III AUA 209/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania ubezpieczonej E. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K., która ustaliła podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą na kwoty wyższe niż preferencyjne. Sąd Okręgowy w Koszalinie oddalił odwołanie, uznając, że ubezpieczona nie dochowała terminu do zgłoszenia się do programu "Mały ZUS plus" po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego. Sąd Okręgowy wskazał, że zgłoszenie powinno nastąpić do końca lutego 2020 r., a ubezpieczona dokonała go we wrześniu 2020 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie, rozpoznając apelację, zmienił zaskarżony wyrok i decyzję ZUS. Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy, choć dokonał trafnych ustaleń faktycznych, niewłaściwie zinterpretował prawo. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy ubezpieczona mogła skorzystać z ulgi "Mały ZUS plus" po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego, mimo że przepisy weszły w życie w trakcie jego pobierania. Sąd Apelacyjny stwierdził, że przepisy przejściowe (art. 5 ustawy zmieniającej) nie miały zastosowania do sytuacji ubezpieczonej, która pobierała zasiłek macierzyński w momencie wejścia w życie nowych regulacji. Sąd Apelacyjny podkreślił, że ubezpieczona nie mogła jednocześnie pobierać zasiłku macierzyńskiego i korzystać z ulgi "Mały ZUS plus", a logiczne było jej zgłoszenie się do ulgi dopiero po zakończeniu pobierania zasiłku. Ponadto, Sąd Apelacyjny uznał, że organ rentowy naruszył zasady przyjaznej interpretacji przepisów (art. 11 Prawa przedsiębiorców) oraz zasadę proporcjonalności (art. 12 Prawa przedsiębiorców), działając opieszale i nieprofesjonalnie, co doprowadziło do błędnego przekonania ubezpieczonej o prawidłowości jej działań. Zaniechanie organu przez półtora roku, a następnie wydanie decyzji kwestionującej prawo do ulgi, skutkowało ograniczeniem praw podmiotowych ubezpieczonej. W związku z tym, Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok i decyzję ZUS, nie stwierdzając, że podstawa wymiaru składek wynosiła kwoty wyszczególnione w decyzji ZUS.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących ulgi "Mały ZUS plus" w kontekście pobierania zasiłku macierzyńskiego oraz stosowanie zasad przyjaznej interpretacji i proporcjonalności przez organy rentowe.
Dotyczy specyficznej sytuacji przedsiębiorcy pobierającego zasiłek macierzyński w momencie wejścia w życie przepisów o "Mały ZUS plus" i późniejszego zgłoszenia po terminie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przedsiębiorca pobierający zasiłek macierzyński w momencie wejścia w życie przepisów o "Mały ZUS plus" może skorzystać z tej ulgi po zakończeniu pobierania zasiłku, jeśli zgłoszenie nastąpiło po terminie wskazanym w przepisach przejściowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w szczególnych okolicznościach, gdy organ rentowy działał opieszale i nieprofesjonalnie, naruszając zasady przyjaznej interpretacji przepisów i proporcjonalności, a przepisy nie dawały jednoznacznej odpowiedzi na sytuację przedsiębiorcy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że przepisy przejściowe nie miały zastosowania do sytuacji ubezpieczonej, która pobierała zasiłek macierzyński. Podkreślono, że ubezpieczona nie mogła jednocześnie pobierać zasiłku i korzystać z ulgi, a logiczne było zgłoszenie się do ulgi po zakończeniu zasiłku. Kluczowe było naruszenie przez ZUS zasad przyjaznej interpretacji i proporcjonalności, co uzasadniało przyznanie ulgi mimo formalnego uchybienia terminu.
Czy organ rentowy naruszył zasady przyjaznej interpretacji przepisów i proporcjonalności, kwestionując prawo do ulgi "Mały ZUS plus" po długim okresie milczenia i wydając decyzję po ponad półtora roku od zaistnienia zdarzeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ rentowy naruszył te zasady, co stanowiło podstawę do zmiany zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny ocenił działania ZUS jako opieszałe i nieprofesjonalne, wskazując na brak reakcji na problemy zgłaszane przez ubezpieczoną i jej księgową przez długi okres. Wydanie decyzji po ponad półtora roku, skutkujące dodatkowymi dolegliwościami finansowymi dla ubezpieczonej, zostało uznane za nieproporcjonalne i naruszające zaufanie do władzy publicznej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. M. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (16)
Główne
u.s.u.s. art. 18c
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy programu "Mały ZUS plus", uzależniającego wysokość składki od dochodu.
p.przed. art. 11
Prawo przedsiębiorców
Zasada przyjaznej interpretacji przepisów na korzyść przedsiębiorcy w przypadku wątpliwości.
p.przed. art. 12
Prawo przedsiębiorców
Zasady pogłębiania zaufania i proporcjonalności w postępowaniu administracyjnym.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 18a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy podstawy wymiaru składek od obniżonej kwoty dla osób prowadzących działalność gospodarczą.
u.s.u.s. art. 36 § ust. 14a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Reguluje obowiązek zgłoszenia zmiany tytułu ubezpieczenia związanego ze sposobem obliczania podstawy wymiaru składek.
u.s.u.s. art. 6 § ust. 19
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe dla osób na urlopach wychowawczych lub pobierających zasiłek macierzyński.
u.s.u.s. art. 9 § ust. 1c
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Osoba prowadząca działalność gospodarczą i pobierająca zasiłek macierzyński podlega ubezpieczeniom z tytułu zasiłku.
u.s.u.s. art. 16 § ust. 8
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez budżet państwa za pośrednictwem ZUS w przypadku pobierania zasiłku macierzyńskiego.
u.ś.o.z. art. 66 § ust. 1 lit. c
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Obowiązek odprowadzania składki na ubezpieczenie zdrowotne przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą.
u.ś.o.z. art. 82 § ust. 9a
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Dotyczy zwolnienia z obowiązku opłacania składki zdrowotnej.
Dz.U. z 2019 r. poz. 2550 art. 1 § pkt 3
Ustawa o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej
Zmiana brzmienia art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Dz.U. z 2019 r. poz. 2550 art. 5 § ust. 1
Ustawa o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej
Przepis przejściowy dotyczący możliwości skorzystania z ulgi "Mały ZUS plus" w 2020 r.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzekania co do istoty sprawy przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik postępowania w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek orzeczenia o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez ZUS zasad przyjaznej interpretacji przepisów i proporcjonalności. • Błędna interpretacja przepisów dotyczących terminu zgłoszenia do ulgi "Mały ZUS plus" w kontekście pobierania zasiłku macierzyńskiego. • Opieszałość i nieprofesjonalizm organu rentowego w prowadzeniu sprawy. • Ubezpieczona pozostawała w błędzie co do daty zgłoszenia, co wynikało z braku jasnych informacji ze strony ZUS.
Odrzucone argumenty
Ubezpieczona nie dochowała terminu do zgłoszenia się do ulgi "Mały ZUS plus" (argument sądu pierwszej instancji).
Godne uwagi sformułowania
nie uwzględnił podstawowych zasad procedury administracyjnej oraz zasad ogólnych ustawy o swobodzie działalności gospodarczej • brak wyważenia proporcjonalności konsekwencji decyzji do indywidualnej sytuacji ubezpieczonej • naruszenie prawa podmiotowego ubezpieczonej • nie można było zarzucić nierzetelności, opieszałości, czy zaniechania w prowadzeniu spraw • zaniechanie działań organu w zakresie ustalenia właściwego tytułu ubezpieczenia wywołało u ubezpieczonej przekonania o prawidłowości podjętych czynności • działanie organu sąd ocenił jako opieszałe i nieprofesjonalne • zasada przyjaznej interpretacji przepisów • wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść przedsiębiorcy
Skład orzekający
Jolanta Hawryszko
przewodnicząca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ulgi \"Mały ZUS plus\" w kontekście pobierania zasiłku macierzyńskiego oraz stosowanie zasad przyjaznej interpretacji i proporcjonalności przez organy rentowe."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przedsiębiorcy pobierającego zasiłek macierzyński w momencie wejścia w życie przepisów o "Mały ZUS plus" i późniejszego zgłoszenia po terminie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów przez ZUS i jak zasady ogólne prawa przedsiębiorców mogą chronić obywateli przed błędami urzędniczymi, nawet jeśli formalnie uchybiono terminowi.
“ZUS przegrał sprawę o "Mały ZUS plus": przedsiębiorca obroniony mimo uchybienia terminowi!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.