III AUa 315/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania (...) Spółki z o.o. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w O., która odmówiła wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności wcześniejszej decyzji ZUS. Sąd Okręgowy w Olsztynie umorzył postępowanie w części dotyczącej jednej z decyzji (po cofnięciu odwołania) i oddalił odwołanie od decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Sąd Okręgowy uznał, że stwierdzenie nieważności decyzji organu rentowego może nastąpić jedynie z urzędu, zgodnie z art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, co potwierdził przywołanymi orzeczeniami. Spółka wniosła apelację, zarzucając naruszenie prawa do skutecznego środka odwoławczego i nierozpoznanie istoty sprawy. Sąd Apelacyjny w Białymstoku oddalił apelację. Sąd podkreślił, że przedmiot postępowania wyznacza zaskarżona decyzja organu rentowego, która odmówiła wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Sąd Apelacyjny wskazał, że w przypadku wniesienia odwołania od decyzji ZUS odmawiającej stwierdzenia nieważności, sąd powszechny nie jest uprawniony do orzekania o samej nieważności, lecz rozpoznaje sprawę w aspekcie prawa materialnego. Sąd Apelacyjny uznał, że zarzuty wniosku o stwierdzenie nieważności nie były wystarczające i wskazał na świadome stosowanie obstrukcji procesowej przez płatnika, czego dowodem było złożenie blisko 30 wniosków o wyłączenie sędziów i innych pism blokujących postępowanie w tej i powiązanych sprawach. Sąd pominął spóźnione wnioski dowodowe i uznał kolejny wniosek o wyłączenie sędziego za nadużycie prawa procesowego. W konsekwencji apelacja została oddalona. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 102 k.p.c., odstępując od obciążania spółki kosztami zastępstwa prawnego organu rentowego ze względu na jej złą kondycję finansową.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ZUS oraz stosowania środków procesowych w celu obstrukcji postępowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z odwołaniami od decyzji ZUS i możliwością stwierdzenia nieważności decyzji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy stronie postępowania przysługuje prawo do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu rentowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, stwierdzenie nieważności decyzji organu rentowego może nastąpić jedynie z urzędu, a nie na wniosek strony.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego i organu rentowego, że art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego dopuszcza wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu rentowego wyłącznie z urzędu, wykluczając możliwość jego wszczęcia na wniosek strony.
Czy sąd powszechny jest uprawniony do orzekania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w ramach odwołania od decyzji ZUS odmawiającej wszczęcia postępowania w tym przedmiocie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd powszechny nie jest uprawniony do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, ale rozpoznaje istotę sprawy w aspekcie prawa materialnego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że w przypadku odwołania od decyzji ZUS odmawiającej wszczęcia postępowania w przedmiocie nieważności, sąd nie orzeka o samej nieważności, lecz rozpoznaje sprawę merytorycznie, oceniając prawidłowość zastosowania prawa materialnego.
Czy wielokrotne składanie wniosków o wyłączenie sędziego i innych pism procesowych, które nie są uwzględniane, stanowi nadużycie prawa procesowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie działania mogą stanowić nadużycie prawa procesowego i służyć obstrukcji procesowej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że liczne, bezzasadne wnioski o wyłączenie sędziego składane przez płatnika w tej i powiązanych sprawach, mające na celu blokowanie postępowania, stanowią nadużycie prawa procesowego i obstrukcję procesową, a nie poszukiwanie ochrony prawnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w O. | spółka | odwołująca |
| M. M. | osoba_fizyczna | zainteresowana |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. | organ_państwowy | organ rentowy |
Przepisy (15)
Główne
u.s.u.s. art. 83 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 83a § 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 83b § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 123
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
W sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej.
k.p.a. art. 61a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 17 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 180 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania.
k.p.c. art. 6 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ma obowiązek przeciwdziałania przewlekaniu postępowania.
k.p.c. art. 3
Kodeks postępowania cywilnego
Strony obowiązane są dokonywać czynności procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami.
k.p.c. art. 4 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Z uprawnienia przewidzianego w przepisach postępowania stronom nie wolno czynić użytku niezgodnego z celem, dla którego je ustanowiono (nadużycie prawa procesowego).
k.p.c. art. 6 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Strony obowiązane są przytaczać wszystkie fakty i dowody bez zwłoki.
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.
k.p.c. art. 53 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wniosek o wyłączenie sędziego, który nie spełnia wymogów formalnych lub został złożony po rozpoczęciu posiedzenia, pozostawia się w aktach sprawy bez dalszego biegu.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stwierdzenie nieważności decyzji organu rentowego może nastąpić jedynie z urzędu. • Sąd powszechny nie jest uprawniony do orzekania o nieważności decyzji administracyjnej, lecz rozpoznaje sprawę w aspekcie prawa materialnego. • Wielokrotne składanie bezzasadnych wniosków procesowych stanowi nadużycie prawa procesowego i obstrukcję.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa do skutecznego środka odwoławczego. • Nierozpoznanie istoty sprawy.
Godne uwagi sformułowania
świadomym stosowaniu obstrukcji procesowej, a nie na realnym poszukiwaniu ochrony prawnej • kolejne przedłużenie postępowania • nadużycie prawa procesowego
Skład orzekający
Marek Szymanowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ZUS oraz stosowania środków procesowych w celu obstrukcji postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z odwołaniami od decyzji ZUS i możliwością stwierdzenia nieważności decyzji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sądy walczą z nadużywaniem prawa procesowego przez strony, co jest istotnym zagadnieniem dla praktyków prawniczych. Pokazuje też granice kontroli sądowej nad decyzjami administracyjnymi.
“Spółka przegrała apelację przez nadużywanie prawa procesowego. Sąd: to obstrukcja, nie ochrona prawna.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.