III AUa 245/17

Sąd Apelacyjny w ŁodziŁódź2018-01-24
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i rentyWysokaapelacyjny
emerytura górniczapraca górniczawymiar półtorakrotnyprace w przodkumechanik maszynkopalnia odkrywkowaZUSprawo ubezpieczeń społecznych

Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego, przyznając prawo do emerytury górniczej pracownikowi, który wykonywał prace mechaniczne przy koparkach i zwałowarkach bezpośrednio w przodku.

Sprawa dotyczyła prawa do emerytury górniczej H. K., który pracował jako mechanik maszyn górniczych na odkrywce. Kluczową kwestią było zaliczenie okresu pracy w wymiarze półtorakrotnym, zgodnie z przepisami ustawy o emeryturach i rentach. Sąd Okręgowy przyznał prawo do świadczenia, uznając prace wnioskodawcy za prace górnicze wykonywane w przodku. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację ZUS, podzielił ustalenia Sądu Okręgowego, uznając, że prace remontowe i konserwacyjne maszyn podstawowych bezpośrednio w przodku kwalifikują się do półtorakrotnego przeliczenia stażu pracy, co pozwoliło wnioskodawcy na spełnienie warunków do emerytury górniczej.

Sąd Apelacyjny w Łodzi rozpoznał apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. od wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim, który przyznał H. K. prawo do emerytury górniczej. Spór koncentrował się na tym, czy okres pracy wnioskodawcy od 1 grudnia 1993 r. do 17 stycznia 2007 r. na stanowisku mechanika maszyn górniczych na odkrywce, wykonującego prace mechaniczne przy koparkach i zwałowarkach bezpośrednio w przodku, powinien być zaliczony w wymiarze półtorakrotnym. Zgodnie z ustawą o emeryturach i rentach, takie zaliczenie jest możliwe dla prac wykonywanych w przodkach bezpośrednio przy urabianiu i ładowaniu urobku oraz przy innych pracach przodkowych. Sąd Okręgowy uznał, że prace wnioskodawcy, polegające na bieżącej obsłudze, konserwacji i naprawach maszyn podstawowych (koparek, zwałowarek) bezpośrednio we wkopie, spełniają te kryteria. Sąd Apelacyjny podzielił to stanowisko, podkreślając, że charakter faktycznie wykonywanych czynności, a nie nazwa stanowiska, decyduje o kwalifikacji pracy. Uznano, że prace remontowe i konserwacyjne maszyn pracujących bezpośrednio przy urabianiu urobku w przodku kwalifikują się do półtorakrotnego przeliczenia stażu. W związku z tym apelacja ZUS została oddalona, a organ rentowy obciążono kosztami zastępstwa procesowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, prace te kwalifikują się do zaliczenia w wymiarze półtorakrotnym, ponieważ są to prace bezpośrednio związane z procesem pozyskiwania urobku w przodku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że prace remontowe i konserwacyjne maszyn podstawowych (koparek, zwałowarek) pracujących bezpośrednio przy urabianiu urobku w przodku, wykonywane we wkopie, spełniają przesłanki określone w art. 50d ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach oraz w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 23 grudnia 1994 r.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

H. K.

Strony

NazwaTypRola
H. K.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (8)

Główne

u.e.r.f.u.s. art. 50a § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

u.e.r.f.u.s. art. 50c § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

u.e.r.f.u.s. art. 50d § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Praca górnicza zaliczana w wymiarze półtorakrotnym to praca wykonywana w przodkach bezpośrednio przy urabianiu i ładowaniu urobku oraz przy innych pracach przodkowych, przy montażu, likwidacji i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących i transportujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych.

Dz.U. z 1995 r., Nr 2 poz.8 art. załącznik nr 3 § dział III, poz. 7

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty

Stanowisko mechanika maszyn i urządzeń górniczych w przodku, przy obsłudze, konserwacji, montażu i demontażu koparek i zwałowarek.

Pomocnicze

k.p.c. art. 382

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 233

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. § 11 ust. 2

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prace mechanika maszyn górniczych na odkrywce, polegające na konserwacji i naprawach koparek i zwałowarek bezpośrednio w przodku, są pracami górniczymi kwalifikowanymi do wymiaru półtorakrotnego. Charakter faktycznie wykonywanych czynności jest decydujący dla kwalifikacji pracy, a nie nazwa stanowiska. Prace te są bezpośrednio związane z procesem pozyskiwania urobku w przodku.

Odrzucone argumenty

Prace remontowe wykonywane przez wnioskodawcę nie były pracami przodkowymi w ścisłym tego słowa znaczeniu. Naprawy maszyn wycofanych z przodka lub naprawy przenośników taśmowych nie są pracami przodkowymi. Wnioskodawca nie pracował w systemie stykowym.

Godne uwagi sformułowania

nie każda praca wykonywana na odkrywce, może być zaliczona do pracy górniczej, chodzi bowiem wyłącznie o prace wymienione jako górnicze w art. 50c. nie każda praca górnicza, nawet wykonywana w obrębie przodków eksploatacyjnych na stanowiskach określonych w ww. rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej, może być kwalifikowana jako zaliczana w wymiarze półtorakrotnym. dla oceny, czy ubezpieczony pracował na stanowisku uprawniającym do przeliczenia spornych okresów pracy w wymiarze półtorakrotnym, istotne znaczenie miał przede wszystkim rodzaj powierzonej mu pracy (rzeczywiście wykonywanych zadań pracowniczych) pojęcie przodka musi być wykładane przez Sąd w sposób ścisły i ograniczać się wyłącznie do miejsca pracy koparek wielonaczyniowych, albo jej bezpośredniego sąsiedztwa, w którym wydobywa się urobek. praca przodowa polega zaś na urabianiu i ładowaniu urobku lub nakładu, albo jest bezpośrednio związana z procesem urabiania urobku. prace te ze swojej istoty były „bezpośrednio” związane z procesem pozyskiwania urobku w przodku.

Skład orzekający

Anna Szczepaniak-Cicha

przewodniczący

Beata Michalska

sprawozdawca

Dorota Rzeźniowiecka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że prace mechanika maszyn górniczych wykonującego konserwację i naprawy bezpośrednio w przodku na odkrywce kwalifikują się do półtorakrotnego zaliczenia stażu pracy przy ustalaniu prawa do emerytury górniczej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących emerytur górniczych i kwalifikacji prac w kopalniach odkrywkowych węgla brunatnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego dla wielu osób prawa do emerytury górniczej i precyzyjnej interpretacji przepisów dotyczących kwalifikacji pracy w specyficznych warunkach górniczych.

Emerytura górnicza: Czy mechanik pracujący w przodku ma prawo do półtorakrotnego stażu?

Dane finansowe

zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 240 PLN

Sektor

górnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III AUa 245/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 stycznia 2018 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Anna Szczepaniak-Cicha Sędziowie: SSA Beata Michalska (spr.) SSA Dorota Rzeźniowiecka Protokolant: st. sekr. sąd. Aleksandra Słota po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2018 r. w Ł. sprawy H. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o emeryturę górniczą na skutek apelacji organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 3 listopada 2016 r. sygn. akt V U 1285/15 1. oddala apelację; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Z. na rzecz H. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję. Sygn. akt III AUa 245/17 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim wyrokiem z 3 listopada 2016r., w sprawie VU 1285/15, zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z 13 października 2015r. i przyznał H. K. prawo do emerytury górniczej od 3 sierpnia 2015r. ( pkt 1 wyroku) oraz zasądził od organu rentowego na rzecz odwołującego zwrot kosztów zastępstwa procesowego ( pkt 2 ). Rozstrzygniecie zapadło po następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych: H. K. , ur. (...) , wystąpił w dniu 7 sierpnia 2015r. do organu rentowego z wnioskiem o przyznanie prawa do emerytury górniczej. Wnioskodawca nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Jak ustalił Sąd Okręgowy, od 4 czerwca 1976r. do 31 grudnia 1979r. był zatrudniony w (...) Przedsiębiorstwie (...) w P. na stanowisku maszynisty żurawia wieżowego. Od 25 stycznia 1980r. do 31 listopada 1992r. pracował jako operator maszyn budowlanych w Kopalni (...) w Zakład (...) . W okresie spornym od 1 grudnia 1993r. do 16 listopada 2006r. pracował w (...) na stanowisku mechanika maszyn i układów (...) . Natomiast w dalszym okresie spornym od 17 listopada 2006r. do 17 stycznia 2007r. nazwa jego stanowiska brzmiała: mechanik maszyn i urządzeń górniczych w przodku. Pracując na stanowiskach mechanik maszyn i urządzeń układu (...) oraz mechanik maszyn i urządzeń górniczych w oddziałach nz-3/nz-2/m-4, wykonywał czynności związane z remontami głównymi koparek, zwałowarek i przenośników taśmowych, przebudową konstrukcji stacji przenośnikowych na Odkrywce B. i Odkrywce S. . Zmiana oddziału wynikała wyłącznie z zmian organizacyjnych, nie doszło to zmiany zakresu prac. Ubezpieczony pracuje w oddziale mechanicznym. Naprawa obejmowała maszyny górnicze podstawowe: to jest koparki, zwałowarki i przylegające do nich podzespoły, takie jak wozy kablowe i stoły załadownicze, żurawie taśmociągi, które znajdują się przy koparce głównej. Koparka główna to koparka znajdująca się bezpośrednio w przodku. Jej praca to zdejmowanie nadkładu i wydobywanie pokładu węgla. Praca odbywała się tylko w terenie, we wkopie. Skarżący wykonywał w trakcie pracy wymiany napędu taśmy na koparce, naprawy zwałowarek oraz wózków załadowczych i zrzutowych znajdujących się przy tych maszynach. Podczas pracy na koparce skarżący dokonywał wymiany przekładni, silnika do przekładni, łożysk na bębnach. Wnioskodawca zajmował się również wymianą olejów w przekładniach, wymianą gąsienic układu jezdnego, pracą przy wciągarkach, wymianą zużytych okładzin hamulców wciągarek, naprawą konstrukcji koła czerpakowego, które uszkadza urobek w trakcie pracy koła czerpakowego oraz wymianą ślizgów w miejscach kontaktów z urobkiem. W czasie prac wnioskodawcy maszyny były zatrzymywane. Ubezpieczony zajmował się obsługą 12 koparek i 6 zwałowarek i naprawą układu gąsiennicowego. Wnioskodawca otrzymuje tzw. wykopowe, które otrzymują pracownicy wykonujący pracę w wykopie. Skarżący pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Wnioskodawca podczas czasu pracy przebywał we wykopie około 7 godzin. Od dnia 18 stycznia 2007r. do nadal jest zatrudniony na stanowisku rzemieślnika na odkrywce bezpośrednio w przodku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na koparkach i zwałowarkach wykonujący prace górnicze, mechaniczne przy obsłudze, konserwacji, montażu i demontażu tych maszyn i urządzeń. Powołana w dniu 5 grudnia 2008r. przez pracodawcę roku wnioskodawcy Komisja Weryfikacyjna określiła, że wnioskodawca w okresie od 1 grudnia 1993r. do 17 stycznia 2007r. wykonywał pracę w wymiarze półtorakrotnym, przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury. W dniu 24 lipca 2015r. (...) wystawiło wnioskodawcy świadectwo wykonywania pracy górniczej, w którym wskazało, że w okresie od dnia 1 grudnia 1993r. do nadal pracował na stanowisku rzemieślnik zatrudniony na odkrywce bezpośrednio w przodku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na koparkach i zwałowarkach wykonujących prace mechaniczne oraz przy obsłudze konserwacji, montażu i demontażu tych maszyn i urządzeń rozporządzenie z dnia 23.12.1994 roku zał. 3, Dz.III, poz. 7. W uzasadnieniu stanu prawnego Sąd Okręgowy przywołał m.in. art.50 a ust.1 i 2 oraz art. 50 c ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (j.t.: Dz.U. z 2017, poz.1383). Wskazano też na treść art. 50d ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, zgodnie z którym przy ustalaniu prawa do emerytury górniczej półtorakrotnemu przeliczeniu podlegają tylko okresy pracy górniczej wykonywanej "w przodkach bezpośrednio przy urabianiu i ładowaniu urobku oraz przy innych pracach przodkowych, przy montażu, likwidacji i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących i transportujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych". Wykaz stanowisk pracy wykonywanej w przodkach uwzględnianej w rozmiarze półtorakrotnym, powinno ustalić rozporządzenie wydane na podstawie delegacji ustawowej z art. 50d ust. 3. Ponieważ rozporządzenie takie nie zostało wydane, obowiązuje nadal (z mocy art. 194 wskazanej ustawy) wykaz stanowisk zawarty w załączniku nr 2 i 3 do ww. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994 roku w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty (Dz. U. z 1995 roku Nr 2, poz. 8), wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 5 ust. 5 i art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 1 lutego 1983 roku o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin (tekst jedn.: Dz. U. z 1995 roku, Nr 30, poz. 154). Z zestawienia powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że nie każda praca wykonywana na odkrywce, może być zaliczona do pracy górniczej, chodzi bowiem wyłącznie o prace wymienione jako górnicze w art. 50c. Z przepisów wynika również, że nie każda praca górnicza, nawet wykonywana w obrębie przodków eksploatacyjnych na stanowiskach określonych w ww. rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej, może być kwalifikowana jako zaliczana w wymiarze półtorakrotnym. W judykaturze podkreśla się bowiem konieczność odróżnienia „zwykłej” pracy górniczej górnika kopalni węgla brunatnego wykonywanej na stanowiskach określonych w załączniku nr 2 do ww. rozporządzenia od kwalifikowanej pracy górniczej wykonywanej na stanowiskach wymienionych w załączniku nr 3 do ww. rozporządzenia. Dla oceny, czy ubezpieczony pracował na stanowisku uprawniającym do przeliczenia spornych okresów pracy w wymiarze półtorakrotnym, istotne znaczenie miał przede wszystkim rodzaj powierzonej mu pracy (rzeczywiście wykonywanych zadań pracowniczych), tj. rodzaj wykonywanych czynności związanych z obsługą konkretnych wskazanych w przepisach urządzeń i maszyn oraz miejsce ich wykonywania. W sprawie w celu zaliczenia prac wnioskodawcy do prac wskazanych w pkt 7 dział III załącznika nr 3 ww. rozporządzenia musiałyby być to prace mechaniczne wykonywane w pełnym wymiarze czas pracy i stale w przodku na koparce wielonaczyniowej lub zwałowarce, przy obsłudze, konserwacji, demontażu i montażu maszyn – koparki wielonaczyniowej, zwałowarki, które to prace są jednocześnie pracami bezpośrednio przy urabianiu i ładowaniu urobku lub innymi pracami przodkowymi, tj. również łączącymi się z bezpośrednimi i zasadniczymi procesami produkcyjnymi zakładu górniczego, a związanymi z pozyskaniem węgla czyli z procesami urabiania lub ładowania urobku lub przy montażu, likwidacji i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących i transportujących w przodkach – por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2012 roku, I UK 295/11, OSNPUiSP 2013,nr 3-4, poz. 38; z dnia 28 kwietnia 2010 roku, I UK 339/09, LEX; wyroki SA w Katowicach z dnia 22 listopada 2012 roku, IIIAUa 437/12, LEX: z dnia 25 marca 2010 roku, IIIAUa (...) , LEX; z dnia 30 stycznia 2013 roku, IIIAUa 832/12,LEX; z dnia 28 czerwca 2013 roku, IIIAUa (...) , LEX; z dnia 18 marca 2015 roku, I UK 280/14, L. i wskazane w nim orzecznictwo. Zdaniem Sądu Okręgowego, pojęcie przodka musi być wykładane przez Sąd w sposób ścisły i ograniczać się wyłącznie do miejsca pracy koparek wielonaczyniowych, albo jej bezpośredniego sąsiedztwa, w którym wydobywa się urobek. Praca przodowa polega zaś na urabianiu i ładowaniu urobku lub nakładu, albo jest bezpośrednio związana z procesem urabiania urobku. Analizując treści zeznań świadków i wnioskodawcy oraz dokumentów załączonych do wniosku o emeryturę i charakterystyki pracy Sąd Okręgowy uznał, że wnioskodawca pracował w przodku i to przodku eksploatacyjnym wykonując prace mechaniczne bezpośrednio na maszynach podstawowych, tj. koparkach wielonaczyniowych i zwałowarkach. W okresie zatrudnienia od 1 grudnia 1993r. do 16 listopada 2006r. oraz od 17 listopada 2006r. do 17 stycznia 2007r. pracował na oddziale remontowym zajmującym się jedynie maszynami podstawowymi, odpowiadającymi za pobranie urobku z pokładu, ewentualnie w przypadku zwałowarek umieszczenia nadkładu na hałdzie. Są to zatem maszyny, których praca stanowi esencję działalności kopalni odkrywkowej. Nazwy oddziału zmieniały się, w 1993r. nazywał się nz-3, w 2001 nazwa oddziału zmieniła się na nz-2, a od 2009 roku m- 4. Jednakże niezależnie od nazwy był to oddział bieżącego utrzymania ruchu koparek nakładowych i zwałowarek. Maszyny te pracują przy urabianiu urobku. Są to maszyny podstawowe pracujące w przodku. Z poczynionych ustaleń faktycznych wynika, iż zarówno miejsce wykonywania pracy przez wnioskodawcę, jak i maszyny na których wykonywał prace mechaniczne, spełniały przesłanki z pkt 7 dział III załącznika nr 3 ww. rozporządzenia w związku z art. 50 d ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej. Przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury pracownikom w kopalni węgla brunatnego zalicza się w wymiarze półtorakrotnym czas pracy górniczej w przodku tylko wówczas, gdy spełnia łącznie wszystkie wskazane w powołanych przepisach przesłanki: co do miejsca wykonywania, co do rodzaju czynności, co do obsługi wskazanych w tym przepisie maszyn i urządzeń. Sąd Okręgowy stwierdził ,że brygada wnioskodawcy zajmowała się bieżącą obsługą, konserwacją, naprawami, demontażem i montażem podzespołów i zespołów maszyn podstawowych tj. koparek, zwałowarek w przodku eksploatacyjnym, tj. wyłącznie maszynami podstawowymi. Nie zajmowała się całym układem (...) , nie zajmowała się taśmociągiem. Wykonywała naprawy, usuwała awarie, wykonywała demontaż i montaż podzespołów i zespołów koparek i zwałowarek. Wnioskodawca wykonywał z pracownikami brygady bieżące naprawy koparek i zwałowarek w razie ich awarii. Brygada udawała się na przodek i usuwała awarię od strony mechanicznej. Demontowała uszkodzoną część i montowała nową, w razie konieczności i możliwości dokonywała naprawy na miejscu na maszynie uszkodzonej części. W czasie prac wnioskodawcy maszyny podstawowe były zatrzymane, ale nie da się takiego rodzaju prac wykonać w trakcie ich ruchu. W kopalni jest kilkanaście koparek i permanentnie któraś z nich poddawana jest tego rodzaju pracom konserwacyjnym. Podczas pracy na koparce skarżący dokonywał wymiany przekładni, silnika do przekładni, łożysk na bębnach. H. K. naprawiał również przylegające do koparek i zwałowarek podzespoły, takie jak wozy kablowe i stoły załadownicze, żurawie, taśmociągi, koła czerpakowe, które uszkadza urobek w trakcie pracy koła czerpakowego oraz wymianą ślizgów w miejscach kontaktów z urobkiem, znajdujących się przy koparce. Oprócz naprawy wykonywał też prace polegające wymianie olejów w przekładniach, wymianie gąsienic układu jezdnego, pracy przy wciągarkach, wymianie zużytych okładzin hamulców wciągarek, a charakter tej pracy na oddziale m-4 nie zmienił się od 1993r., gdzie pracował jako rzemieślnik zatrudniony na odkrywce bezpośrednio w przodku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na koparkach i zwałowarkach, wykonujący prace mechaniczne przy konserwacji, remontach, montażu, demontażu wymiany uszkodzonych lub zużytych części i podzespołów tych maszyn i urządzeń oraz przy ich naprawie. Prace te wyczerpywały pojęcie prac przodkowych jako pozostających w bezpośrednim związku z procesem urabiania i pozyskiwania urobku oraz przy likwidacji i transporcie maszyn urabiających w przodkach. Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę Sąd Okręgowy na mocy art. 477 14 § 1 k.p.c. orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U z 2013r., poz. 490 ze zm.). Powyższy wyrok w całości zaskarżył organ rentowy i zarzucił: -naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 50a ust. 1 i 2, art. 50d ust 1 pkt 1 ustawy o e.r.f.u.s. ; - błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie ,że wnioskodawca w okresie od 1 grudnia 1993r. do 17 stycznia 2007r. wykonywał pracę górniczą wymienioną w art. 50d ust 1 pkt 1 ustawy o e.r.f.u.s. Apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania. W uzasadnieniu apelacji podniesiono, że Sąd Okręgowy błędnie przyjął , że skoro wnioskodawca naprawiał koparki nadkładowe i zwałowarki , to pracował w przodku w sytuacji , gdy nie każda naprawa tych urządzeń jest pracą przodkową. Z akt wynika ,że wnioskodawca nie pracował w systemie stykowym, to oznacza, że nie dokonywał zmiany przy koparce czy zwałowarce, co budzi uzasadnione wątpliwości co do pracy przodkowej. Dowody wskazują, że pracował przy remontach głównych, a wtedy maszyny były wycofywane z przodka i dopiero naprawiane. Na pewno naprawy przenośników taśmowych układu (...) nie były przeprowadzane w przodku. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje: Apelacja jest bezzasadna i jako taka podlegała oddaleniu. Sąd Okręgowy rozpoznał sprawę prawidłowo i starannie, przeprowadzając właściwie postępowanie dowodowe, zaś ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego nie budzi wątpliwości w świetle zasady wynikającej z art. 233 k.p.c. Sąd pierwszej instancji wyczerpująco wyjaśnił w uzasadnieniu kwestie sporne dotyczące przedmiotu zaskarżenia i powołał trafnie obowiązujące w tej mierze przepisy, które prawidłowo zastosował i zinterpretował, nie naruszając zaskarżonym rozstrzygnięciem przepisów procesowych ani przepisów prawa materialnego. Podzielając w pełni ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego, Sąd Apelacyjny przyjął je za podstawę swego rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 382 k.p.c. Spór w rozpatrywanej sprawie dotyczy spełnienia przez ubezpieczonego ( ur.(...) ) określonej w art. 50a ust.1 pkt 2 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (j.t.: Dz. U. z 2017r., poz.1383) przesłanki 25 lat pracy górniczej i równorzędnej. Zgodnie z art.50a ust.1 pkt 1-3 , górnicza emerytura przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki: 1) ukończył 55 lat życia; 2) ma okres pracy górniczej wynoszący łącznie z okresami pracy równorzędnej co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 10 lat pracy górniczej określonej w art. 50c ust. 1 ; 3) nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Na datę zaskarżonej decyzji wnioskodawca ukończył 55 lat, spełnił też przesłankę z ww. pkt 3 , natomiast na wymagane 25 lat pracy górniczej udowodnił jedynie 21 lat, 5 miesięcy i 21 dni , w tym 18 lat i 20 dni pracy górniczej określonej w art. 50c ust.1 . A zatem na etapie postępowania apelacyjnego spór o prawo do emerytury górniczej zasadniczo sprowadza się do oceny możliwości zaliczenia okresu pracy wnioskodawcy w Kopalni (...) w R. , obecnie (...) S.A. Oddział (...) B. od 1 grudnia 1993r. do 17 stycznia 2007r. na stanowisku rzemieślnika zatrudnionego na odkrywce bezpośrednio w przodku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na koparkach i zwałowarkach, wykonującego prace mechaniczne przy konserwacji, remontach, montażu, demontażu wymiany uszkodzonych lub zużytych części i podzespołów tych maszyn i urządzeń, tj. na stanowisku określonym w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 23 grudnia 1994r. w sprawie określania niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustaleniu prawa do górniczej emerytury lub renty (Dz.U. z 1995 r., Nr 2 poz.8) w dziale III, pod poz.7 - do pracy górniczej liczonej w wymiarze półtorakrotnym w rozumieniu art. 50d ust.1 pkt 1 ww. ustawy. Jest to okoliczność decydująca w sprawie, ponieważ wg niekwestionowanych wyliczeń ZUS, tylko możliwość zaliczenia wnioskodawcy stażu pracy górniczej w wymiarze półtorakrotnym pozwoliłaby na zwiększenie wymaganego stażu ogólnego o brakujący okres 3 lat, 6 miesięcy i 9 dni. Tym samym należało w sprawie przesądzić, czy ww. sporny okres zatrudnienia ubezpieczonego w (...) w B. , uwzględniony w świadectwie wykonywania pracy górniczej, mieści się w definicji pracy górniczej w wymiarze półtorakrotnym w rozumieniu art. 50d ust.1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Niewątpliwe ustawodawca nakazuje odróżniać pracę górniczą, którą w kopalniach węgla brunatnego jest zatrudnienie na odkrywce przy ręcznym lub zmechanizowanym urabianiu, ładowaniu oraz przewozie nadkładu i złoża (art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) oraz pracę górniczą, którą zalicza się w wymiarze półtorakrotnym, gdy praca ta jest wykonywana w przodkach bezpośrednio przy urabianiu i ładowaniu urobku oraz przy innych pracach przodkowych, przy montażu, likwidacji i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących i transportujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych (art. 50d ust. 1 pkt 1 tej ustawy). Wykaz stanowisk pracy wykonywanej w przodkach uwzględnianej w rozmiarze półtorakrotnym, powinno ustalić rozporządzenie wydane na podstawie delegacji ustawowej z art. 50d ust. 3 ww. ustawy. Ponieważ rozporządzenie takie nie zostało wydane obowiązuje nadal (z mocy art. 194 wskazanej ustawy) wykaz stanowisk zawarty w załączniku nr 3 do cyt. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994 r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty ,wydany na podstawie upoważnienia zawartego w art. 5 ust. 5 i art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin (t.j.: Dz.U. z 1995r., Nr 30, poz. 154). Wykaz stanowisk pracy określony w załączniku nr 3 do rozporządzenia (...) z dnia 23 grudnia 1994 r. odnosi się wyłącznie do wykonywanych zadań górnika, jeżeli spełniają one kryteria miejsca wykonywania pracy i jej charakteru określonego na mocy art. 50d ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Z uwagi zaś na treść przytoczonego art. 50d ust. 1 pkt 1 ustawy należy zauważyć, iż dla uznania pracy ubezpieczonego, jako pracy górniczej zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym, koniecznym było ustalenie nie tylko , gdzie były wykonywane ale również jakie czynności były przez niego wykonywane. Przy czym o uznaniu konkretnej pracy za pracę górniczą zaliczaną w wymiarze półtorakrotnym – zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego – decyduje charakter czynności faktycznie wykonywanych przez pracownika, a nie treść umowy o pracę ani nazwa zajmowanego stanowiska określona w angażach lub w zaświadczeniu o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach. Nie mają też decydującego znaczenia zakładowe wykazy stanowisk oraz protokoły komisji weryfikacyjnej kwalifikujące określone zatrudnienie. Należy przy tym uznać , że praca „na odkrywce” w kopalniach węgla brunatnego ( siarki ) jest odpowiednikiem pracy „w przodkach” pod ziemią i polega na zatrudnieniu przy pracach bezpośrednio łączących się z procesami związanymi z wydobywaniem kopali, pozyskiwaniem złóż węgla brunatnego ( por. wyrok SN z 28 kwietnia 2010r., I UK 339/09, LEX nr 607444 W pierwszej kolejności nie jest zasadny zarzut błędu w ustaleniach faktycznych co do tego , że wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał inne prace przodkowe na koparkach i zwałowarkach, jako rzemieślnik zatrudniony na odkrywce przy konserwacji maszyn podstawowych bezpośrednio we wkopie wymienione w art. 50d ust. 1 pkt 1 tej ustawy i pkt 7, dz. III załącznika nr 3 do cyt. rozporządzenia. Wbrew twierdzeniom apelującego, nie sposób uznać, że dokonane przez Sąd Okręgowy ww. istotne ustalenia faktyczne odnośnie charakteru spornego zatrudnienia wymienionego pozostają w sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, ponieważ poczyniono je w oparciu o wszechstronnie rozważony materiał dowodowy w postaci charakterystyki stanowiska pracy wystawionej przez pracodawcę, świadectwa pracy górniczej , oryginalnych akt osobowych oraz niesprzeczne z nimi zeznania trzech obcych dla strony świadków. Dla skuteczności zarzutu obrazy przepisu art. 233 § 1 k.p.c. konieczne jest wykazanie rażącego naruszenia dyrektyw oceny dowodów wskazanych w przywołanym przepisie, czyli wykazania, że ocena sądu jest rażąco sprzeczna z zasadami logicznego rozumowania czy doświadczenia życiowego i dlaczego (patrz bliżej także - SN wyrok z 10 czerwca 1999 r., II UKN 685/98 - legalis). Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Wyłącznie w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub, gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej, albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona. W niniejszej sprawie apelujący takich zarzutów nie sformułował. Sąd Okręgowy ustalił charakter pracy wnioskodawcy w spornych okresach zgodnie z treścią zeznań trzech obcych świadków współpracowników wnioskodawcy korespondujących z ww. dowodami z dokumentów – w tym wystawionym przez pracodawcę charakterystyką stanowiska pracy. Wynika z nich jednoznacznie , że od 1 grudnia 1993r. do 16 listopada 2006r. oraz od 17 listopada 2006r. do 17 stycznia 2007r. wnioskodawca pracował na stanowisku mechanika maszyn i układów (...) na oddziale remontowym zajmującym się jedynie maszynami podstawowymi, odpowiadającymi za pobranie urobku z pokładu, ewentualnie w przypadku zwałowarek umieszczenia nadkładu na hałdzie. Jak słusznie podkreślił Sąd I instancji, są to maszyny zajmujące się „bezpośrednio urabianiem i ładowaniem urobku”, a więc pracami wymienionymi w art.50d ust.1 pkt 1 ustawy o e.r.f.u.s. Z ustaleń Sądu Okręgowego poczynionych w oparciu o zeznania trzech świadków: A. B. (1) , C. B. i T. M. (1) wynika, że wnioskodawca w spornym okresie pracując na stanowiskach mechanik maszyn i urządzeń układu (...) , wykonywał czynności związane z konserwacją maszyn górniczych podstawowych: koparek, zwałowarek oraz przylegających do nich podzespołów, takich jak wozy kablowe i stoły załadownicze, żurawie, taśmociągi, które znajdują się przy koparce głównej. Koparka główna to koparka znajdująca się bezpośrednio w przodku i służy do zdejmowania nadkładu i wydobywania pokładu węgla. Praca wnioskodawcy, jak wynika z niekwestionowanych zeznań ww. świadków odbywała się tylko w terenie, we wkopie przy koparce. Jak wyjaśnił świadek A. B. , praca przy remontach koparek i zwałowarek ograniczona była do koparki w przodku. Nie naprawiali maszyn w warsztacie. Ubezpieczony zajmował się konserwacją 12 koparek i 6 zwałowarek i naprawą układu gąsiennicowego. Niespornie ustalono, że wnioskodawca otrzymywał tzw. wykopowe, które otrzymują pracownicy wykonujący pracę w wykopie. Świadek T. M. wyjaśnił , że w przypadku demontażu uszkodzonych części koparki , inne służby zajmowały się kontrolą i weryfikacją ,czy uszkodzona część nadaje się do ponownego montażu. Brygada wnioskodawcy wówczas montowała naprawiona lub nową część. Potwierdził też , że pracowali cały czas we wkopie. W ocenie Sądu Apelacyjnego, chybiony jest zarzut skarżącego naruszenia cyt. art. 50d ust.1 pkt 1 odnoszący się de facto do błędnej wykładni pojęcia „inne prace przodkowe”. Należy się zgodzić ,że porównanie definicji pracy górniczej z art.50c ust.1 pkt 4 i art.50d ust.1 pkt 1 ustawy o e.r.f.u.s. oraz wykazu stanowisk wymienionych w załącznikach 2 i 3 cyt. rozporządzenia z dnia 23 grudnia 1994 r. wskazuje , że ustawodawca oprócz zawężenia terenu prac górniczych ( w art.50c ust. 1 pkt 4 jest mowa o „zatrudnieniu na odkrywce”, a w art.50d ust. 1 pkt 1 – „w przodkach”), ogranicza zakres pracy górniczej kwalifikowanej do pracy „bezpośrednio przy urabianiu i ładowaniu urobku oraz przy innych pracach przodkowych, przy montażu, likwidacji i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących i transportujących w przodkach (…)”. A zatem, jako prace wymienione w załączniku nr 3 do rozporządzenia (...) z dnia 23 grudnia 1994 r., mogą być uznane tylko takie czynności wykonywane przez górnika, które bezpośrednio są związane z robotami prowadzonymi w przodkach przy urabianiu i ładowaniu urobku oraz przy montażu, likwidacji i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących i transportujących w przodkach oraz inne prace przodkowe, tj. takie, które należy wiązać z bezpośrednim i zasadniczym procesem produkcyjnym zakładu górniczego polegającym na urobku i wydobywaniu kopalin (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 2011 r. I UK 360/10). Przy czym termin „inne prace przodkowe”, jak wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego, również muszą się wiązać z bezpośrednim i zasadniczym procesem produkcyjnym zakładu górniczego, polegającym na urobku i wydobywaniu kopalin. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyrokach z 11 lutego 2010r., I UK 236/09, Lex nr 585722, z 24 marca 2011r., I UK 328/2010, Lex nr 811825 i z dnia 3 października 2017r., I UK 410/16 . Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy, trzeba zauważyć, że Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił , iż wnioskodawca wykonywał w spornych okresach inne prace przodkowe , tj. prace remontowe i konserwacyjne maszyn podstawowych górniczych odpowiadających za pobranie urobku z podkładu ( a więc pracujących bezpośrednio przy urobku) tylko we wkopie (wnioskodawca otrzymywał dodatek tzw. wkopowe) , w przodku. Wbrew twierdzeniom organu rentowego, nie ma w sprawie dowodów pozwalających zanegować ustalenia Sądu Okręgowego co do tego, że remonty koparek i zwałowarek odbywały się bezpośrednio we wkopie i że były to „inne prace przodkowe”. Reasumując, wskazane osobowe źródła dowodowe i korespondujące z nimi dokumenty z oryginalnych akt osobowych potwierdzają, że w spornym okresie wnioskodawca był zatrudniony na stanowisku odpowiadającym wprost stanowisku wymienionemu w wykazie nr 3 pod poz.7, a rodzaj wykonywanych czynności i charakter pracy pozostał niezmienny. Wykonywanie pracy rzemieślnika realizującego prace górnicze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy bezpośrednio w przodku przy naprawach, konserwacji koparek i zwałowarek odpowiada bowiem wprost pracy górniczej wymienionej w art.50d ust.1 pkt 1 ustawy o e.r.f.u.s. i stanowiskom wymienionym w załączniku nr 3, części III, pkt 7 do cyt. rozporządzenia (...) , ponieważ prace te ze swojej istoty były „bezpośrednio” związane z procesem pozyskiwania urobku w przodku. W rezultacie tych rozważań niezasadne okazały się zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym art. 50d ust. l pkt 1, art. 50a ust.1 pkt 1 ustawy o e.r.f.u.s. Podejmowane przez ubezpieczonego w spornych okresach czynności pracownicze słusznie zostały zakwalifikowane przez Sąd I instancji do pracy górniczej kwalifikowanej, wskazanej w art. 50d ust. 1 pkt 1 i tym samym spełnia on wszystkie warunki do zaliczenia spornego okresu przy ustalaniu prawa do emerytury górniczej w wymiarze półtorakrotnym. Przy tym prawidłowość wyliczenia przez Sąd Okręgowy stażu pracy górniczej, uprawniającego do nabycia prawa do żądanego świadczenia, nie była przez organ rentowy kwestionowana. Uznając zatem w świetle powyższych okoliczności, że zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego odpowiada prawu, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI