III AUa 396/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny oddalił apelację Dyrektora ZER MSWiA, potwierdzając prawo do emerytury i renty inwalidzkiej B.K. w dotychczasowej wysokości, uznając, że krótki okres pracy w Wydziale (...) nie stanowił 'służby na rzecz totalitarnego państwa'.
Sprawa dotyczyła ponownego ustalenia wysokości emerytury i renty inwalidzkiej B.K. przez Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA, który obniżył świadczenia na podstawie informacji IPN o rzekomej 'służbie na rzecz totalitarnego państwa' w okresie od 15.08.1982 r. do 30.11.1982 r. Sąd Okręgowy zmienił decyzję organu, przyznając prawo do świadczeń w dotychczasowej wysokości. Sąd Apelacyjny oddalił apelację Dyrektora, podzielając stanowisko Sądu Okręgowego, że wskazany okres pracy był epizodyczny, nie miał charakteru operacyjnego ani nie wiązał się z naruszeniem praw człowieka, a tym samym nie podlegał przepisom obniżającym świadczenia.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu rozpoznał apelację Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu, który uchylił decyzje obniżające wysokość emerytury policyjnej i policyjnej renty inwalidzkiej B. K. Organ emerytalny obniżył świadczenia na podstawie informacji Instytutu Pamięci Narodowej, która wskazywała, że B. K. w okresie od 15.08.1982 r. do 30.11.1982 r. pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, co zgodnie z ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy skutkowało obniżeniem świadczeń. B. K. odwołała się od tych decyzji, argumentując, że jej praca w tym okresie była marginalna, epizodyczna, związana z brakiem kwalifikacji i miała charakter pomocniczy, a jej dalsza kariera zawodowa była związana z rozwojem kwalifikacji ekonomicznych i rzetelnym wykonywaniem obowiązków. Sąd Okręgowy uwzględnił odwołanie, uznając, że praca w Wydziale (...) nie stanowiła 'służby na rzecz totalitarnego państwa' w rozumieniu ustawy. Sąd Apelacyjny oddalił apelację Dyrektora, podkreślając, że informacja IPN nie jest dowodem wyłącznym i sąd ma obowiązek samodzielnej oceny okoliczności sprawy. Sąd Apelacyjny, opierając się na orzecznictwie Sądu Najwyższego, uznał, że kryterium 'służby na rzecz totalitarnego państwa' wymaga indywidualnej oceny czynów i charakteru wykonywanej służby, a nie tylko formalnego okresu zatrudnienia w określonej formacji. W przypadku B. K. stwierdzono, że jej praca w Wydziale (...) była epizodyczna, wykonywana warunkowo z powodu braku kwalifikacji, a jej dalsza kariera świadczyła o rzetelnym wykonywaniu obowiązków i rozwoju zawodowym. W związku z tym, brak było podstaw do obniżenia jej emerytury i renty inwalidzkiej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, krótki, epizodyczny okres pracy w jednostce pomocniczej, wykonywany warunkowo z powodu braku kwalifikacji i bez faktycznego zaangażowania w realizację zadań charakterystycznych dla aparatu bezpieczeństwa PRL, nie stanowi 'służby na rzecz totalitarnego państwa' w rozumieniu ustawy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe jest indywidualne ustalenie charakteru wykonywanej służby, a nie tylko formalny okres zatrudnienia w określonej formacji. Praca odwołującej była marginalna, pomocnicza, nie wiązała się z naruszeniem praw człowieka i była epizodyczna w kontekście jej dalszej kariery zawodowej opartej na zdobywaniu kwalifikacji ekonomicznych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
B. K. (1)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. K. (1) | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
u.o.z.f. art. 15c § ust. 1-5
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepis przewiduje obniżenie emerytury funkcjonariuszom, którzy pełnili służbę na rzecz totalitarnego państwa. Sąd uznał, że samo formalne pełnienie służby w określonym okresie i jednostce nie jest wystarczające; kluczowy jest charakter wykonywanych czynności i ich zgodność z definicją 'służby na rzecz totalitarnego państwa', która powinna być oceniana indywidualnie.
u.o.z.f. art. 22a § ust. 1-3
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Analogiczny przepis do art. 15c, dotyczący obniżenia renty inwalidzkiej.
Dz. U. z 2016 r. poz. 2270 art. 1 i 2 § ust. 1 i 4
Ustawa o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepisy wprowadzające zmiany dotyczące przeliczania świadczeń emerytalno-rentowych.
Pomocnicze
u.o.z.f. art. 13b
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Definiuje pojęcie 'służby na rzecz totalitarnego państwa'.
u.o.z.f. art. 13a § ust. 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Określa tryb uzyskiwania informacji z IPN o przebiegu służby.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasadę swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 177 § § 1 pkt 3(1)
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna zawieszenia postępowania.
Konstytucja RP art. 188
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa wyłączną kompetencję Trybunału Konstytucyjnego do badania zgodności ustaw z Konstytucją.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Praca w Wydziale (...) była epizodyczna, warunkowa, z powodu braku kwalifikacji i nie stanowiła 'służby na rzecz totalitarnego państwa'. Informacja IPN nie jest dowodem wyłącznym i podlega ocenie sądu. Kryterium 'służby na rzecz totalitarnego państwa' wymaga indywidualnej oceny charakteru służby, a nie tylko formalnego okresu zatrudnienia. Sąd nie jest związany informacją IPN i może przeprowadzić własne postępowanie dowodowe.
Odrzucone argumenty
Niezastosowanie art. 177 § 1 pkt 3(1) k.p.c. i niezawieszenie postępowania. Niezastosowanie przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy i ustawy nowelizującej, które nakazują ponowne przeliczenie świadczeń. Samodzielne rozstrzygnięcie przez sąd o niekonstytucyjności przepisów. Przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i błędne uznanie, że służba w Wydziale (...) nie stanowiła 'służby na rzecz totalitarnego państwa'.
Godne uwagi sformułowania
nie każde nawiązanie stosunku prawnego w ramach jednostek organizacyjnych, wskazanych w ustawie, musiało wiązać się ze służbą na rzecz totalitarnego państwa. nie można przyjąć a priori , że sam fakt stwierdzenia pełnienia służby w okresie od 22.07.1944 r. do 31.071990 r. w wymienionych w ustawie jednostkach organizacyjnych jest wystarczający do uznania, że dana osoba „pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa”. nie można stosować mechanizmu odpowiedzialności zbiorowej, gdyż stosowanie takiego mechanizmu przybliżyłoby ten mechanizm do mechanizmów stosowanych w czasach państwa totalitarnego. informacja IPN stanowi dowód, który nie jest jednak dowodem wyłącznym albo dowodem niepodważalnym, którym sąd byłby związany, bez możliwości jego oceny w ramach przysługującego sądowi prawa do swobodnej i wszechstronnej oceny dowodów.
Skład orzekający
Marta Sawińska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że sąd nie jest związany informacją IPN i może samodzielnie ocenić charakter służby w kontekście przepisów o obniżeniu emerytur policyjnych, a także interpretacja pojęcia 'służby na rzecz totalitarnego państwa' w kontekście epizodycznej, pomocniczej pracy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy służb mundurowych i interpretacji przepisów dotyczących służby w okresie PRL. Orzeczenie opiera się na szczegółowej analizie faktów w konkretnej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kontrowersyjnej kwestii obniżania emerytur policyjnych na podstawie informacji IPN i interpretacji pojęcia 'służby na rzecz totalitarnego państwa', co jest tematem budzącym duże zainteresowanie i emocje.
“Emerytura policyjna: Czy praca w PRL-owskim wydziale administracyjnym to 'służba na rzecz totalitarnego państwa'?”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III AUa 396/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 listopada 2021 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Marta Sawińska Protokolant: Emilia Wielgus po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2021 r. w Poznaniu sprawy B. K. (1) przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. o wysokość emerytury policyjnej i policyjnej renty inwalidzkiej na skutek apelacji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 13 listopada 2019 r. sygn. akt VII U 2370/19 oddala apelację. Marta Sawińska UZASADNIENIE Decyzją (1) z dnia 19.06.2017 r. nr (...) , Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych na podstawie art. 15c w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z 18.02.1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin oraz na podstawie otrzymanej z Instytutu Pamięci Narodowej informacji nr (...) z dnia 27.04.2017 r., ponownie ustalił wysokość emerytury B. K. (1) od 01.10.2017 r. na kwotę 2.069,02 zł, a po potrąceniu składki na ubezpieczenie zdrowotne i zaliczki na podatek dochodowy – na kwotę 1.716,81 zł, obliczając jej wysokość jako 75% podstawy wymiaru i obniżając ją do kwoty przeciętnej emerytury, ogłoszonej przez Prezesa ZUS. Decyzją (2) z dnia 19.06.2017 r. nr (...) , Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych na podstawie art. 22a w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z 18.02.1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin oraz na podstawie otrzymanej z Instytutu Pamięci Narodowej informacji nr (...) z dnia 27.04.2017 r., ponownie ustalił wysokość renty inwalidzkiej B. K. (1) od 01.10.2017 r., obliczając jej wysokość jako 37,50% podstawy wymiaru, tj. 3.298,72 zł i obniżając ją do kwoty przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy, ogłoszonej przez Prezesa ZUS, tj. ostatecznie do kwoty 1.510,71 zł. Odwołani e od powyższych decyzji złożyła B. K. (1) wnosząc o uwzględnienie przy ustaleniu wysokości świadczeń pieniężnych z zabezpieczenia emerytalnego okoliczności przedstawionych w odwołaniu, w szczególności krótkotrwałą służbę przed dniem 01.07.1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12.09.1989 r. z narażeniem zdrowia i życia. Odwołująca wskazała, że do sierpnia 1982 r. pracowała w Komendzie (...) Policji w P. jako telefonistka, po czym odgórnie, mimo braku kwalifikacji, została przeniesiona na stanowisko maszynistki do Wydziału (...) . Odwołująca podnosiła, że praca w Wydziale (...) w P. była iluzoryczna, sprowadzała się do czynności pracownika gospodarczego (parzenie kawy, herbaty, sprzątanie po gościach). W Wydziale (...) były już bowiem dwie sekretarki z biegłą znajomością pisania na maszynie, przez co odwołująca, w braku umiejętności, rzadko przepisywała pisma czy notatki innych pracowników. B. K. (1) wskazała, że w Wydziale (...) pracowała w sumie 3,5 miesiąca, w okresie od 13 do 16.09.1982 r. i od 25.11. do 03.12.1982 r. przebywała na zwolnieniu chorobowym, po którym została przeniesiona do Wydziału (...) w P. , do pracy zgodnej z jej kwalifikacjami i zainteresowaniami. Odwołująca podniosła również, że przez cały okres pracy w (...) w P. systematycznie podnosiła swoje kwalifikacje zawodowe i odnosiła sukcesy w zakresie kontroli finansowo-gospodarczej jednostek podległych (...) w P. , co spowodowało awans na stanowisko nadkomisarza i Kierownika Sekcji (...) Wydziału (...) w P. w sierpniu 2001 r. W 2002 r. odwołująca została nadto odznaczona odznaką (...) . Wyrokiem z 13.11.2019 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu, sygn. VIII U 2370/19 zmienił zaskarżoną decyzję nr (...) w całości i stwierdził, że odwołująca ma prawo do emerytury w dotychczasowej wysokości (pkt 1 wyroku) oraz zmienił zaskarżoną decyzję nr (...) w całości i stwierdził, że odwołująca ma prawo do renty inwalidzkiej w dotychczasowej wysokości (pkt 2 wyroku). Powyższy wyrok zapadł w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne: B. K. (1) , ur. (...) , ma wykształcenie wyższe ekonomiczne, w okresie od 15.09.1975 r. do 31.07.1977 r. pracowała jako laborant w (...) Zakładach (...) w P. . Odwołująca z dniem 01.08.1977 r. wstąpiła do służby w ówczesnej Milicji Obywatelskiej i podjęła pracę na stanowisku telefonistki Wydziału (...) Milicji Obywatelskiej w P. . W 1978 r. odwołująca podjęła jednocześnie wyższe studia ekonomiczne na Akademii (...) w P. . Zgodnie z rozkazem organizacyjnym Komendanta (...) Milicji Obywatelskiej w P. nr (...) z dnia 15.08.1982 r., likwidacji uległ etat odwołującej – telefonistki Wydziału (...) . Komisja reorganizacyjna (...) zaproponowała B. K. (1) na stanowisko maszynistki w Wydziale (...) (...) w P. , na co odwołująca wyraziła zgodę. Naczelnik Wydziału (...) w dniu 13.10.1982 r., z uwagi na niskie kwalifikacje, warunkowo wyraził zgodę na podjęcie przez odwołującą pracy maszynistki w Wydziale (...) Zarządzeniem Komendanta (...) (...) w P. z dnia 16.10.1982 r., B. K. (1) z dniem 15.08.1982 r. została przeniesiona ze stanowiska telefonistki w Wydziale (...) na stanowisko maszynistki w Wydziale (...) (...) w P. . Odwołująca w okresie od 13 do 16.09.1982 r., od 19 do 21.10.1982 r. i od 25.11. do 03.12.1982 r. korzystała z zasiłku chorobowego. We wniosku z dnia 03.02.1982 r. Wydział (...) (...) w P. zwrócił się do Komendanta (...) (...) w P. o mianowanie B. K. (1) referentem Sekcji (...) P. z zaznaczeniem pełnienia służby w Wydziale (...) (...) w P. . Wniosek ten zyskał akceptację Naczelnika Wydziału (...) (...) P. i Naczelnika Wydziału (...) P. . Rozkazem personalnym Komendanta (...) (...) w P. z dnia 14.12.1982 r. nr (...) , B. K. (1) została odwołana ze stanowiska maszynistki Wydziału (...) (...) P. i mianowana referentem w Sekcji (...) P. , z zastrzeżeniem pełnienia służby od 01.12.1982 r. w Wydziale (...) (...) P. . W Wydziale (...) odwołująca pracowała początkowo w Sekcji (...) , której następnie została kierownikiem po ukończeniu studiów w 1985 r. W 1991 r. B. K. (1) przeszła do pracy w Sekcji (...) (...) KWP w P. a w 2001 r. odwołująca została kierownikiem Sekcji (...) Wydziału (...) KWP w P. . W 2002 r. B. K. (1) odebrała odznakę (...) W toku zatrudnienia w Wydziale (...) w P. , odwołując nieustannie podnosiła swoje kwalifikacje, odbywając liczne kursy doskonalenia zawodowego i uzyskując stopień oficerski (...) . Odwołująca w czasie służby nie odniosła żadnych obrażeń. W dniu 11.03.2008 r. B. K. (1) wystąpiła do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA w W. z wnioskiem o przyznanie prawa do emerytury. Decyzją z dnia 18.04.2008 r. o znaku (...) organ emerytalny przyznał wnioskodawczyni prawo do emerytury (...) od 28.02.2008 r., tj. następnego dnia po zwolnieniu ze służby. Emerytura wyniosła 75% podstawy wymiaru, tj. kwotę 5.289,80 zł. Wypłata emerytury została zawieszona z uwagi na pobieranie rocznego uposażenia, wynikającego z art. 117 ustawy o służbie w (...) . Decyzją z dnia 21.01.2009 r. o znaku (...) organ rentowy podjął wypłatę emerytury (...) od 01.03.2009 r. w związku z upływem terminu pobierania rocznego świadczenia, wynikającego z art. 117 ustawy o (...) Decyzją z dnia 10.04.2009 r. o znaku (...) organ emerytalny przyznał odwołującej prawo do (...) renty inwalidzkiej w związku z zaliczeniem do III grupy inwalidów. Renta z tytułu ustalonego inwalidztwa wyniosła 40% podstawy wymiaru, tj. kwotę 2.993,32 zł. Decyzją z dnia 10.04.2009 r. o znaku (...) organ emerytalny przyznał B. K. (1) emeryturę (...) w zbiegu z rentą, tj. świadczenie w wysokości 80% podstawy wymiaru w kwocie 5.986,65 zł. Na skutek informacji Instytutu Pamięci Narodowej o przebiegu służby z dnia 27.05.2009 r. o nr (...) , decyzją z dnia 28.10.2009 r. nr (...) Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji ponownie ustalił wysokość emerytury (...) B. K. (1) od 01.01.2010 r., z uwzględnieniem okresów służby, wskazanych w ww. informacji IPN. Informacja ta realnie nie wpłynęła na wysokość emerytury odwołującej, podlegającej ustawowym ograniczeniom do kwoty 5.986,65 zł. W dniu 25.05.2017 r. do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW wpłynęła informacja Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 27.04.2017 r. nr (...) o przebiegu służby, sporządzona w oparciu o przepis art. 13a ust. 1 ustawy z dnia 18.02.1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin , zgodnie z którą B. K. (1) w okresie od 15.08.1982 r. do 30.11.1982 r. pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w przepisie art. 13b ww. ustawy. Decyzją (1) z dnia 19.06.2017 r. nr (...) , Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych ponownie ustalił wysokość emerytury B. K. (1) od 01.10.2017 r. na kwotę 2.069,02 zł, a po potrąceniu składki na ubezpieczenie zdrowotne i zaliczki na podatek dochodowy, na kwotę 1.716,81 zł, obliczając jej wysokość jako 75% podstawy wymiaru i obniżając ją do kwoty przeciętnej emerytury, ogłoszonej przez Prezesa ZUS. Decyzją (2) z dnia 19.06.2017 r. nr (...) , Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych ponownie ustalił wysokość renty inwalidzkiej B. K. (1) od 01.10.2017 r., obliczając jej wysokość jako 37,50% podstawy wymiaru, tj. 3.298,72 zł i obniżając ją do kwoty przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy, ogłoszonej przez Prezesa ZUS, tj. ostatecznie do kwoty 1.510,71 zł. Obie decyzje z dnia 19.06.2017 r. stanowią przedmiot zaskarżenia w niniejszym postępowaniu. Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie B. K. (1) zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji wskazał, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku organu emerytalnego – Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji o zawieszenie postępowania, ponieważ nie zachodziła w sprawie podstawa do zawieszenia postępowania wskazana w art. 177 § 1 pkt 3 1 k.p.c. Sąd I instancji zaznaczył, że sąd ubezpieczeń społecznych nie jest uprawniony do stwierdzenia niezgodności przepisu ustawy z przepisami Konstytucji , umowami międzynarodowymi ani innymi przepisami rangi ustawowej, gdyż z mocy art. 188 Konstytucji RP wyłączną kompetencję w tym zakresie posiada Trybunał Konstytucyjny. Wnosząc o zawieszenie postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 1 k.p.c. organ emerytalny wskazał na sprawę toczącą się przed Trybunałem Konstytucyjnym o sygn. P 4/18. W ocenie Sądu Okręgowego w postępowaniu z odwołania B. K. (1) nie występują przesłanki do zawieszenia postępowania, a rozstrzygniecie sprawy odwołującego nie zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie P4/18. W realiach niniejszej sprawy Sąd Okręgowy nie miał wątpliwości, że zawieszenie postępowania nie jest celowe, ani usprawiedliwione, a jedynie wprowadzi element zwłoki w rozpoznaniu odwołania odwołującego. W dalszej części uzasadnienia Sąd Okręgowy wskazał, że istota sporu w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ emerytalny miał podstawy do ponownego ustalenia wysokości emerytury policyjnej odwołującej i jej renty inwalidzkiej. Organ emerytalny ustalił wysokość świadczeń odwołującej na podstawie uzyskanej z Instytutu Pamięci Narodowej informacji z 27.04.2017 r. o przebiegu służby na rzecz totalitarnego państwa, w której wskazano, że odwołująca w okresie od 15.08.1982 r. do 30.11.1982 r. pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy z 18.02.1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin . Ustawa z 16.12.2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 02.01.1999 r. i którzy w okresie od 22.07.1944 r. do 31.07.1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili. Zgodnie z art. 15c ust. 1, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 02.01.1999 r., emerytura wynosi: 1) 0 % podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; 2) 2,6 % podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4. Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury i renty, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (art. 15c ust. 4 i art. 22a ust. 4). Przepisów art. 15 c ust. 1-3 i art. 22a ust. 1-3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (art. 15c ust. 5 i art. 22a ust. 5). Stosownie zaś do treści art. 8a ust. 1 ustawy, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31.07.1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12.09.1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 15c ust. 3). Analogicznie, w myśl przepisu art. 22a ust. 1 powołanej ustawy, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką, ustaloną zgodnie z art. 22, zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy. W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 01.08.1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (por. art. 22a ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z art. 22a ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (por. art. 22a ust. 3). Sąd I instancji podkreślił, że analiza dokumentów z akt personalnych odwołującej, nadesłanych przez Instytut Pamięci Narodowej daje podstawy do uznania, że jakkolwiek odwołująca w okresie od 15.08.1982 r. do 30.11.1982 r. pracowała w Wydziale (...) to powierzone jej wówczas czynności służbowe nie zostały ujęte przez ustawodawcę w przepisie art. 13b ustawy zaopatrzeniowej: odwołująca nie przynależała w spornym okresie do wymienionych w ww. przepisie instytucji i formacji. Co więcej, w ocenie Sądu I instancji praca odwołującej w tym wydziale była marginalna. B. K. (1) została przyjęta do pracy na stanowisku maszynistki w Wydziale (...) warunkowo (z powodu oczywistego braku kwalifikacji) przez naczelnika wydziału, pracowała w nim krótko, rzadko przepisując dokumenty na maszynie – z uwagi na brak umiejętności i doświadczenia; zajmowała się czynnościami gospodarczymi i w toku 3,5 miesięcznego zatrudnienia w tym wydziale, dwukrotnie przebywała na zwolnieniu chorobowym. W świetle ustaleń faktycznych w sprawie, biorąc pod uwagę cały przebieg kariery zawodowej odwołującej, konsekwentne podnoszenie kwalifikacji w dziedzinie ekonomii (począwszy od studiów, przez cykliczne szkolenia branżowe w toku całego zatrudnienia) i związana z tym ścieżka awansu odwołującej ostatecznie na stanowisko kierownicze wydziału finansowego (...) w tym liczne odznaczenia za wzorową służbę - w ocenie Sądu I instancji - stwierdzić należy, że zatrudnienie B. K. (1) w Wydziale (...) w P. od 15.08.1982 r. do 30.11.1982 r. było epizodyczne i „na przeczekanie” – z uwagi na likwidację poprzedniego stanowiska pracy, w oczekiwaniu na stanowisko w wydziale (...) tj. bezpośrednio związanym ze zdobywanym w tym czasie przez odwołującą wyksztalceniem. Na uwagę w tej materii zasługuje szczególnie odręczna notatka Naczelnika Wydziału (...) z dnia 13.10.1982 r., o warunkowej zgodzie na podjęcie przez odwołującą pracy maszynistki w Wydziale (...) która potwierdza charakter pracy B. K. (1) w tym wydziale. Reasumując powyższe, Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, że B. K. (1) wbrew ustaleniom ZUS, poczynionych w oparciu o informację IPN, nie wykonywała pracy ujętej w przepisie art. 13b ustawy z dnia 18.02.1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, a tym samym przepis art. 15c ust. 1-5 nie ma zastosowania do ustalenia wysokości emerytury i renty inwalidzkiej odwołującej od 01.10.2017 r. i w konkluzji na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. uznał, że odwołania B. K. (1) zasługują na uwzględnienie, o czym orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku. Apelację od powyższego wyroku wywiódł pozwany Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. art. 177 § 1 pkt 3 1 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji nie zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu rozstrzygnięcia postępowań toczących się przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawach oznaczonych sygn. akt P 4/18 i 16/19, w których ma zostać rozstrzygnięta kwestia zgodności z Konstytucją art. 15c, art. 22a i art. 24a w związku z art. 13b ustawy z dnia 18.02.1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) /.../ oraz ich rodzin (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 288 ze zm.), zwana dalej „ustawą zaopatrzeniową" w brzmieniu nadanym przez art. 1 ustawy z dnia 16.12.2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r. poz. 2270) w związku z art. 2 powołanej ustawy z dnia 16.12.2016 r., w sytuacji gdy głównym zarzutem Odwołującej się jest niekonstytucyjność przepisów stanowiących podstawę wydania zaskarżonych decyzji z dnia 19.06.2017 r. (znak: (...) / (...) ) o ponownym ustaleniu wysokości emerytury policyjnej i o ponownym ustaleniu wysokości renty inwalidzkiej, 2. art. 178 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 15c ust 1 i art. 22a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej oraz art. 1 i art. 2 ust 1 i 4 ustawy z dnia 16.12.2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r. poz. 2270) poprzez ich niezastosowanie i wydanie orzeczenia z pominięciem obowiązujących przepisów prawa rangi ustawowej, wprowadzających nakaz ponownego przeliczenia świadczeń emerytalno-rentowych funkcjonariuszy służb mundurowych pełniących „służbę na rzecz totalitarnego państwa” oraz ich rodzin, w sytuacji przyznania przez Odwołującą faktu pełnienia służby w wydziale (...) w P. , 3. art. 188 Konstytucji RP poprzez samodzielne rozstrzygniecie niejako „w zastępstwie” Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności art. 15c, art. 22a ustawy zaopatrzeniowej, w oparciu o które wydane zostały zaskarżone decyzje, pomijając wynikającą z tego przepisu wyłączną kompetencję Trybunału Konstytucyjnego w zakresie stwierdzania zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją oraz fakt skierowania we właściwym trybie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego odnośnie zgodności z Konstytucją RP przepisów na podstawie, których wydano zaskarżone decyzje, a w konsekwencji wyłączenia możliwości dokonania takiej oceny w indywidualnej sprawie przez sąd powszechny, 4. art. 15c i art. 22a w zw. z art. 13b ust 1 pkt 5 litera c tiret czwarty ustawy zaopatrzeniowej oraz art. 1 i art. 2 ust 1 i ust 4 ustawy z dnia 16.12.2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r. poz. 2270), poprzez ich niezastosowanie w sytuacji gdy bezspornym jest, iż Odwołująca pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa zdefiniowaną w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, a w związku z tym spełnione zostały przesłanki warunkujące ponowne przeliczenie jego świadczenia, 5. art. 15c i art. 22a w zw. z art. art. 13a ust. 5 ustawy zaopatrzeniowej w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18.10.2004 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organu w zakresie zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu i Państwowej Straży Pożarnej oraz ich rodzin (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r. poz. 1148 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie, a tym samym zobowiązanie organu emerytalnego do ustalanie wysokości policyjnej emerytury oraz policyjnej renty inwalidzkiej w stosunku do byłego funkcjonariusza pełniącego służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, wbrew jednoznacznym zapisom ustawy zaopatrzeniowej, 6. art. 2 ust. 1 i ust 4 ustawy z dnia 16.12.2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r. poz. 2270) w zw. z art. 15c ust. 1 i art. 22a ust. 1 ustawy’ zaopatrzeniowej poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy z informacji o przebiegu służby Nr (...) z dnia 27.04.2017 r., która została przedstawiona przez Instytut Pamięci Narodowej, wynika jednoznacznie, że Odwołująca się w okresie od dnia 15.08.1982 r. do dnia 30.11.1982 r. pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b zaopatrzeniowej, fakt ten został również przyznany przez samą Odwołującą się w pismach procesowych, 7. naruszenie art. 13b ust. 1 ustawy z dnia 18.02.1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) /.../ oraz ich rodzin (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 708 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zakres wykonywanych przez funkcjonariusza czynności i zadań służbowych, jego przekonanie w jakiej formacji mundurowej jest pełniona służba, jego postawa w służbie są jedynymi kryteriami pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b w/w ustawy, podczas gdy z literalnego brzmienia tego przepisu wprost wynika, że przepis ten nie odnosi się w ogóle do wykonywanych przez funkcjonariusza czynności, a jedynym kryterium pełnienia służby jest fakt pełnienia służby w okresie od dnia 22.07.1944 r. do dnia 31.07.1990 r. w wymienionych w tym przepisie jednostkach organizacyjnych, 8. art. 233 k.p.c. w zw. z art. 13b ustawy zaopatrzeniowej poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, a w związku z tym bezpodstawne uznanie przez sąd I instancji, wbrew jednoznacznym ustaleniom dokonanym w toku postępowania dowodowego, iż służba Pani B. K. (1) w wydziale (...) w P. nie stanowi „służby na rzecz totalitarnego państwa” w rozumieniu ustawy zaopatrzeniowej, w sytuacji gdy jednostka powyższa został wprost wymieniona w treści art. 13b ust. 1 pkt 5 litera c tiret czwarty tej ustawy. Z uwagi na powyższe zarzuty apelujący wniósł o: 1. zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie odwołań od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno - Rentowego MSWiA z dnia 19.06.2017 r. nr świadczenia (...) / (...) o ponownym ustaleniu wysokości emerytury policyjnej oraz renty inwalidzkiej 2. zasądzenie od odwołującej na rzecz Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za dwie instancje; ewentualnie: 3. o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu sądowi decyzję w zakresie zasądzenia na rzecz Pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za dwie instancje. W odpowiedzi na apelację odwołująca wniosła o oddalenie apelacji w całości. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jako bezzasadna podlega oddaleniu. W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń i wydał trafne, odpowiadające prawu rozstrzygnięcie. W szczególności, w ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji przeprowadził wystarczające postępowanie dowodowe, a zebrany w sprawie materiał poddał właściwej ocenie, zachowując granice swobodnej oceny dowodów przewidzianej przez art. 233 § 1 k.p.c. Na tej podstawie Sąd Okręgowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, które tutejszy Sąd w pełni podziela i przyjmuje za własne. Sąd Okręgowy trafnie również uznał, że nie był związany treścią informacji IPN o przebiegu służby B. K. (1) „na rzecz totalitarnego państwa”. Ubezpieczony ubiegający się o świadczenia z ubezpieczenia społecznego w postępowaniu przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych może wszelkimi dowodami wykazywać okoliczności, od których zależą jego uprawnienia z tytułu ubezpieczenia. W orzecznictwie sądów powszechnych, sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego ukształtował się jednolity pogląd, zgodnie z którym okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi przewidzianymi w Kodeksie postępowania cywilnego . Przeciwko informacji o przebiegu służby mogą być przeprowadzane przeciwdowody. Sąd Najwyższy (por. wyroki z 09.04.2009 r., I UK 316/08, z 06.09.1995 r., II URN 23/95, OSNAPiUS 1996 nr 5, poz. 77, z 08.04.1999 r., II UKN 619/98, OSNAPiUS 2000 nr 11, poz. 439, z 04.10.2007 r. I UK 111/07, z 2 lutego 1996 r., II URN 3/95, OSNAPiUS 1996 nr 16, poz. 239 oraz z 25.07.1997 r., II UKN 186/97, OSNAPiUS 1998 nr 11, poz. 342) na gruncie art. 473 k.p.c. wielokrotnie wypowiadał się, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych i prawa pracy w postępowaniu przed sądem nie obowiązują ograniczenia dowodowe. W postępowaniu przed sądem ubezpieczeń społecznych w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe prowadzenie dowodu z zeznań świadków lub z przesłuchania stron nie podlega żadnym ograniczeniom. Nie może zatem ulegać wątpliwości, że pracownik czy ubezpieczony ubiegający się o świadczenie z ubezpieczenia społecznego może w postępowaniu przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych wszelkimi dowodami wykazywać okoliczności, od których zależą jego uprawnienia z tytułu ubezpieczenia - także wówczas, gdy z dokumentu np. zaświadczenia o zatrudnieniu, wynika co innego. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 09.12.2011 r. sygn. akt II UZP 10/11 (OSNP 2012/23-24/298) przyjął, że sąd ubezpieczeń społecznych, rozpoznający sprawę w wyniku wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA w W. , w sprawie ponownego ustalenia (obniżenia) wysokości emerytury policyjnej byłego funkcjonariusza Służby Bezpieczeństwa, nie jest związany treścią informacji o przebiegu służby w organach bezpieczeństwa państwa przedstawionej przez Instytut Pamięci Narodowej zarówno co do faktów (ustalonego w tym zaświadczeniu przebiegu służby), jak i co do kwalifikacji prawnej tych faktów (zakwalifikowania określonego okresu służby jako służby w organach bezpieczeństwa państwa). Ww. postanowienie Sądu Najwyższego zapadło na tle obniżenia emerytury policyjnej w związku z pierwszą ingerencją ustawodawcy w świadczenia emerytalne funkcjonariuszy reżimu komunistycznego, kiedy to do ustawy z 18.02.1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, wprowadzono dodatkowy art. 15b przewidujący, że obniża się emeryturę osobie, która pełniła służbę w organach bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 18.10.2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów i która pozostawała w służbie przed dniem 02.01.1999 r. Sąd Najwyższy również w uzasadnieniu najnowszej uchwały składu siedmiu sędziów z 16.09.2020 r. sygn. akt III UZP 1/20, dotyczącej kwestii obniżania emerytur policyjnych na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów potwierdził, że sądu powszechnego nie wiąże informacja o przebiegu służby wydana przez IPN w trybie art. 13a ust. 1 ustawy z 1994 r. W konsekwencji w razie stosownego zarzutu przeciwko osnowie informacji, sąd jest zobowiązany do rekonstrukcji przebiegu służby w konkretnym przypadku, na podstawie wszystkich okoliczności sprawy . W szczególności na podstawie długości okresu pełnienia służby, jej historycznego umiejscowienia w okresie od 22.07.1944 r. do 31.07.1990 r., miejsca pełnienia służby, zajmowanego stanowiska (pkt 59 uzasadnienia uchwały). W tym zakresie Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na potrzebę sięgania do opinii służbowych funkcjonariuszy, uwzględniania ogólnych reguł dowodzenia: rozkładu ciężaru dowodu, dowodu prima facie , domniemań faktycznych, wynikających z informacji o przebiegu służby (pkt 60). Wskazano, że przy ocenie zasadności objęcia konkretnej osoby zakresem ustawy okolicznością, której nie można pominąć jest sam fakt weryfikacji w 1990 r. (pkt 92). Sąd Najwyższy uznaje zatem, że informacja IPN stanowi dowód, który nie jest jednak dowodem wyłącznym albo dowodem niepodważalnym, którym sąd byłby związany, bez możliwości jego oceny w ramach przysługującego sądowi prawa do swobodnej i wszechstronnej oceny dowodów ( art. 233 § 1 k.p.c. ). Inne rozumienie stanowiska Sądu Najwyższego dawałoby IPN przymioty organu rozstrzygającego arbitralnie kwestie wysokości świadczeń emerytalno-rentowych, bez potrzeby odwoływania się do sądu, a z sądu organ firmujący jedynie ustalenia zawarte w informacji IPN. Jednak - zdaniem Sądu Apelacyjnego - mając na uwadze wykładnię celowościową ustawy uznać należy, że istotne znaczenie dla interpretacji definicji „służby na rzecz totalitarnego państwa” ma rodzaj i zakres czynności wykonywanych w trakcie służby . W uzasadnieniu projektu ustawy z 16.12.2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy służb mundurowych (druk projektu nr (...) ) wskazano, iż jej celem jest „wprowadzenie rozwiązań zapewniających w pełniejszym zakresie zniesienie przywilejów związanych z pracą w aparacie bezpieczeństwa PRL przez ustalenie na nowo - świadczeń emerytalnych i rentowych osobom pełniącym „służbę na rzecz totalitarnego państwa” w okresie od 22.07.1944 r. do 31.07.1990 r. Ustawa z 18.02.1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) nie zawiera definicji „służby na rzecz totalitarnego państwa”. Celem odkodowania znaczenia tego sformułowania, odnieść się wypada do definicji zawartej w ustawie z 18.10.2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz o treści tych dokumentów (Dz.U. 2006 Nr 218, poz. 1592). Zgodnie z preambułą ww. ustawy służbą tego rodzaju jest „praca albo służba w organach bezpieczeństwa państwa komunistycznego lub pomoc udzielana tym organom przez osobowe źródło informacji, polegające na zwalczaniu opozycji demokratycznej, związków zawodowych, stowarzyszeń, kościołów i związków wyznaniowych, łamaniu prawa do wolności słowa i zgromadzeń, gwałceniu prawa do życia, wolności, własności i bezpieczeństwa obywateli, była trwale związana z łamaniem praw człowieka i obywatela na rzecz komunistycznego ustroju totalitarnego”. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, do zastosowania rygorów z art. 15c ustawy nie wystarczy samo formalne pełnienie służby w jednostkach wymienionych w art. 13b ustawy w okresie od 22.07.1944r. do 31.07.1990r., ale pełnienie służby polegające na zwalczaniu opozycji demokratycznej, związków zawodowych, stowarzyszeń, kościołów i związków wyznaniowych, łamaniu prawa do wolności słowa i zgromadzeń, gwałceniu prawa do życia, wolności, własności i bezpieczeństwa obywateli, łamaniu praw człowieka i obywatela. Inna wykładnia przepisu art. 13b naruszałaby zasady sprawiedliwości społecznej, bowiem dotyczyłaby także osób, których pełniona funkcja czy charakter pracy nie miały charakteru operacyjnego, lecz charakter pomocniczy, techniczny, biurowy, porządkowy, niezwiązany z głównymi funkcjami organów bezpieczeństwa . Poza tym należy mieć na względzie, że wykonywanie „służby na rzecz państwa totalitarnego” było zindywidualizowane, mogło różnić się osobistym zaangażowaniem danej osoby i determinacją na realizowanie określonych zadań i funkcji. Działalność funkcjonariusza mogła być w różnym stopniu ukierunkowana na potrzeby, korzyści totalitarnego państwa. W związku z tym nie każde nawiązanie stosunku prawnego w ramach jednostek organizacyjnych, wskazanych w ustawie, musiało wiązać się ze służbą na rzecz totalitarnego państwa. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, nie można przyjąć a priori , że sam fakt stwierdzenia pełnienia służby w okresie od 22.07.1944 r. do 31.071990 r. w wymienionych w ustawie jednostkach organizacyjnych jest wystarczający do uznania, że dana osoba „pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa”. Służba (praca) takiej osoby powinna być oceniana na podstawie indywidualnych czynów, w oparciu o wszystkie okoliczności pełnionej służby. Nie można stosować mechanizmu odpowiedzialności zbiorowej, gdyż stosowanie takiego mechanizmu przybliżyłoby ten mechanizm do mechanizmów stosowanych w czasach państwa totalitarnego. Stanowisko Sądu meriti wzmacnia podjęta już po wydaniu przez Sąd I instancji wyroku, uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 16.09.2020 r. sygn. akt III UZP 1/20 dotycząca kwestii obniżania emerytur policyjnych. Sąd Najwyższy w uchwale tej przyjął, że kryterium „służby na rzecz totalitarnego państwa” określone w art. 13b ust. 1 ustawy z dnia 18.02.1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka. W ocenie Sądu Najwyższego nie każde nawiązanie stosunku prawnego w ramach służby państwowej wiąże się automatycznie z zindywidualizowanym zaangażowaniem bezpośrednio ukierunkowanym na realizowanie charakterystycznych dla ustroju tego państwa jego zadań i funkcji. Charakteru służby „na rzecz” państwa o określonym profilu ustrojowym nie przejawia ani taka aktywność, która ogranicza się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, to jest służbie na rzecz państwa jako takiego, bez bezpośredniego zaangażowania w realizacje specyficznych - z punktu widzenia podstaw ustrojowych - zadań i funkcji tego państwa, ani tym bardziej taka aktywność, która pozostaje w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego (pkt 82). W ocenie Sądu Najwyższego nie można zakładać, że każda osoba pełniąca służbę działała na rzecz totalitarnego państwa, gdyż niektóre funkcje związane były z realizacją zadań w zakresie bezpieczeństwa państwa, które są istotne w każdym jego modelu; niezależnie od tego, komu była podporządkowana: służba w policji kryminalnej, ochrona granic (pkt 95). Sąd Najwyższy zwrócił uwagę również na potrzebę odróżnienia osób, które kierowały organami państwa totalitarnego, angażowały się w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, nękały swych obywateli także na innym polu niż styk szeroko rozumianego prawa karnego, a więc tych podmiotów, których ocena jest zdecydowanie negatywna, od osób, których postawa nie pozostawała w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa, lecz sprowadzała się do czynności akceptowalnych i wykonywanych w każdym państwie, także demokratycznym, bez skojarzeń prowadzących do ujemnych ocen. Inaczej każdy podmiot funkcjonujący w systemie państwa w tych latach mógłby się spotkać z zarzutem, że jego działanie, w ogólnym rozrachunku, było korzystne dla państwa totalitarnego (pkt 90). Sąd Najwyższy wskazał, że pojęcie „służby na rzecz totalitarnego państwa” sensu stricto : „powinno objąć lata 1944-1956 i wiązać się wyłącznie z miejscem pełnienia służby, o ile oczywiście nie zostaną wykazane przez zainteresowanego przesłanki z art. 15c ust. 5 ustawy z 1994 r. lub w informacji o przebiegu służby zostaną lub w informacji o przebiegu służby, wskazane zostaną okoliczności z art. 13a ust. 4 pkt 3 ustawy z 1994 r.” (pkt 93). Natomiast „pojęcie sensu largo obejmie okres wskazany w art. 13b, czyli łączy w sobie cechy okresu totalitarnego i posttotalitarnego (autorytarnego) oraz pierwszego okresu transformacji, to jest od utworzenia rządu T. M. . (...) tak interpretowane pojęcie zostanie ukierunkowane na funkcje, jakie pełnił i zadania, jakie podczas służby wykonywał funkcjonariusz" (pkt 94). Kryterium miejsca i czasu pełnienia służby nie powinno stanowić jedynego kryterium do oceny, czy B. K. (1) pełniła „służbę na rzecz totalitarnego państwa”, w rozumieniu art. 13b ust. 1 ustawy z 18.02.1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Kryteriami niezbędnymi do oceny czy pełniła ona „służbę na rzecz totalitarnego państwa” powinny być przede wszystkim: rodzaj wykonywanych czynności, sposób ich wykonywania, a w szczególności czy w okresie pełnienia służby (pracy) dopuszczała się naruszeń podstawowych praw i wolności człowieka. Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uchwycił istotę sprawy i po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, na podstawie zeznań odwołującej B. K. (1) złożonych na rozprawie w dniu 13.11.2019r., jej akt osobowych i akt emerytalno-rentowych, ustalił, że praca B. K. (1) w okresie od 15.08.1982 r. do 30.11.1982 r. (kiedy to odwołująca pracowała w Wydziale (...) w P. na stanowisku maszynistki) nie stanowiła „służby (pracy) na rzecz totalitarnego państwa w ww. okresie”. Nadto podkreślić należy, że zatrudnienie B. K. (1) w Wydziale (...) w P. od 15.08.1982 r. do 30.11.1982 r. było epizodyczne, z uwagi na likwidację poprzedniego stanowiska pracy (wcześniej pracowała jako telefonistka), w oczekiwaniu na stanowisko w wydziale (...) , tj. bezpośrednio związanym ze zdobywanym w tym czasie przez odwołującą wyksztalceniem. Na uwagę w tej materii zasługiwała – jak słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji - szczególnie odręczna notatka Naczelnika Wydziału (...) z dnia 13.10.1982 r., o warunkowej zgodzie na podjęcie przez odwołującą pracy maszynistki w Wydziale (...) która potwierdza charakter pracy B. K. (1) w tym wydziale. Po za odwołującą w Wydziale (...) w P. były zatrudnione dwie sekretarki (maszynistki), które biegle pisały na maszynie, a z usług odwołującej - z uwagi na brak kwalifikacji i doświadczenia (nie pisała biegłe na maszynie) praktycznie nikt nie korzystał. Praca odwołującej w okresie od 15.08.1982 r. do 30.11.1982 r. w istocie swej sprowadzała się do parzenia kawy/herbaty oraz sprzątania po gościach. Od dnia 01.12.1982 r. natomiast odwołująca została przeniesiona do Wydziału (...) , gdzie początkowo pracowała w Sekcji (...) , której następnie została kierownikiem po ukończeniu studiów w 1985 r. W 1991 r. B. K. (1) przeszła do pracy w Sekcji (...) Wydziału (...) w P. , a w 2001 r. odwołująca została kierownikiem Sekcji (...) Wydziału (...) w P. . W toku zatrudnienia w Wydziale (...) w P. , odwołując nieustannie podnosiła swoje kwalifikacje, odbywając liczne kursy doskonalenia zawodowego i uzyskując stopień oficerski (...) Sąd Apelacyjny zaznacza, że analiza dokumentów z akt personalnych odwołującej B. K. (1) , nadesłanych przez Instytut Pamięci Narodowej daje podstawy do uznania, że jakkolwiek odwołująca w okresie od 15.08.1982 r. do 30.11.1982 r. pracowała w Wydziale (...) to powierzone jej wówczas czynności służbowe nie zostały ujęte przez ustawodawcę w przepisie art. 13b ustawy zaopatrzeniowej. Co więcej, jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego praca odwołującej w tym wydziale była marginalna (sporządzała się do czynności pracownika gospodarczego). B. K. (1) została przyjęta do pracy na stanowisku maszynistki w Wydziale (...) warunkowo (z powodu oczywistego braku kwalifikacji) przez naczelnika wydziału, pracowała w nim krótko, rzadko przepisując dokumenty na maszynie – z uwagi na brak umiejętności i doświadczenia; zajmowała się czynnościami gospodarczymi i w toku 3,5 miesięcznego zatrudnienia w tym wydziale, kilkakrotnie przebywała na zwolnieniu chorobowym (13 do 16.09.1982 r., od 19 do 21.10.1982 r. i od 25.11. do 03.12.1982 r.) Słusznie zatem – w ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd I instancji uznał, że biorąc pod uwagę cały przebieg kariery zawodowej odwołującej, konsekwentne podnoszenie kwalifikacji w dziedzinie ekonomii (począwszy od studiów, przez cykliczne szkolenia branżowe w toku całego zatrudnienia) i związana z tym ścieżka awansu odwołującej ostatecznie na stanowisko kierownicze wydziału (...) w tym liczne odznaczenia za wzorową służbę, stwierdzić należy, że zatrudnienie B. K. (1) w Wydziale (...) w P. od 15.08.1982 r. do 30.11.1982 r. było epizodyczne i „na przeczekanie” – z uwagi na likwidację poprzedniego stanowiska pracy, w oczekiwaniu na stanowisko w wydziale (...) tj. bezpośrednio związanym ze zdobywanym w tym czasie przez odwołującą wyksztalceniem. Dysponując powołanymi wyżej dowodami (zeznania odwołującej oraz zgromadzoną w sprawie dokumentacją w tym aktami ZUS), Sąd Apelacyjny miał możliwość indywidualnej oceny pracy odwołującej B. K. (1) , weryfikując jej działania pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka. Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, B. K. (1) wbrew ustaleniom ZUS, poczynionych w oparciu o informację IPN, nie wykonywała pracy ujętej w przepisie art. 13b ustawy z dnia 18.02.1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, a tym samym przepis art. 15c ust. 1-5, art. 22a nie ma zastosowania do ustalenia wysokości emerytury i renty inwalidzkiej odwołującej od 01.10.2017 r., zatem brak było podstaw do obniżenia jej emerytury i renty – jak to uczynił Zakład Ubezpieczeń Społecznych w decyzjach z 19.06.2017r. Reasumując, materiał dowodowy zebrany w rozpoznawanej sprawie dawał podstawy do stwierdzenia, że praca wykonywana przez odwołującą B. K. (1) w okresie od 15.08.1982r. do 30.11.1982 r. nie podlega zakwalifikowaniu jako „służba na rzecz totalitarnego państwa w okresie od 22.07.1944r. do 31.07.1990r.”. Stąd nie było podstaw do obniżenia należnej jej emerytury i renty. Sąd Apelacyjny w całości podziela stanowisko Sądu I instancji w zakresie ustalonego stanu faktycznego, a w związku z tym również stanowisko zaprezentowane w wyroku z 13.11.2019r. Zarzuty apelacji choć są obszerne to nie podważyły powyższych ustaleń, apelacja stanowi jedynie niezasadną polemikę z prawidłowymi ustaleniami i rozważaniami Sądu Okręgowego. Uznając zarzuty apelującego za nieuzasadnione, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił wniesioną apelację. sędzia Marta Sawińska
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI