III AUA 175/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania D. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G., który odmówił jej prawa do świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Ubezpieczona, posiadająca orzeczony na stałe znaczny stopień niepełnosprawności i pobierająca rentę inwalidzką od 1998 roku, wniosła o przyznanie świadczenia, argumentując swoją niezdolność do samodzielnej egzystencji. ZUS odmówił, powołując się na orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS, która stwierdziła, że ubezpieczona nie jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim oddalił odwołanie, opierając się na opiniach biegłych psychiatrów T. K. i P. K. (1), którzy uznali, że ubezpieczona, mimo schizofrenii paranoidalnej i cukrzycy, jest w stanie samodzielnie zaspokajać podstawowe potrzeby życiowe, dbać o higienę, poruszać się i kontrolować swoje leczenie, choć wymaga pomocy w załatwianiu niektórych spraw codziennych. Sąd Apelacyjny w Szczecinie utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego, oddalając apelację ubezpieczonej. Sąd odwoławczy podkreślił, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie jest równoznaczne z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, a dla przyznania świadczenia konieczne jest spełnienie obu przesłanek: potrzeby stałej lub długotrwałej opieki ORAZ pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Sąd Apelacyjny uznał opinie biegłych T. K. i P. K. (1) za wiarygodne i rozstrzygające, odrzucając jako jednostkową i sprzeczną z pozostałymi opinię biegłej M. Ś. oraz oddalając wnioski dowodowe dotyczące zeznań świadków i dokumentacji medycznej jako zmierzające do przedłużenia postępowania i nieistotne dla rozstrzygnięcia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia niezdolności do samodzielnej egzystencji na potrzeby świadczenia uzupełniającego, rozróżnienie między stopniem niepełnosprawności a niezdolnością do samodzielnej egzystencji, zasady dopuszczania dowodu z opinii biegłych.
Dotyczy specyficznej sytuacji osoby z chorobą psychiczną, ale zasady interpretacji przepisów są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (4)
Czy osoba posiadająca znaczny stopień niepełnosprawności i leczona psychiatrycznie z powodu schizofrenii jest niezdolna do samodzielnej egzystencji w rozumieniu przepisów o świadczeniu uzupełniającym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, osoba posiadająca znaczny stopień niepełnosprawności i leczona psychiatrycznie z powodu schizofrenii nie jest niezdolna do samodzielnej egzystencji, jeśli jest w stanie samodzielnie zaspokajać podstawowe potrzeby życiowe, dbać o higienę, poruszać się i kontrolować leczenie, mimo że wymaga pomocy w załatwianiu niektórych spraw codziennych.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny oparł się na opiniach biegłych psychiatrów, którzy stwierdzili, że ubezpieczona, mimo schorzeń, jest zdolna do samoobsługi i samodzielnego funkcjonowania w podstawowym zakresie. Podkreślono, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie jest równoznaczne z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, a dla przyznania świadczenia wymagane jest łączne wystąpienie potrzeby stałej lub długotrwałej opieki i pomocy.
Czy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jest równoznaczne z orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji na potrzeby świadczenia uzupełniającego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie jest równoznaczne z orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że pojęcia te mają odmienne definicje legalne i cel zastosowania. Niepełnosprawność w stopniu znacznym dotyczy ról społecznych, podczas gdy niezdolność do samodzielnej egzystencji odnosi się do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych.
Czy sąd jest zobowiązany dopuścić dowód z kolejnych opinii biegłych, jeśli dotychczasowe opinie są niekorzystne dla strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie jest zobowiązany dopuścić dowód z kolejnych opinii biegłych tylko dlatego, że dotychczasowe opinie są niekorzystne dla strony.
Uzasadnienie
Potrzeba dopuszczenia kolejnej opinii wynika z wadliwości poprzednich (luki, niejasność, brak weryfikowalności), a nie z samego niezadowolenia strony. Wniosek o kolejnego biegłego jest uzasadniony tylko wtedy, gdy istnieją wątpliwości co do fachowości, rzetelności lub logiki dotychczasowych opinii.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo pominął dowody z zeznań świadków i dokumentacji medycznej, uznając je za zmierzające do przedłużenia postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji prawidłowo pominął te dowody, uznając postępowanie dowodowe za wyczerpujące, a dopuszczenie kolejnych dowodów za zmierzające jedynie do przedłużenia postępowania.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że ocena zasadności świadczenia uzupełniającego opiera się na weryfikacji orzeczeń lekarzy orzeczników, a nie na opiniach lekarzy leczących czy pielęgniarek. Wnioski dowodowe nieistotne dla rozstrzygnięcia lub dotyczące faktów bezspornych mogą być pominięte.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. M. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (20)
Główne
u.ś.u. art. 2 § ust. 1 i 2
Ustawa o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji
Świadczenie przysługuje osobom po 18. roku życia, których niezdolność do samodzielnej egzystencji została stwierdzona orzeczeniem, i których łączna kwota świadczeń pieniężnych nie przekracza określonego progu.
u.e.r.f.u.s. art. 13 § ust. 5
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Definiuje niezdolność do samodzielnej egzystencji jako konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych.
Pomocnicze
u.ś.u. art. 1 § ust. 3
Ustawa o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji
Świadczenie przysługuje osobom zamieszkującym na terytorium RP, będącym obywatelami RP lub posiadającymi odpowiednie uprawnienia do pobytu.
u.ś.u. art. 4 § ust. 1-3
Ustawa o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji
Określa maksymalną wysokość świadczenia uzupełniającego i zasady jego ponownego obliczenia.
u.e.r.f.u.s. art. 13 § ust. 2 i 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa okres, na jaki orzeka się niezdolność do pracy lub niezdolność do samodzielnej egzystencji.
u.e.r.f.u.s. art. 68 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
p.e. art. 5c
Ustawa Prawo energetyczne
u.d.o. art. 2 § ust. 1
Ustawa o dodatku osłonowym
u.o.s.p. art. 16 § ust. 1
Ustawa o ochotniczych strażach pożarnych
u.d.w. art. 2 § ust. 1
Ustawa o dodatku węglowym
u.s.r.z.n.ź.c. art. 1 § pkt 2
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw
u.s.r.s.o.e. art. 27 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej
k.p.c. art. 235 § 2 § 1 pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może pominąć dowody, gdy postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, a dopuszczenie kolejnych dowodów zmierzałoby jedynie do przedłużenia postępowania.
k.p.c. art. 278
Kodeks postępowania cywilnego
Dowód z opinii biegłych jest dopuszczalny w sprawach wymagających wiadomości specjalnych.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd apelacyjny oddala apelację, jeśli jest bezzasadna.
k.p.c. art. 387 § § 2 1 pkt 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd apelacyjny może przyjąć ustalenia faktyczne i rozważania prawne sądu pierwszej instancji za własne.
k.p.c. art. 286
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może zażądać dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na stronie, która z określonych faktów wywodzi skutki prawne.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Strony są obowiązane przedstawiać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wynikają skutki prawne.
u.r.z.s.z.o.n. art. 4 § ust. 1
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Opieka i pomoc w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji jest wymagana do pełnienia ról społecznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Orzeczenia biegłych sądowych wskazują, że ubezpieczona nie jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. • Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie jest równoznaczne z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. • Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone wyczerpująco, a dalsze dowody zmierzałyby do przedłużenia postępowania. • Opinie biegłych T. K. i P. K. (1) są wiarygodne, spójne i logiczne.
Odrzucone argumenty
Ubezpieczona jest niezdolna do samodzielnej egzystencji i wymaga stałej opieki innej osoby. • Sąd pierwszej instancji pominął istotne wnioski dowodowe. • Sąd pierwszej instancji pominął opinię biegłej M. Ś. oraz ostatni wypis szpitalny. • Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do Orzeczenia o Stopniu Niepełnosprawności z dnia 11.04.2014 r.
Godne uwagi sformułowania
Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie jest równoznaczne z orzeczeniem lekarza orzecznika organu rentowego o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji. • Niezdolna do samodzielnej egzystencji jest zarówno osoba, która ze względu na naruszenie sprawności organizmu wymaga stałej lub długotrwałej opieki innej osoby, jak i osoba, która ze względu na naruszenie sprawności organizmu wymaga stałej lub długotrwałej pomocy innej osoby. • Potrzeba dopuszczenia dowodu z dalszej opinii może wynikać z okoliczności sprawy i podlega ocenie sądu orzekającego. • Nie ma uzasadnienia wniosek o powołanie kolejnego biegłego w sytuacji, gdy jedynym argumentem dla ich sporządzenia jest to, iż złożone już opinie są niekorzystne dla strony.
Skład orzekający
Barbara Białecka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia niezdolności do samodzielnej egzystencji na potrzeby świadczenia uzupełniającego, rozróżnienie między stopniem niepełnosprawności a niezdolnością do samodzielnej egzystencji, zasady dopuszczania dowodu z opinii biegłych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby z chorobą psychiczną, ale zasady interpretacji przepisów są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego i pokazuje, jak kluczowe jest precyzyjne ustalenie stanu faktycznego (zdolność do samodzielnej egzystencji) na podstawie opinii biegłych, nawet w przypadku osób z poważnymi schorzeniami.
“Czy znaczny stopień niepełnosprawności gwarantuje świadczenie uzupełniające? Sąd Apelacyjny wyjaśnia kluczowe rozróżnienie.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.