III AUa 2311/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny oddalił apelację ubezpieczonego, potwierdzając zasadność decyzji ZUS o zwrocie nienależnie pobranej emerytury górniczej z powodu nieujawnienia dochodów uzyskanych za granicą.
Ubezpieczony pobierający emeryturę górniczą nie poinformował Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o dochodach uzyskanych z pracy w Niemczech, mimo wcześniejszych pouczeń i oświadczeń o zamiarze nieosiągania dochodów powodujących zawieszenie świadczenia. Sąd Okręgowy, a następnie Sąd Apelacyjny, uznały te dochody za podstawę do zwrotu nienależnie pobranej emerytury, odrzucając argumentację ubezpieczonego o braku obowiązku podatkowego w Polsce.
Sprawa dotyczyła zwrotu nienależnie pobranej emerytury górniczej przez ubezpieczonego G. F., który pobierał świadczenie od 2001 roku. W trakcie pobierania emerytury, ubezpieczony pracował w Niemczech, uzyskując dochody, o których nie poinformował organu rentowego. ZUS, po rozliczeniu, uznał pobrane świadczenia za nienależne i zobowiązał do zwrotu kwot za lata 2007-2010, powołując się na przepisy ustawy o FUS dotyczące zawieszania i zmniejszania świadczeń w przypadku osiągania przychodów, również za granicą. Sąd Okręgowy w Gliwicach oddalił odwołanie ubezpieczonego, uznając jego argumentację o braku obowiązku informowania o dochodach zagranicznych za bezzasadną. Sąd Apelacyjny w Katowicach utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego, podkreślając, że przepisy ustawy emerytalnej dotyczące rozliczania przychodów z zagranicy mają pierwszeństwo przed argumentami opartymi na prawie podatkowym czy umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania w kontekście zawieszania świadczeń.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, dochody uzyskane z działalności wykonywanej za granicą przez emeryta podlegają rozliczeniu na podstawie polskich przepisów ustawy o FUS, niezależnie od tego, czy ta działalność podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego w Polsce.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 104 ust. 3 ustawy o FUS wprost stanowi, iż przepisy dotyczące zawieszania i zmniejszania świadczeń stosuje się również do emerytów osiągających przychód z tytułu działalności wykonywanej za granicą. Interpretacja ta ma pierwszeństwo przed przepisami prawa podatkowego czy umowami o unikaniu podwójnego opodatkowania w kontekście rozliczania świadczeń z FUS.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddala apelację
Strona wygrywająca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. F. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (20)
Główne
ustawa o FUS art. 103
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa o FUS art. 104 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Prawo do emerytury lub renty ulega zawieszeniu lub świadczenia ulegają zmniejszeniu w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego.
ustawa o FUS art. 104 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Za działalność podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego uważa się zatrudnienie, służbę lub inną pracę zarobkową albo prowadzenie pozarolniczej działalności.
ustawa o FUS art. 104 § 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się również do emerytów i rencistów osiągających przychód z tytułu działalności wykonywanej za granicą.
ustawa o FUS art. 104 § 7
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Prawo do emerytury ulega zawieszeniu w razie osiągania przychodu w kwocie wyższej niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.
ustawa o FUS art. 105
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa o FUS art. 138 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu.
ustawa o FUS art. 138 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Za nienależnie pobrane świadczenia uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.
Pomocnicze
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń art. 20
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 22 lipca 1992r. w sprawie szczegółowych zasad zawieszania lub zmniejszania emerytury i renty art. 5
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 22 lipca 1992r. w sprawie szczegółowych zasad zawieszania lub zmniejszania emerytury i renty art. 6
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 22 lipca 1992r. w sprawie szczegółowych zasad zawieszania lub zmniejszania emerytury i renty art. 3 § 1
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 22 lipca 1992r. w sprawie szczegółowych zasad zawieszania lub zmniejszania emerytury i renty art. 3 § 3
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 22 lipca 1992r. w sprawie szczegółowych zasad zawieszania lub zmniejszania emerytury i renty art. 4
Ustawa z dnia 15 lutego 1962r. art. 2
Zasada wyłączności obywatelstwa wyklucza uznanie na gruncie prawa polskiego obywatela polskiego za obywatela innego państwa.
