III AUa 270/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania A. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który z urzędu przyznał jej emeryturę od 21 czerwca 2024 r., po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego (60 lat), w związku z czym ustało prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Ubezpieczona kwestionowała przyznanie emerytury z urzędu, twierdząc, że nie składała wniosku i toczy się postępowanie o przyznanie renty. Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił jej odwołanie. Sąd Apelacyjny w Poznaniu, rozpoznając apelację A. K., również oddalił ją jako bezzasadną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 24a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, emerytura jest przyznawana z urzędu zamiast renty z tytułu niezdolności do pracy osobie, która osiągnęła wiek uprawniający do emerytury i podlegała ubezpieczeniu. Przepis ten przewiduje automatyzm w przyznawaniu świadczenia emerytalnego renciście po osiągnięciu wieku emerytalnego, bez konieczności składania wniosku przez ubezpieczonego. Sąd uznał, że decyzja ZUS i wyrok Sądu Okręgowego były prawidłowe, a argumenty apelującej nie podważyły zasadności zastosowania art. 24a ustawy. Kwestia ponownego obliczenia emerytury z uwzględnieniem Rp-7 za lata 1984-1989 została skierowana do postępowania wyjaśniającego przez ZUS, gdyż nie mogła być rozpoznawana w ramach niniejszego postępowania sądowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaPotwierdzenie automatyzmu przyznawania emerytury z urzędu rencistom po osiągnięciu wieku emerytalnego oraz zakresu kognicji sądu w sprawach ubezpieczeniowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji rencisty osiągającego wiek emerytalny i interpretacji konkretnego przepisu ustawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ rentowy ma obowiązek przyznać emeryturę z urzędu renciście, który osiągnął wiek emerytalny, nawet jeśli nie złożył on wniosku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ rentowy ma obowiązek przyznać emeryturę z urzędu zamiast renty z tytułu niezdolności do pracy osobie, która osiągnęła wiek uprawniający do tej emerytury.
Uzasadnienie
Przepis art. 24a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przewiduje automatyzm w przyznawaniu emerytury renciście po osiągnięciu wieku emerytalnego, realizując cel uporządkowania systemu świadczeń społecznych.
Czy osoba, której przyznano emeryturę z urzędu na podstawie art. 24a ustawy emerytalnej, może wnioskować o przyznanie emerytury w późniejszym terminie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 24a ustawy emerytalnej nie daje osobie uprawnionej możliwości wyboru późniejszej daty przyznania emerytury, gdyż jest ona przyznawana z urzędu od dnia osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy w postanowieniu sygn. II UK 540/17 odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując, że wykładnia art. 24a ustawy emerytalnej nie nastręcza trudności i potwierdził automatyzm przyznawania świadczenia.
Czy sąd może rozstrzygać o wniosku o ponowne obliczenie emerytury, który został złożony po wydaniu zaskarżonej decyzji organu rentowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd rozstrzyga o prawidłowości zaskarżonej decyzji w granicach jej treści i przedmiotu. Wniosek złożony po wydaniu decyzji nie może być rozpoznawany w postępowaniu sądowym, wymaga wyczerpania trybu administracyjnego.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 477^14 § 2 i art. 477^14a k.p.c., sąd rozstrzyga o prawidłowości zaskarżonej decyzji. Wniosek złożony po wydaniu decyzji nie był przedmiotem postępowania administracyjnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 24a § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Emerytura przyznawana jest z urzędu zamiast renty z tytułu niezdolności do pracy osobie, która osiągnęła wiek uprawniający do tej emerytury oraz podlegała ubezpieczeniu społecznemu albo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Przyznaje się ją od dnia osiągnięcia przez rencistę wieku uprawniającego do emerytury.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
Pomocnicze
u.e.r.f.u.s. art. 116 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Postępowanie w sprawach świadczeń wszczyna się na podstawie wniosku zainteresowanego, chyba że ustawa stanowi inaczej.
k.p.c. art. 387 § 2^1
Kodeks postępowania cywilnego
Odstąpienie od szczegółowego przedstawienia podstawy faktycznej wyroku, gdy sąd II instancji nie zmienił ani nie uzupełnił ustaleń faktycznych sądu I instancji.
k.p.c. art. 477^14 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd rozstrzyga o prawidłowości zaskarżonej decyzji.
k.p.c. art. 477^14a
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd rozstrzyga o prawidłowości zaskarżonej decyzji.
u.e.r.f.u.s. art. 101a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy ustaje z dniem, od którego została przyznana emerytura zgodnie z art. 24a.
u.e.k.
Ustawa o emeryturach kapitałowych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zgodnie z art. 24a ustawy o emeryturach i rentach, ZUS ma obowiązek przyznać emeryturę z urzędu renciście po osiągnięciu wieku emerytalnego. • Przepis art. 24a ustawy emerytalnej przewiduje automatyzm w przyznawaniu świadczenia emerytalnego. • Sąd rozstrzyga o prawidłowości zaskarżonej decyzji w granicach jej treści i przedmiotu, a wniosek złożony po wydaniu decyzji nie może być rozpoznawany w postępowaniu sądowym.
Odrzucone argumenty
Organ rentowy „pośpieszył się” z przyznaniem emerytury z urzędu, ponieważ odwołująca nie składała wniosku. • Zarzut naruszenia art. 24a ustawy o emeryturach i rentach. • Wniosek o ponowne obliczenie emerytury z uwzględnieniem Rp-7 za lata 1984-1989.
Godne uwagi sformułowania
Obowiązujące przepisy przewidują tym samym automatyzm w przyznawaniu dotychczasowemu renciście świadczenia emerytalnego. • Przepis ten nie daje osobie uprawnionej możliwości wyboru późniejszej daty, od jakiej emerytura zostanie przyznana - poprzez złożenie wniosku w późniejszym terminie - gdyż jest ona przyznawana z urzędu, od dnia osiągnięcia przez tę osobę powszechnego wieku emerytalnego. • Sąd rozstrzyga o prawidłowości zaskarżonej decyzji ( art. 477 14 § 2 i art. 477 14a k.p.c. ) w granicach jej treści i przedmiotu (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 1 października 2013 r., III AUa 369/13).
Skład orzekający
Marta Sawińska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie automatyzmu przyznawania emerytury z urzędu rencistom po osiągnięciu wieku emerytalnego oraz zakresu kognicji sądu w sprawach ubezpieczeniowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rencisty osiągającego wiek emerytalny i interpretacji konkretnego przepisu ustawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie ubezpieczeń społecznych ze względu na interpretację przepisów dotyczących automatycznego przyznawania emerytury.
“Emerytura z urzędu – czy ZUS może przyznać świadczenie bez Twojego wniosku?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.