III AUA 2029/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuZakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. decyzją z dnia 12 stycznia 2024 r. odmówił B. B. (1) wznowienia postępowania w sprawie jej emerytury, wskazując, że nie jest osobą, której dotyczy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2023 r. Ubezpieczona domagała się ponownego przeliczenia wysokości emerytury z uwzględnieniem tego wyroku. Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 8 października 2024 r. zmienił zaskarżoną decyzję, przyznając B. B. (1) prawo do ponownego obliczenia wysokości emerytury na podstawie art. 25a ust. 2a i 2b ustawy o emeryturach i rentach z FUS, poczynając od 1 grudnia 2023 r. Sąd Okręgowy uznał, że organ rentowy bezpodstawnie odmówił wznowienia postępowania, a ubezpieczona wnioskowała o przeliczenie świadczenia, a nie o wznowienie postępowania. Sąd I instancji odwołał się do wyroku TK z 15 listopada 2023 r. (P 7/22), który stwierdził niezgodność art. 17 ustawy nowelizującej z 2021 r. z Konstytucją RP w zakresie, w jakim pomija emerytury przyznane na wniosek zgłoszony przed 1 czerwca 2021 r. Sąd Okręgowy uznał, że bezpośrednio stosuje Konstytucję i przyznał prawo do przeliczenia emerytury. Apelację od tego wyroku wniósł organ rentowy, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym błędne uznanie, że wyrok TK stanowi podstawę do wznowienia postępowania oraz niewłaściwe zastosowanie art. 25a ust. 2a i 2b ustawy emerytalnej. Sąd Apelacyjny uznał apelację za zasadną. Sąd Apelacyjny podkreślił, że wyroki Trybunału Konstytucyjnego dotyczące pominięć prawodawczych mają skutek zobowiązujący i nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania w sprawach zakończonych prawomocnie przed ich wydaniem. Ponadto, zgodnie z wykładnią Sądu Apelacyjnego, art. 25a ust. 2a i 2b ustawy emerytalnej nie dotyczy osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 czerwca 2021 r. W związku z tym Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego, oddalając odwołanie ubezpieczonej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja skutków prawnych wyroków Trybunału Konstytucyjnego stwierdzających pominięcie prawodawcze oraz zakresu stosowania przepisów dotyczących waloryzacji składek emerytalnych.
Dotyczy konkretnego stanu prawnego i orzecznictwa TK z 2023 r. oraz specyfiki 'emerytur czerwcowych'.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność z Konstytucją przepisu wyłączającego pewne grupy emerytów z możliwości przeliczenia świadczenia na korzystniejszych zasadach, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie emerytury przyznanej przed wejściem w życie nowelizacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający pominięcie prawodawcze ma skutek zobowiązujący i nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania w sprawach zakończonych prawomocnie przed jego wydaniem.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że wyroki Trybunału Konstytucyjnego dotyczące pominięć prawodawczych wywołują jedynie skutek zobowiązujący ustawodawcę do usunięcia luki prawnej i nie mogą być podstawą do wznowienia postępowania w sprawach, które zostały już prawomocnie zakończone. Ponadto, sąd stwierdził, że przepisy dotyczące korzystniejszej waloryzacji składek nie mają zastosowania do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 czerwca 2021 r.
Czy przepisy wprowadzające korzystniejszy sposób waloryzacji składek emerytalnych (art. 25a ust. 2a i 2b ustawy emerytalnej w brzmieniu nadanym ustawą z 2021 r.) mają zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 czerwca 2021 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te mają zastosowanie wyłącznie do emerytur przyznanych na wniosek zgłoszony po dniu 31 maja 2021 r. lub przyznanych po tej dacie osobom, które wiek emerytalny ukończyły po 31 maja 2021 r.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny powołując się na art. 17 ustawy nowelizującej z 2021 r. wskazał, że ustawodawca wprowadził wyraźną cezurę czasową (31 maja 2021 r.), która ogranicza stosowanie znowelizowanych przepisów. Osoby, którym emerytura została przyznana przed tą datą, nie mogą skorzystać z dobrodziejstwa nowego sposobu waloryzacji kwartalnej.
Czy sąd powszechny może bezpośrednio stosować Konstytucję i odmówić zastosowania przepisu ustawy, który jest sprzeczny z Konstytucją, w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok stwierdzający niezgodność z Konstytucją pominięcia prawodawczego?
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może odmówić zastosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją, co stanowi realizację idei konstytucjonalizacji prawa i bezpośredniego stosowania Konstytucji.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy (w pierwszej instancji) uznał, że ma prawo do bezpośredniego stosowania Konstytucji i niestosowania przepisów ustaw z nią sprzecznych, powołując się na rozproszoną kontrolę konstytucyjności prawa. Sąd Apelacyjny jednak odwołał się do utrwalonego orzecznictwa SN i TK, zgodnie z którym wyroki stwierdzające pominięcie prawodawcze nie mogą być podstawą do wznowienia postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. B. (1) | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (21)
Główne
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa zmiany zaskarżonego wyroku przez Sąd Apelacyjny.
Pomocnicze
u.e.r.f.u.s. art. 25a § ust. 2 pkt 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
W brzmieniu nadanym mocą art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 24 czerwca 2021r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw. Sąd Apelacyjny uznał, że przepis ten nie ma zastosowania do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 czerwca 2021 r.
u.e.r.f.u.s. art. 25a § ust. 2a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
W brzmieniu nadanym mocą art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 24 czerwca 2021r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw. Sąd Apelacyjny uznał, że przepis ten nie ma zastosowania do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 czerwca 2021 r.
u.e.r.f.u.s. art. 25a § ust. 2b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
W brzmieniu nadanym mocą art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 24 czerwca 2021r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw. Sąd Apelacyjny uznał, że przepis ten nie ma zastosowania do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 czerwca 2021 r.
ustawa zmieniająca art. 3 § pkt 1
Ustawa o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw
Nadaje nowe brzmienie art. 25a ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
ustawa zmieniająca art. 17 § ust. 1
Ustawa o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw
Określa zakres zastosowania znowelizowanego art. 25a, wprowadzając cezurę czasową 31 maja 2021 r.
ustawa zmieniająca art. 17 § ust. 2
Ustawa o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw
Dotyczy ponownego przeliczenia emerytury lub renty rodzinnej przyznanej przed wejściem w życie ustawy.
k.p.c. art. 477 § 14 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany zaskarżonej decyzji przez Sąd Okręgowy.
k.p.c. art. 98 § § 1, 1 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzeczenia o kosztach zastępstwa procesowego przez Sąd Okręgowy.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzeczenia o kosztach zastępstwa procesowego przez Sąd Okręgowy.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 9 § § 2
Podstawa orzeczenia o kosztach zastępstwa procesowego przez Sąd Okręgowy.
k.p.a. art. 145a
Kodeks postępowania administracyjnego
Wspomniany przez organ rentowy jako podstawa odmowy wznowienia postępowania.
k.p.a. art. 149 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wspomniany w apelacji organu rentowego.
u.s.u.s. art. 83b
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Wspomniany przez organ rentowy jako podstawa odmowy wznowienia postępowania.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia w apelacji organu rentowego.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zarzut naruszenia w apelacji organu rentowego.
u.e.r.f.u.s. art. 124
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Zarzut naruszenia w apelacji organu rentowego.
k.p.c. art. 401 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wspomniany w kontekście wyroku SN III PZP 2/09.
u.e.r.f.u.s. art. 29 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Wspomniany w kontekście wyroku SN II UK 320/08.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa argumentacji Sądu Okręgowego i wyroku TK P 7/22.
Konstytucja RP art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa argumentacji Sądu Okręgowego i wyroku TK P 7/22.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający pominięcie prawodawcze ma skutek zobowiązujący i nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania w sprawach zakończonych prawomocnie przed jego wydaniem. • Przepisy dotyczące korzystniejszej waloryzacji składek (art. 25a ust. 2a i 2b ustawy emerytalnej) mają zastosowanie wyłącznie do emerytur przyznanych na wniosek zgłoszony po 31 maja 2021 r.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stanowi podstawę do bezpośredniego stosowania Konstytucji i odmowy zastosowania przepisu ustawy sprzecznego z Konstytucją. • Ubezpieczona wnioskowała o przeliczenie świadczenia, a nie o wznowienie postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Wyroki w sprawach pominięć prawodawczych wywołują wiele wątpliwości w aspekcie ich skutków prawnych. • Wyrok stwierdzający niekonstytucyjność pominięcia prawodawczego nie skutkuje uchyleniem niekonstytucyjnego przepisu, lecz jedynie zobowiązuje ustawodawcę do uchwalenia odpowiedniej nowelizacji. • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2023r. (P 7/22), jest tzw. wyrokiem prawotwórczym; nie stwierdził niezgodności z Konstytucją art. 25a ust. 2 pkt 2 i ust. 2a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (...), a w konsekwencji nie spowodował utraty mocy obowiązującej tego przepisu. • Kontrola prawidłowości decyzji organu rentowego odbywa się bowiem przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania.
Skład orzekający
Antonina Grymel
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków prawnych wyroków Trybunału Konstytucyjnego stwierdzających pominięcie prawodawcze oraz zakresu stosowania przepisów dotyczących waloryzacji składek emerytalnych."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu prawnego i orzecznictwa TK z 2023 r. oraz specyfiki 'emerytur czerwcowych'.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu 'emerytur czerwcowych' i interpretacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co ma znaczenie dla wielu osób pobierających emerytury. Pokazuje złożoność prawa i różnice w interpretacji między sądami.
“Wyrok TK ws. emerytur czerwcowych nie dla wszystkich? Sąd Apelacyjny wyjaśnia, kogo ominie korzystniejsza waloryzacja.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.