u.p.d.o.f. art. 3
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.s.u.s. art. 18 § 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 7 § 3
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Umowa między Polską a Niemcami w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu w zakresie podatku od dochodu i majątku art. 14 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego art. 5
Przepisy państwa członkowskiego właściwego dla świadczenia mają zastosowanie do świadczeń równoważnych nabytych na podstawie prawodawstwa innego państwa członkowskiego lub dochodów osiągniętych w innym państwie członkowskim.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dochody uzyskane za granicą podlegają rozliczeniu na podstawie ustawy o FUS, nawet jeśli nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia społecznego w Polsce. Przepisy ustawy o FUS dotyczące zawieszania i zmniejszania świadczeń mają pierwszeństwo przed przepisami prawa podatkowego w kontekście rozliczania świadczeń z FUS. Obywatel polski jest traktowany jako obywatel polski w stosunkach z polskimi organami państwowymi, niezależnie od posiadania podwójnego obywatelstwa.
Odrzucone argumenty
Dochody uzyskane za granicą nie podlegają rozliczeniu w Polsce, ponieważ nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia społecznego w Polsce ani polskiemu prawu podatkowemu. Posiadanie podwójnego obywatelstwa polskiego i niemieckiego zwalnia z obowiązku informowania polskiego organu rentowego o dochodach uzyskanych w Niemczech.
Godne uwagi sformułowania
Nie jest zatem prawidłowe stosowanie wprost przepisów prawa podatkowego do przepisu art. 104 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Istotne jest zatem nie to, czy dany świadczeniobiorca podlega obowiązkowo lub dobrowolnie ubezpieczeniom społecznym, lecz fakt, że przychody uzyskiwane są z działalności objętej obowiązkiem ubezpieczenia.
Skład orzekający
Ewa Piotrowska
przewodniczący-sprawozdawca
Jolanta Ansion
sędzia
Maria Małek - Bujak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących rozliczania dochodów zagranicznych przez emerytów pobierających świadczenia z FUS oraz zasady stosowania przepisów krajowych w kontekście koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji emeryta pobierającego świadczenie z FUS i pracującego za granicą. Interpretacja przepisów o FUS ma pierwszeństwo przed prawem podatkowym w tym kontekście.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu osób pracujących za granicą i pobierających świadczenia z Polski, a także kwestii podwójnego obywatelstwa. Wyjaśnia, jak polskie przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych mają zastosowanie do dochodów zagranicznych.
“Pracujesz za granicą i pobierasz polską emeryturę? Uważaj na dochody z Niemiec – ZUS może je rozliczyć!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III AUa 2311/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 czerwca 2012 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSA Ewa Piotrowska (spr.) Sędziowie SSA Jolanta Ansion SSA Maria Małek - Bujak Protokolant Sebastian Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2012 r. w Katowicach sprawy z odwołania G. F. ( G. F. ) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o zwrot nienależnie pobranych świadczeń na skutek apelacji ubezpieczonego G. F. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach z dnia 17 czerwca 2011 r. sygn. akt VIII U 548/11 oddala apelację. /-/ SSA J. Ansion /-/ SSA E. Piotrowska /-/ SSA M. Małek-Bujak Sędzia Przewodniczący Sędzia Sygn. akt: III AUa 2311/11 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 czerwca 2011 roku Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach oddalił odwołanie G. F. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Z. z dnia 15 grudnia 2010 roku w sprawie o zwrot nienależnie pobranych świadczeń. Sąd I instancji ustalił następujący stan faktyczny : Ubezpieczony G. F. od dnia 2 kwietnia 2001 roku pobiera emeryturę górniczą. Do wniosku o emeryturę złożył oświadczenie, że jego zamiarem jest osiąganie dochodu w wysokości nie powodującej zawieszenia lub zmniejszenia świadczenia i zobowiązał się powiadomić organ rentowy o zamiarze osiągania dochodu w innej wysokości. Decyzją z dnia 4 października 2004 roku przeliczono emeryturę ubezpieczonego i równocześnie pouczono, że prawo do emerytury ulega zawieszeniu lub zmniejszeniu w razie osiągania przychodu, w tym także za granicą z tytułu zatrudnienia oraz wskazano wysokości przychodów, które prowadzą do zawieszenia i zmniejszenia świadczenia. Ubezpieczony został zobowiązany do powiadomienia organu rentowego o osiąganiu przychodu i jego wysokości oraz – w terminie do końca lutego następnego roku – o łącznej kwocie przychodu osiągniętego w roku kalendarzowym lub w poszczególnych miesiącach. W pouczeniu wskazano, że osoba, która nienależnie pobrała świadczenie jest obowiązana do jego zwrotu oraz, że za nienależnie pobrane świadczenia uważa się: - świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania oraz - świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenia. W późniejszych decyzjach pouczano ubezpieczonego, że osiąganie przychodu w wysokości przekraczającej 130% przeciętnego wynagrodzenia ostatnio ogłoszonego przez Prezesa GUS skutkuje zawieszeniem emerytury w całości i o warunkach zmniejszenia świadczenia w przypadku osiągania przychodów w granicach od 70% do 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Informowano o obowiązku powiadamiania organu rentowego o wszelkich okolicznościach mających wpływ na prawo lub wysokość świadczenia. Ubezpieczony posiada obywatelstwo polskie i niemieckie. W okresie objętym skarżonymi decyzjami świadczył pracę w Niemczech i tam stale przebywał. Czytał pouczenia organu rentowego ale w jego ocenie termin „dochody uzyskane za granicą” nie dotyczył go, ponieważ ma podwójne obywatelstwo i może w Niemczech uzyskiwać dochody z pracy. Sąd Okręgowy ustalił wysokości przychodu ubezpieczonego: w 2007r. - 26.093,14 EURO (98.324,43 zł), w 2008r. - 27.433,41 EURO (95.960,49 zł), w 2009r. - 25.740,15 EURO, (106.566,65) zł, w 2010r. - 12.258,01 EURO (50.029,47 zł). Ubezpieczony nie informował organu rentowego o osiąganych przychodach, a w dniu 15 lutego 2010r. złożył oświadczenie, że jego zamiarem jest nie osiąganie jakichkolwiek przychodów. Organ rentowy skarżonymi decyzjami rozliczył emeryturę w myśl art. 103 – 106 ustawy z dnia FUS, ustalając że łączna kwota przychodu przekroczyła kolejne roczne graniczne kwoty przychodu, tj. 2007r. – 41.185,40 zł., 2008r. – 45.345,60 zł., 2009r., 48.285,20 zł., a w 2010r. przekroczyła niższą kwotę graniczna – 27.093,40 zł. i zobowiązał ubezpieczonego do zwrotu nienależnie pobranej emerytury w kwotach 36.823,44 zł. za 2007r., 38.818,04 zł. za 2008r., 41.210,46 zł za 2009r., oraz 5.820,88 zł za 2010r. W oparciu o dokonane ustalenia Sąd Okręgowy uznał , że odwołanie ubezpieczonego nie zasługuje na uwzględnienie. Zawieszanie prawa do emerytury oraz zmniejszanie ich wysokości osobom osiągającym przychody za granicą następuje na podstawie przepisów art. 103 – 106 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Zgodnie z art. 104 ust 1 ustawy FUS prawo do emerytury lub renty ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu, na zasadach określonych w ust. 3-8 oraz w art. 105 , w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa w ust. 2 oraz z tytułu służby wymienionej w art. 6 ust. 1 pkt 4 i 6. Za działalność podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa w ust. 1, uważa się zatrudnienie, służbę lub inną pracę zarobkową albo prowadzenie pozarolniczej działalności, z uwzględnieniem ust. 3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się również do emerytów i rencistów osiągających przychód z tytułu działalności wykonywanej za granicą. W myśl art. 104 ust. 7 i 8 powołanej ustawy prawo do emerytury ulega zawieszeniu w razie osiągania przychodu w kwocie wyższej niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa GUS. W razie osiągania przychodu w kwocie przekraczającej 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy ostatnio ogłoszonego przez Prezesa GUS, nie wyżej jednak niż 130 % tej kwoty, świadczenie ulega zmniejszeniu o kwotę przekroczenia, nie większą jednak niż kwota maksymalnego zmniejszenia obowiązująca w dniu 31 grudnia 1998r. w wysokości: - 24 % kwoty bazowej obowiązującej przy ostatniej waloryzacji w 1998 r. – dla emerytury. Po myśli §20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. nr 10, poz. 49, ze zm.) środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość zarobku lub dochodu jest zaświadczenie zakładu pracy, a zgodnie z § 5 i 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 22 lipca 1992r. w sprawie szczegółowych zasad zawieszania lub zmniejszania emerytury i renty (Dz. U. Nr 58, poz. 290 ze zm.) zakład pracy zawiadamia organ rentowy do końca lutego każdego roku o łącznej kwocie dochodu osiągniętego przez emeryta lub rencistę w ubiegłym roku kalendarzowym. Ustalenie czy dochód emeryta lub rencisty uzasadniał wypłatę świadczeń w pełnej wysokości, ich zmniejszenie albo zawieszenie, następuje po upływie roku kalendarzowego na podstawie zawiadomienia zakładu pracy. Jak stanowi § 3 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 22 lipca 1992r. w sprawie szczegółowych zasad zawieszania lub zmniejszania emerytury i renty , emeryt zawiadamia organ rentowy niezwłocznie o podjęciu (zaprzestaniu) pracy, służby lub działalności, zwanej dalej „działalnością”. W zawiadomieniu o podjęciu działalności emeryt i rencista składa oświadczenie, czy jego zamiarem jest osiąganie dochodu: 1) nie powodującego zawieszenia ani zmniejszenia świadczeń, 2) powodującego zmniejszenie świadczeń albo 3) powodującego zawieszenie świadczeń. Zgodnie natomiast z § 4 tegoż rozporządzenia jeżeli z oświadczenia emeryta wynika, że jego zamiarem jest osiąganie dochodów: - nie powodujących zawieszenia ani zmniejszenia świadczeń – organ rentowy wypłaca świadczenia w pełnej przysługującej wysokości, - powodujących zmniejszenie świadczeń – organ rentowy zmniejsza wysokość świadczeń: - o 24% kwoty bazowej – w przypadku emerytury. Wypłata świadczeń w pełnej wysokości, zmniejszenie świadczeń albo zawieszenie wypłaty świadczeń następuje do czasu, aż emeryt lub rencista zmieni treść złożonego wcześniej oświadczenia. W rozpoznawanej sprawie, ubezpieczony wnosząc o przyznanie emerytury złożył oświadczenie, że jego zamiarem jest osiąganie dochodu w wysokości nie powodującej zawieszenia lub zmniejszenia świadczenia i zobowiązał się powiadomić organ rentowy o zamiarze osiągania dochodu w innej wysokości niż podanej. W kolejno doręczanych mu decyzjach emerytalnych był pouczany o warunkach zawieszenia/zmniejszania świadczenia w przypadku uzyskiwania przychodów w określonej wysokości. W decyzji z dnia 4 października 2004r. poinformowano ubezpieczonego, że prawo do emerytury ulega zawieszenia/zmniejszeniu w razie osiąganego określonego przychodu, w tym także za granicą z tytułu zatrudnienia. Bezspornym jest, że ubezpieczony nie informował organu rentowego o przychodach uzyskiwanych z tytułu pracy świadczonej w Niemczech. Argumentacja ubezpieczonego, że jako osoba posiadająca obywatelstwo polskie i niemieckie nie uzyskiwał przychodów „za granicą”, że nie przebywał w Polsce, nie musiał odprowadzać podatku w Polsce nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962r. (t. j. Dz. U. z 2000r., nr 28, poz. 353 ze zm.) obywatel polski w myśl prawa polskiego nie może być równocześnie uznawany za obywatela innego państwa: „ Zasada wyłączności obywatelstwa wyklucza uznanie na gruncie prawa polskiego obywatela polskiego za obywatela innego państwa. W praktyce zasada ta sprowadza się do tego, że Rzeczpospolita Polska nie uznaje obcych obywatelstw własnych obywateli, gdy wchodzą w stosunki z polskimi organami państwowymi lub dokonują czynności na podstawie prawa polskiego ” (wyrok NSA w Warszawie, z dnia 30 listopada 2010r., II OSK 1668/09). Oznacza to, że do ubezpieczonego jako obywatela polskiego mają zastosowanie przepisy polskie, który uwzględniają przychód uzyskiwany za granicą przy rozliczaniu pobieranego z polskiej instytucji ubezpieczeniowej świadczenia emerytalnego. Sąd Okręgowy, powołując się na art. 104 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie podzielił stanowiska ubezpieczonego, że skoro w jego wypadku zatrudnienie granicą nie podlega obowiązkowi ubezpieczeń społecznych, to nie powoduje zawieszenia lub zmniejszenia emerytury, bowiem przepis ten zawiera definicję „ działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczeń społecznych ” i tak w ust. l wskazano, że świadczenia podlegają zawieszeniu lub zmniejszeniu w razie osiągania „ przychodu z tytułu działalności podlegającej j obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa w ust. 2 ”, zaś zgodnie z definicją zawartą w ustępie 2 za działalność podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa w ust. 1, uważa się zatrudnienie, służbę lub inną pracę zarobkowa albo prowadzenie pozarolniczej działalności , z uwzględnieniem ust. 3, który stanowi, że przepisy ust. 1 i 2 stosuje się również do emerytów i rencistów osiągających przychód z tytułu działalności wykonywanej za granicą . Sąd I instancji podkreślił, że uzyskane za granicą przychody ubezpieczonego przekroczyły graniczne kwoty przychodów za okresy objęte skarżonymi decyzjami i uzasadniały zawieszenie świadczenia, a w konsekwencji stwierdzić należało, że pobrana przez ubezpieczonego za sporny okres emerytura jest świadczeniem nienależnym. Powołując się na art. 138 ust. l i 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS Sąd Okręgowy wskazał, że osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu, a za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu przepisu uważa się: 1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenia. Skoro ubezpieczony był pouczony o treści tego przepisu, jak i o warunkach zawieszania i zmniejszania emerytury, obowiązku powiadamiania organu rentowego o zamiarze uzyskiwania przychodów powodujących zawieszenie lub zmniejszenie świadczenia oraz o uzyskiwanych przychodach należało przyjąć, że miał świadomość jakie przychody mógł uzyskiwać aby nie doprowadzić do zawieszenia lub zmniejszenia emerytury. Zatem brak oświadczenia w tym zakresie po rozpoczęciu pracy w Niemczech uznać należy za świadome wprowadzenie w błąd organu rentowego, który wypłacał świadczenie na podstawie oświadczenia z 2001 roku. W oświadczeniu ubezpieczony podał, że jego zamiarem jest osiąganie dochodu w wysokości nie powodującej zawieszenia lub zmniejszenia świadczenia i zobowiązał się powiadomić organ rentowy o zamiarze osiągania dochodu w innej wysokości niż podanej. Wprowadzeniem w błąd organu rentowego było oświadczenie jakie złożył ubezpieczony w dniu 15 lutego 2010r., kiedy to pracując w Niemczech podał, że jego zamiarem jest nie osiąganie jakichkolwiek przychodów. Dlatego też Sąd Okręgowy uznał, że zaskarżone decyzje organu rentowego są zgodne prawem, a ubezpieczony pobrał nienależne świadczenie i tym samym zostały spełnione przesłanki żądania zwrotu tego świadczenia, co czyni odwołanie bezzasadnym. Apelację od wyroku wniósł pełnomocnik ubezpieczonego. Zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w całości zarzucił temu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci: - art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS przez uznanie, że ubezpieczony osiągał przychód z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego powodujący zawieszenie prawa do świadczeń z tej ustawy lub zmniejszenie ich wysokości określony w ustawie o emeryturach i rentach z FUS; - art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych przez uznanie, że zarobek uzyskany przez ubezpieczonego w Niemczech powinien być traktowany w Polsce jako dochód, - art. 14 ust. 1 umowy podpisanej między Polską a Niemcami Umowy z dnia 18 grudnia 1972 r. między Polską Rzeczpospolitą Ludową a Republiką Federalną Niemiec w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu w zakresie podatku od dochodu i majątku przez uznanie, że zarobek uzyskany przez ubezpieczonego w Niemczech powinien być traktowany w Polsce jako dochód, - art. 7 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych przez uznanie, że wynagrodzenie za pracę świadczoną w Niemczech jest przychodem z tytułu działalności podlegającym obowiązkowi ubezpieczeń społecznych. W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez stwierdzenie, że ubezpieczony nie jest zobowiązany do zwrotu emerytury za okres od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2010 r. względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gliwicach i zasądzenie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego kosztów procesu za obie instancje według norm przepisanych. W uzasadnieniu apelacji apelujący podniósł, że w latach objętych zaskarżonymi decyzjami nie posiadał na terytorium RP centrum interesów osobistych i gospodarczych, nie przebywał na terytorium RP dłużej niż 183 dni i osiągał dochody ze świadczenia pracy wyłącznie na terytorium Niemiec i wywiódł, że z punktu widzenia ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dochody uzyskane przez niego w Niemczech nie są w ogóle w Polsce traktowane jak źródło obowiązku podatkowego. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych wymienionych stanowi przychód, w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy. Skoro zatem przepisy podatkowe nie traktują zarobku osiągniętego w Niemczech jako dochodu podlegającego w Polsce opodatkowaniu, a co za tym idzie zarobek ten nie powinien być również traktowany jako dochód (podstawę naliczania składek) przez przepisy z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sąd pierwszej instancji stwierdził w uzasadnieniu swojego wyroku, że „ubezpieczony osiągał przychód z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego”. Jednak terminy „przychód” i „obowiązkowe ubezpieczenie społeczne” nie mogą być traktowane jak słowa potoczne. Są to bowiem terminy prawne, których znaczenie i zakres zdefiniowane są w przepisach rangi ustawowej. Nie można zatem uznać wynagrodzenia uzyskanego przez ubezpieczonego za granicą za przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych . Ubezpieczony wykonywał pracę w Niemczech dla takiego podmiotu, który nie posiada w Polsce swojej siedziby ani przedstawicielstwa i w ogóle nie ma nic wspólnego z Polską. Zatrudnienie takie nie powoduje obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym ale rodzi możliwość dobrowolnego objęcia ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, zgodnie z art. 7 pkt 3 Ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych . Dlatego w ocenie ubezpieczonego, także w świetle art. 104 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz pouczenia zatrudnienie ubezpieczonego w Niemczech pozostaje bez wpływu na pobierane z ZUS świadczenie. W powyższym kontekście oświadczenie złożone przez ubezpieczonego w dniu 15 lutego 2010 r. jest prawdziwe, bowiem osiąganie „dochodu” ubezpieczony rozumiał zgodnie z przepisami definiującymi dochód, a więc przepisami polskiego prawa podatkowego. Jego wynagrodzenie nigdy nie zostało uznane za „dochód” w rozumieniu polskiego prawa podatkowego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Rozpoznając sprawę w granicach podniesionych w apelacji należało stwierdzić, że nie podlega ona uwzględnieniu. Sąd I instancji rozpoznał bowiem sprawę prawidłowo, nie naruszając obowiązujących przepisów prawa ubezpieczeń społecznych, stosując ich właściwą wykładnię. Zasady zawieszania prawa do emerytur i rent oraz zmniejszania tych świadczeń regulują przepisy art. 103 do art. 106 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U . 2009/153/1227 ze zm.). Sąd I instancji powołał zarówno tę podstawę, jak i przepisy wykonawcze zaś wniosek, że przychód z działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego osiągany za granicą podlega rozliczeniu z mocy przepisu art. 104 ust. 3 powołanej ustawy jest prawidłowy. Wbrew twierdzeniu apelującego, definicja przychodu emeryta lub rencisty zawarta jest wprost w przepisie art. 104 ustawy o FUS, w jego ust. 1, a działalność, podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia społecznego określono w ust. 2 tego przepisu. Nie jest zatem prawidłowe stosowanie wprost przepisów prawa podatkowego do przepisu art. 104 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Istotne jest, że z „działalności”(zdefiniowanej w art. 104 ust. 2) wykonywanej za granicą a stanowiącej tytuł ubezpieczenia społecznego osiągany jest jakikolwiek przychód. Istotne jest zatem nie to, czy dany świadczeniobiorca podlega obowiązkowo lub dobrowolnie ubezpieczeniom społecznym, lecz fakt, że przychody uzyskiwane są z działalności objętej obowiązkiem ubezpieczenia. Jednak na mocy art. 104 ust. 4 uwzględnieniu podlegają również przychody uzyskiwane przez osoby wyłączone z obowiązku ubezpieczenia ze względu na ustalone prawo do emerytury/renty lub wykonujące działalność niepodlegającą obowiązkowi ubezpieczenia z uwagi na podleganie temu obowiązkowi z innego tytułu (patrz komentarz do art. 104 ustawy o emeryturach z FUS K. Antonów , B. Suchacki). Regulacja zawarta w przepisie art. 4, zwłaszcza istotnym dla ubezpieczonego w niniejszej sprawie ust. 3 znajduje potwierdzenie w art. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego, Rady Unii Europejskiej z dnia 29.04.2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz U. UE. 2004/166/1). Wedle treści tego przepisu, pkt a) w przypadkach, w których na podstawie ustawodawstwa właściwego Państwa Członkowskiego, otrzymywanie świadczeń z zabezpieczenia społecznego i inny dochód ma pewne skutki prawne, odpowiednie przepisy tego ustawodawstwa mają zastosowanie także do otrzymywanych świadczeń równoważnych nabytych na podstawie prawodawstwa innego Państwa Członkowskiego lub dochodów osiągniętych w innym Państwie Członkowskim. Kwestia ta znalazła także potwierdzenie w doktrynie (np. artykuł I. Kryśpiak w „Służbie Pracowniczej” 2009/3/14-16 uwagi na tle Rozp. REWG 1408/71 , które zachowały aktualność na gruncie rozp. z dnia 29.4.2004 r.). Oba rozporządzenia nie zmieniają bowiem zasad zawieszalności świadczeń wprowadzonych przez polskiego ustawodawcę, co oznacza, że do osoby zatrudnionej w innym Państwie Członkowskim, a pobierającej świadczenie z ubezpieczenia społecznego według przepisów polskich, mają zastosowanie wyłącznie przepisy polskiej ustawy emerytalnej. Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji na mocy przepisu art. 385 kpc . /-/ SSA J. Ansion /-/ SSA E. Piotrowska /-/ SSA M. Małek-Bujak Sędzia Przewodniczący Sędzia JM
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI