III AUa 3056/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury z tytułu pracy w szczególnym charakterze, uwzględniając okres zatrudnienia w stowarzyszeniu kształcenia artystycznego.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił J. L. prawa do emerytury, uznając, że nie udokumentował on 15 lat pracy w szczególnym charakterze. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, podzielając stanowisko ZUS. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, przyznając ubezpieczonemu prawo do emerytury, gdyż uznał, że okres pracy w Stowarzyszeniu (...) w K. od 1980 do 1984 roku powinien być zaliczony do pracy w szczególnym charakterze, co łącznie z innymi okresami pracy dało wymagany staż.
Decyzją z dnia 26 listopada 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił J. L. przyznania emerytury, argumentując brak udokumentowania co najmniej 15 lat zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze na dzień 1 stycznia 1999r. ZUS nie zaliczył niektórych okresów pracy, uznając je za nieudokumentowane w pełnym wymiarze godzin lub z uwagi na brak zatrudnienia w organizacji społecznej w dniu wejścia w życie nowelizacji Karty Nauczyciela. Sąd Okręgowy w Gliwicach oddalił odwołanie ubezpieczonego. Sąd Apelacyjny w Katowicach, rozpoznając apelację J. L., zmienił zaskarżony wyrok i decyzję ZUS, przyznając ubezpieczonemu prawo do emerytury od 1 września 2012r. Sąd Apelacyjny uznał, że okres zatrudnienia ubezpieczonego od 1 września 1980r. do 31 sierpnia 1984r. w Stowarzyszeniu (...) w K. na stanowisku dyrektora i nauczyciela muzyki, mimo ustania stosunku pracy przed 6 kwietnia 2000r., powinien być zaliczony jako praca w szczególnym charakterze. W ocenie Sądu Apelacyjnego, placówka ta była placówką kształcenia artystycznego, a zatrudnieni w niej nauczyciele podlegali przepisom Karty Nauczyciela. Uwzględnienie tego 4-letniego okresu pracy, wraz z już uznanym przez ZUS stażem (11 lat, 10 miesięcy i 22 dni), dało ubezpieczonemu wymagany co najmniej 15-letni okres pracy w szczególnym charakterze. Sąd Apelacyjny podkreślił, że dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowe jest wykazanie wymaganego okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze na dzień 1 stycznia 1999r., zgodnie z przepisami dotychczasowymi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, okres zatrudnienia w placówce kształcenia artystycznego prowadzonej przez organizację społeczną, nawet jeśli stosunek pracy ustał przed wejściem w życie nowelizacji Karty Nauczyciela z dnia 18 lutego 2000r., może być zaliczony do pracy w szczególnym charakterze, jeśli spełnione są pozostałe przesłanki.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że dla ustalenia prawa do emerytury na podstawie przepisów obowiązujących przed 1 stycznia 1999r. kluczowe jest wykazanie wymaganego stażu pracy w szczególnym charakterze na ten dzień. Okres pracy w Stowarzyszeniu (...) w K. od 1980 do 1984 roku, mimo ustania zatrudnienia przed datą nowelizacji Karty Nauczyciela, powinien być zaliczony jako praca w szczególnym charakterze, ponieważ placówka ta była placówką kształcenia artystycznego, a zatrudnieni w niej nauczyciele podlegali przepisom Karty Nauczyciela.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana wyroku i przyznanie prawa do emerytury
Strona wygrywająca
J. L.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. L. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (9)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 184 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948r., którzy w dniu 1 stycznia 1999r. osiągnęli wymagany okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze oraz okres składkowy i nieskładkowy, a także nie przystąpili do OFE.
u.e.r.f.u.s. art. 32 § 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Definiuje pracowników zatrudnionych w szczególnym charakterze, w tym nauczycieli, wychowawców i innych pracowników pedagogicznych wykonujących pracę nauczycielską.
r.w.w.e. art. 2 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
r.w.w.e. art. 15
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Nauczyciel, wychowawca lub inny pracownik pedagogiczny wykonujący pracę nauczycielską wymienioną w art. 1 pkt 1-7 ustawy Karta Nauczyciela, określoną jako praca zaliczona do I kategorii zatrudnienia, nabywa prawo do emerytury na zasadach określonych w § 4 i jest uważany za wykonującego pracę w szczególnym charakterze.
k.n. art. 1 § 6
Ustawa - Karta Nauczyciela
W brzmieniu obowiązującym do dnia 5 kwietnia 2000r. - ustawie podlegały placówki kształcenia artystycznego dzieci i młodzieży, placówki opiekuńczo-wychowawcze, prowadzone przez spółdzielnie, instytucje i organizacje społeczne.
Pomocnicze
u.e.r.f.u.s. art. 32 § 4
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Odsyła w zakresie warunków emerytalnych do przepisów dotychczasowych, tj. obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1999r.
u.z.k.n. art. 6 § 1
Ustawa z dnia 18 lutego 2000r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych ustaw
Nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie ustawy w placówkach kształcenia artystycznego prowadzonych przez organizacje społeczne zachowują uprawnienia do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy.
k.p.c. art. 386
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zmiany zaskarżonego orzeczenia przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do oddalenia odwołania jako bezzasadnego przez sąd pierwszej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Okres zatrudnienia w Stowarzyszeniu (...) w K. od 1 września 1980r. do 31 sierpnia 1984r. powinien być zaliczony jako praca w szczególnym charakterze, ponieważ placówka ta była placówką kształcenia artystycznego, a zatrudnieni w niej nauczyciele podlegali przepisom Karty Nauczyciela. Wykazanie wymaganego stażu pracy w szczególnym charakterze na dzień 1 stycznia 1999r. jest kluczowe dla nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku, zgodnie z przepisami dotychczasowymi.
Odrzucone argumenty
Okresy pracy w niepełnym wymiarze godzin lub w różnych charakterach nie mogą być sumowane w celu uznania ich za pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Okres zatrudnienia w placówkach kształcenia artystycznego prowadzonych przez organizacje społeczne nie podlega zaliczeniu do pracy w szczególnym charakterze, jeśli stosunek pracy ustał przed wejściem w życie nowelizacji Karty Nauczyciela z dnia 18 lutego 2000r. i ubezpieczony nie był zatrudniony w organizacji społecznej w dniu 6 kwietnia 2000r.
Godne uwagi sformułowania
Dla rozstrzygnięcia sprawy decydujące znaczenie ma bowiem okoliczność, iż wykazanie w dniu 1 stycznia 1999r. określonego w art. 184 powyższej ustawy okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącza ponowne ustalenie tego okresu po osiągnięciu wieku emerytalnego, według zasad wynikających z przepisów obowiązujących po dniu 1 stycznia 1999r. Okresy pracy w różnym charakterze nie mogą być z sobą łączone w celu ich uznania za pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Skład orzekający
Antonina Grymel
przewodniczący-sprawozdawca
Gabriela Pietrzyk - Cyrbus
sędzia
Lena Jachimowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnym charakterze, zwłaszcza w kontekście okresów zatrudnienia w placówkach artystycznych prowadzonych przez organizacje społeczne oraz interpretacji przepisów przejściowych dotyczących Karty Nauczyciela."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ubezpieczonego urodzonego po 31 grudnia 1948r., który nie osiągnął wieku emerytalnego w dniu 1 stycznia 1999r., ale spełnił wymogi stażowe. Interpretacja przepisów przejściowych może być różnie stosowana w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego tematu emerytur i pracy w szczególnym charakterze, z ciekawym aspektem interpretacji przepisów przejściowych dotyczących nauczycieli zatrudnionych w placówkach artystycznych.
“Nauczyciel muzyki wygrał z ZUS: 4 lata pracy w stowarzyszeniu dały emeryturę!”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III AUa 3056/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 września 2015 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSA Antonina Grymel (spr.) Sędziowie SSA Gabriela Pietrzyk - Cyrbus SSA Lena Jachimowska Protokolant Ewa Bury po rozpoznaniu w dniu 22 września 2015r. w Katowicach sprawy z odwołania J. L. ( J. L. ) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. o prawo do emerytury na skutek apelacji ubezpieczonego J. L. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodka Zamiejscowego w Rybniku z dnia 1 lipca 2013r. sygn. akt IX U 100/13 zmienia zaskarżony wyrok wraz z poprzedzającą go decyzją organu rentowego i przyznaje ubezpieczonemu J. L. prawo do emerytury poczynając od 1 września 2012r. /-/SSA Gabriela Pietrzyk-Cyrbus /-/SSA Antonina Grymel /-/SSA Lena Jachimowska Sędzia Przewodniczący Sędzia Sygn. akt III AUa 3056/13 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 26 listopada 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił J. L. przyznania emerytury podnosząc, iż na dzień 1 stycznia 1999r. nie udokumentował co najmniej 15 lat zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wykonywanego stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Do pracy w szczególnym charakterze nie zaliczono bowiem pracy wykonywanej w okresach od 1 września 1975r. do 31 sierpnia 1976r., od 1 września 1978r. do 31 grudnia 1978r., od 1 września 1979r. do 31 sierpnia 1986r., od 1 września 1993r. do 31 sierpnia 1994r. ponieważ nie była wykonywana w pełnym wymiarze godzin oraz okresu do 1 września 1971r. do 31 sierpnia 1972r. w (...) ponieważ w chwili zmiany ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. - Karta Nauczyciela ustawą z dnia 18 lutego 2000r., w dniu jej wejścia w życie, tj. 6 kwietnia 2000r. nie był zatrudniony w organizacji społecznej, tj. w (...) . Jednocześnie na podstawie dołączonych dowodów na dzień 1 stycznia 1999r. przyjęto za udowodniony staż w szczególnym charakterze wynoszący 11 lat, 10 miesięcy i 22 dni. W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany poprzez ustalenie, że przysługuje mu prawo do emerytury zgodnie ze stażem pracy, w tym w warunkach szczególnych wskazując, iż nawet gdyby przyjąć stanowisko ZUS, w okresie od 1 września 1980r. do 31 sierpnia 1984r. wykonywał pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w (...) w J. . Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania powołując się na okoliczności przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku wyrokiem z dnia 1 lipca 2013r. oddalił odwołanie. Z ustaleń Sądu Okręgowego wynika, iż J. L. urodził się (...) , posiada wykształcenie wyższe - muzyk - nauczyciel. Od dnia 1 kwietnia 2002r. jest uprawniony do emerytury nauczycielskiej, przyznanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. - Karta Nauczyciela, jednocześnie nadal jest zatrudniony w Państwowej Szkole Muzycznej im. (...) w R. . W dniu 3 września 2012r. wystąpił z wnioskiem o ustalenie uprawnień do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania pracy w szczególnym charakterze, w rozpoznaniu którego organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję. Sąd I instancji podał także, iż na 1 stycznia 1999r. organ rentowy uwzględnił odwołującemu łączny staż pracy w wymiarze 25 lat, 2 miesięcy i 4 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 11 lat, 10 miesięcy i 22 dni pracy wykonywanej w szczególnym charakterze. Do stażu pracy w szczególnym charakterze nie zaliczono okresów pracy: od 1 września 1975r. do 31 sierpnia 1976r. na stanowisku nauczyciela w Państwowej Szkole Muzycznej w G. w niepełnym wymiarze czasu pracy, od 1 września 1978r. do 31 sierpnia 1978r. na stanowisku nauczyciela w Państwowej Szkole Muzycznej w G. w niepełnym wymiarze czasu pracy, od 1 września 1979r. do 31 sierpnia 1986r. w niepełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku nauczyciela w różnych okresach w Państwowej Szkole Muzycznej w G. , w (...) w J. , w Państwowej Szkole Muzycznej w W. , w Państwowej Szkole Muzycznej w R. oraz w charakterze muzyka - klarnecisty w Filharmonii (...) w R. w wymiarze 1/2 etatu, od 1 września 1993r. do 31 sierpnia 1994r. w niepełnym wymiarze czasu pracy w charakterze nauczyciela w różnych okresach w (...) w J. , w Państwowej Szkole Muzycznej w R. oraz w charakterze muzyka - klarnecisty w Filharmonii (...) w R. w wymiarze 1/2 etatu. Ponadto odmówiono zaliczenia do powyższych okresów pracy ubezpieczonego w charakterze nauczyciela w (...) w O. od 1 września 1971r. do 31 sierpnia 1972r. oraz od 1 września 1979r. do 31 sierpnia 1999r. w Stowarzyszeniu (...) w K. z uwagi na fakt, iż w dniu 6 kwietnia 2000r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000r. zmieniającej Kartę Nauczyciela, odwołujący nie był zatrudniony w organizacji społecznej, czyli w ogniskach muzycznych. Odwołujący nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. Przechodząc do rozważań Sąd Okręgowy wskazał, iż jak stanowi art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. nr 39, poz. 353 ze zm.), ubezpieczonemu urodzonemu po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po ukończeniu wieku przewidzianego w art. 32 , jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 1 stycznia 1999r., osiągnął: okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat, okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 wynoszący 25 lat oraz nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. Jak stanowi art. 32 ust. 3 pkt 5 powołanej ustawy za pracowników zatrudnionych w szczególnym charakterze uważa się m.in. nauczycieli, wychowawców lub innych pracowników pedagogicznych wykonujących pracę nauczycielską, wymienioną w art. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela . Do pracowników wykonujących pracę w szczególnym charakterze zalicza się na podstawie art. 32 ust. 3 pkt 3 również pracowników wykonujących działalność twórczą lub artystyczną. Sąd I instancji przypomniał także, iż w myśl § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż ubezpieczony udokumentował łączny okres zatrudnienia przekraczający wymagany co najmniej 25-letni okres składkowy i nieskładkowy oraz ukończył wiek 60 lat. Spór sprowadzał się natomiast do ustalenia, czy posiada niezbędny do przyznania emerytury 15-letni okres pracy w szczególnym charakterze wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu. W ocenie Sądu przeprowadzone postępowanie dowodowe nie pozwala na przyjęcie, iż ubezpieczony w okresie zatrudnienia od 1 września 1975r. do 31 sierpnia 1976r., od 1 września 1978r. do 31 sierpnia 1978r., od 1 września 1979r. do 31 sierpnia 1986r., od 1 września 1993r. do 31 sierpnia 1994r. wykonywał stale i w pełnym wymiarze pracę w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 ust. 3 pkt 5 lub art. 32 ust. 3 pkt 3 wspomnianej ustawy. Za takim uznaniem przemawia zgromadzony materiał w postaci świadectw pracy złożonych przez odwołującego, z których jednoznacznie wynika, iż nie pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w charakterze nauczyciela bądź stale i w pełnym wymiarze w charakterze muzyka, zaś jego żądanie dotyczące zsumowania równoległych etatów jest bezzasadne, gdyż nie ulega wątpliwości, iż okresy pracy w różnym charakterze nie mogą być z sobą łączone w celu ich uznania za pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Odnośnie z kolei okresów zatrudnienia w (...) w O. od 1 września 1971r. do 31 sierpnia 1972r. oraz w Stowarzyszeniu (...) w K. od 1 września 1979r. do 31 sierpnia 1999r. Sąd I instancji stwierdził, iż organ rentowy słusznie odmówił uwzględnienia tychże okresów do pracy w szczególnym charakterze. Zgodnie bowiem z obowiązującym do dnia 5 kwietnia 2000r. brzmieniem art. 1 pkt 6 Karty Nauczyciela, jej postanowieniom podlegali także nauczyciele zatrudnieni w placówkach kształcenia artystycznego dzieci i młodzieży, placówkach opiekuńczo-wychowawczych, prowadzonych przez spółdzielnie, instytucje i organizacje społeczne, które działalność oświatowo-wychowawczą i kształcenie artystyczne prowadzą na podstawie statutu. Jednakże stan prawny został zmieniony z dniem 6 kwietnia 2000r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych ustaw, w wyniku której wyłączono spod regulacji ustawy o „stanie oświaty” nauczycieli zatrudnionych w wyżej wymienionych placówkach. Nauczyciele ci na mocy przejściowego art. 6 ust. 1 wymienionej ustawy z dnia 18 lutego 2000r. zachowali swoje dotychczasowe uprawnienia aż do momentu rozwiązania lub wygaśnięcia ich stosunku pracy - jeśli dane uprawnienia przewidziane były w nowelizacji Karty. Bezsporne jest natomiast, iż w chwili wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000r. ubezpieczony nie był już zatrudniony w organizacji społecznej, tj. w tych ogniskach muzycznych, a zatem przedmiotowe okresy nie mogą zostać uwzględnione. Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy stwierdzając, iż ubezpieczony nie spełnia przesłanki posiadania co najmniej 15-letniego okresu zatrudnienia stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnym charakterze, a co za tym idzie, nie spełnia warunków do przyznania wcześniejszej emerytury, na mocy art. 477 14 § 1 k.p.c. orzekł o oddaleniu odwołania jako bezzasadnego. Apelację od przedstawionego orzeczenia wywiódł ubezpieczony, zaskarżając wyrok w całości. Powołując się na błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że występując o prawo do wcześniejszej emerytury nie udokumentował wymaganego co najmniej 15-letniego okresu pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnym charakterze, a jedynie 11 lat, 10 miesięcy i 22 dni, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez ustalenie, że nabył prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania pracy w szczególnym charakterze. W uzasadnieniu podniósł przede wszystkim, iż faktycznie pracował w szczególnym charakterze. Okres pracy kwestionowany przez organ rentowy dotyczy zatrudnienia w (...) w O. oraz w Stowarzyszeniu (...) . Choć jego praca w tych ośrodkach niczym nie różniła się od wykonywanej jako nauczyciel muzyki, organ rentowy twierdzi, iż okres ten nie podlega zaliczeniu jako praca w szczególnym charakterze wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Zaznaczył także, iż w jego ocenie, kwestionowany przez organ rentowy okres pracy powinien ulec zaliczeniu jako uprawniający do przeliczenia emerytury. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja ubezpieczonego zasłużyła na uwzględnienie. Spór w rozpatrywanym przypadku dotyczy prawa J. L. do emerytury. Przypadająca na dzień (...) data urodzenia ubezpieczonego wymagała rozpatrywania przedmiotowych uprawnień poprzez pryzmat uregulowania przewidzianego w treści art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015r., poz. 748), którego ust. 1 stanowi, iż ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 1 stycznia 1999r., osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych, przez które należy rozumieć rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. nr 8, poz. 43 ze zm.), do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27, czyli wynoszącego co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Po myśli ust. 2 tego samego przepisu - w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012r., a zatem w dacie wydania zaskarżonej decyzji - emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem. Cytowany wyżej przepis odnosi się zatem do tych ubezpieczonych urodzonych poczynając od dnia 1 stycznia 1949r., którzy w dniu wejścia powołanej ustawy w życie, czyli w dniu 1 stycznia 1999r., nie osiągnęli jeszcze wymaganego wieku, lecz w całości spełnili do tej daty ustawowo określone wymagania stażowe (tzw. ogólne i szczególne). Takim ubezpieczonym przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32 ustawy pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego oraz (do dnia 1 stycznia 2013r., tj. do wejścia w życie ustawy z dnia 11 maja 2012r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2012r., poz. 637) rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 czerwca 2013r., II UK 381/12, LEX nr 1331296 oraz orzecznictwo w nim cytowane). Przypomnieć również należy, iż stosownie do treści art. 32 ust. 3 pkt 5 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dla celów uprawnień, o których mowa w ust. 1 , tj. świadczenia emerytalnego w wieku niższym niż określony w art. 27 ust. 2 i 3 przysługującego ubezpieczonym, będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, za pracowników zatrudnionych w szczególnym charakterze uważa się nauczycieli, wychowawców i innych pracowników pedagogicznych wykonujących pracę nauczycielską wymienioną w art. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006r., nr 97, poz. 674 ze zm.). Także zgodnie z § 15 wspomnianego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - nauczyciel, wychowawca lub inny pracownik pedagogiczny wykonujący pracę nauczycielską wymienioną w art. 1 pkt 1 -7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. - Karta Nauczyciela, określoną w tej ustawie jako praca zaliczona do I kategorii zatrudnienia, nabywa prawo do emerytury na zasadach określonych w § 4 i jest uważany za wykonującego pracę w szczególnym charakterze. Po myśli tymczasem przywołanego wyżej § 4 cytowanego rozporządzenia, prawo do przewidzianej w nim emerytury nabywa pracownik, który osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn oraz posiada wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach (szczególnym charakterze). Nie sposób również pominąć, iż z mocy § 2 omawianego rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Dodać również wypada, iż zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. - Karta Nauczyciela (tekst jednolity: Dz. U. z 2014r., poz. 191 ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym do dnia 5 kwietnia 2000r. - ustawie podlegali nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w placówkach kształcenia artystycznego dzieci i młodzieży i placówkach opiekuńczo-wychowawczych, prowadzonych przez spółdzielnie, instytucje i organizacje społeczne, które działalność oświatowo-wychowawczą i kształcenie artystyczne prowadzą na podstawie statutu. Odmawiając ubezpieczonemu prawa do stanowiącej przedmiot sporu emerytury organ rentowy uznał za udowodniony na dzień 1 stycznia 1999r. okres pracy w szczególnym charakterze nauczyciela wynoszący jedynie 11 lat, 10 miesięcy i 22 dni, nie zaliczając między innymi okresu zatrudnienia od 1 września 1980r. do 31 sierpnia 1984r. (tj. w wymiarze 4 lat) w Stowarzyszeniu (...) w K. - (...) w J. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku dyrektora i nauczyciela muzyki, albowiem w chwili wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela , czyli w dniu 6 kwietnia 2000r., nie był zatrudniony w organizacji społecznej, a więc w (...) . Istotnie, z dniem 6 kwietnia 2000r. - na mocy ustawy z dnia 18 lutego 2000r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 19, poz. 239 ze zm.) art. 1 Karty Nauczyciela uzyskał nowe brzmienie, w którym pominięto dotychczasową treść cytowanego wyżej ust. 1 pkt 6 , w art. 1 ust. 2 pkt 2b przewidując, iż ustawie podlegają również, w zakresie określonym ustawą, nauczyciele zatrudnieni w przedszkolach niepublicznych, placówkach niepublicznych oraz szkołach niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, do których w oparciu o art. 3 pkt 3 i art. 2 ust. 3b oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (tekst jednolity: Dz. U. z 2004r., nr 256, poz. 2572 ze zm.) zaliczyć należy także niepubliczne placówki artystyczne umożliwiające rozwijanie zainteresowań i uzdolnień artystycznych. Faktem jest przy tym, iż art. 6 ust. 1 pkt 2 powyższej ustawy zmieniającej z dnia 18 lutego 2000r. stanowił, iż nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w dniu wejścia w życie ustawy w placówkach kształcenia artystycznego dzieci i młodzieży, placówkach opiekuńczo-wychowawczych i resocjalizacyjnych, prowadzonych przez spółdzielnie, instytucje i organizacje społeczne, które działalność oświatowo-wychowawczą i kształcenie artystyczne prowadzą na podstawie statutu, uprawnienia wynikające z Karty Nauczyciela zachowują jedynie do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy. Jakkolwiek w dacie wejścia w życie omawianej ustawy zmieniającej Kartę Nauczyciela, tj. w dniu 6 kwietnia 2000r., J. L. faktycznie nie pozostawał w zatrudnieniu w placówce kształcenia artystycznego, czyli w (...) w J. , z którym jego stosunek pracy ustał z dniem 31 sierpnia 1999r., w ocenie Sądu Apelacyjnego, okoliczność ta pozostaje bez wpływu dla możliwości uznania jego pracy w tej placówce w okresie od 1 września 1980r. do 31 sierpnia 1984r., w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku nauczyciela muzyki, jako wykonywanej w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz § 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . Dla rozstrzygnięcia sprawy decydujące znaczenie ma bowiem okoliczność, iż wykazanie w dniu 1 stycznia 1999r. określonego w art. 184 powyższej ustawy okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącza ponowne ustalenie tego okresu po osiągnięciu wieku emerytalnego, według zasad wynikających z przepisów obowiązujących po dniu 1 stycznia 1999r. Pogląd ten wzmacnia treść art. 32 ust. 4 tejże ustawy, odsyłająca w zakresie warunków emerytalnych do przepisów dotychczasowych, tj. obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1999r. (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 2010r., II UK 313/09, OSNP 2011, nr 19-20, poz. 260; z dnia 13 lipca 2011r., I UK 12/11, LEX nr 989126 oraz z dnia 7 października 2014r., I UK 51/14, LEX nr 1621325). Biorąc zatem pod uwagę, iż jak wynika z pisma Kuratorium Oświaty w K. z dnia 5 września 2006r., znajdującego się na karcie 25 akt Sądu Okręgowego w Gliwicach sygn. VIII U 1338/06, Stowarzyszenie (...) w K. było placówką kształcenia artystycznego, a zatrudnieni w niej nauczyciele podlegali przepisom ustawy z dnia 27 kwietnia 1972r. - Karta praw i obowiązków nauczyciela (Dz. U. nr 16, poz. 114 ze zm.) oraz ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. - Karta Nauczyciela, przedmiotowy okres zatrudnienia ubezpieczonego od 1 września 1980r. do 31 sierpnia 1984r. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku nauczyciela muzyki w Stowarzyszeniu (...) w K. - (...) w J. , wbrew odmiennemu stanowisku organu rentowego oraz Sądu I instancji, zdaniem Sądu Apelacyjnego, pozwala na uznanie jako wykonywanego w szczególnym charakterze, uprawniającego do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym. Uwzględnienie przedmiotowego okresu wynoszącego ogółem 4 lata, obok uznanego przez organ rentowy okresu pracy w szczególnym charakterze nauczyciela w wymiarze 11 lat, 10 miesięcy i 22 dni, oznacza tym samym, iż J. L. legitymuje się wymaganym co najmniej 15-letnim okresem takiej pracy, co przy niewątpliwym spełnieniu pozostałych wymaganych w tym przypadku przesłanek, w tym zwłaszcza rozwiązaniu z dniem 31 sierpnia 2012r., łączącego go od 1 września 2006r. stosunku pracy z Państwową Szkołą Muzyczną I i II stopnia im. (...) w R. , czyni jego starania o przyznanie spornej emerytury w pełni zasadnymi. Kierując się przedstawionymi motywami Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego, na mocy art. 386 k.p.c. orzekając jak w sentencji. /-/SSA Gabriela Pietrzyk-Cyrbus /-/SSA Antonina Grymel /-/SSA Lena Jachimowska Sędzia Przewodniczący Sędzia JM
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI