III AUa 402/12

Sąd Apelacyjny w ŁodziŁódź2012-10-09
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i rentyŚredniaapelacyjny
emerytura wojskowawysługi emerytalnejprawo nabytepostępowanie administracyjnek.p.a.ustawa emerytalnasąd apelacyjnyuchylenie decyzji

Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu Okręgowego i decyzję organu rentowego, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania z powodu naruszenia przepisów proceduralnych przy zmianie wysokości emerytury wojskowej.

P. D. odwołał się od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego, która obniżyła jego emeryturę wojskową poprzez ponowne ustalenie wysługi emerytalnej. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, uznając decyzję za zgodną z prawem. Sąd Apelacyjny uchylił jednak wyrok i decyzję, stwierdzając, że organ rentowy zastosował niewłaściwy tryb postępowania przy zmianie decyzji ostatecznej, naruszając przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Sprawa dotyczyła odwołania P. D. od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Łodzi, która z urzędu obniżyła przyznaną mu wcześniej emeryturę wojskową. Organ rentowy skorygował okres wysługi emerytalnej, pomijając okresy ubezpieczenia przypadające przed powołaniem do zawodowej służby wojskowej. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił odwołanie, uznając decyzję organu za zgodną z prawem, opierając się na przepisach ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych. P. D. zaskarżył ten wyrok, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 155 k.p.a. (ochrona praw nabytych), art. 61 § 4 k.p.a. (niezawiadomienie o wszczęciu postępowania) oraz art. 10 k.p.a. (czynny udział strony). Sąd Apelacyjny w Łodzi uznał apelację za uzasadnioną i uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzję organu rentowego, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny stwierdził, że organ rentowy zastosował niewłaściwy tryb postępowania, wydając decyzję z urzędu na podstawie art. 31 ustawy, podczas gdy powinny mieć zastosowanie przepisy art. 32 ustawy i rozdział 13 K.p.a. dotyczące zmiany decyzji ostatecznej. Brak było nowych okoliczności faktycznych lub dowodów uzasadniających ponowne ustalenie wysokości świadczenia w trybie zmiany decyzji ostatecznej. Sąd Apelacyjny uznał, że decyzja organu była nieważna z powodu rażącego naruszenia przepisów postępowania, a Sąd Okręgowy nie odniósł się do tej kwestii.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ rentowy nie może z urzędu zmienić ostatecznej decyzji przyznającej emeryturę wojskową, obniżając jej wysokość, jeśli nie zostały przedstawione istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub ujawnione nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość. Wydanie takiej decyzji wymaga zastosowania trybu przewidzianego w art. 32 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz przepisów K.p.a. dotyczących zmiany decyzji ostatecznej.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny stwierdził, że organ rentowy wydał decyzję z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, stosując niewłaściwy tryb (art. 31 ustawy zamiast art. 32 ustawy i K.p.a.). Zmiana wysokości emerytury w ostatecznej decyzji wymagała wykazania nowych okoliczności lub dowodów, a nie jedynie zmiany interpretacji przepisów. Wobec tego decyzja była nieważna i podlegała uchyleniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej go decyzji organu rentowego i przekazanie sprawy organowi rentowemu do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

P. D.

Strony

NazwaTypRola
P. D.osoba_fizycznaodwołujący
Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Ł.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (16)

Główne

u.z.e.ż.z. art. 15a

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin

Kluczowy przepis dotyczący uwzględniania okresów przed służbą wojskową przy ustalaniu wysługi emerytalnej dla żołnierzy powołanych po 1 stycznia 1999 r. Sąd Okręgowy uznał go za podstawę obniżenia emerytury.

u.z.e.ż.z. art. 15 § ust. 1 pkt 1 i ust. 1a-5

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin

Kluczowy przepis dotyczący uwzględniania okresów przed służbą wojskową przy ustalaniu wysługi emerytalnej dla żołnierzy powołanych po 1 stycznia 1999 r. Sąd Okręgowy uznał go za podstawę obniżenia emerytury.

u.z.e.ż.z. art. 31

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin

Przepis, na który powołał się organ rentowy wydając decyzję, ale Sąd Apelacyjny uznał, że nie miał zastosowania w tej sprawie.

u.z.e.ż.z. art. 32 § ust. 1 i 2

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin

Przepis regulujący ponowne ustalanie prawa do świadczeń lub ich wysokości z urzędu lub na wniosek, gdy zostaną przedstawione nowe okoliczności lub dowody. Sąd Apelacyjny wskazał, że organ powinien był zastosować ten przepis.

k.p.c. art. 386 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna orzeczenia Sądu Apelacyjnego o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.

Pomocnicze

u.z.e.ż.z. art. 12

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin

Zarzut naruszenia poprzez uznanie, że emerytura nie stanowi prawa nabytego w rozumieniu art. 155 k.p.a.

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia poprzez wydanie decyzji zmieniającej decyzję ostateczną bez zgody ubezpieczonego, naruszając ochronę praw nabytych.

k.p.a. art. 61 § § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia poprzez niezawiadomienie ubezpieczonego o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany decyzji o przyznaniu emerytury.

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia poprzez złamanie zasady zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej.

u.z.e.ż.z. art. 32 § ust. 2

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin

Wskazuje na możliwość zmiany, uchylenia lub unieważnienia decyzji ostatecznych z urzędu przez wojskowy organ emerytalny na zasadach K.p.a.

k.p.c. art. 477 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis, na podstawie którego Sąd Okręgowy oddalił odwołanie.

k.p.c. art. 328 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut naruszenia poprzez pominięcie w uzasadnieniu wyroku przyczyn dla których uznano zarzuty formalne za niezasadne.

k.p.c. art. 477 § 14a

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna orzeczenia Sądu Apelacyjnego o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący nieważności decyzji administracyjnej, wskazany przez Sąd Apelacyjny jako podstawa do uchylenia decyzji organu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ rentowy wydał decyzję z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, stosując niewłaściwy tryb (art. 31 ustawy zamiast art. 32 ustawy i K.p.a.). Zmiana wysokości emerytury w ostatecznej decyzji wymagała wykazania nowych okoliczności lub dowodów, a nie jedynie zmiany interpretacji przepisów. Decyzja organu była nieważna z powodu rażącego naruszenia przepisów postępowania.

Odrzucone argumenty

Sąd Okręgowy uznał, że decyzja organu była zgodna z prawem, a okresy sprzed służby wojskowej nie są wliczane do wysługi emerytalnej dla żołnierzy powołanych po raz pierwszy po 1 stycznia 1999 r. (interpretacja art. 15a w zw. z art. 15 ust. 1 ustawy).

Godne uwagi sformułowania

organ powinien podjąć działania na podstawie art. 32 ust 2 powołanej wyżej ustawy z 10 grudnia 1993 r., tj. zastosować procedurę przewidzianą w rozdziale 13 K. postępowania administracyjnego regulującego zasady dotyczące uchylenia, zmiany oraz stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Organ rentowy wydał sporną decyzję z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, co skutkuje iż jest ona nieważna w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i dlatego podlega uchyleniu. Sąd Okręgowy rozpatrując odwołanie skarżącego nie odniósł się do trybu w jakim decyzja ta została wydana i skupił się wyłącznie na ocenie jej merytorycznej zasadności.

Skład orzekający

Ewa Chądzyńska

przewodniczący-sprawozdawca

Jolanta Wolska

sędzia

Lucyna Guderska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zmiany decyzji ostatecznych w sprawach emerytalnych, stosowania właściwego trybu postępowania przez organy rentowe, ochrony praw nabytych w kontekście zmian legislacyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji żołnierzy zawodowych i przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych. Kluczowe jest ustalenie, czy organ działał z urzędu i czy istniały podstawy do zmiany decyzji ostatecznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania administracyjnego i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli merytoryczna podstawa prawna wydaje się być po stronie organu. Jest to ważna lekcja dla prawników procesowych i urzędników.

Błąd proceduralny uchylił decyzję obniżającą emeryturę wojskową – co musisz wiedzieć o zmianie decyzji ostatecznych.

Dane finansowe

zwrot kosztów procesu: 30 PLN

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt: III AUa 402/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 października 2012 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Ewa Chądzyńska (spr.) Sędziowie:SSA Jolanta Wolska SSA Lucyna Guderska Protokolant: stażysta Przemysław Trębacz po rozpoznaniu w dniu 25 września 2012 r. w Łodzi sprawy P. D. przeciwko Dyrektorowi Wojskowego Biura Emerytalnego w Ł. o wysokość wysługi emerytalnej, na skutek apelacji P. D. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt: VIII U 978/11; 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego i sprawę przekazuje organowi rentowemu do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Ł. na rzecz P. D. kwotę 30,00 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. III AUa 402/12 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 1 marca 2011 r., wydaną z urzędu, Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Ł. przyznał P. D. emeryturę wojskową od 1 marca 2011 r. w wysokości 1695,84 zł. W odwołaniu od tej decyzji P. D. wniósł o jej uchylenie i utrzymanie w mocy poprzedniej decyzji z dnia 14 grudnia 2010 r. mocą której przyznano mu emeryturę wojskową od 1 grudnia 2011 r. w wyższej kwocie. Odwołujący się zarzucił, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem: art. 12 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin poprzez uznanie, że emerytura przyznana uprzednio nie stanowi prawa nabytego w rozumieniu art. 155 k.p.a. , art. 155 k.p.a. na skutek braku zgody ubezpieczonego do wydania decyzji zmieniającej prowadzącej do sprzeniewierzenia się ochronie praw nabytych, art. 61 § 4 k.p.a. przez niezawiadomienie ubezpieczonego o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany decyzji o przyznaniu emerytury, art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz art. 8 k.p.a. poprzez złamanie zasady zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej na skutek powyższych uchybień. Wyrokiem z dnia 17 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi oddalił odwołanie i obciążył odwołującego się obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego na rzecz pełnomocnika organu emerytalnego. Sąd Okręgowy ustalił, że decyzją z dnia 14 grudnia 2010 r. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego przyznał P. D. prawo do emerytury wojskowej od 1 grudnia 2010 r. w kwocie 2011,08 zł. W decyzji tej przyjęto do wysługi emerytalnej – poza okresem zawodowej służby wojskowej od 22 lipca 1999 r. do 30 listopada 2010 r. – także okresy poprzedzające tę służbę, tj. okres zatrudnienia w (...) Zakładach Radiowych (...) od 1 września 1990 r. do 15 kwietnia 1993 r., okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych od 2 lipca 1993 r. do 1 lipca 1994 r. i okres zatrudnienia w Zakładzie Produkcyjno-Handlowo-Usługowym w M. od 14 października 1994 r. do 24 lipca 1995 r. Decyzją z dnia 1 marca 2011 r., będącą w sporze w tej sprawie, organ rentowy ustalił od 1 marca 2011 r. nową wysokość emerytury odwołującemu się wobec skorygowania okresu wysługi emerytalnej z 19 lat 4 miesięcy i 13 dni na 15 lat 4 miesiące i 7 dni, tj. z pominięciem okresów ubezpieczenia przypadających przed powołaniem do zawodowej służby wojskowej. W tak ustalonym stanie faktycznym, Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że odwołanie podlega oddaleniu na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. jako niezasadne. Zdaniem Sądu Okręgowego zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż do wysługi emerytalnej żołnierza zawodowego, który został powołany do zawodowej służby wojskowej po raz pierwszy po dniu 1 stycznia 1999 r. nie uwzględnia się okresów ubezpieczenia przypadających przed powołaniem do tej służby, co wynika z art. 15a w związku z art. 15 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a -5 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8 poz. 66 ze zm.). Sąd Okręgowy stwierdził, że uchybienia podnoszone przez odwołującego się nie miały wpływu na prawidłowość decyzji, która jest zgodna z prawem. O kosztach Sąd Okręgowy orzekł na podstawie z art. 98 § 1 k.p.c. w związku z § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) Powyższe rozstrzygnięcie zaskarżył odwołujący się w drodze apelacji, w całości. Skarżący zarzucił naruszenie: art. 12 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin poprzez uznanie, że emerytura nie jest prawem nabytym w rozumieniu art. 155 k.p.a. , art. 155 k.p.a. na skutek wydania decyzji zmieniającej decyzję ostateczną, na mocy której osoba nabyła prawo, co narusza konstytucyjną zasadę ochrony praw nabytych, art. 61 § 4 k.p.a. w związku z art. 32 powołanej wyżej ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. przez niezawiadomienie ubezpieczonego o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany decyzji o przyznaniu emerytury, art. 10 k.p.a. w związku z art. 32 powołanej wyżej ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu i art. 8 k.p.a. poprzez złamanie zasady zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej na skutek powyższych uchybień oraz art. 328 § 2 k.p.c. poprzez pominięcie w uzasadnieniu wyroku przyczyn dla których uznano zarzuty formalne za niezasadne. We wnioskach apelacyjnych skarżący żądał zmiany zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie odwołania i zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie emerytury w dotychczasowej wysokości oraz zasądzenie kosztów procesu. Organ rentowy wniósł o oddalenie apelacji. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest uzasadniona i prowadzi do uchylenia zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej go decyzji organu rentowego wobec nierozpoznania istoty sprawy. Zaskarżona decyzja została wydana z powołaniem się na art. 31 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin , który nie miał w tej sprawie zastosowania, gdyż jej przedmiotem było ponowne ustalenie prawa do emerytury w niższej niż dotychczas wysokości. Wydanie tego rodzaju decyzji wymaga zastosowania art. 32 ust. 1 i 2 powołanej wyżej ustawy, który stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z tytułu zaopatrzenia emerytalnego lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej albo z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w tej sprawie zostaną przedstawione istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne albo ujawnione nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, a mające wpływ na prawo do świadczeń albo ich wysokość (ust. 1 ), a decyzje ostateczne, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez wojskowy organ emerytalny zmienione, uchylone lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (ust. 2). Nie budzi wątpliwości, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, że zaskarżona decyzja została wydana mimo, iż nie zostały przedstawione istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne ani nie ujawniono nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, mających wpływ na prawo do świadczeń albo ich wysokość. Przepis art. 15a powołanej wyżej ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r., w brzmieniu mającym zastosowanie wobec skarżącego obowiązywał od dnia 1 stycznia 2010 r. Treść tego przepisu została zmieniona przez art. 2 pkt. 4 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 79, poz. 669). W rozpoznawanej sprawie organ powinien podjąć działania na podstawie art. 32 ust 2 powołanej wyżej ustawy z 10 grudnia 1993 r., tj. zastosować procedurę przewidzianą w rozdziale 13 K. postępowania administracyjnego regulującego zasady dotyczące uchylenia, zmiany oraz stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Organ rentowy wydał sporną decyzję z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, co skutkuje iż jest ona nieważna w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i dlatego podlega uchyleniu. Sąd Okręgowy rozpatrując odwołanie skarżącego nie odniósł się do trybu w jakim decyzja ta została wydana i skupił się wyłącznie na ocenie jej merytorycznej zasadności. Wobec uchylenia zaskarżonego wyroku i sporej decyzji, ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów apelacyjnych jest przedwczesne. Rozpoznając sprawę ponownie Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Ł. prawidłowo rozpatrzy kwestię ponownego ustalenia wysokości emerytury wojskowej Apelującego i wyda decyzje w tym przedmiocie we właściwym trybie zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin oraz odpowiednich przepisów k.p.a. Z tych względów Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 386 § 4 w związku z art. 477 14a k.p.c. rozstrzygając o kosztach na podstawie art. 98 § 1 k.p.c.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI