III AUA 1794/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku K. M. o przeliczenie wysokości emerytury "czerwcowej" w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2023 r. (P 7/22). ZUS odmówił wznowienia postępowania, uznając, że wniosek został złożony po terminie, a wyrok TK dotyczy tylko osób, które zgłosiły wniosek o ponowne ustalenie wysokości emerytury na podstawie ustawy zmieniającej z 2021 r. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej zmienił decyzję ZUS, przyznając ubezpieczonej prawo do przeliczenia świadczenia od 16 listopada 2023 r., stosując wykładnię prokonstytucyjną i analogię legis. Sąd uznał, że wyrok TK, stwierdzający niezgodność z Konstytucją przepisu ograniczającego możliwość przeliczenia emerytur przyznanych na wniosek złożony przed 1 czerwca 2021 r., powinien być zastosowany również do osób, które nabyły prawo do emerytury w latach 2009-2019. ZUS wniósł apelację, argumentując, że wyroki Trybunału Konstytucyjnego o pominięciu prawodawczym mają jedynie skutek zobowiązujący i nie mogą być podstawą do wznowienia postępowania ani przeliczenia świadczeń dla osób, które nabyły prawo do emerytury przed datą wskazaną w ustawie nowelizującej. Sąd Apelacyjny przychylił się do argumentacji ZUS. Podkreślił, że wyroki o pominięciu prawodawczym nie powodują utraty mocy obowiązującej przepisu, a jedynie zobowiązują ustawodawcę do usunięcia luki prawnej. Skutkują one jedynie dla przyszłości i nie mogą być podstawą do kwestionowania wcześniej zapadłych rozstrzygnięć. Sąd Apelacyjny uznał, że art. 25a ust. 2 pkt 2 i ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie dotyczy osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 czerwca 2021 r. W związku z tym, Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego i oddalił odwołanie ubezpieczonej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja skutków prawnych wyroków Trybunału Konstytucyjnego dotyczących pominięć prawodawczych, zwłaszcza w kontekście prawa ubezpieczeń społecznych i możliwości przeliczenia świadczeń.
Dotyczy specyficznej sytuacji "emerytur czerwcowych" i osób, których prawo do świadczenia powstało przed określonym terminem. Interpretacja skutków wyroków TK może być przedmiotem dalszych sporów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność z Konstytucją przepisu z powodu pominięcia prawodawczego może stanowić podstawę do przeliczenia emerytury dla osoby, której prawo do świadczenia powstało przed datą wskazaną w ustawie nowelizującej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok Trybunału Konstytucyjnego o pominięciu prawodawczym ma jedynie skutek zobowiązujący i nie może być podstawą do kwestionowania wcześniej zapadłych rozstrzygnięć ani przeliczenia świadczeń dla osób, które nabyły prawo do emerytury przed datą wskazaną w ustawie nowelizującej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że wyroki Trybunału Konstytucyjnego o pominięciu prawodawczym nie powodują utraty mocy obowiązującej przepisu, a jedynie zobowiązują ustawodawcę do usunięcia luki prawnej. Skutkują one dla przyszłości i nie mogą być podstawą do wznowienia postępowania ani przeliczenia świadczeń dla osób, które nabyły prawo do emerytury przed datą wskazaną w ustawie nowelizującej.
Jaki jest skutek prawny wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność z Konstytucją przepisu z powodu pominięcia prawodawczego w kontekście stosowania prawa przez sądy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wyrok taki ma jedynie skutek ustalający/zobowiązujący, a nie derogujący. Nie powoduje uchylenia niekonstytucyjnego przepisu, lecz zobowiązuje ustawodawcę do uchwalenia nowelizacji usuwającej lukę prawną. Sądy są zobowiązane do stosowania normy prawnej w takim zakresie, w jakim funkcjonuje ona w systemie prawnym, z uwzględnieniem istnienia pominięcia prawodawczego, a skutki wyroku są głównie dla przyszłości.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny powołując się na orzecznictwo TK i SN wyjaśnił, że wyroki o pominięciu prawodawczym nie uchylają przepisów, a jedynie wskazują na potrzebę ich zmiany przez ustawodawcę. Sądy powinny stosować prawo w obowiązującym kształcie, uwzględniając jednak istnienie pominięcia prawodawczego, a skutki wyroku są głównie na przyszłość.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. M. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (4)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 25a § ust. 2 pkt 2 i ust. 2a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Sąd Apelacyjny uznał, że przepis ten nie ma zastosowania do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 czerwca 2021 r., mimo wyroku TK P 7/22.
ustawa nowelizująca z 2021r. art. 17
Ustawa o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych ustaw
Kluczowy przepis, który zgodnie z wyrokiem TK P 7/22 był niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim pomijał emerytury przyznane na wniosek zgłoszony przed 1 czerwca 2021r.
Pomocnicze
u.e.r.f.u.s. art. 114 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Sąd Okręgowy uznał ten przepis za podstawę do wzruszenia decyzji ZUS w związku z wyrokiem TK, jednak Sąd Apelacyjny nie podzielił tej interpretacji.
u.e.r.f.u.s. art. 129 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ZUS zarzucił błędną wykładnię tego przepisu przez Sąd Okręgowy w kontekście terminu zgłoszenia żądania przeliczenia emerytury.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o pominięciu prawodawczym ma jedynie skutek zobowiązujący i nie może być podstawą do wznowienia postępowania ani przeliczenia świadczeń dla osób, które nabyły prawo do emerytury przed datą wskazaną w ustawie nowelizującej. • Przepis art. 25a ust. 2 pkt 2 i ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie ma zastosowania do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 czerwca 2021 r. • Kontrola prawidłowości decyzji organu rentowego odbywa się przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 7/22 może mieć zastosowanie w sprawie i stanowić podstawę do przeliczenia emerytury na podstawie wykładni prokonstytucyjnej i analogii legis. • Nową okolicznością istniejącą przed wydaniem wzruszanej decyzji organu rentowego jest nieuwzględnienie przez organ rentowy obowiązującego standardu konstytucyjnego potwierdzone późniejszym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.
Godne uwagi sformułowania
wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2023r. (P 7/22) - dotyczącego ”emerytur czerwcowych” • wyrok o pominięciu prawodawczym • wyrok zakresowy • wyrok interpretacyjny albo prawotwórczy • obalamy domniemanie konstytucyjności normy wyrażonej w kontrolowanym przepisie prawa • skutek zobowiązujący, a nie derogujący • nie mogą stanowić podstawy do kwestionowania zapadłych wcześniej rozstrzygnięć w drodze wznowienia postępowania
Skład orzekający
Antonina Grymel
sędzia sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków prawnych wyroków Trybunału Konstytucyjnego dotyczących pominięć prawodawczych, zwłaszcza w kontekście prawa ubezpieczeń społecznych i możliwości przeliczenia świadczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji "emerytur czerwcowych" i osób, których prawo do świadczenia powstało przed określonym terminem. Interpretacja skutków wyroków TK może być przedmiotem dalszych sporów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z wyrokami Trybunału Konstytucyjnego i ich wpływem na prawa obywateli, szczególnie w kontekście emerytur. Pokazuje złożoność interpretacji prawa i potencjalne konflikty między różnymi instancjami sądowymi.
“Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego naprawdę zmienia zasady gry? Sąd Apelacyjny rozstrzyga w sprawie "emerytur czerwcowych".”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.