatacji takiej nie stoi na przeszkodzie, że ubezpieczeni wykonywali na rzecz spółki (...) czynności odmienne od tych, jakie wykonywane były w ramach stosunków pracy. Zbudowanie takiego modelu funkcjonowania było możliwe wyłącznie,z uwagi na istniejące powiązania pracodawców. Organ rentowy zwrócił też uwagę, że ma obowiązek stania na straży równego traktowania ubezpieczonych i zapewnienia ochrony ubezpieczeniowej „słabszej" stronie stosunku cywilnoprawnego, tj. zleceniobiorcom, którzy de facto wykonują zadania na rzecz własnego pracodawcy. Wydanie zaskarżonych decyzji służyło zatem ochronie słusznego interesu ubezpieczonych oraz interesu społecznego. W interesie ubezpieczonych jest bowiem, aby od wszystkich przychodów były odprowadzane przewidziane prawem składki, w tym również od umów zlecenia. Natomiast sytuacja, w której pracodawca, dla realizacji bieżących celów gospodarczych, stale realizuje schemat „krzyżowego" zatrudniania pracowników (umowa o pracę spółce s.c. i umowa zlecenia w sp. z o.o.) jednoznacznie wskazuje na zamiar uniknięcia zobowiązań publicznoprawnych z pokrzywdzeniem zatrudnianych osób. Taki sposób zatrudniania (poprzez unikanie odprowadzania prawem określonych składek na ubezpieczenia społeczne) nie może podlegać ochronie jako zmierzający do uniknięcia zobowiązań publicznoprawnych i jest sprzeczny ze społeczno-gospodarczą istotą zatrudnienia pracowniczego oraz ubezpieczenia społecznego. Natomiast spółka (...) wskazywała, że Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego; tj. art. 8 ust. 2a i 18 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych . W ocenie spółki, wbrew twierdzeniom organu rentowego zainteresowani , zatrudnieni w spółce (...) w ramach umów zlecenia zawieranych ze spółką (...) , wykonywali prace po godzinach pracy w spółce (...) , rodzajowo inne od tych wykonywanych w ramach umowy o pracę. Spółka. Wszystkie prace z umów zlecenia zrealizowane zostały na rzecz zleceniodawcy spółki (...) . Spółka (...) nie refinansowała kosztów jej pracy na rzecz D. , nie wystawiała żadnych faktur dla spółki (...) za wykonaną przez nią pracę. Ustalone w umowach zlecenia wynagrodzenia spółka (...) wypłacała wyłącznie ze środków własnych. Pracodawca spółka (...) nie korzystała z efektów pracy zainteresowanych wykonywanej w ramach umów zlecenia. Fakt, że obie spółki powiązane są ze sobą osobowo poprzez to, że wspólnikami obu są te same osoby, nie miał w sprawie żadnego znaczenia. W obrocie gospodarczym obie te spółki stanowią odrębne byty prawne a to, że te same osoby występują w kilku podmiotach jako ich wspólnicy czy udziałowcy, w obecnych realiach gospodarczych nie jest czymś nadzwyczajnym ani negatywnym. Rozstrzygnięcie sprawy wymagało zatem dokonania oceny, czy do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i w konsekwencji zdrowotne zainteresowanych w okresach szczegółowo wymienionych w zaskarżonej decyzji zastosowanie znajdzie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Zgodnie z treścią art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych za pracownika, w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Nie ulega wątpliwości, iż potrzeba wprowadzenia tej regulacji wynikała z dwóch zasadniczo niekorzystnych zjawisk, jakie dostrzegł ustawodawca. Po pierwsze z dążenia pracodawców do zmniejszenia obciążeń z tytułu składek, co osiągano poprzez zawieranie z własnymi pracownikami także umów cywilnoprawnych, które nie były oskładkowane tak jak umowy o pracę. Po drugie, część pracodawców zawierając dodatkowe umowy cywilnoprawne, faktycznie o wykonywanie tych samych czynności i w tych samych okolicznościach, co w ramach stosunku pracy, omijała szereg bezwzględnie wiążących strony stosunku pracy przepisów, w tym zwłaszcza co do czasu pracy. Kierując się zasadą powszechności ubezpieczenia społecznego, orzecznictwo w przypadku art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, skłania się do wykładni rozszerzającej. W uchwale z 2 września 2009r., (II UZP 6/09, OSNP Nr 3-4/2010, poz. 46), Sąd Najwyższy stwierdził, że pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej, jest płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne. Zdaniem Sądu Apelacyjnego nie ulega wątpliwości, że w ukształtowanym - na gruncie tego przepisu - orzecznictwie przyjmuje się, że przepis ten rozszerza pojęcie pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych poza sferę stosunku pracy. .Rozszerzenie to dotyczy dwóch sytuacji. Pierwszą jest wykonywanie pracy na podstawie jednej z wymienionych w nim umów prawa cywilnego przez osobę, która umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy. Drugą jest wykonywanie pracy na podstawie jednej z tych umów przez osobę, która wymienioną umowę zawarła z osobą trzecią, jednakże w jej ramach wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Przesłanką decydującą o uznaniu takiej osoby za pracownika w rozumieniu ustawy systemowej jest to, że pracownik - będąc pracownikiem związanym stosunkiem pracy z danym pracodawcą - jednocześnie świadczy na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z inną osobą. Jak wcześniej wspomniano, celem takiej regulacji było ograniczenie korzystania przez pracodawców z umów cywilnoprawnych celem zatrudnienia własnych pracowników dla realizacji tych samych zadań, które wykonują oni w ramach łączącego strony stosunku pracy, by w ten sposób ominąć ograniczenia wynikające z ochronnych przepisów prawa pracy i uniknąć obciążeń z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne od tychże umów. Podstawowym skutkiem uznania osoby wskazanej w art. 8 ust. 2a za pracownika, jest objęcie jej obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi, chorobowym i wypadkowym tak, jak pracownika ( art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ). W związku z tym osoba ta podlega obowiązkowi zgłoszenia do wymienionych ubezpieczeń społecznych. Obowiązek ten obciąża płatnika składek ( art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ). Jest on także zobowiązany obliczać, rozliczać i przekazywać składki co miesiąc do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( art. 17 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ). Ponadto, płatnicy składek w stosunku do pracownika, obliczają części składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe finansowane przez ubezpieczonych i po potrąceniu ich ze środków ubezpieczonych przekazują do Zakładu ( art. 17 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ). Sąd Apelacyjny podziela pogląd, że pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy zawartej z nim lub z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu tej umowy (por. szersze wywody w tym zakresie uchwała SN z 2 września 2009 r., II UZP 6/09, OSNP 2010 nr 3-4, poz. 46 oraz wyrok SN z 11 maja 2012 r., I UK 5/12, OSNP 2013 nr 9-10, poz. 117, wyrok SN z 14 stycznia 2010 r., I UK 252/09, LEX nr 577824; wyrok SN z 2 lutego 2010 r., I UK 259/09, LEX nr 585727, wyrok SN z 18 października 2011 r., III UK 22/11, OSNP 2012 nr 21-22, poz. 266, wyrok SN z 3 kwietnia 2014 r. II UK 399/13 ). W świetle prawidłowych ustaleń Sądu Okręgowego, zainteresowani w okresach objętych zaskarżoną decyzją byli pracownikami spółki (...) i jednocześnie poza godzinami pracy bądź w dni wolne od pracy świadczyli na rzecz spółki (...) w oparciu o umowy cywilnoprawne (zlecenia) określone w ich usługi . W okresach objętych zaskarżoną decyzją DOM M. M. (1) , (...) Spółka Jawna (powstała w 1992 r.) prowadziła działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży detalicznej materiałów budowlanych, przemysłowych oraz montażu, usług budowlanych i transportu. M. M. (1) oraz R. M. byli również udziałowcami i członkami zarządu w (...) Spółka z o. o. (...) Spółka z o.o. powstała w 2007 r. w związku z budową budynku wielorodzinnego w N. . Przedmiotem jej działalności było m.in. zagospodarowanie i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek. Spółka ta prowadziła inwestycję w postaci budowy i sprzedaży osiedla wielorodzinnego przy ul. 3 maja 2 w N. ( osiedle (...) ) a od 2014 r. dodatkowo prowadzi działalność, podobną do spółki (...) , polegającą na sprzedaży hurtowej materiałów przemysłowych (sprawozdanie zarządu D. k. 39). A zatem obie spółki są powiązane ze sobą osobami udziałowców i członków zarządu. Prowadzą wspólne interesy handlowe. Z informacji o przychodach, dochodach i kosztach spółek (...) w latach 2013 – 2016 (k. 35-37) oraz sprawozdań zarządu z działalności D. (k. 39-42) wynika, że spółka (...) posiadała własny kapitał, przychody (odrębne od spółki (...) ) i wypracowane własne środki finansowe umożliwiające zarówno prowadzenie działalności, jak i wypłatę wynagrodzenia swoim pracownikom oraz zleceniobiorcom. Zestawienie przychodów, kosztów i dochodów (...) spółki z o. o. obrazuje, że w 2013 r. uzyskała ona przychody w wysokości 2.150136,00 zł, koszty wyniosły 2.129 698,00 zł i dochód wyniósł 20.438,00 zł; w 2014 r. uzyskała ona przychody w wysokości 1.984 333,00 zł, koszty wyniosły 1.971149,00 zł i dochód wyniósł 13.184,00 zł; w 2015 r. uzyskała ona przychody w wysokości 1.706 868,00 zł, koszty wyniosły 1.692 226,00 zł i dochód wyniósł 14.642,00 zł; w 2016 r. uzyskała ona przychody w wysokości 2.491 107,00 zł, koszty wyniosły 2.481 008,00 zł i dochód wyniósł 10.099,00 zł. Na uzyskane przychody składały się przychody z tytułu sprzedaży mieszkań, garaży, miejsc postojowych, udziału w drodze, sprzedaż usług i towarów. Środki pieniężne uzyskane od (...) sp. z o. o. sp. k. z tytułu usług towarów handlowych wyniosły: w 2013 r. – 1.507 115,00 zł; w 2014 r. – 1.655 991,00 zł; w 2015 r. – 1.629 147,00 zł; w 2016 r. – 2.380 009,00 zł. Natomiast uzyskane od innych kontrahentów z tytułu mieszkań, garaży, miejsc postojowych, udziału w drodze wyniosły: w 2013 r. – 643 021,00 zł; w 2014 r. – 318 342,00 zł; w 2015 r. – 77 721,00 zł; w 2016 r. – 111 098,00 zł. Natomiast zestawienie przychodów, kosztów i dochodów (...) spółki z o. o. sp. obrazuje, że w 2013 r. uzyskała ona przychody w wysokości 16.988 443,00 zł, koszty wyniosły 16.640 323,00 zł i dochód wyniósł 348 120,00 zł; w 2014 r. uzyskała ona przychody w wysokości 17.956 576,00 zł, koszty wyniosły 17.504 628,00 zł i dochód wyniósł 451 948,00 zł; w 2015 r. uzyskała ona przychody w wysokości 18.377 429,00 zł, koszty wyniosły 17.636 731,00 zł i dochód wyniósł 740 698,00 zł; w 2016 r. uzyskała ona przychody w wysokości 20.514 989,00 zł, koszty wyniosły 19.590 971,00 zł i dochód wyniósł 924 018,00 zł. Z wyjaśnienia spółki (...) wynika, że spółka (...) wystawiała faktury dla spółki (...) za sprzedawane jej towary handlowe oraz za świadczone dla DOM różne usługi, w tym w szczególności: kompleksowe usługi w zakresie przyjmowania i wydawania towarów, utrzymywania porządku i sprzątania pomieszczeń oraz placów, pilnowania mienia itp. Spółka (...) nie dokonywała przelewów finansowych dla spółki (...) na wypłatę wynagrodzeń dla zleceniobiorców. Przelewała wyłącznie środki finansowe będące opłatą faktur wystawionych spółce (...) przez D. za sprzedaż towarów i różnych ww. usług. Opisane zestawienia i informacje stanowią potwierdzenie, że wynagrodzenia zleceniobiorców wykonujących pracę na rzecz spółki (...) w ramach umów zlecenia nie były refinansowane były przez pracodawcę tj. spółkę (...) . Organ rentowy nie wykazał, że było inaczej. Podkreślić należy, że obie spółki stanowią odrębne jednostki prawne. Nie tworzą jedności pod względem organizacyjnym i finansowym. Spółka (...) jest spółką jawną a (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością . Spółka (...) jest akcjonariuszem (...) S.A ( (...) Składy Budowlane ). Spółka (...) –nie jest ( informacja k.98) . W latach 2013-2017 spółka (...) zatrudniała 87 pracowników a D. (...) pracowników, większości na podstawie umów o pracę na czas określony. Nie można uznać, że spółki stanowiły jedną jednostkę organizacyjną będącą pracodawcą dla wszystkich zatrudnionych osób w związku z tym, że (...) spółki (...) i udziałowcami spółki (...) były te same osoby : M. M. (1) i R. M. . Każda ze spółek prowadzi odrębną działalność gospodarczą i w obrocie prawnym traktowane są jako osobne podmioty. Okoliczność, że świadczą sobie wzajemnie usługi oraz dokonują między sobą transakcji handlowych nie uprawnia do przyjęcia, że stanowią jeden zakład pracy. Zgodnie z art. 3 k.p. pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. W orzecznictwie Sądu Najwyższego widoczna jest tendencja do uznawania za pracodawcę, w złożonych strukturach organizacyjnych, niższego szczebla tej struktury. Na przykład, jeżeli spółka prawa handlowego ma oddziały w różnych miejscowościach, to one są zazwyczaj uważane za pracodawców, a nie spółka, mimo że ona jest osobą prawną. Przykładowo w wyroku z 6.11.1991 r., I PRN 47/91 , LEX nr 13629, Sąd Najwyższy stwierdził, że każda osoba prawna jest pracodawcą w rozumieniu art. 3 , chyba że dla niektórych pracowników za pracodawcę należy uznać jednostkę organizacyjną stanowiącą jej część składową. Podobne stanowisko zajmował Sąd Najwyższy w odniesieniu do jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa oraz gminnych jednostek organizacyjnych. Zdaniem Sądu Apelacyjnego brak jest podstaw pozwalających na uznanie spółek (...) za jednego pracodawcę o złożonych strukturach organizacyjnych ,w rozumieniu art.3 k.p w stosunku do wszystkich pracowników i zleceniobiorców zatrudnionych w każdej ze spółek , nawet , jeśli w ostatnim okresie przedmiot działalności obu spółek był podobny. Przesłuchany przed Sądem Apelacyjnym w sprawach III AUa 380/19, III AUa 388/19 i III AUa 435/19 współwłaściciel spółek (...) zaznał, że każda spółka miała odrębne finanse, kredyty , każda oddzielnie się rozliczała. Przedmiot działań obu spółek był różny.Za czynności wykonywane przez pracowników spółki (...) , w ramach umów zleceń ze sołką D. , ta ostatnia spółka wypłacała wynagrodzenie. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, brak jest podstaw do uznania, że spółka (...) korzystała z rezultatów pracy zainteresowanych, jaką wykonywali ona na rzecz spółki (...) w ramach umów zlecenia należące do zadań własnych spółki (...) , a nie DOM. A zatem nie można przyjąć, że z rezultatów jej pracy korzystała spółka (...) . Sam fakt bycia udziałowcami obu spółek przez te same osoby nie świadczy o korzystaniu z rezultatów pracy zainteresowanych jednocześnie przez obie spółki bądź przez jej pracodawcę spółkę (...) . Praca wykonywana na rzecz swojego pracodawcy to praca, którego rzeczywistym beneficjentem jest pracodawca, niezależnie od formalnej więzi łączącej pracownika z osoba trzecią. Oznacza to, że, że bez względu na rodzaj czynności wykonywanych przez pracownika wynikających z umowy zawartej z osoba trzecią oraz niezależnie od rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę i osoba trzecią wystarczającą przesłanka zastosowania art. 8ust.2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest korzystanie przez pracodawcę z wymiernych rezultatów pracy swojego pracownika, wynagradzanego przez osobę trzecią. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 2 września 2009 r. sygn. akt II UZP 6/09 pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o dzieło zawartej z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu tej umowy ( art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych , jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 4, poz. 74 ze zm.). Na koniec podkreślić należy, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, że pomiędzy spółkami (...) była jakakolwiek umowa o współpracy. Oczywistym jest, że skoro udziałowcami spółek były te same osoby, to uzyskiwały one korzyści z działalności każdej z nich. Nie prowadzi to jednak a priori do wniosku, że spółki te stanowiły jeden organizm, bądź, że spółka (...) przekazywała spółce (...) środki na sfinansowanie zadań własnych tej spółki, czy wynagrodzeń osobom pracującym w D. . W związku z powyższym, Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, że do ustalonego stanu faktycznego nie można zastosować przepisu art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Zatem płatnikiem składek za zainteresowanych świadczących pracę na podstawie umów zlecenia zawartych z D. , skoro w ramach tych umów praca nie była wykonywana na rzecz pracodawcy spółki (...) , spółka (...) nie powinna być płatnikiem składek. W tym stanie rzeczy apelacja organu rentowego, na zasadzie art. 385 k.p.c. podlegała oddaleniu (pkt I sentencji wyroku). O kosztach zastępstwa procesowego należnych pełnomocnikowi spółki (...) od organu rentowego za udział pełnomocnika w postępowaniu apelacyjnym orzeczono, na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 i 2 k.p.c. i w związku z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.) – pkt II sentencji wyroku. S. B. O. M. S. .

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI