III AUa 418/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny oddalił apelację Powiatowego Inspektoratu Weterynarii, potwierdzając obowiązek odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne od umów zlecenia, nawet przy istnieniu innego tytułu ubezpieczenia, jeśli podstawa wymiaru składek z tego tytułu jest niższa od minimalnego wynagrodzenia.
Powiatowy Inspektorat Weterynarii w B. zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego, który oddalił jego odwołanie od decyzji ZUS. Sprawa dotyczyła podlegania ubezpieczeniom społecznym przez lekarza weterynarii Z. A. z tytułu umów zlecenia, mimo posiadania innego tytułu ubezpieczenia (umowa o pracę). Sąd Apelacyjny oddalił apelację, uznając, że jeśli podstawa wymiaru składek z umowy o pracę jest niższa od minimalnego wynagrodzenia, to umowa zlecenia również stanowi tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, a płatnik składek (Powiatowy I.W.) ma obowiązek ich odprowadzania.
Sąd Apelacyjny w Krakowie rozpoznał apelację Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w B. od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach, który oddalił odwołanie od decyzji ZUS stwierdzającej podleganie Z. A. ubezpieczeniom społecznym z tytułu umów zlecenia. Z. A. był zatrudniony na umowę o pracę w niepełnym wymiarze, a jego wynagrodzenie było niższe od minimalnego. Jednocześnie wykonywał umowy zlecenia dla Powiatowego I.W. w B. Sąd Okręgowy uznał, że Z. A. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu umów zlecenia, ponieważ podstawa wymiaru składek z umowy o pracę była niższa od minimalnego wynagrodzenia. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, podkreślając, że zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych, jeśli podstawa wymiaru składek z tytułu stosunku pracy jest niższa od minimalnego wynagrodzenia, osoba podlega obowiązkowym ubezpieczeniom również z tytułu umowy zlecenia. Sąd odrzucił argumentację apelującego, że umowa zlecenia była szczególnym rodzajem stosunku prawnego podlegającym innym ustawom, wskazując, że ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych jednoznacznie reguluje kwestie podlegania ubezpieczeniom. Podkreślono również, że płatnik składek (Powiatowy I.W.) miał obowiązek weryfikacji podstawy wymiaru składek z umowy o pracę, a nie mógł przerzucać odpowiedzialności na ubezpieczonego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy zlecenia, jeśli podstawa wymiaru składek z tytułu umowy o pracę jest niższa od minimalnego wynagrodzenia.
Uzasadnienie
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że jeśli podstawa wymiaru składek z tytułu stosunku pracy jest niższa od minimalnego wynagrodzenia, osoba podlega obowiązkowym ubezpieczeniom również z tytułu umowy zlecenia. Płatnik składek ma obowiązek odprowadzania tych składek.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddala apelację
Strona wygrywająca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Powiatowy I. W. w B. | instytucja | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. | instytucja | organ rentowy |
| Z. A. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
Przepisy (10)
Główne
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 1 i pkt 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Osoby fizyczne będące pracownikami oraz osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu.
u.s.u.s. art. 9 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Osoby spełniające jednocześnie warunki do objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami z innych tytułów są objęte ubezpieczeniami tylko z tytułu stosunku pracy, umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, lub umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarły z pracodawcą, z którym pozostają w stosunku pracy, lub wykonują pracę na rzecz tego pracodawcy.
u.s.u.s. art. 9 § ust. 1a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Ubezpieczeni, których podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu stosunku pracy jest niższa od określonej w art. 18 ust. 4 pkt 5a, podlegają również obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 18 § ust. 4 pkt 5a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa kwotę minimalnego wynagrodzenia, która stanowi punkt odniesienia dla podstawy wymiaru składek.
k.p.c. art. 477¹⁴ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje oddalenie odwołania przez sąd pierwszej instancji.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku.
u.I.W. art. 16
Ustawa o Inspekcji Weterynaryjnej
Dotyczy Inspekcji Weterynaryjnej, ale nie reguluje podstaw podlegania ubezpieczeniom społecznym.
Ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych art. 44
Wspomniana w apelacji, ale nie stanowi podstawy rozstrzygnięcia w zakresie ubezpieczeń społecznych.
u.s.u.s. art. 19 § ust. 6
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy sytuacji, gdy do opłacania składek zobowiązany jest więcej niż jeden płatnik składek i obowiązku informowania o przekroczeniu rocznej podstawy wymiaru składek.
k.c.
Kodeks cywilny
Stosowany do umów zlecenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podstawa wymiaru składek z tytułu umowy o pracę była niższa od minimalnego wynagrodzenia, co skutkuje obowiązkiem podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy zlecenia. Czynności wykonywane na podstawie umowy zlecenia nie stanowiły odrębnej działalności gospodarczej. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych ma pierwszeństwo w regulowaniu kwestii podlegania ubezpieczeniom społecznym. Płatnik składek miał obowiązek odprowadzania składek i nie mógł przerzucać odpowiedzialności na ubezpieczonego.
Odrzucone argumenty
Umowa zlecenia była szczególnym rodzajem stosunku prawnego podlegającym innym ustawom (o zwalczaniu chorób zakaźnych, o Inspekcji Weterynaryjnej). Oświadczenie zleceniobiorcy o posiadaniu innego tytułu ubezpieczenia i braku wniosku o opłacanie składek zwalniało zleceniodawcę z obowiązku. Niewłaściwa wykładnia art. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez Sąd Okręgowy.
Godne uwagi sformułowania
podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu wykonywanej umowy o pracę jest niższa od minimalnego wynagrodzenia pracowniczego, osoba ta podlega obowiązkowym ubezpieczeniom również z tytułu wykonywania umowy zlecenia. normy prawa ubezpieczeń społecznych wynikają z przepisów o charakterze bezwzględnie obowiązującym (iuris cogentis). nie można w drodze wykładni tworzyć normy prawnej, która nie wynika z przepisu. domena władztwa publicznego wyrażająca się w decyzji o wyznaczeniu lekarza weterynarii do zadań inspekcji nie rozstrzyga o podstawie jego ubezpieczeń społecznych.
Skład orzekający
Agata Pyjas - Luty
przewodniczący
Maria Szaroma
sprawozdawca
Marta Fidzińska - Juszczak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym w przypadku jednoczesnego wykonywania umowy o pracę i umowy zlecenia, gdy podstawa wymiaru składek z umowy o pracę jest niska."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy podstawa wymiaru składek z umowy o pracę jest niższa od minimalnego wynagrodzenia. Nie dotyczy sytuacji, gdy podstawa wymiaru składek z umowy o pracę jest wyższa od minimalnego wynagrodzenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozgraniczenia tytułów do ubezpieczeń społecznych przy jednoczesnym zatrudnieniu na umowę o pracę i umowę zlecenia, co jest istotne dla wielu pracowników i pracodawców.
“Umowa o pracę i umowa zlecenie – kiedy płacisz podwójne składki ZUS?”
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III AUa 418/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 września 2012 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie III Wydział Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Agata Pyjas - Luty Sędziowie: SSA Maria Szaroma (spr.) SSA Marta Fidzińska - Juszczak Protokolant: sekr. sądowy Barbara Dudzik po rozpoznaniu w dniu 12 września 2012 r. w Krakowie sprawy z wniosku Powiatowego I. W. w B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w K. przy udziale zainteresowanego Z. A. o podleganie ubezpieczeniom społecznym na skutek apelacji wnioskodawcy Powiatowego I. W. w B. od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach Wydział VI Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt VI U 870/11 o d d a l a apelację. Sygn. akt III AUa 418/12 UZASADNIENIE wyroku z dnia 12 września 2012 r. Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Kielcach Wydział VI Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie Powiatowego I. W. w B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia 10 maja 2011 r. stwierdzającej, że zainteresowany Z. A. podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów zlecenia zawartych z Powiatowym I. W. w B. za okres od 18 maja 2005 r. do 28 lutego 2011 r. Sąd Okręgowy ustalił, że Z. A. był zatrudniony do 1990r. w Powiatowym I. W. w B. na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy. W 1990 r. Powiatowy I. W. w B. został sprywatyzowany. Z. A. z dniem 1 września 1990r. rozpoczął prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej w ramach Spółki Cywilnej z J. R. , którą prowadził do dnia 17 maja 2005r. Z tytułu tej działalności odprowadzał składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Z dniem 17 maja 2005 r. zlikwidował działalność gospodarczą i zatrudnił się na podstawie umowy o pracę w niepełnym wymiarze czasu pracy w Przychodni (...) w G. , za wynagrodzeniem niższym od minimalnego wynagrodzenia pracowniczego. Wynagrodzenie Z. A. z tytułu tego zatrudnienia w r. 2008 wynosiło (...) zł, w r. 1009- (...) zł, w r. 2010- (...) zł. Jednocześnie Z. A. zatrudniony był na podstawie umowy zlecenia w Powiatowym I. W. w B. od 18 maja 2005r. do 31 grudnia 2011 r. Od 1 marca 2011 r. Z. A. został zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w Przychodni (...) w S. u A. C. Ż. . Z tytułu umowy zlecenia średnie miesięczne wynagrodzenie Z. A. wynosiło około (...) tysięcy złotych. Powiatowy I. S. w B. dokonał zgłoszenia Z. A. tylko do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia na umowę zlecenia. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznając, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, wywiódł, że zgodnie z art. 6 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę i jednocześnie wykonująca umowę zlecenia zawartą z innym podmiotem niż własny pracodawca, podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu pozostawania w stosunku pracy. Jednakże w przypadku, gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu wykonywanej umowy o pracę jest niższa od minimalnego wynagrodzenia pracowniczego, osoba ta podlega obowiązkowym ubezpieczeniom również z tytułu wykonywania umowy zlecenia. Skoro zaś w okresie wykonywania umów zlecenia z płatnikiem Powiatowym I. W. w B. zainteresowany Z. A. uzyskiwał wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę z innym pracodawcą w wysokości niższej od minimalnego wynagrodzenia za pracę, to podlegał on obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym również z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia. Uznał więc Sąd Okręgowy, że decyzja organu rentowego jest zasadna i odwołanie oddalił na zasadzie art. 477 14 § 1 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku wywiódł Powiatowy I. W. w B. . Zaskarżając go w całości zarzucił mu naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwą wykładnię art. 9 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) w zw. z art. 44 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych i art. 16 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 112, poz. 744 ze zm.) poprzez uznanie, że zainteresowany Z. A. wykonując zawód lekarza weterynarii podlega ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu z tytułu zatrudnienia na podstawie umów zlecenia z Powiatowym I. W. od 18 maja 2005 r. do 28 lutego 2011 r. Apelujący zarzucił też naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji do jego zarzutów zawartych w odwołaniu i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez ustalenie, że zainteresowany Z. A. nie podlegał ubezpieczeniom emerytalno-rentowym z tytułu wykonywania umów zlecenia od dnia 18 maja 2005 r., względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu apelujący podniósł, że zainteresowany Z. A. zawierając umowę zlecenia wprost oświadczył, że jest objęty ubezpieczeniem społecznym z tytułu stosunku pracy i że podstawa wymiaru składek na to ubezpieczenie jest wyższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę. To zaś, zdaniem apelującego, było wystarczająca podstawa dla niego płatnika do braku naliczania i odprowadzania składek z tytułu zawartej umowy zlecenia. Tym bardziej, że nie miał powodów aby nie dać wiary oświadczeniu zainteresowanego, ani też prawnej możliwości pozwalających na zweryfikowanie podanych przez niego danych odnośnie wysokości wynagrodzenia z umowy o pracę. Ponadto apelujący podniósł, że łączący go stosunek prawny z zainteresowanym był stosunkiem szczególnego rodzaju podlegającym przepisom ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych i ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej . Upoważniają one bowiem powiatowego lekarza weterynarii do wyznaczenia lekarza weterynarii nie będącego pracownikiem inspekcji do wykonywania czynności z zakresu inspekcji weterynaryjnej, co następuje w drodze decyzji administracyjnej. To ta decyzja kreuje obowiązki stron i stosunek prawny, a nie umowa zlecenia będąca jedynie jej następstwem. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie w pierwszym rzędzie należy zauważyć, iż stosownie do treści zaskarżonej decyzji, jej rozstrzygnięcie zależało od wyjaśnienia czy zainteresowany Z. A. w okresie od 18 maja 2005 r. do 28 lutego 2011 r. podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów zlecenia u Powiatowego I. W. w B. , a nadto czy wynikający z tej okoliczności obowiązek odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne spoczywał po stronie Inspekcji Weterynaryjnej skoro zainteresowany posiadał jednocześnie inny tytuł ubezpieczenia społecznego, a w ramach umów zlecenia nie wniósł o opłacanie wynikających z niej składek na ubezpieczenie społeczne. Stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 1 i pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9 , osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m. in.: pracownikami, z wyłączeniem prokuratorów ( pkt 1) czy osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej "zleceniobiorcami", oraz osobami z nimi współpracującymi, z zastrzeżeniem ust. 4 . Zaś wedle dyspozycji art. 9 ust. 1 tej ustawy, osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1, 3, 10, 18a, 20 i 21 , spełniające jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów, są obejmowane ubezpieczeniami tylko z tytułu stosunku pracy, umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarły z pracodawcą, z którym pozostają w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonują pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy, członkostwa w spółdzielni, służby, pobierania świadczenia szkoleniowego, świadczenia socjalnego, zasiłku socjalnego albo wynagrodzenia przysługującego w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie. Mogą one dobrowolnie, na swój wniosek, być objęte ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi również z innych tytułów, z zastrzeżeniem ust. 1a. W myśl powołanego art. 9 ust. 1a, ubezpieczeni wymienieni w ust. 1 , których podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu stosunku pracy, członkostwa w spółdzielni, służby, pobierania świadczenia szkoleniowego, świadczenia socjalnego, zasiłku socjalnego lub wynagrodzenia przysługującego w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie w przeliczeniu na okres miesiąca jest niższa od określonej w art. 18 ust. 4 pkt 5a , podlegają również obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów, z zastrzeżeniem ust. 1b i art. 16 ust. 10a. Jak zaś stanowi art. 9 ust. 1b, jeżeli ubezpieczeni, o których mowa w ust. 1a, spełniają jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z więcej niż jednego innego tytułu, stosuje się do nich odpowiednio ust. 2, zgodnie z którym osoba spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z kilku tytułów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4-6 i 10 , jest objęta obowiązkowo ubezpieczeniami z tego tytułu, który powstał najwcześniej. Może ona jednak dobrowolnie, na swój wniosek, być objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi także z pozostałych, wszystkich lub wybranych tytułów lub zmienić tytuł ubezpieczeń, z zastrzeżeniem ust. 7. Mając powyższe na względzie podkreślić należy, iż na gruncie niekwestionowanego przez żadną ze stron stanu faktycznego, jakichkolwiek wątpliwości nie mogło budzić stwierdzenie, iż pomimo jednoczesnego i wcześniejszego istnienia po stronie zainteresowanego Z. A. innego (odrębnego) tytułu ubezpieczenia w postaci umowy o pracę, również umowy zlecenia zawarte pomiędzy nim a Powiatowym Inspektoratem Weterynarii stanowiły tytuł obowiązkowego ubezpieczenia społecznego, a tym samym podstawę odprowadzania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, albowiem podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu stosunku pracy w przeliczeniu na okres miesiąca była w jego przypadku niższa od określonej w art. 18 ust. 4 pkt 5a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Jednocześnie wątpliwości nie mogło budzić również przyjęcie, iż wynikający z przedmiotowych umów zlecenia status płatnika składek, obowiązanego według zasad wynikających z przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do obliczania, potrącania z dochodów ubezpieczonych, rozliczania oraz opłacania należnych z tytułu umowy zlecenia składek za każdy miesiąc kalendarzowy przysługiwał Powiatowemu I. W. w B. . W myśl art. 4 pkt 2 lit.a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych funkcjonujące na gruncie tej ustawy określenie płatnik składek oznacza m.in.: pracodawcę – w stosunku do pracowników i osób odbywających służbę zastępczą oraz jednostkę organizacyjną lub osobę fizyczną pozostającą z inną osobą fizyczną w stosunku prawnym uzasadniającym objęcie tej osoby ubezpieczeniami społecznymi, a zatem m.in. w stosunku prawnym z tytułu umowy zlecenia. W tym kontekście jednoznacznie podkreślić należy, iż na gruncie rozpatrywanej sprawy brak było podstaw faktycznych i prawnych uzasadniających przyjęcie, iż w ramach spornych umów zlecenia to po stronie zainteresowanego Z. A. mamy do czynienia z płatnikiem, którym stosownie do treści art. 4 pkt 2 lit.d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest ubezpieczony zobowiązany do opłacenia składek na własne ubezpieczenia społeczne. W ramach toczącego się postępowania dowodowego strona odwołująca się nie wykazała bowiem, iż stanowiące przedmiot umowy zlecenia czynności z zakresu weterynarii były wykonywane przez zainteresowanego w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, która to działalność w jego przypadku miałaby stanowić odrębny tytuł podlegania ubezpieczeniom społecznym w oparciu o art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Wręcz przeciwnie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadniał przyjęcie, iż w przypadku zainteresowanego mamy do czynienia wyłącznie z ubezpieczonym, będącym osobą fizyczną, podlegającą ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia w ramach umowy o pracę oraz dodatkowo z tytułu umowy zlecenia zawartej z Powiatowym I. W. w B. . Jedynie wtedy wykonanie czynności w zakresie inspekcji weterynaryjnej nie stanowi samodzielnej podstawy podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy zlecenia ( art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ), jeżeli są one wykonywane w ramach prowadzonej przez przedsiębiorcę (podatnika) pozarolniczej działalności gospodarczej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2009 r., III UK 24/09, LEX nr 518053). Co więcej, jak przyjął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 sierpnia 2009 r. (III UK 27/09 ZNSA 2009/6/91), usługi świadczone przez lekarza weterynarii na podstawie decyzji powiatowego lekarza weterynarii o wyznaczeniu lekarza weterynarii, niebędącego pracownikiem Inspekcji Weterynaryjnej, do wykonywania czynności z zakresu działania Inspekcji Weterynaryjnej i po zawarciu stosownej umowy między wyznaczonym lekarzem a powiatowym lekarzem weterynarii, jeżeli są to czynności wykonywane pod nadzorem i w imieniu organów Inspekcji Weterynaryjnej, nie są wykonywane w ramach działalności gospodarczej. Jednoznaczne postanowienie, w świetle którego organy Inspekcji Weterynaryjnej sprawują nadzór przez nad prawidłowym wykonaniem powierzonych czynności z zakresu weterynarii na zasadach określonych w ustawie z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2007 r. Nr 121, poz. 842 ze zm.) oraz innych przepisach z zakresu administracyjnego prawa weterynaryjnego zostało zawarte w ramach § 3 pkt 4 i 5 umów zlecenia (identycznych w treści a różniących się jedynie datą ich obowiązywania) zawartych przez zainteresowanego Z. A. z Powiatowym I. W. w B. (k. 6 koperta). Zatem w ramach rozpatrywanej sprawy obowiązek odprowadzania stosownych składek z tytułu wykonywania czynności z zakresu weterynarii w ramach umów zlecenia spoczywał na płatniku, którym jest odwołujący się Powiatowy I. W. w B. . Jak zaś podkreślił Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 10 października 2006 r. (III AUa 797/06 OSA 2008/2/3), obowiązek zapłaty składki we właściwej wysokości ciąży na płatniku składki i nie może on się z tego obowiązku zwolnić. Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut apelacji, sprowadzający się do tezy o konieczności zastosowania w niniejszej sprawie wykładni funkcjonalnej art. 19 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , który stanowi, że jeżeli do opłacania składek na ubezpieczenie społeczne zobowiązany jest więcej niż jeden płatnik składek, to sam ubezpieczony jest obowiązany do zawiadomienia wszystkich płatników składek o przekroczeniu kwoty rocznej podstawy wymiaru składek, który jednocześnie odpowiada za skutki błędnego zawiadomienia powodującego nieopłacenie należnych składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Całkowicie chybione byłoby tym samym twierdzenie, zakładające, iż w/w przepis winien zostać na zasadzie analogii rozciągnięty na wszelkie przypadki istnienia dla ubezpieczonego potencjalnie więcej niż jednego płatnika, z uwagi na brak w ustawie innej regulacji właśnie dla tej sytuacji, gdy płatnik nie ma możliwości pełnej orientacji w osiąganym przez ubezpieczonego przychodzie, stanowiącym podstawę wymiaru składek w poszczególnych latach, z uwagi na istnienie innych płatników. Oczywistym jest bowiem, iż normy prawa ubezpieczeń społecznych wynikają z przepisów o charakterze bezwzględnie obowiązującym ( iuris cogentis ), co sprawia, że powinny być precyzyjnie skonstruowane w celu ograniczenia możliwości dokonywania potencjalnie różniących się interpretacji lub rozbieżnego ich stosowania w praktyce. Nadto, jako normy bezwzględnie obowiązujące, przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie zawierają unormowań pozwalających na jakiekolwiek odstępstwa w tym zakresie (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2007 roku, III AUa 482/07, Apel.-W-wa 2008/1/154). Co więcej, taka wykładnia funkcjonalna nie daje się pogodzić z jasnym i niebudzącym wątpliwości brzmieniem art. 19 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Zgodnie z utrwaloną w tym zakresie linią orzeczniczą i dorobkiem judykatury, wobec jednoznacznego i niebudzącego wątpliwości brzmienia danego przepisu ( clara non sunt interpretanda, interpretatio cessat in claris ) brak jest podstaw do odwoływania się do dalszych reguł interpretacyjnych, a tym bardziej do zasad wykładni sensu largo , a konkretnie wnioskowań prawniczych, w tym zwłaszcza wnioskowania z analogii tak legis , jak i iuris . Nie jest zatem dopuszczalne zarówno zawężanie znaczenia słów użytych w normie prawnej, jak również ich interpretacja wbrew wynikom wykładni językowej. Nie można bowiem w drodze wykładni tworzyć normy prawnej, która nie wynika z przepisu. Dlatego pierwszeństwo ma zawsze wykładnia językowa, a dopiero wówczas, gdy zawodzi, prowadząc do wyników niedających się pogodzić z racjonalnym działaniem ustawodawcy i celem, jaki dana norma ma realizować, sięga się do wykładni systemowej, a w dalszej kolejności – funkcjonalnej. Przepis art. 19 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych winien być zatem wykładany zgodnie z jasnym i niebudzącym wątpliwości jego brzmieniem, który dotyczy odmiennego stanu faktycznego, nie znajdującego zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem nie mamy tu do czynienia z kwestią przekroczenia kwoty rocznej podstawy wymiaru składek. W tym miejscu podkreślić również trzeba, iż zainteresowany Z. A. nie złożył nieprawdziwego oświadczenia w przedmiocie posiadania innego tytułu ubezpieczenia. Podpisując umowy zlecenia potwierdził bowiem jedynie, iż posiada odrębny tytuł ubezpieczenia społecznego (który w jego przypadku stanowiła umowa o pracę) i nie wnosi o opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne wynikające z umowy zlecenia (§ 3 pkt 3 umów zlecenia). Co więcej, Powiatowy I. W. w B. dokonał weryfikacji prawdziwości złożonego przez niego zapewnienia w przedmiocie posiadania odrębnego tytułu ubezpieczenia społecznego, nie sprawdzając jednak – tak przecież istotnej w tym zakresie kwestii podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, wynikającej z tytułu stosunku pracy (jako wcześniejszego tytułu ubezpieczenia społecznego) ani w ramach przedmiotowych umów, a konkretnie w ramach oświadczenia zamieszczonego w ramach § 3 pkt 3, jak również w trakcie rozmowy. Oczywistym zaś jest, że w świetle przepisów art. 9 ust. 1 i 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych posiadanie odrębnego tytułu ubezpieczenia (np. w postaci zatrudnienia w ramach stosunku pracy) nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej zwolnienie zleceniodawcy od obowiązku uiszczania składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu umowy zlecenia jako drugiego tytułu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Zatrudniając zainteresowanego na podstawie umowy zlecenia strona odwołująca się nie zadała sobie trudu sprawdzenia faktycznej podstawy wymiaru jego składek z tytułu umowy o pracę u innego płatnika, choć wystarczyło zobowiązanie zleceniobiorcy do przedłożenia odpowiedniego zaświadczenia, tym bardziej, że jak podkreślała sama strona odwołująca się zawieranie przez nią przedmiotowych umów zlecenia na wykonywanie czynności z zakresu weterynarii z osobami, posiadającymi odrębny tytuł ubezpieczenia miało na celu wyeliminowanie po jej stronie obowiązku odprowadzania z tego tytułu należnych składek na ubezpieczenia społeczne. Oczywistym jest zaś, iż w zaistniałym stanie faktycznym sprawy podstawy do zwolnienia zleceniodawcy z obowiązku odprowadzania stosownych składek, w tym zwłaszcza poprzez przerzucenie odpowiedzialności na ubezpieczonego, nie może stanowić okoliczność zamieszczenia w powoływanej umowie zlecenia klauzuli o istnieniu odrębnego tytułu ubezpieczenia i nie wnoszeniu o opłacanie wynikającej z tej umowy składek, skoro przedmiotowa formuła nie czyniła zadość wszelkim przesłankom, których spełnienie uzasadniało zwolnienie płatnika z tego obowiązku stosownie do treści art. 9 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . W powyższym kontekście godzi się jeszcze zauważyć, iż na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie wpływa też zawarte w ramach w/w klauzuli oświadczenie, w świetle którego zainteresowany nie wnosi o opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu zawartej umowy zlecenia (wobec istnienia odrębnego tytułu ubezpieczenia społecznego). Bezspornym jest bowiem, iż wobec bezwzględnego charakteru norm prawa ubezpieczeń społecznych, statuujących w zaistniałym stanie faktycznym sprawy obowiązek odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne z uwagi na to, iż podstawa wymiaru składek z tytułu umowy o pracę zainteresowanego była niższa od podstawy określonej w art. 18 ust. 4 pkt 5a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę), kwestia opłacania stosownych składek nie pozostawała w gestii woli samego zainteresowanego. Wola ta miałaby znaczenie jedynie w sytuacji, o której mowa w ramach art. 9 ust. 1b w zw. z art. 9 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , przewidujących możliwość dobrowolnego (na swój wniosek) objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które jednakże wobec braku istnienia po stronie zainteresowanego więcej niż jednego innego tytułu ubezpieczenia nie znajdowały zastosowania w niniejszej sprawie. Oczywistym było zatem, iż w okolicznościach niniejszej sprawy kwestia woli ubezpieczonego nie ma znaczenia nie tylko przy braku odrębnego tytułu ubezpieczenia, ale i w sytuacji, w której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tego odrębnego tytułu ubezpieczenia w postaci np. stosunku pracy jest niższa niż od podstawy określonej w art. 18 ust. 4 pkt 5a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę). Na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie wpływało również odwoływanie się do przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2007 r. Nr 121, poz. 842 ze zm.). Oczywistym jest, że ustawa o Inspekcji Weterynaryjnej nie określa podstaw podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, gdyż samodzielnie reguluje to ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 11 sierpnia 2009 r., III UK 27/09, LEX nr 533671 i z dnia 9 grudnia 2008 r., I UK 138/08 OSNP 2010/11-12/144). W przeciwnym razie – tak jak trafnie podkreślono to w uzasadnieniu powoływanego wyżej wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2009 r. (III UK 24/09) – należałoby przyjąć, że ustawa o Inspekcji Weterynarii kreuje szczególną podstawę ubezpieczenia (a nie ma w niej żadnych regulacji w tym przedmiocie) wbrew sytuacji prawnej i woli lekarza weterynarii, który przyjmuje wyznaczenie i zawiera umowę o świadczenie czynności weterynaryjnych. Domena władztwa publicznego wyrażająca się w decyzji o wyznaczeniu lekarza weterynarii do zadań inspekcji nie rozstrzyga o podstawie jego ubezpieczeń społecznych. Nie stanowi to w ogóle jej przedmiotu (por. także wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 1999 r., III AUa 750/99, OSA 2000/5/23). Z tych względów stwierdzić należy, iż zaskarżony wyrok oparty został na niewadliwych ustaleniach faktycznych i jest zgodny z prawem, a apelacja jako nie zawierająca usprawiedliwionych zarzutów podlegała oddaleniu na zasadzie art. 385 k.p.c.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI