III AUa 336/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS, potwierdzając, że wynagrodzenie pracownicy było adekwatne do jej kwalifikacji i obowiązków, a umowa nie naruszała zasad współżycia społecznego.
ZUS zakwestionował wysokość wynagrodzenia pracownicy I. K., uznając je za zawyżone i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, co miało prowadzić do nieuzasadnionych korzyści z systemu ubezpieczeń. Sąd Okręgowy zmienił decyzję ZUS, uznając wynagrodzenie za adekwatne. Sąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS, podzielając ustalenia Sądu Okręgowego i podkreślając, że ZUS nie wykazał, iż wynagrodzenie było rażąco wygórowane lub sprzeczne z prawem.
Sprawa dotyczyła kwestionowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wysokości wynagrodzenia pracownicy I. K., które ZUS uznał za zawyżone i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, co miało prowadzić do obejścia przepisów dotyczących podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. ZUS odmówił przyjęcia wyższego wynagrodzenia jako podstawy wymiaru składek, przyjmując minimalne wynagrodzenie dla 3/4 etatu. Sąd Okręgowy w Krośnie zmienił decyzję ZUS, uznając wynagrodzenie ustalone w umowie o pracę za adekwatne do kwalifikacji i obowiązków pracownicy, biorąc pod uwagę m.in. jej wykształcenie, biegłą znajomość języka angielskiego oraz specyfikę obsługi kontraktu z Kambodżą. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie oddalił apelację ZUS, w pełni podzielając ustalenia i ocenę prawną Sądu pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny podkreślił, że ciężar wykazania sprzeczności umowy z zasadami współżycia społecznego spoczywał na ZUS, który nie przedstawił wystarczających dowodów. Sąd uznał, że wynagrodzenie I. K. było godziwe, należne i sprawiedliwe, odzwierciedlając jej kwalifikacje, doświadczenie oraz zakres obowiązków, a umowa nie naruszała zasad współżycia społecznego ani nie zmierzała do obejścia prawa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli wynagrodzenie jest adekwatne do kwalifikacji, doświadczenia i zakresu obowiązków pracownika, a organ rentowy nie wykazał, że umowa była sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że ciężar dowodu sprzeczności umowy z zasadami współżycia społecznego spoczywał na ZUS. Ponieważ ZUS nie wykazał, że wynagrodzenie było rażąco wygórowane lub nieadekwatne do kwalifikacji i obowiązków pracownicy, umowa została uznana za ważną, a wynagrodzenie za godziwe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
wnioskodawczyni I. K. i płatnik składek
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) | spółka | płatnik składek |
| I. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni/pracownik |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. | organ_państwowy | organ rentowy/pozwany |
| H. P. | osoba_fizyczna | właścicielka firmy/wnioskodawczyni |
Przepisy (21)
Główne
u.s.u.s. art. 18 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
k.c. art. 58 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 58 § 3
Kodeks cywilny
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 83 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 38 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 68 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 6 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 11 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 12 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 13 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 41 § 13
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 41 § 14
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p. art. 29 § 1
Kodeks pracy
k.p. art. 13
Kodeks pracy
k.p. art. 78 § 1
Kodeks pracy
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wynagrodzenie pracownicy było adekwatne do jej kwalifikacji, doświadczenia i zakresu obowiązków. Pracownica posiadała wyższe kwalifikacje i biegłą znajomość języka angielskiego, co było istotne dla obsługi kontraktu z Kambodżą. ZUS nie wykazał, że umowa o pracę była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego lub zmierzała do obejścia prawa. Ciężar dowodu sprzeczności umowy z prawem spoczywał na ZUS. Wynagrodzenie nie było rażąco wygórowane w stosunku do średniego krajowego wynagrodzenia.
Odrzucone argumenty
Wynagrodzenie pracownicy było zawyżone w stosunku do innych pracowników i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Umowa o pracę została zawarta w celu osiągnięcia nieuzasadnionych korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych. Powiązania rodzinne między pracownicą a właścicielką firmy wskazują na możliwość nadużycia.
Godne uwagi sformułowania
podstawa wymiaru składki ubezpieczonego będącego pracownikiem stanowi wynagrodzenie godziwe, a więc należne, właściwe, odpowiednie, rzetelne, uczciwe i sprawiedliwe, zachowujące cechy ekwiwalentności do wykonywanej pracy ciężar wykazania, że takie okoliczności faktycznie w sprawie wystąpiły [sprzeczność z zasadami współżycia społecznego] spoczywał na organie rentowym zachowanie stron umowy prowadzi do pokrzywdzenia pozostałych uczestników systemu
Skład orzekający
Urszula Kocyłowska
przewodniczący
Barbara Gonera
sędzia
Alicja Podczaska
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnianie adekwatności wynagrodzenia pracownika w kontekście składek ZUS, szczególnie gdy pracownik posiada wysokie kwalifikacje i specyficzne obowiązki. Podkreślenie roli ZUS w udowadnianiu sprzeczności umowy z prawem."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracownicy z wysokimi kwalifikacjami i obsługą zagranicznego kontraktu. Ocena wynagrodzenia jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ZUS może kwestionować wynagrodzenia, ale też jak sądowa kontrola chroni przed nadmierną ingerencją, gdy wynagrodzenie jest uzasadnione. Jest to ciekawy przykład z prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.
“Czy ZUS może obniżyć Twoje wynagrodzenie? Sąd Apelacyjny wyjaśnia, kiedy pracodawca ma rację.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III AUa 336/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 sierpnia 2015 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Urszula Kocyłowska Sędziowie: SSA Barbara Gonera SSA Alicja Podczaska (spr.) Protokolant st.sekr.sądowy Małgorzata Leniar po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2015 r. na rozprawie sprawy z wniosku (...) z udziałem zainteresowanej I. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. o ustalenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne na skutek apelacji organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. akt IV U 1205/14 oddala apelację. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 16 czerwca 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. , powołując przepisy art. 83 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 38 ust. 1, art. 68 ust. 1 pkt 3 oraz art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 1, art. 18 ust. 1, art. 41 ust. 13 i 14 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 58 § 2 k.c. w zw. z art. 300 k.p. stwierdził, że I. K. jako pracownik u płatnika składek (...) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu w okresie od 16.12.2013r., odmówił przyjęcia do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne I. K. jako osoby wykonującej umowę o pracę u płatnika (...) wynagrodzenia w wysokości: za miesiąc grudzień 2013r.- 1.807 zł, za miesiąc styczeń 2014r.- 2.936 zł, za miesiąc luty 2014r.- 3.500 zł oraz przyjął jako przychód stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne minimalne wynagrodzenie obowiązujące w wymiarze 3/4 etatu, tj. w roku 2013 kwota 1200 złotych, w roku 2014 kwota 1260 zł. Organ rentowy wskazał, że z uwzględnieniem okresów niewykonywania pracy w poszczególnych miesiącach podstawa wymiaru składki za poszczególne miesiące wynosi: za miesiąc grudzień 2013- 600 zł, za miesiąc styczeń 2014- 1050zł, za miesiąc luty 2014- 1260zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ rentowy podniósł, że postanowienia umowy zawartej przez I. K. z firmą (...) w zakresie wynagrodzenia pozostają w kolizji z zasadami współżycia społecznego, w tym konkretnym przypadku zawyżonej podstawy wymiaru składki. Zdaniem ZUS zachowanie stron umowy prowadzi do pokrzywdzenia pozostałych uczestników systemu, a przemawiają za tym: krótkotrwałość zatrudnienia przed dniem powstania niezdolności do pracy, ustalenie wysokiego wynagrodzenia w stosunku do kwot wypłaconych innym pracownikom oraz powiązania rodzinne ( I. K. jest córką właścicielki firmy H. P. ). Organ rentowy wskazał, że nie widzi podstaw do przyjęcia kwoty wyższego wynagrodzenia jako podstawy wymiaru składek I. K. , dlatego też przyjął jako podstawę jej wymiaru składek kwotę minimalnego wynagrodzenia obowiązującego dla ¾ pełnego wymiaru czasu pracy, odpowiednio zmniejszonego o dni niewykonywania pracy. W odwołaniu od powyższej decyzji H. P. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyjęcie za podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne kwoty faktycznie wypłaconego wynagrodzenia 3.500zł brutto, ewentualnie kwoty 2.900 zł brutto odpowiadającej kwocie wynagrodzenia otrzymywanego w tym czasie przez innych pracowników biurowych zatrudnianych w (...) . Wnioskodawczyni podniosła, że (...) jest bardzo dobrze prosperującym prywatnym przedsiębiorstwem generującym bardzo wysokie obroty i dochody, dlatego też firma mogła pozwolić sobie na ukształtowanie wynagrodzeń pracowników na poziomie odbiegającym od najniższego wynagrodzenia. Wskazała, że wynagrodzenie I. K. - pracownika z wysokimi kwalifikacjami i doświadczeniem- było ekwiwalentne do zakresu jej obowiązków oraz związaną z tymi obowiązkami odpowiedzialnością. Zdaniem wnioskodawczyni, niezrozumiałym jest przyjęcie przez organ rentowy za podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie kwoty minimalnego wynagrodzenia, gdyż pozostali pracownicy biurowi o mniejszym zakresie obowiązków i gorszym wykształceniu, zatrudnieni na podstawie umów cywilnoprawnych, otrzymywali wynagrodzenie na poziomie 2.900 zł brutto. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie wskazując jednocześnie, że zawarcie przez strony umowy o pracę w dniu 16 grudnia 2013 r. ze stosunkowo wysokim wynagrodzeniem za pracę świadczy o tym, że umowa została zawarta celem osiągnięcia nieuzasadnionych korzyści z sytemu ubezpieczeń społecznych, kosztem innych uczestników tego systemu. Zdaniem organu rentowego umowa ta narusza zasady współżycia społecznego wynikające z art. 58 § 2 k c w związku z art. 300 kp . Wyrokiem z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt IV U 1205/14 Sąd Okręgowy w Krośnie zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. stwierdzając, że I. K. jako pracownik u płatnika składek (...) w K. podlega obowiązkowo ubezpieczeniu: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od dnia 16.12.2013r. z wynagrodzeniem stanowiącym podstawę wymiaru składek na te ubezpieczenia: za grudzień 2013r. w kwocie 1 807,00 zł, za styczeń 2014r. w kwocie 2 936,00zł i za luty 2014r. w kwocie 3 500,00zł. Sąd I instancji na podstawie akt organu rentowego, zestawienia wynagrodzeń pracowników, zeznania zainteresowanej I. K. oraz świadków J. W. i R. P. ustalił, że H. P. jest właścicielką (...) Przedmiotem działalności firmy jest import i pakowanie ryżu. Biuro zatrudnia 7 osób oraz pracownika odpowiedzialnego za kontakty handlowe z zagranicznymi dostawcami ryżu, kompletowanie i tłumaczenie związanej z tym dokumentacji. Według ustaleń Sądu Okręgowego w okresie od 20.09.2009r. do 28.02.2011r. takim pracownikiem była I. K. zatrudniona na podstawie umowy o pracę w ½ wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem 1386zł brutto miesięcznie. Z kolei w okresie od 02.09.2013r. do 15.12.2013r. w firmie zatrudniony był P. K. na podstawie umowy o dzieło z wynagrodzeniem 6000 złotych brutto. W związku z faktem, iż (...) w grudniu 2013r. nawiązało kontakt z dostawcą ryżu z Kambodży, z dniem 16.12.2013r. firma zatrudniła I. K. na podstawie umowy o pracę w ¾ wymiarze czasu pracy. Z uwagi na to, iż dotychczasowi kontrahenci firmy posiadali swoje siedziby w UE, nawiązanie kontaktu z Kambodżą spowodowało konieczność zatrudnienia pracownika z odpowiednim wykształceniem, doświadczeniem oraz biegłą znajomością języka angielskiego. Sąd pierwszej instancji ustalił, że I. K. posiadała niezbędne kwalifikacje, ukończyła kierunek zarządzanie i marketing na (...) , biegle włada językiem angielskim, zaś niezbędne doświadczenie handlowe zdobyła pracując w K. jako pośrednik przy zawieraniu transakcji pomiędzy obcokrajowcami a deweloperami w celu zakupu mieszkań. W dalszej kolejności Sąd Okręgowy ustalił, że okresach od 27.01.2014r. do 31.01.2014r., od 01.03.2014r. do 28.03.2014r. I. K. pobrała wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy, a za okres od 29.03.2014r. do 08.05.2014r. pobrała zasiłek chorobowy, zaś w dniu 08.05.2014r. zgłosiła do ZUS roszczenie o wypłatę zasiłku macierzyńskiego. Ponadto Sąd pierwszej instancji ustalił, że od dnia 07.04.2014r. w (...) została zatrudniona B. P. na podstawie umowy o dzieło do dnia 30.06.2014r. z wynagrodzeniem 6.000 zł brutto. Od dnia 01.07.2014r. w firmie zatrudniony jest R. P. - mąż właścicielki jako osoba współpracująca. W oparciu o poczynione w sprawie ustalenia faktyczne Sąd rozstrzygający sprawę w pierwszej instancji doszedł do wniosku, że wynagrodzenie I. K. odpowiadało rodzajowi wykonywanej przez nią pracy oraz doświadczeniu zainteresowanej. Sąd wskazał, że to I. K. podjęła się obsługi kontaktów z Kambodżą, która była pierwszym kontrahentem (...) znajdującym się poza obszarem UE, co wiązało się ze zwiększeniem ilości procedur i dokumentów niezbędnych do zakupu ryżu. Ponadto zatrudnienie I. K. (będącej córką właścicielki firmy) za należytym wynagrodzeniem leżało w interesie firmy bowiem kluczowe znaczenie dla (...) ma tajemnica handlowa. W ocenie Sądu Okręgowego, poza szerszym zakresem obowiązków, wyłączną obsługą kontaktów z Kambodżą, biegłą znajomością języka angielskiego oraz posiadanym przez zainteresowaną doświadczeniem handlowym, na ustalenie wysokości wynagrodzenia I. K. miały wpływ szerszy zakres jej obowiązków i odpowiedzialności, zupełnie inny niż pozostałych pracowników. Ponadto wynagrodzenie ustalone na kwotę odpowiednio 1.807 zł, 2.936zł i 3.500 złotych brutto nie przekraczało średniego krajowego wynagrodzenia, które na początku 2014r. kształtowało się na poziomie około 3.800 złotych. W podstawie prawnej wydanego orzeczenia Sąd powołał art. 477 14 § 2 kpc . Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany organ rentowy, zarzucając orzeczeniu: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 227 i 233 kpc poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dowodu z dokumentu z dnia 27 listopada 2014 r., zawierającego zestawienie wynagrodzeń pracowników, polegającą na przyjęciu, że dowód ten nie świadczy o zawyżonym wynagrodzeniu I. K. w sytuacji, gdy z dowodu tego wprost wynika, że I. K. ustalono wynagrodzenie wyższe niż innym pracownikom zajmującym to samo stanowisko przed i po jej zatrudnieniu, 2. naruszenie art. 58 § 3 kc w związku z art. 300 kp poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy ocena ustalonego stanu faktycznego uzasadnia zastosowanie tych przepisów i uznanie na ich podstawie, że postanowienie umowy o pracę zawartej przez I. K. odnoszące się do jej wynagrodzenia jest niezgodne z zasadami współżycia społecznego. Zakład wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie odwołania, względnie ustalenie podstawy wymiaru składek w wysokości niższej niż zadeklarowana przez strony, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zdaniem apelującego, ocena adekwatności i sprawiedliwości wynagrodzenia ustalonego dla I. K. nie może być dokonana w oderwaniu od wynagrodzenia przysługującego osobie, która wykonywała obowiązki tego samego rodzaju oraz osoby, która ją zastąpiła, zaś samo powoływanie się na obsługę kontraktu, na podstawie którego importowano ryż z Kambodży nie jest wystarczające dla uzasadnienia dwukrotnie wyższego wynagrodzenia. W odpowiedzi na apelację wnioskodawczyni ustosunkowała się do zarzutów podniesionych w apelacji, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie. Sąd Apelacyjny zważył co następuje : Apelacja pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Zaskarżony wyrok jest bowiem orzeczeniem trafnym i odpowiadającym obowiązującym przepisom prawa. Sąd Apelacyjny w całości podziela ustalenia faktyczne, jak i ocenę prawną dokonaną przez Sąd pierwszej instancji. Kluczową kwestią w punktu widzenia stanowisk stron w przedmiotowej sprawie, wyrażonych w apelacji i odpowiedzi na nią było ustalenie, czy przyjęta w umowie o pracę, zawartej pomiędzy I. K. a wnioskodawczynią H. P. , wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne I. K. , nosiła cechy ekwiwalentności do zakresu obowiązków i posiadanych kwalifikacji, czy zamiarem stron z umowy o pracę była chęć uzyskania przez wnioskodawczynię wysokich świadczeń z ubezpieczenia społecznego, w konsekwencji czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych zasadnie zakwestionował ustalone wynagrodzenie uznając w świetle okoliczności sprawy, że zostało ono wypłacone na podstawie umowy sprzecznej zasadami współżycia społecznego. Sąd Apelacyjny podziela pogląd Sądu Najwyższego, wyrażony w wyroku z dnia 4 sierpnia 2005 r., II UK 16/05 oraz uchwale z dnia 27 kwietnia 2005 r., II UZP 2/05, iż zakład ubezpieczeń społecznych posiada uprawnienie do dokonania oceny ustalenia wynagrodzenia pracownika z punktu widzenia nadużycia prawa do świadczeń i może zakwestionować jego wysokość, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostało wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa ( art. 58 k.c. ). Przepis art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz. U. Nr 161, poz. 1106 ze zm.) winien być uzupełniony w ramach systemu prawnego stwierdzeniem, że podstawę wymiaru składki ubezpieczonego będącego pracownikiem stanowi wynagrodzenie godziwe, a więc należne, właściwe, odpowiednie, rzetelne, uczciwe i sprawiedliwe, zachowujące cechy ekwiwalentności do wykonywanej pracy. Ocena godziwości wynagrodzenia wymaga uwzględnienia okoliczności każdego konkretnego przypadku, a zwłaszcza rodzaju, ilości i jakości świadczonej pracy oraz wymaganych kwalifikacji. Powyższe oznacza możliwość dokonania oceny ważności stosownych postanowień zawartej umowy o pracę z punktu widzenia zarówno art. 353 1 k.c. jak i art. 58 § 2 i 3 k.c. w sposób, który nie podważy ponadto reguły swobody umów jak i uwzględni zasady wynikające z treści art. 29 § 1 k.p. dotyczącego określenia samej treści umowy o pracę, art. 13 k.p. regulującego problematykę godziwości wynagrodzenia za pracę, czy wreszcie art. 78 k.p. ustalającego kryteria określenia wysokości wynagrodzenia za pracę. Ustalenie w umowie o pracę rażąco wysokiego wynagrodzenia za pracę może być, w konkretnych okolicznościach, uznane za nieważne jako dokonane z naruszeniem zasad współżycia społecznego, polegającym na świadomym osiąganiu nieuzasadnionych korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych kosztem innych uczestników tego systemu ( art. 58 § 3 k.c. w związku z art. 300 k.p. ) (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 sierpnia 89/05, III UK 89/05). W przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do uznania, aby warunki umowy o pracę zawartej z I. K. w zakresie ustalonego wynagrodzenia naruszały zasady współżycia społecznego. Podkreślić należy, że to na organie rentowym spoczywał ciężar wykazania, że takie okoliczności faktycznie w sprawie wystąpiły. ZUS jest bowiem stroną postępowania ( art. 477 10 § 1 kpc ), która, jak każda strona procesu, jest zobligowana do wykazania twierdzeń, z których wywodzi skutki prawne ( art. 232 kpc ). Powinien więc przejawiać odpowiednią aktywność dowodową, w przeciwnym razie ponosi negatywne skutki prawne swej bierności, polegające zwłaszcza na zmianie wydanej decyzji, czy oddaleniu wniesionego środka zaskarżenia. Tymczasem w sprawie pozwany nie wykazał przedmiotowej okoliczności, dotyczącej nadmiernej wysokości wynagrodzenia zainteresowanej, nie dowiódł, że nie było ono adekwatne do zakresu obowiązków powierzonych w umowie o pracę. Twierdzenia pozwanego w tym zakresie nie znalazły poparcia w materiale dowodowym sprawy. W świetle dowodów przeprowadzonych przed Sądem pierwszej instancji należy też uznać, że ZUS nie wykazał żadnej podstawy uzasadniającej ustalenie wynagrodzenia wnioskodawczyni w kwocie minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w wymiarze 3/4 etatu oraz, że jest ono ekwiwalentne do zakresu i charakteru pracy, odpowiada kwalifikacjom zainteresowanej i jest w danych okolicznościach wynagrodzeniem godziwym i współmiernym. W ocenie Sądu, określona przez ZUS kwota wynagrodzenia na poziomie minimalnym jest dowolna, arbitralna, nie znajduje potwierdzenia w dowodach. Przeprowadzone natomiast przez Sąd pierwszej instancji postępowanie dowodowe pozwala na przyjęcie, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające ingerencję organu rentowego w wysokość ustalonego umownie przez strony wynagrodzenia. Postępowanie to wykazało, że na wysokość wynagrodzenia I. K. miały wpływ nie tylko zakres i rodzaj obowiązków, ale również posiadane przez ubezpieczoną wykształcenie i kwalifikacje – wyższe i szersze od kwalifikacji posiadanych przez innych pracowników firmy, w tym zastępującego zaineresowaną. I. K. jako pracownik posiadała przymioty istotne dla jej pracodawcy tj. odpowiednią wiedzę z tytułu posiadanego wykształcenia, jak i doświadczenie zdobyte w trakcie poprzedniego zatrudnienia, nadto biegle posługiwała się językiem angielskim, co było bardzo istotne z punktu widzenia pracodawcy zatrudniającego tę osobę na danym stanowisku. Podkreślić również należy, że z uwagi na rodzinne relacje łączące zainteresowaną z właścicielką firmy, była ona dla pracodawcy osobą godną zaufania. Powyższe okoliczności w ocenie Sądu Apelacyjnego świadczą o tym, że wynagrodzenie wnioskodawczyni ustalone w umowie o pracę było adekwatne do zakresu jej obowiązków i nie było rażąco wygórowane, jest ono należne, właściwe, odpowiednie, rzetelne, uczciwe i sprawiedliwe, zachowujące cechy ekwiwalentności do pracy. Nie sposób zatem w tym zakresie uznać zawartej przez strony umowy za nieważną przy zastosowaniu treści art. 58 k.c. (podobnie w wyroku Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2014 roku w sprawie sygn. akt I UK 302/13 opublikowanym w Lex nr 1503234). Także przywoływany przez apelujący organ rentowy fakt otrzymywania przez innych pracowników wynagrodzenia znacznie niższego od wynagrodzenia objętego sporem nie stanowi, iż zawarcie na wskazanych warunkach umowy o pracę było wynikiem chęci uzyskania przez wnioskodawczynię odpowiednio wysokich świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Sąd Okręgowy wskazał obszernie, jakie czynniki rzutowały na ustalenie wysokości wynagrodzenia dla ubezpieczonej. W świetle prawidłowych ustaleń poczynionych przez Sąd pierwszej instancji, które Sąd odwoławczy w całości akceptuje, wysokość umówionego wynagrodzenia wnioskodawczyni była bowiem odzwierciedleniem posiadanych kwalifikacji i doświadczenia, a także zakresu nałożonych w umowie obowiązków i odpowiedzialności, odpowiadało rodzajowi, ilości wartości wykonywanej pracy, co koresponduje z treścią art. 13 i 78 § 1 kp . Tym samym Sąd Okręgowy słusznie ocenił stanowisko organu rentowego, zawarte w postawie spornej decyzji za nieuzasadnione. Uznać więc należy, że zgłoszony zarzut naruszenia reguł określonych w art. 58 k.c. w związku z art. 300 kp , jako chybiony w sprawie, nie może wywołać oczekiwanego przez apelującego skutku procesowego. W świetle powyższego, prezentowane w sprawie stanowisko organu rentowego, dotyczące podważania wysokości wynagrodzenia ustalonego dla ubezpieczonej, jako nienoszącego cech ekwiwalentności do zakresu i czasokresu wykonywanej pracy, jest nieuzasadnione. Również twierdzenia organu rentowego, że celem ustalenia wynagrodzenia w określonej wysokości było dążenie do osiągania nieuzasadnionych korzyści z systemu ubezpieczeń są bezpodstawne. Skorzystanie z ochrony gwarantowanej pracowniczym ubezpieczeniem społecznym jest bowiem legalnym celem zawierania umów o pracę a co więcej - może być nawet głównym motywem nawiązania stosunku pracy. Podobnie takiego zarzutu nie można postawić umowie o pracę spełniającej wymogi z art. 22 kp . Wzajemne, nawet krótkotrwałe, wykonywanie przez pracownika i pracodawcę obowiązków wynikających z nawiązanej umowy o pracę wskazuje na to, iż cel tej umowy został zrealizowany zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2006 r. I UK 337/05 Wokanda 2006 Nr 12, poz. 29). Powyższe można przełożyć również na warunki umowy o pracę. W kontekście powyższego Sąd pierwszej instancji nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów przyjmując w konsekwencji, że wynagrodzenie ustalone w umowie o pracę zawartej pomiędzy H. P. a I. K. nie jest rażąco wygórowane, ani też niezgodne z zasadami współżycia społecznego. Wskazać należy, że ocena dowodu z dokumentu, zawierającego zestawienie wynagrodzeń pracowników nie może być dokonana w oderwaniu od oceny innych dowodów zgromadzonych w sprawie, w szczególności z osobowych źródeł dowodowych, z których wynikają okoliczności istotne, na które zwrócił uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd rozstrzygający sprawę w pierwszej instancji. W ocenie Sądu Apelacyjnego, dokonana przez Sąd Okręgowy ocena dowodów nie jest oceną dowolną, lecz mieszczącą się w granicach swobodnej oceny dowodów w rozumieniu art. 233 kpc . Granice te wyznaczają w szczególności obowiązek wyprowadzenia przez sąd z zebranego materiału dowodowego wniosków logicznie prawidłowych. Ocena dowodów przeprowadzona przez Sąd I instancji została przeprowadzona w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny. Sąd ten wskazał, które dowody przemawiają za przyjętym stanowiskiem Sądu i dlaczego daje im wiarę. Ocena Sądu tworzy spójną logiczną całość, znajdującą oparcie w zebranym materiale dowodowym, zasługując tym samym na jej uwzględnienie przez Sąd II instancji. Brak jest więc jakiegokolwiek uzasadnienia dla zgłaszanego w apelacji zarzutu naruszenia prawa procesowego, a to art. 227 i 233 § 1 kpc . Konkludując, Sąd Apelacyjny uznał wydane w sprawie rozstrzygnięcie za trafne i poprzedzone prawidłowymi ustaleniami. Z powyższych przyczyn apelacja pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - jako nieuzasadniona - podlega oddaleniu, na podstawie art. 385 kpc .
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI