III AUa 179/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa A. W. do renty rodzinnej po zmarłym mężu, J. P. Organ rentowy odmówił przyznania świadczenia, uznając, że małżonkowie nie zamieszkiwali razem i nie prowadzili wspólnego gospodarstwa domowego. Sąd Okręgowy w Kaliszu oddalił odwołanie wdowy, stwierdzając, że zawarcie związku małżeńskiego miało charakter pozorny i służyło jedynie zapewnieniu przyszłej renty, a nie wynikało z rzeczywistej wspólności małżeńskiej. Sąd wskazał na brak więzi uczuciowych, fizycznych i gospodarczych między małżonkami, a także na fakt, że wdowa sprawowała opiekę nad mężem odpłatnie i przestała się nim zajmować na kilka miesięcy przed jego śmiercią, a nawet wystąpiła przeciwko niemu z pozwem o alimenty. Sąd Apelacyjny w Łodzi, rozpoznając apelację wdowy, podzielił ustalenia i wnioski Sądu Okręgowego. Podkreślono, że dla przyznania renty rodzinnej kluczowe jest istnienie faktycznej wspólności małżeńskiej, obejmującej więzi duchowe, osobiste, emocjonalne i majątkowe, a nie tylko formalny związek. W tej sprawie brak było takich więzi, a relacja opiekunki i podopiecznego, nawet po zawarciu małżeństwa, nie zmieniła charakteru. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, uznając ją za bezzasadną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że formalny związek małżeński bez faktycznej wspólności nie uprawnia do renty rodzinnej, a także definicja i zakres wspólności małżeńskiej w kontekście świadczeń ubezpieczeniowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której relacja małżeńska była pozorowana lub zanikła, a opieka miała charakter odpłatny.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wdowa, która nie pozostawała z mężem w faktycznej wspólności małżeńskiej, ma prawo do renty rodzinnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wdowa, która nie pozostawała z mężem w faktycznej wspólności małżeńskiej, nie ma prawa do renty rodzinnej, nawet jeśli formalnie pozostawali w związku małżeńskim.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dla przyznania renty rodzinnej kluczowe jest istnienie faktycznej wspólności małżeńskiej, obejmującej więzi duchowe, osobiste, emocjonalne i majątkowe, a nie tylko formalny związek. W tej sprawie brak było takich więzi, a relacja opiekunki i podopiecznego, nawet po zawarciu małżeństwa, nie zmieniła charakteru. Dodatkowo, wdowa nie miała ustalonego prawa do alimentów od męża.
Jakie elementy składają się na pojęcie "wspólności małżeńskiej" w kontekście prawa do renty rodzinnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wspólność małżeńska obejmuje nie tylko wspólność majątkową, ale także więź duchową, osobistą, emocjonalną i uczuciową, a także wspólne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa, wskazując, że wspólność małżeńska musi być rozumiana szeroko, jako rzeczywisty związek łączący małżonków, a nie tylko formalny akt małżeństwa. Brak tych więzi, zwłaszcza w połączeniu z odpłatnym charakterem opieki i brakiem wspólnych finansów, wyklucza istnienie wspólności małżeńskiej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. W. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. | instytucja | organ rentowy |
| J. P. | osoba_fizyczna | zmarły mąż |
| H. M. | osoba_fizyczna | córka zmarłego |
Przepisy (8)
Główne
ustawa emerytalna art. 65 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z FUS
ustawa emerytalna art. 70 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z FUS
ustawa emerytalna art. 70 § 3
Ustawa o emeryturach i rentach z FUS
Wdowa, która do dnia śmierci męża nie pozostawała z nim we wspólności małżeńskiej, ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli oprócz spełnienia warunków z ust. 1 lub 2, miała w dniu śmierci męża prawo do alimentów z jego strony ustalone wyrokiem lub ugodą sądową.
Pomocnicze
k.p.c. art. 477¹⁴ § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
k.r. i o. art. 23
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Wspólne pożycie małżeńskie.
k.r. i o. art. 27
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązki małżonków.
k.c. art. 385
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak faktycznej wspólności małżeńskiej, obejmującej więzi duchowe, osobiste, emocjonalne i majątkowe. • Opieka nad mężem miała charakter odpłatny, a nie wynikała z obowiązku małżeńskiego. • Wdowa przestała kontaktować się z mężem na kilka miesięcy przed jego śmiercią. • Brak ustalonego prawa do alimentów od męża. • Zawarcie małżeństwa miało na celu głównie uzyskanie renty rodzinnej.
Odrzucone argumenty
Twierdzenie o pozostawaniu we wspólnym gospodarstwie domowym mimo odmiennych adresów. • Relacje między małżonkami miały charakter więzi duchowej i emocjonalnej, a nie opiekunki i podopiecznego. • Zeznania świadka J. B. są nieprawdziwe.
Godne uwagi sformułowania
Małżeństwo zostało zawarte w miejscu zamieszkania , w dniu 30 maja 2012r. w obecności dwóch świadków - córki J. H. M. i koleżanki odwołującej. Nie było żadnej uroczystości rodzinnej z tym związanej. • Zawarcie związku małżeńskiego miało służyć córce J. P. stworzeniu poczucia zabezpieczenia opiekunki dla ojca, poprzez związanie jej z podopiecznym stałym, formalnym związkiem. • Nie łączyła ich więź cielesna, nigdy nie spali ze sobą, natomiast przez lata znajomości zżyli się, polubili wzajemnie, razem oglądali programy telewizyjne. • Od około 26 czerwca 2012r. odwołująca się przestała zajmować się mężem i nie kontaktowała się z nim do końca życia, wystąpiła natomiast pozwem z dnia 15.10.2012r. przeciwko J. P. o alimenty do Sądu Rejonowego w Kaliszu. • W małżeństwie małżonkowie mają równe prawa i obowiązki. Obowiązani są do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli.
Skład orzekający
Janina Kacprzak
przewodniczący
Dorota Rzeźniowiecka
sędzia
Joanna Kasicka
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że formalny związek małżeński bez faktycznej wspólności nie uprawnia do renty rodzinnej, a także definicja i zakres wspólności małżeńskiej w kontekście świadczeń ubezpieczeniowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której relacja małżeńska była pozorowana lub zanikła, a opieka miała charakter odpłatny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sąd interpretuje pojęcie 'wspólności małżeńskiej' w kontekście prawa do świadczeń, co jest istotne dla wielu osób i prawników. Pokazuje też, że formalności nie zawsze wystarczą, gdy brakuje faktycznych więzi.
“Czy ślub wystarczy, by dostać rentę po mężu? Sąd rozstrzyga, co naprawdę oznacza wspólność małżeńska.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.