III AUa 262/24

Sąd Apelacyjny w PoznaniuPoznań2025-01-22
SAOSubezpieczenia społecznerentyŚredniaapelacyjny
renta socjalnaniezdolność do pracyschizofrenia paranoidalnaorzecznictwoZUSubezpieczenia społeczneprawo pracymedycyna pracy

Sąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS, potwierdzając prawo do renty socjalnej dla osoby całkowicie niezdolnej do pracy z powodu schizofrenii paranoidalnej.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił A.W. prawa do dalszej renty socjalnej, twierdząc, że nie jest ona całkowicie niezdolna do pracy. Sąd Okręgowy zmienił decyzję ZUS, przyznając rentę na stałe, opierając się na opinii biegłego psychiatry. Sąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS, uznając, że opinie biegłych potwierdzają trwałą, całkowitą niezdolność do pracy ubezpieczonej z powodu schizofrenii paranoidalnej, a zarzuty ZUS były jedynie polemiką z ustaleniami sądu.

Sprawa dotyczyła prawa A.W. do renty socjalnej, które zostało zakwestionowane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych po tym, jak Komisja Lekarska ZUS nie stwierdziła u niej całkowitej niezdolności do pracy. Sąd Okręgowy w Poznaniu, opierając się na opinii biegłego psychiatry, uznał, że odwołująca jest całkowicie i trwale niezdolna do pracy z powodu schizofrenii paranoidalnej, i przyznał jej prawo do renty socjalnej od 1 marca 2022 roku na stałe. Sąd Okręgowy przekazał również wniosek o odsetki do rozpoznania organowi rentowemu. ZUS wniósł apelację, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, a także niedopuszczenie dowodu z kolejnej opinii biegłych. Sąd Apelacyjny w Poznaniu oddalił apelację ZUS, uznając ją za bezzasadną. Sąd Apelacyjny podkreślił, że Sąd I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i wszechstronnie rozważył materiał dowodowy. Sąd Apelacyjny przyjął za własne ustalenia i rozważania Sądu Okręgowego, wskazując, że renta socjalna ma charakter zabezpieczający i kompensuje brak możliwości nabycia uprawnień do świadczeń z ubezpieczenia społecznego z powodu niezdolności do pracy powstałej przed wejściem na rynek pracy. Sąd Apelacyjny stwierdził, że opinie biegłych psychiatry i psychologa jednoznacznie potwierdziły całkowitą i trwałą niezdolność do pracy odwołującej z powodu schizofrenii paranoidalnej, a zarzuty ZUS stanowiły jedynie nieskuteczną polemikę z ustaleniami biegłych. Sąd Apelacyjny podkreślił, że opinie biegłych sądowych są najbardziej miarodajnym dowodem w sprawach o niezdolność do pracy, a sąd nie jest związany orzeczeniami lekarza orzecznika ZUS ani komisji lekarskiej. Sąd Apelacyjny uznał, że nie było podstaw do dopuszczenia kolejnej opinii biegłych, gdyż dotychczasowe opinie były jasne i przekonujące.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, osoba ta nadal jest całkowicie i trwale niezdolna do pracy, a zatem przysługuje jej prawo do renty socjalnej.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny oparł się na opiniach biegłych psychiatry i psychologa, które jednoznacznie potwierdziły trwałą, całkowitą niezdolność do pracy odwołującej z powodu schizofrenii paranoidalnej. Sąd uznał, że zarzuty ZUS dotyczące wadliwości opinii były jedynie polemiką i nie podważyły skutecznie ustaleń biegłych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

A. W.

Strony

NazwaTypRola
A. W.osoba_fizycznaodwołująca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (10)

Główne

u.r.s. art. 4 § 1

Ustawa o rencie socjalnej

Renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało przed ukończeniem 18 roku życia, w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej – przed ukończeniem 25 roku życia, lub w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.

Pomocnicze

u.e.r.f.u.s. art. 12 § 2

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy.

u.e.r.f.u.s. art. 15

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Przepis stosowany w związku z ustawą o rencie socjalnej.

k.p.c. art. 477¹⁴ § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna zmiany zaskarżonej decyzji przez Sąd Okręgowy.

k.p.c. art. 477¹⁰ § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna przekazania wniosku o odsetki organowi rentowemu przez Sąd Okręgowy.

k.p.c. art. 233 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy oceny dowodów przez sąd.

k.p.c. art. 286

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy dowodu z opinii biegłych.

k.p.c. art. 217

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy dopuszczania dowodów.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna oddalenia apelacji przez Sąd Apelacyjny.

ustawa COVID-19 art. 15zc

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Podstawa prawna przedłużenia prawa do świadczenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Trwała, całkowita niezdolność do pracy z powodu schizofrenii paranoidalnej. Opinie biegłych sądowych jako miarodajny dowód w sprawie. Nieskuteczność zarzutów apelacji ZUS jako polemiki z ustaleniami sądu.

Odrzucone argumenty

Zarzuty ZUS dotyczące wadliwości opinii biegłych. Wniosek ZUS o dopuszczenie dowodu z kolejnej opinii biegłych.

Godne uwagi sformułowania

Renta socjalna ma charakter świadczenia zabezpieczającego, a jej celem jest kompensowanie braku możliwości nabycia uprawnień do świadczeń z systemu ubezpieczenia społecznego ze względu na to, że całkowita niezdolność do pracy powstała przed wejściem na rynek pracy. W sprawach o rentę z tytułu niezdolności do pracy najbardziej miarodajny w zakresie oceny istnienia i stopnia tej niezdolności, jest dowód z opinii biegłych sądowych. Zarzuty pozwanego mają charakter wyłącznie nieskutecznej polemiki z ustaleniami biegłych.

Skład orzekający

Wiesława Stachowiak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie znaczenia opinii biegłych sądowych w sprawach o rentę, interpretacja pojęcia całkowitej niezdolności do pracy w kontekście chorób psychicznych, zasady dopuszczania dowodu z opinii biegłych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji medycznej i prawnej odwołującej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest udowodnienie całkowitej i trwałej niezdolności do pracy w kontekście chorób psychicznych, a także podkreśla rolę biegłych sądowych w procesie decyzyjnym.

Czy choroba psychiczna oznacza trwałą niezdolność do pracy? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III AUa 262/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 stycznia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Wiesława Stachowiak Protokolant: Beata Tonak po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2025 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy A. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. o rentę socjalną na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 17 stycznia 2024 r. sygn. akt VII U 741/22 oddala apelację. Wiesława Stachowiak UZASADNIENIE Decyzją z 1 kwietnia 2022 roku o znaku: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. odmówił A. W. prawa do dalszej renty socjalnej, ponieważ Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z 14 lutego 2022 r. nie stwierdziła u odwołującej całkowitej niezdolności do pracy. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła A. W. , z zachowaniem wymaganego trybu i przepisanego terminu. Zaskarżonej decyzji zarzuciła, że została oparta na błędnych orzeczeniach Lekarza Orzecznika i Komisji Lekarskiej, niezgodnych w jej ocenie ze stanem faktycznym. Odwołująca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do renty socjalnej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wraz z odsetkami ustawowymi z tytułu opóźnienia w wypłacie renty z powodu błędu organu rentowego. Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2024r. w sprawie o sygn. VII U 741/22 Sąd Okręgowy w Poznaniu: 1. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał odwołującej prawo do renty socjalnej od 1 marca 2022 roku na stałe, 2. wniosek odwołującej o odsetki, zawarty w odwołaniu z 21 kwietnia 2022 roku, przekazał organowi rentowemu do rozpoznania. Podstawą rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego były następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne: Odwołująca A. W. urodziła się (...) . Ukończyła Liceum Handlowe i zdała egzamin maturalny. Rozpoczęła studia pedagogiczne, które przerwała z powodu choroby. Podczas szkoły policealnej odbyła staż, później nigdy nie pracowała zarobkowo. Odwołująca ma stwierdzony stopień niepełnosprawności – stopień umiarkowany, symbol przyczyny niepełnosprawności – 02-P. Odwołująca pobierała rentę socjalną od 1 marca 2006 roku, i to ma mocy kolejnych decyzji ZUS, przy czym na podstawie art. 15zc ustawy z 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.) prawo do świadczenia ostatnio zostało przedłużone na okres od 1 grudnia 2021 roku do 28 lutego 2022 roku. Od 1 września 2017 roku odwołująca pobierała również rentę rodzinną po zmarłym ojcu. W dniu 12 listopada 2021 roku A. W. złożyła wniosek o ponowne ustalenie prawa do renty socjalnej. Orzeczeniem z 3 stycznia 2022 roku Lekarz Orzecznik ZUS ustalił, iż odwołująca nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. Z uwagi na zgłoszenie przez odwołującą sprzeciwu sprawa została przekazana do rozpatrzenia Komisji Lekarskiej. Komisja Lekarska ZUS, podzielając wcześniejszy pogląd Lekarza Orzecznika ZUS z 3 stycznia 2022 roku, w orzeczeniu z 14 lutego 2022 roku także uznała, że odwołująca nie jest całkowicie niezdolna do pracy. Dnia 1 kwietnia 2022 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. wydał zaskarżoną decyzję, i to informując, że za okres od 1 grudnia 2021 roku do 28 lutego 2022 roku prawo do renty socjalnej zostało przedłużone na podstawie art. 15zc ustawy z 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.). Sąd Okręgowy przeprowadził dowód z opinii biegłego sądowego psychiatry M. G. (1) , który w opinii sądowo – psychiatrycznej z dnia 31 stycznia 2023 roku, w oparciu o analizę akt sprawy, dokumentacji medycznej i jednorazowego badania psychiatrycznego odwołującej rozpoznał: istnienie choroby psychicznej pod postacią schizofrenii paranoidalnej. Biegły psychiatra wskazał, że charakter i poziom nasilenia występujących zmian powoduje u opiniowanej całkowitą niezdolność do pracy z przyczyn psychiatrycznych po 30 listopada 2011 roku, przy czym owa całkowita niezdolność do pracy ma charakter trwały – na stałe. Biegły zauważył, że odwołująca leczy się psychiatrycznie od około 2002 roku z powodu schizofrenii paranoidalnej. Początek leczenia był związany z nasilonym procesem psychotycznym i miał miejsce jeszcze podczas nauki szkolnej, przed ukończeniem 25 roku życia. Charakter i poziom nasilenia zaburzeń był na tyle znaczny, że uniemożliwiał badanej między innymi podjęcie pracy, co znalazło swoje odzwierciedlenie w orzekanej całkowitej niezdolności do pracy, przez wiele lat, aż do 30 listopada 2021 roku. Osobiste badanie biegłego wskazało, że najprawdopodobniej należałoby doprecyzować diagnozę stawianą u opiniowanej, ponieważ obraz psychopatologiczny bardziej wskazuje na proces na podłożu organicznym, przebiegającym z dekompensacjami o charakterze psychotycznym oraz głębokimi zaburzeniami osobowości na tle organicznym, niż na proces schizofreniczny. Wskazał jednak, że nie ma to istotnego znaczenia w obecnym postępowaniu. Podkreślił, że znaczenie ma natomiast charakter objawów, poziom nasilenia zaburzeń i czas ich trwania. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w szczególności dokumentacja medyczna, w ocenie biegłego wskazują, że choroba ma u odwołującej dość znaczne nasilenie i przez szereg lat, pomimo intensywnego leczenia farmakologicznego i oddziaływań terapeutycznych i środowiskowych, nie uzyskano znacznej poprawy. Biegły wskazał, ze odwołująca jest osobą mało samodzielną, wymaga stałej kontroli i nadzoru w codziennym funkcjonowaniu. Okresowe dekompensacje są dość częste i skutecznie wyłączają badaną z codziennej aktywności. Obraz choroby nie zmienił się po dniu 30 listopada 2021 roku. Biegły wspomniał, że u odwołującej od wielu lat stosowany jest w dość znacznej dawce lek Klozapol. Jest to farmakoterapia stosowana u osób, u których inne metody leczenia nie przyniosły poprawy i jest uznawana za w pewien sposób „ostateczną”. Stosowany lek sam w sobie wpływa znacznie na wydolność psychofizyczną, ograniczając możliwość koncentracji i wydolność organizmu. Już samo leczenie wpływa zatem znacznie ograniczająco na możliwość podjęcia pracy. Osobiste badanie potwierdza dane uzyskane z dokumentacji medycznej. Zdaniem biegłego, u odwołującej wyraźnie widoczne są objawy organiczne (może być to też defekt schizofreniczny), pewne otamowanie i spowolnienie procesów myślowych. Wszystko to razem świadczy, że stan opiniowanej po dniu 30 listopada 2021 roku nie uległ żadnej poprawie, a A. W. jest nadal osobą całkowicie niezdolną do pracy. Biegły wskazał przy tym, że długość trwania zaburzeń, ich charakter i poziom nasilenia oraz stosowane leczenie nie dają większych szans na poprawę stanu psychicznego w zakresie umożliwiającym powrót do pracy. Zdaniem biegłego psychiatry M. G. (1) odwołująca jest nieprzerwanie całkowicie niezdolna do pracy, a niezdolność ta ma charakter trwały. Organ rentowy zakwestionował ww. opinię biegłego sądowego, przedkładając stanowisko zawarte w opinii lekarskiej Przewodniczącej Komisji Lekarskich ZUS, w którym wskazano, że odwołująca z wykształceniem średnim technicznym może świadczyć pracę lekką i prostą na szerokim rynku pracy oraz wnosząc o przeprowadzenie dowodu z opinii innego biegłego z dziedziny psychiatrii. Sąd Okręgowy przeprowadził dowód z opinii zespołu biegłych sądowych: psychiatry M. G. (2) i psychologa B. Ł. w drodze odezwy przez Sądem Okręgowym w B. (sprawa zarejestrowana w Sądzie Okręgowym w B. pod sygnaturą VI Uo 173/23). W opinii sądowo- psychiatryczno – psychologicznej z dnia 14 czerwca 2023 roku na podstawie danych z akt sprawy, danych z dokumentacji medycznej i przeprowadzonego jednorazowego badania w dniu 13 czerwca 2023 r. biegłe sądowe łącznie rozpoznały u odwołującej przewleką chorobę psychiczną schizofrenię paranoidalną. W ocenie biegłych sądowych odwołująca jest całkowicie niezdolna do pracy. Naruszenie sprawności organizmu, które doprowadziło do całkowitej niezdolności do pracy powstało w trakcie nauki szkolnej. Całkowita niezdolność do pracy opiniowanej ma charakter trwały. Biegłe podzieliły opinię biegłego z zakresu psychiatrii M. G. (1) , który rozpoznał u odwołującej schizofrenię paranoidalną i uznał, że jest ona osobą całkowicie niezdolną do pracy, a owa niezasadność ma charakter stały. Biegłe nie podzieliły przy tym orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS i Komisji Lekarskiej ZUS. Biegłe wskazały, że podstawą stwierdzenia u ubezpieczonej całkowitej niezdolności do pracy było osobiste badanie kliniczne A. W. oraz te same dowody, którymi dysponował organ rentowy w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem biegłych, już w świetle dokumentacji, którą dysponowała Komisja Lekarska uzasadnione było rozpoznanie u odwołującej całkowitej niezdolności do pracy. Biegłe nie stwierdziły poprawy stanu zdrowia odwołującej w stosunku do jej stanu zdrowia będącego podstawą wydania orzeczenia przez Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 12 listopada 2020r. Organ rentowy ponownie zakwestionował ww. opinię zespołu biegłych, w piśmie z dnia 9 listopada 2023 roku (data wpływu 10 listopada 2023 roku, załączając opinię lekarską, w której wskazano, że biegłe powinny ustalić początek proponowanej całkowitej niezdolności do pracy od przeprowadzonego osobistego badania. Organ rentowy wniósł również o zobowiązanie biegłych do sporządzenia opinii uzupełniającej. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie zasługiwało na uwzględnienie. Istotę sporu stanowiło ustalenie, czy A. W. jest nadal całkowicie niezdolna do pracy i czy zasadne jest przyznanie jej prawa do dalszej renty socjalnej. Zdaniem Sądu Okręgowego przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe uzasadnia przekonanie, iż odwołująca jest całkowicie niezdolna do pracy nieprzerwanie od 1 marca 2022r. na stałe. Jak wynika z przeprowadzonego postępowania dowodowego, rozpoznane przez biegłych sądowych schorzenie – tj. schizofrenia paranoidalna oraz brak poprawy stanu zdrowia dało podstawę do ustalenia, iż jest ona całkowicie niezdolna do pracy zarobkowej nadal, nieprzerwanie i całkowicie, zaś niezdolność ta ma charakter trwały. Organ rentowy nie podważył skutecznie ww. opinii biegłych sądowych, zaś Sąd Okręgowy nie znalazł przyczyn dla których miałby uznać je za wadliwe i błędne. W związku z tym, przedmiotowym opiniom należało nadać przymiot pełnej przydatności dla potrzeb postępowania, nie znajdując podstaw do podważania ich wartości dowodowej. Wskazać przy tym należy, że w szczególności za bezzasadny należy uznać zarzut organu rentowego jakoby biegłe powinny ustalić początek proponowanej całkowitej niezdolności do pracy od daty przeprowadzonego osobistego badania odwołującej. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy stanął na stanowisku, że A. W. jest nadal osobą całkowicie niezdolną do pracy, i to na stałe, a zatem spełnia wszystkie przewidziane w ustawie warunki do przyznania jej prawa do renty socjalnej. Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 14 § 2 kpc zmienił zaskarżoną decyzję w całości i przyznał odwołującej prawo do renty socjalnej od 1 marca 2022 roku na stałe. W punkcie 2 sentencji wyroku Sąd Okręgowy przekazał organowi rentowemu do rozpoznania wniosek odwołującej o odsetki, zawarty w odwołaniu z dnia 21 kwietnia 2022 r., i to na podstawie art. 477 10 § 2 k.p.c. Z żądaniem tzw. „odsetkowym” wnioskodawczyni wystąpiła bowiem dopiero w toku postępowania sądowego (w odwołaniu). Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wniósł organ rentowy , zaskarżając go w całości i zarzucając: 1) naruszenie art. 224 § 1 kpc przez uznanie sprawy za dostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia i naruszenie art. 233 § 1 kpc przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów w zakresie stanu zdrowia ubezpieczonej, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, że ubezpieczonej przysługuje prawo do renty socjalnej na stałe; 2) niedopuszczenie dowodu z kolejnej opinii psychiatry i psychologa wbrew art. 286 k.p.c. w zw. z art. 217 k.p.c. , albowiem nie były wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy. Wskazując na powyższe zarzuty pozwany wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja jest bezzasadna. W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji dokonał prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, a także wszechstronnie rozważył zebrany materiał dowodowy i trafnie ocenił wiarygodność i moc dowodów, zgodnie z art. 233 § 1 k.p.c. Prawidłowo dokonane ustalenia faktyczne oraz należycie umotywowaną ocenę prawną, Sąd Apelacyjny przyjmuje za własną, w pełni podzielając wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Renta socjalna ma charakter świadczenia zabezpieczającego, a jej celem jest kompensowanie braku możliwości nabycia uprawnień do świadczeń z systemu ubezpieczenia społecznego ze względu na to, że całkowita niezdolność do pracy powstała przed wejściem na rynek pracy (wyrok Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 2008 roku w sprawie o sygn. akt I UK 264/07, M.P.Pr. 2008, nr 10, poz. 548). Mając na uwadze treść zarzutów wywiedzionych w apelacji - kwestią sporną w niniejszej sprawie było ustalenie, czy odwołująca jest osobą nadal całkowicie niezdolną do pracy - jako przesłanki koniecznej prawa do renty socjalnej wskazanej w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej . Zgodnie z tym przepisem renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało: a) przed ukończeniem 18 roku życia, b) w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej – przed ukończeniem 25 roku życia, c) w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. Z kolei zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zw. z art. 15 ustawy o rencie socjalnej - całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. W niniejszej sprawie został dopuszczony dowód z opinii biegłego psychiatry oraz opinii łącznej zespołu biegłych psychiatry i psychologa, którzy po rozpoznaniu u odwołującej jako wiodącego schorzenia - schizofrenii paranoidalnej oraz braku poprawy stanu zdrowia, uznali, że odwołująca jest nadal (tj. po 30 listopada 2021r.) całkowicie niezdolna do pracy zarobkowej, zaś niezdolność ta ma charakter trwały. Naruszenie sprawności organizmu, które doprowadziło do całkowitej niezdolności do pracy powstało w trakcie nauki szkolnej. Całkowita niezdolność do pracy odwołującej ma charakter trwały. Biegli nie podzielili przy tym orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS i Komisji Lekarskiej ZUS. Zdaniem biegłych, już w świetle dokumentacji, którą dysponowała Komisja Lekarska uzasadnione było rozpoznanie u odwołującej dalszej całkowitej niezdolności do pracy. Dodać w tym miejscu należy, że za okres od 1 grudnia 2021 roku do 28 lutego 2022 roku prawo do renty socjalnej odwołującej zostało przedłużone na podstawie art. 15zc ustawy z 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.). Zdaniem Sądu Apelacyjnego argumentacja przedstawiona przez skarżącego nie wskazuje na żadne okoliczności, które mogłyby podważyć wnioski wynikające z opinii biegłych, w szczególności apelujący nie zakwestionował skutecznie ustalenia dalszej całkowitej niezdolności do pracy u odwołującej – na stałe. W apelacji pozwany kwestionował opinie biegłych, argumentując, że uzasadnienie opinii jest nieprzekonywujące, zawiera wiele niejasności, zaś biegli powinni ustalić datę początkową całkowitej niezdolności do pracy od daty badania odwołującej. Zdaniem Sądu Apelacyjnego zarzuty pozwanego mają charakter wyłącznie nieskutecznej polemiki z ustaleniami biegłych. Odnosząc się do powyższego Sąd Apelacyjny wskazuje w pierwszej kolejności, że w sprawach o rentę z tytułu niezdolności do pracy najbardziej miarodajny w zakresie oceny istnienia i stopnia tej niezdolności, jest dowód z opinii biegłych sądowych. Waloru opinii biegłych nie posiadają natomiast ani orzeczenia lekarza orzecznika ZUS-u, ani komisji lekarskiej, ani też zaświadczenia lekarskie wystawione przez lekarzy prowadzących ubezpieczonego. Te ostatnie są dokumentami prywatnymi, ich moc dowodowa jest inna niż opinii biegłych, także zakres wykorzystania dowodu z dokumentu prywatnego, przy dokonywaniu ustaleń faktycznych, jest też różny. Biegli sądowi sporządzają opinie dla potrzeb spraw sądowych w zupełnie innych warunkach (m.in. całkowitej bezstronności) niż prywatni eksperci oraz lekarze orzecznicy, których opiniami także sąd nie jest związany i po to właśnie powołuje niezależnych biegłych do oceny stanu zdrowia ubezpieczonych. Wskazać należy, że w postępowaniu sądowym ocena całkowitej bądź częściowej niezdolności do pracy, w zakresie dotyczącym naruszenia sprawności organizmu i wynikających stąd ograniczeń możliwości wykonywania pracy wymaga wiadomości specjalnych, a zatem dopuszczenia dowodu z opinii biegłego sądowego. W takiej sytuacji, sąd nie może orzekać wbrew opinii biegłych sądowych. Jednak w sprawach o rentę z tytułu niezdolności do pracy ostatecznie zawsze decyduje sąd, gdyż niezdolność do pracy, jako przesłanka renty, ma tu znaczenie prawne (art. 12 i 13 ustawy o emeryturach i rentach z FUS), tak Sąd Najwyższy w wyroku z 3 września 2009 r. (sygn. III UK 30/09). W zakresie oceny stopnia niezdolności ubezpieczonej do pracy i okresu trwania tej niezdolności Sąd I instancji oparł się na opiniach biegłego psychiatry i zespołu biegłych psychiatry i psychologa. Bez wątpienia z powołanych opinii - jak już wyżej wskazywano - jednoznacznie wynika, że odwołująca jest osobą w dalszym ciągu całkowicie niezdolną do wykonywania pracy zarobkowej – na stałe. Sąd Apelacyjny w pełni podziela te ustalenia, tym bardziej, że pozwany nie zakwestionował skutecznie powyższych opinii biegłych pod względem merytorycznym, a jedynie polemizował z wnioskami końcowymi opinii. Zauważyć należy przy tym, że dowód w postaci opinii biegłych podlega ocenie na podstawie właściwych dla jej przedmiotu kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażonych we wnioskach (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2000 r., sygn. I CKN 1170/98). Opinia biegłych nie podlega, jak dowód na stwierdzenie faktów, weryfikacji w oparciu o kryterium prawdy i fałszu, lecz poprzez pozytywne lub negatywne uznanie wartości rozumowania zawartego w opinii. Zatem, jeśli opinia biegłego nie zawiera niejasności, wewnętrznych sprzeczności ani luk, oparta została na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, biegły w sposób należyty uzasadnił swoje wnioski (tj. w szczególności przedstawił tok swego rozumowania w sposób poddający się kontroli pod względem logiki), a konkluzje opinii są konkretne i przekonujące oraz wynikają z przeprowadzonych przez biegłego czynności (np. badań) oraz toku rozumowania, to brak jest podstaw do uznania takiej opinii za nieprzydatną dla rozstrzygnięcia sprawy i przeprowadzania na podstawie art. 286 k.p.c. dodatkowego dowodu z opinii innych biegłych lub uzupełniającej opinii przez tego samego biegłego tylko z tej przyczyny, że strona postępowania nie zgadza się z treścią opinii. Jednocześnie wskazać należy, że to strona winna wykazać się niezbędną aktywnością i wykazać błędy, sprzeczności lub inne wady w opiniach biegłych, które dyskwalifikują istniejące opinie ewentualnie uzasadniają powołanie dodatkowych opinii (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia z dnia: 16 września 2009 r., sygn. I UK 102/09). Pozwany w żaden sposób nie wykazał przy tym, aby powołani biegli popełnili błąd logiczny w przeprowadzonym rozumowaniu, czy też pominęli dane wynikające z dokumentacji medycznej. W konsekwencji pozwalało to na zastosowanie opinii tych biegłych jako podstawy do wydania orzeczenia w niniejszej sprawie. Bezzasadny był przy tym wniosek pozwanego o dopuszczenie kolejnej opinii psychiatry i psychologa, skoro dotychczasowe opinie biegłych nie budziły wątpliwości i jednoznacznie wyjaśniały kwestię sporną w niniejszej sprawie. Sąd nie ma obowiązku dopuszczania dowodu z dalszej opinii tych samych biegłych lub innych biegłych, jeżeli już sporządzona w sprawie opinia jest jednoznaczna i tak przekonywująca, że określoną okoliczność uznaje za wyjaśnioną. Potrzeba powołania innego biegłego powinna być następstwem umotywowanej krytyki dotychczasowej opinii (wyroki Sądu Najwyższego z 15 listopada 2001 roku, sygn. II UKN 604/00; z 18 kwietnia 2013 roku, sygn. III CSK 243/12; z 24 marca 2015 roku, sygn. I UK 345/14; z 8 lutego 2023 roku, sygn. I USKP 30/22). Dopuszczanie dalszej dodatkowej opinii w takiej sytuacji prowadziłoby do bowiem do uwzględnienia kolejnych wniosków strony dopóty, dopóki nie zostałaby złożona opinia w pełni ja zadawalająca, co jest niedopuszczalne (wyroki Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2002 roku, sygn. II CKN 639/99; z 7 lutego 2024 roku, sygn. I USKP 89/22). Wobec powyższego, zdaniem Sądu Apelacyjnego, zarzuty apelującego nie mogły zasługiwać na aprobatę, co skutkowało oddaleniem jego apelacji. Konkludując, Sąd Apelacyjny na mocy art. 385 k.p.c. apelację oddalił, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia. Wiesława Stachowiak

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI