III AUA 413/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania K. R. od decyzji Prezesa KRUS stwierdzającej ustanie jej ubezpieczenia społecznego rolników w latach 1991-1996. Ubezpieczona argumentowała, że w tym okresie była zatrudniona i przebywała na urlopie wychowawczym, a składki na ubezpieczenie rolnicze były odprowadzane, co powinno skutkować objęciem jej tym ubezpieczeniem. Podnosiła również, że została wprowadzona w błąd przez pracownicę KRUS co do możliwości uzyskania emerytury rolniczej i konsekwencji równoległego podlegania ubezpieczeniom. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, wskazując na pierwszeństwo powszechnego ubezpieczenia społecznego nad ubezpieczeniem rolników. Sąd Apelacyjny podzielił to stanowisko, podkreślając, że podleganie ubezpieczeniu z tytułu zatrudnienia wyłącza z ubezpieczenia rolniczego, nawet jeśli składki były opłacane i organ rentowy udzielił błędnych informacji. Sąd zaznaczył, że decyzja KRUS ma charakter deklaratoryjny i stwierdza istniejący stan prawny, a ubezpieczona powinna była zgłosić fakt zatrudnienia. Choć sąd dostrzegł krzywdzące działanie organu i brak pouczenia, uznał, że nie może to prowadzić do obejścia bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaPotwierdzenie pierwszeństwa ubezpieczenia pracowniczego nad rolniczym i braku możliwości objęcia podwójnym ubezpieczeniem, nawet w przypadku opłacania składek i błędnych informacji organu.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej z lat 1991-1996 i interpretacji przepisów obowiązujących w tamtym okresie. Sąd podkreśla, że kwestie odszkodowawcze za błędne informacje organu należy dochodzić na drodze cywilnej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy podleganie ubezpieczeniu społecznemu z tytułu zatrudnienia wyłącza rolnika z ubezpieczenia społecznego rolników w okresie od 1991 do 1996 roku, mimo opłacania składek na ubezpieczenie rolnicze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, podleganie ubezpieczeniu społecznemu z tytułu zatrudnienia wyłącza rolnika z ubezpieczenia społecznego rolników, zgodnie z przepisami ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, które przyznają pierwszeństwo ubezpieczeniu powszechnemu.
Uzasadnienie
Przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (art. 7 ust. 1 i 16 ust. 3) stanowią, że rolnik podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, jeśli nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Podjęcie zatrudnienia i objęcie obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi z tego tytułu skutkuje ustaniem ubezpieczenia rolniczego.
Czy błędne informacje udzielone przez pracownika organu rentowego lub brak pouczenia o konsekwencjach równoległego podlegania ubezpieczeniom mogą wpływać na ważność decyzji o ustaniu ubezpieczenia rolniczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, błędne informacje lub brak pouczenia przez organ rentowy nie mogą prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa, ani nie mogą skutkować objęciem ubezpieczeniem społecznym rolników za okres, za który osoba jest z niego wyłączona z mocy prawa.
Uzasadnienie
Decyzja organu rentowego ma charakter deklaratoryjny. Nawet jeśli organ udzielił błędnych informacji lub nie pouczył strony, nie może to prowadzić do obejścia przepisów prawa. Obowiązek informacyjny organu nie jest bezwzględny, a ryzyko negatywnych konsekwencji nieznajomości prawa spoczywa w pierwszej kolejności na ubezpieczonym. Ewentualne szkody można dochodzić na drodze cywilnej.
Czy opłacenie składek na ubezpieczenie rolnicze za okres, w którym ubezpieczony podlegał ubezpieczeniu pracowniczemu, może skutkować zaliczeniem tego okresu do stażu ubezpieczeniowego rolników?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo opłacenie składek na ubezpieczenie rolnicze za okres, w którym osoba podlegała ubezpieczeniu pracowniczemu, nie jest równoznaczne z podleganiem ubezpieczeniu rolniczemu ani nie może prowadzić do zaliczenia tego okresu do stażu uprawniającego do świadczeń rolniczych.
Uzasadnienie
Opłacenie składek bez tytułu prawnego do ubezpieczenia nie powoduje automatycznego zaliczenia okresu. Prawo do świadczeń powstaje z chwilą spełnienia przesłanek określonych w przepisach, a nie na podstawie samego faktu opłacenia składek.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. R. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego | organ_państwowy | organ rentowy |
| H. R. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| K. R. | osoba_fizyczna | syn ubezpieczonej |
Przepisy (12)
Główne
USR art. 7 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Rolnik lub domownik podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu, jeżeli nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
USR art. 16 § ust. 3
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Rolnik lub domownik podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu, jeżeli nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Pomocnicze
USR art. 37 § ust. 1 i 2
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Rolnik jest obowiązany w ciągu 14 dni zgłaszać Kasie osoby podlegające ubezpieczeniu w jego gospodarstwie oraz informować Kasę o okolicznościach mających wpływ na podleganie ubezpieczeniu i o zmianach tych okoliczności.
ustawa systemowa art. 83a § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Reguluje kwestie związane z wyłączeniem z ubezpieczeń społecznych rolników.
USR art. 52 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Dotyczy ustania ubezpieczenia społecznego rolników.
K.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dopuszczalności dowodu.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Dotyczy zasad współżycia społecznego, które nie mają zastosowania do rygorów prawa ubezpieczeń społecznych.
K.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy zasady państwa prawa.
USR art. 3a
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Dotyczy momentu ustania ubezpieczenia w poprzednim brzmieniu.
Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin
Ustawa z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pierwszeństwo ubezpieczenia pracowniczego nad ubezpieczeniem rolniczym. • Obowiązek zgłoszenia przez rolnika okoliczności mających wpływ na podleganie ubezpieczeniu. • Decyzja KRUS ma charakter deklaratoryjny i stwierdza istniejący stan prawny. • Opłacenie składek bez tytułu prawnego nie skutkuje objęciem ubezpieczeniem.
Odrzucone argumenty
Błędne informacje pracownicy KRUS i brak pouczenia. • Opłacanie składek na ubezpieczenie rolnicze przez cały sporny okres. • KRUS posiadał wiedzę o zatrudnieniu ubezpieczonej od momentu powstania organu. • Wznowienie ubezpieczenia rolniczego przez KRUS w 1991 roku. • Zasada ochrony praw nabytych i zaufania do organu rentowego. • Praca na gospodarstwie jako główne zajęcie, urlop wychowawczy.
Godne uwagi sformułowania
Pojawienie się zatem innego tytułu ubezpieczenia, w szczególności tytułu pracowniczego, skutkuje objęciem takiej osoby z mocy ustawy innym ubezpieczeniem - ubezpieczeniem powszechnym. • Zasadą natomiast jest, że dany okres podlegania ubezpieczeniu nie może być liczony dwukrotnie, tj. do prawa do świadczenia z systemu powszechnego oraz do prawa do świadczenia z systemu ubezpieczenia społecznego rolników. • Ani opłacenie składek za okresy niepodlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, ani wydanie - w następstwie niewiedzy organu o fakcie zatrudnienia wnioskodawczyni w spornym okresie - nie powoduje uznania, że wnioskodawczyni w spornym okresie podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników i doliczenia tego okresu do wymaganego stażu ubezpieczeniowego, od którego zależy prawo do emerytury rolniczej. • Udzielenie stronie mylnej informacji o przepisach prawnych dotyczących załatwianej sprawy stanowi wprawdzie naruszenie przepisów prawa, określających obowiązki urzędnika, nie może jednak prowadzić do wydania decyzji [...] wbrew tym przepisom. • Do złagodzenia rygorów prawa ubezpieczeń społecznych nie stosuje się art. 5 k.c., bo przepisy prawa ubezpieczeń społecznych mają charakter przepisów prawa publicznego. • Niedochowanie przez organ rentowy obowiązku informacyjnego nie może przesądzać o wyłączeniu stosowania obowiązujących przepisów prawa w powyższym zakresie, które są bezwzględnie obowiązujące. […]
Skład orzekający
Beata Górska
przewodniczący-sprawozdawca
Anna Polak
sędzia
Barbara Białecka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie pierwszeństwa ubezpieczenia pracowniczego nad rolniczym i braku możliwości objęcia podwójnym ubezpieczeniem, nawet w przypadku opłacania składek i błędnych informacji organu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej z lat 1991-1996 i interpretacji przepisów obowiązujących w tamtym okresie. Sąd podkreśla, że kwestie odszkodowawcze za błędne informacje organu należy dochodzić na drodze cywilnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność systemu ubezpieczeń społecznych i potencjalne konflikty między różnymi tytułami ubezpieczenia. Pokazuje również, jak ważne jest dokładne śledzenie swojej sytuacji ubezpieczeniowej i jakie mogą być konsekwencje błędnych informacji lub zaniechań.
“Czy opłacanie składek KRUS przez lata gwarantuje emeryturę rolniczą, gdy pracowałeś na etacie?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.