III AUa 2108/20

Sąd Apelacyjny w KatowicachKatowice2020-07-08
SAOSubezpieczenia społecznerentyWysokaapelacyjny
renta rodzinnaubezpieczenia społeczneśmierć stronynieważność postępowaniazawieszenie postępowaniasłużba więziennaprawo emerytalne

Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu Okręgowego z powodu nieważności postępowania spowodowanej śmiercią strony przed wydaniem wyroku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zmienił decyzję organu rentowego, przeliczając rentę rodzinną dla ubezpieczonej M. M. po jej śmierci. Organ rentowy złożył apelację. Sąd Apelacyjny stwierdził nieważność postępowania z powodu śmierci strony przed wydaniem wyroku przez Sąd Okręgowy, co skutkowało uchyleniem wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.

Wyrokiem z dnia 8 lipca 2020r. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej zmienił decyzję Dyrektora Biura Emerytalnego Służby Więziennej, przeliczając rentę rodzinną dla ubezpieczonej M. M. z pominięciem określonego przepisu ustawy. Dyrektor Biura Emerytalnego złożył apelację. Sąd Apelacyjny w Katowicach, po przeprowadzeniu kwerendy, ustalił, że ubezpieczona zmarła przed wydaniem wyroku przez Sąd Okręgowy. Sąd Apelacyjny stwierdził nieważność postępowania z powodu śmierci strony w trakcie procesu, co stanowiło przeszkodę w jego kontynuowaniu bez wstąpienia następców prawnych. Niezawieszenie postępowania i jego kontynuowanie po utracie zdolności sądowej przez stronę powoduje nieważność postępowania. Sąd Apelacyjny, działając z urzędu, uchylił zaskarżony wyrok, zniósł postępowanie od daty śmierci strony i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność zawieszenia postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, śmierć strony w trakcie postępowania przed wydaniem wyroku przez sąd pierwszej instancji, jeśli postępowanie nie zostało zawieszone, skutkuje nieważnością postępowania.

Uzasadnienie

Śmierć osoby fizycznej w trakcie procesu stanowi przeszkodę w jego kontynuowaniu. Jeśli przedmiotem procesu są prawa i obowiązki przechodzące na następców prawnych, musi nastąpić zawieszenie postępowania. Niezawieszenie postępowania i jego kontynuowanie po utracie zdolności sądowej przez stronę, bez wstąpienia w jej miejsce następców prawnych, powoduje nieważność postępowania zgodnie z art. 379 pkt 2 k.p.c.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
M. M.osoba_fizycznaubezpieczona
Dyrektor Biura Emerytalnego Służby Więziennej w W.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (6)

Główne

k.p.c. art. 379 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Nieważność postępowania zachodzi w przypadku utraty zdolności sądowej przez stronę, z uwagi na jej zgon w trakcie postępowania.

k.p.c. art. 174 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Śmierć osoby fizycznej w trakcie procesu stanowi przeszkodę w jego kontynuowaniu i wymaga zawieszenia postępowania.

Pomocnicze

k.p.c. art. 378 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji ma obowiązek z urzędu badać nieważność postępowania.

k.p.c. art. 386 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

W przypadku stwierdzenia nieważności postępowania, sąd drugiej instancji uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

k.p.c. art. 374

Kodeks postępowania cywilnego

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

u.z.e.f. art. 24a

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej i ich rodzin

Przepis, którego zastosowanie było kwestionowane w sprawie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieważność postępowania z powodu śmierci strony przed wydaniem wyroku przez sąd pierwszej instancji.

Godne uwagi sformułowania

Zaskarżony wyrok nie mógł się ostać ze względu na nieważność postępowania, z przyczyn określonych w art. 379 pkt 2 k.p.c. Śmierć osoby fizycznej w trakcie procesu stanowi przeszkodę w jego kontynuowaniu i w przypadku, gdy przedmiotem procesu są prawa i obowiązki, które przechodzą na następców prawnych, musi nastąpić zawieszenie postępowania ( art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c. ). Niezawieszenie postępowania i jego kontynuowanie po utracie zdolności sądowej przez stronę, bez wstąpienia w jej miejsce następców prawnych, powoduje nieważność postępowania ( art. 379 pkt 2 k.p.c. ) Sąd Apelacyjny z uwagi na przepis art. 378 § 1 k.p.c. miał obowiązek z urzędu wzięcia pod uwagę nieważności postępowania niezależnie od tego, czy skarżący podniósł ten zarzut i niezależnie od ewentualnego wpływu przyczyny nieważności na treść wyroku. W realiach niniejszej sprawy, toczyła się ona przed Sądem pierwszej instancji w okresie od dnia śmierci odwołującej bez udziału strony, w więc w warunkach nieważności postępowania.

Skład orzekający

Marek Żurecki

sprawozdawca

Marek Procek

członek

Małgorzata Andrzejewska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Nieważność postępowania w przypadku śmierci strony w trakcie procesu i obowiązek sądu drugiej instancji do jej stwierdzenia z urzędu."

Ograniczenia: Dotyczy postępowań, w których przedmiotem są prawa i obowiązki przechodzące na następców prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje kluczowy błąd proceduralny, który może prowadzić do nieważności postępowania, co jest istotne dla praktyków prawa. Podkreśla znaczenie prawidłowego zawieszania postępowań.

Śmierć strony w trakcie procesu? Sąd Apelacyjny uchyla wyrok z powodu nieważności postępowania!

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt: III AUa 2108/20 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 8 lipca 2020r. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej zmienił zaskarżoną decyzję Dyrektora Biura Emerytalnego Służby Więziennej w W. z dnia 25 sierpnia 2017r. w ten sposób, że przeliczył od dnia 1 października 2017r. wysokość policyjnej renty rodzinnej dla ubezpieczonej M. M. z pominięciem art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej i ich rodzin . Apelacją wniesioną w dniu 17 sierpnia 2020r. Dyrektor Biura Emerytalnego Służby Więziennej zaskarżył w całości wyrok Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej, domagając się jego zmiany i oddalenia odwołania ubezpieczonej od zaskarżonej decyzji względnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Po wpłynięciu apelacji wraz z aktami sprawy Sąd Apelacyjny w Katowicach przeprowadził kwerendę w systemie PESEL2-SAD. Z dokonanych ustaleń wynika, że ubezpieczona zmarła 23 stycznia 2020r., a więc przed wydaniem przez Sąd Okręgowy wyroku w sprawie i wyznaczonym terminem rozprawy. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Zaskarżony wyrok nie mógł się ostać ze względu na nieważność postępowania, z przyczyn określonych w art. 379 pkt 2 k.p.c. Śmierć osoby fizycznej w trakcie procesu stanowi przeszkodę w jego kontynuowaniu i w przypadku, gdy przedmiotem procesu są prawa i obowiązki, które przechodzą na następców prawnych, musi nastąpić zawieszenie postępowania ( art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c. ). Niezawieszenie postępowania i jego kontynuowanie po utracie zdolności sądowej przez stronę, bez wstąpienia w jej miejsce następców prawnych, powoduje nieważność postępowania ( art. 379 pkt 2 k.p.c. ) (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 1998r., II CKU 19/98, Lex nr 34346; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia 2003r., I CK 369/02, Lex nr 1130190). Sąd Apelacyjny z uwagi na przepis art. 378 § 1 k.p.c. miał obowiązek z urzędu wzięcia pod uwagę nieważności postępowania niezależnie od tego, czy skarżący podniósł ten zarzut i niezależnie od ewentualnego wpływu przyczyny nieważności na treść wyroku. Odwołująca M. M. zmarła w dniu 23 stycznia 2020r., po wszczęciu postępowania w sprawie a przed zamknięciem rozprawy. W tych okolicznościach Sąd pierwszej instancji winien zawiesić postępowanie z urzędu. W realiach niniejszej sprawy, toczyła się ona przed Sądem pierwszej instancji w okresie od dnia śmierci odwołującej bez udziału strony, w więc w warunkach nieważności postępowania. Sąd pierwszej instancji nie uchylił, na mocy przepisu art. 174 § 2 k.p.c. , wyroku z dnia 8 lipca 2020r. pomimo, iż w przedmiotowej sprawie w toku postępowania przed zamknięciem rozprawy nastąpiła śmierć odwołującej, co winno skutkować zawieszeniem postępowania z urzędu, natomiast postępowanie toczące się po dacie śmierci M. m. jest dotknięte nieważnością określoną w art. 379 pkt 2 k.p.c. Stwierdzenie nieważności postępowania skutkuje obligatoryjnym uchyleniem zaskarżonego wyroku, zniesieniem postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazaniem sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Nieważność postępowania w sprawie zachodzi z powodu utraty zdolności sądowej po stronie odwołującej, z uwagi na jej zgon w dniu 23 stycznia 2020r. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 386 § 2 k.p.c. , uchylił zaskarżony wyrok, zniósł postępowanie w sprawie od dnia 23 stycznia 2020r. i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Bielsku-Białej do ponownego rozpoznania. Z uwagi na treść art. 374 k.p.c. rozpoznano sprawę na posiedzeniu niejawnym. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy winien zawiesić postępowanie w sprawie w związku z treścią art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c. /-/ SSA Marek Żurecki /-/ SSA Marek Procek /-/ SSO(del.) Małgorzata Andrzejewska

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI