III AUA 30/18Brak emerytury rolniczej przez brak oplat
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa M. M. (1) do emerytury rolniczej. Prezes KRUS odmówił przyznania świadczenia z powodu braku wymaganego 25-letniego okresu podlegania rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu (zabrakło 14 dni). Wnioskodawczyni twierdziła, że od 30.03.1984 r. była domownikiem w gospodarstwie teściów i pomagała w pracach, co powinno być zaliczone do okresu ubezpieczenia. Sąd Okręgowy w Suwałkach oddalił odwołanie, uznając, że wnioskodawczyni podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników dopiero od 1.01.1985 r., a okresy wcześniejsze nie zostały udokumentowane ani składki nie zostały opłacone. Sąd Apelacyjny w Białymstoku, po rozpoznaniu apelacji, również oddalił ją, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę dokładniejszej analizy kwestii podlegania ubezpieczeniu i opłacania składek. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Apelacyjny ponownie oddalił apelację. Sąd uznał, że choć wnioskodawczyni mogła mieć status domownika w spornym okresie (od 30.03.1984 r. do 31.12.1984 r.), to brak opłaconych składek za ten okres uniemożliwia zaliczenie go do wymaganego 25-letniego stażu ubezpieczeniowego, zgodnie z art. 6 pkt 14 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Sąd podkreślił, że podleganie ubezpieczeniu nie jest równoznaczne z okresem ubezpieczenia, jeśli składki nie zostały opłacone, chyba że istniał ku temu prawny powód (np. zwolnienie). W tej sprawie takich podstaw nie stwierdzono. Ostatecznie apelację oddalono, a wnioskodawczyni odstąpiono od obciążania kosztami postępowania ze względu na specyficzny układ stosunków faktycznych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących okresów ubezpieczenia w rolnictwie, znaczenie opłacania składek dla nabycia prawa do świadczeń, status domownika.
Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego z lat 80. XX wieku, ale zasady dotyczące opłacania składek są nadal aktualne.
Zagadnienia prawne (2)
Czy okres, w którym osoba posiadała status domownika w gospodarstwie rolnym, ale za który nie zostały opłacone składki na ubezpieczenie społeczne rolników, może być zaliczony do wymaganego 25-letniego okresu ubezpieczenia do nabycia prawa do emerytury rolniczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników jest równoznaczny z okresem, za który opłacono składki, chyba że istniał prawny obowiązek zwolnienia z ich opłacania, czego w tej sprawie nie stwierdzono.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, opierając się na wykładni Sądu Najwyższego, stwierdził, że zgodnie z art. 6 pkt 14 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, za okresy podlegania ubezpieczeniu rozumie się tylko te, za które opłacono składki, chyba że nie istniał obowiązek ich opłacenia. Mimo że wnioskodawczyni mogła mieć status domownika, brak opłaconych składek za 1984 rok uniemożliwił zaliczenie tego okresu do wymaganego stażu ubezpieczeniowego.
Czy sąd jest zobowiązany do pouczenia strony nieporadnej o możliwości ustanowienia pełnomocnika z urzędu lub o konieczności wykazania dowodami podlegania ubezpieczeniom społecznym rolników?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy zarzucił Sądowi Apelacyjnemu naruszenie przepisów proceduralnych poprzez nieuwzględnienie z urzędu nieważności postępowania i pozbawienie strony możliwości obrony praw, w tym poprzez zaniechanie pouczenia o celowości ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd Apelacyjny naruszył art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z art. 379 pkt 5 k.p.c. poprzez nieuwzględnienie z urzędu nieważności postępowania i pozbawienie skarżącej możliwości obrony jej praw, w tym poprzez zaniechanie pouczenia o celowości ustanowienia pełnomocnika z urzędu oraz konieczności wykazania dowodami podlegania ubezpieczeniom.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. M. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego | organ_państwowy | organ rentowy |
Przepisy (19)
Główne
u.u.s.r. art. 19 § 1 pkt 2
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Do okresów ubezpieczenia wymaganych do emerytury zalicza się okresy podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków ich rodzin w latach 1983-1990 oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, przed dniem 1 stycznia 1983 r.
u.u.s.r. art. 20 § 1 pkt 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Za okresy podlegania określonemu ubezpieczeniu społecznemu rozumie się tylko takie okresy, za które opłacono przewidziane w odpowiednich przepisach składki na to ubezpieczenie, chyba że w myśl przepisów nie istniał obowiązek opłacenia składek.
Pomocnicze
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin art. 2 § pkt 2
Definicja domownika.
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin art. 3 § ust. 1
Obowiązek ubezpieczenia społecznego członków rodziny rolnika.
k.p.c. art. 477¹⁴ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
u.r.p. art. 22³ § ust. 1
Ustawa o radcach prawnych
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu art. 16 § ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu art. 15 § ust. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin art. 1 § § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin art. 36 § ust. 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin art. 40
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin art. 30a
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin art. 30
u.e.i.r. art. 65 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.e.i.r. art. 5 § ust. 4 pkt 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.s.u.s. art. 2a § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 24 § ust. 5f
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Argumenty
Odrzucone argumenty
Status domownika od 1.04.1984 r. powinien być zaliczony do okresu ubezpieczenia mimo braku opłaconych składek. • Naczelnik gminy dopuścił się uchybień, co powinno być uwzględnione na korzyść wnioskodawczyni. • Wnioskodawczyni powinna mieć możliwość opłacenia zaległej składki za 17 dni, aby uzyskać wymagany staż.
Godne uwagi sformułowania
za okresy podlegania określonemu ubezpieczeniu społecznemu – rozumie się tylko takie okresy, za które opłacono przewidziane w odpowiednich przepisach składki na to ubezpieczeni, chyba że w myśl przepisów nie istniał obowiązek opłacenia składek. • zaniechanie składki nie może decydować o braku ubezpieczenia, a jedynie o braku okresu podlegania ubezpieczeniu wymaganego do emerytury.
Skład orzekający
Sławomir Bagiński
przewodniczący-sprawozdawca
Bożena Szponar - Jarocka
sędzia
Dorota Elżbieta Zarzecka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących okresów ubezpieczenia w rolnictwie, znaczenie opłacania składek dla nabycia prawa do świadczeń, status domownika."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego z lat 80. XX wieku, ale zasady dotyczące opłacania składek są nadal aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest skrupulatne dokumentowanie okresów ubezpieczenia i opłacanie składek, nawet w pozornie prostych sytuacjach rodzinnych. Pokazuje też zawiłości prawa ubezpieczeń społecznych i rolę Sądu Najwyższego w kształtowaniu wykładni.
“Czy bycie domownikiem w gospodarstwie rolnym gwarantuje emeryturę? Sąd Najwyższy wyjaśnia, dlaczego nie zawsze.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.