III AUa 908/14

Sąd Apelacyjny w RzeszowieRzeszów2015-06-30
SAOSubezpieczenia społeczneobowiązek ubezpieczeniaWysokaapelacyjny
ZUSubezpieczenia społeczneumowa o pracęumowa zleceniapozorność umowydziałalność gospodarczapracownikpłatnik składeksąd apelacyjny

Sąd Apelacyjny zmienił wyrok sądu okręgowego, oddalając odwołania pracowników od decyzji ZUS o braku obowiązku ubezpieczenia, uznając umowy o pracę za pozorne.

Sprawa dotyczyła odwołań ośmiu osób od decyzji ZUS odmawiającej im statusu ubezpieczonych pracowników w okresach zatrudnienia w spółkach cywilnych. Sąd Okręgowy uznał umowy o pracę za ważne, jednak Sąd Apelacyjny, po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego, zmienił wyrok. Sąd Apelacyjny uznał, że umowy o pracę były pozorne, nie spełniały wymogów stosunku pracy, a pracownicy w rzeczywistości prowadzili własną działalność gospodarczą, co skutkowało oddaleniem odwołań i zasądzeniem kosztów od wnioskodawców.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie rozpoznał apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w K. od wyroku Sądu Okręgowego w Krośnie, który potwierdził, że ośmiu wnioskodawców podlegało obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym jako pracownicy spółek cywilnych. ZUS kwestionował ważność umów o pracę, twierdząc, że były one pozorne i miały na celu uniknięcie płacenia składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzonej równolegle działalności gospodarczej. Sąd Okręgowy uznał umowy za ważne, opierając się na formalnych aspektach zatrudnienia i zeznaniach wnioskodawców. Sąd Apelacyjny, po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego, w tym analizie zeznań z postępowania przygotowawczego oraz dodatkowych zeznań świadków i stron, uznał, że Sąd Okręgowy naruszył przepisy postępowania i prawa materialnego. Sąd Apelacyjny stwierdził, że umowy o pracę były pozorne, ponieważ nie wykazywały cech podporządkowania pracowniczego, a sposób wykonywania pracy przez wnioskodawców był sprzeczny z ustaleniami umownymi i niemożliwy do pogodzenia z prowadzoną przez nich równolegle działalnością gospodarczą. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok, oddalając odwołania wnioskodawców i zasądzając od nich zwrot kosztów zastępstwa procesowego na rzecz ZUS.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Umowy o pracę były pozorne i nie spełniały wymogów stosunku pracy, co skutkowało brakiem obowiązku ubezpieczeń społecznych z tytułu tych umów.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że wnioskodawcy nie wykazywali cech podporządkowania pracowniczego, a sposób wykonywania pracy był sprzeczny z umowami i niemożliwy do pogodzenia z prowadzoną działalnością gospodarczą. Dowody zebrane w sprawie, w tym zeznania z postępowania przygotowawczego, wskazywały na brak nadzoru i dowolność w wykonywaniu pracy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana wyroku i oddalenie odwołań

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K.

Strony

NazwaTypRola
J. R.osoba_fizycznawnioskodawca
T. W.osoba_fizycznawnioskodawca
B. K.osoba_fizycznawnioskodawca
K. S.osoba_fizycznawnioskodawca
I. R.osoba_fizycznawnioskodawca
S. Ś.osoba_fizycznawnioskodawca
M. D.osoba_fizycznawnioskodawca
D. S.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K.organ_państwowypozwany
(...)spółkazainteresowany
(...)spółkazainteresowany

Przepisy (18)

Główne

u.s.u.s. art. 83 § 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 38 § 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 6 § 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 9 § 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 9 § 2a

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 11 § 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 11 § 2

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 13

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

k.c. art. 83 § 1

Kodeks cywilny

Dotyczy pozorności czynności prawnej.

k.p. art. 22

Kodeks pracy

Definiuje stosunek pracy i jego cechy.

k.p. art. 300

Kodeks pracy

Pozwala na stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego w sprawach z zakresu prawa pracy, o ile nie są sprzeczne z przepisami prawa pracy.

Pomocnicze

k.p.c. art. 219

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 477 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 382

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 386 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowy o pracę były pozorne, nie spełniały wymogów stosunku pracy. Sposób wykonywania pracy przez wnioskodawców był sprzeczny z umowami i niemożliwy do pogodzenia z prowadzoną działalnością gospodarczą. Dowody zebrane w sprawie, w tym zeznania z postępowania przygotowawczego, wskazywały na brak nadzoru i dowolność w wykonywaniu pracy. Prawomocne wyłączenie K. S. z ubezpieczeń społecznych za okres zatrudnienia w innej spółce z tej samej grupy.

Odrzucone argumenty

Umowy o pracę były ważne i spełniały wymogi stosunku pracy. Wnioskodawcy podlegali pracowniczemu podporządkowaniu. ZUS nie udowodnił pozorności umów.

Godne uwagi sformułowania

brak występowania essentialia negotii zawieranych przez (...) umów o pracę nie wykazywali cech podporządkowania pracowniczego nie było też żadnej osoby nadzorującej jego pracę praca ta była przez niego wykonywana w różnych godzinach w zależności od potrzeb i głównie przy okazji prowadzonej równolegle pozarolniczej działalności gospodarczej całość więc tak zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzić musi do wniosku ,że o ile w ogóle odwołujący wykonywali jakieś prace na rzecz (...) , to nie były one w żaden sposób poddane reżimowi właściwemu stosunkowi pracy pomimo stworzenia formalnych jedynie tego pozorów

Skład orzekający

Irena Mazurek

przewodniczący-sprawozdawca

Janina Czyż

sędzia

Ewa Madera

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie pozorności umów o pracę w kontekście prowadzenia równoległej działalności gospodarczej, ocena dowodów w sprawach ubezpieczeniowych, ciężar dowodu w sprawach ZUS."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zatrudnienia w sieci spółek cywilnych o podobnym profilu działalności i zatrudniania osób prowadzących własną działalność gospodarczą.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sądy analizują pozorność umów o pracę w złożonych strukturach biznesowych i jak ważne jest udowodnienie rzeczywistego podporządkowania pracowniczego. Jest to istotne dla wielu przedsiębiorców i pracowników.

Czy umowa o pracę to tylko formalność? Sąd Apelacyjny rozstrzyga o pozorności zatrudnienia w sieci spółek.

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III AUa 908/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 czerwca 2015 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Irena Mazurek (spr.) Sędziowie: SSA Janina Czyż SSA Ewa Madera Protokolant st.sekr.sądowy Elżbieta Stachowicz po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2015 r. na rozprawie sprawy z wniosku: J. R. , T. W. , B. K. , K. S. , I. R. , S. Ś. , M. D. , D. S. z udziałem: (...) ., (...) . (...) . (...) ., (...) . (...) i (...) . (...) s.c. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w K. o ustalenie obowiązku ubezpieczenia na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 21 sierpnia 2014 r. sygn. akt IV U 1218/12 I. zmienia w całości zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddala odwołania, II. zasądza od każdego z wnioskodawców: J. R. , T. W. , B. K. , K. S. , I. R. , S. Ś. , M. D. , D. S. na rzecz pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w K. kwoty po 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje. Uzasadnienie wyroku z dnia 30 czerwca 2015r. 1/ Decyzją z dnia 6 czerwca 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. stwierdził, że J. R. jako pracownik płatnika składek (...) . nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od 1 grudnia 2008r. do 31 października 2009r. , 2/ Decyzją z dnia 6 czerwca 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. stwierdził ,że T. W. jako pracownik płatnika składek (...) . nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od 1 stycznia 2009r. do 30 listopada 2009r., 3/ Decyzją z dnia 6 czerwca 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. stwierdził ,że B. K. jako pracownik płatnika składek (...) nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od 1 grudnia 2008r. do 31 grudnia 2009r. , 4/ Decyzją z dnia 8 czerwca 2012r . Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. stwierdził, że K. S. jako pracownik płatnika składek (...) nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemuw okresie od 1 kwietnia 2009r. do 31 października 2009r., 5/ Decyzją z dnia 11 czerwca 2012r . Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. stwierdził,że I. R. jako pracownik płatnika składek (...) nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od 1 grudnia 2008r. do 31 października 2009r. , 6/ Decyzją z dnia 19 czerwca 2012r . Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. stwierdził,że S. Ś. jako pracownik płatnika składek (...) nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od 1 grudnia 2008r.do 31 stycznia 2010r., 7/ Decyzją z dnia 19 czerwca 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. stwierdził, że M. D. jako pracownik płatnika składek (...) . nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od 1 grudnia 2008r. do 9 stycznia 2010r. , 8/ Decyzją z dnia 16października 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. stwierdził, że D. S. jako pracownik płatnika składek (...) nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od 1 lutego2009r. do 31 października 2009r. W postawie prawnej wszystkich w/w decyzji powołane zostały : art.83 ust.1 w zw. z art.38 ust. 1 oraz art.6 ust.1 pkt 1,4 ,art.9 ust.1 i 2 a, art.11 ust. 1,2, art.11 ust.1 i art.13 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( tekst jednolity Dz. U. z 2009r.,poz.1585 ze zm.), a także art.83 §1 Kodeksu cywilnego , zaś w uzasadnieniu faktycznym –powołując się na wyniki postępowania wyjaśniającego- organ rentowy naprowadzał ,że wskazywane w decyzjach spółki cywilne jako płatnicy składek ,utworzone zostały przez (...) i (...) ( łącznie spółek tych było ponad 100 ,a wszystkie one z jedną i tą samą siedzibą), przy rekrutowaniu w nich do pracy osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. Wszystkie spółki miały przy tym ten sam profil działalności ,a zatrudniani w nich pracownicy- zajmując stanowiska przedstawicieli handlowych za wynagrodzeniem na poziomie wynagrodzenia minimalnego – mieli zajmować się rozprowadzaniem ulotek reklamowych, czy werbowaniem nowych osób do tego rodzaju zatrudnienia ( korzystając w tej sytuacji ze zwolnienia z obowiązku opłaty składek na ubezpieczania społeczne z własnej działalności gospodarczej ). Pracownicy sami organizowali swój czas pracy i zakres zadań. Nie prowadzono też list obecności . W tej sytuacji – zdaniem organu rentowego- nie występowało , charakterystyczne dla umowy o pracę , podporządkowanie pracownicze ubezpieczonych, co przemawia za przyjęciem cywilnoprawnego charakteru tych stosunków zobowiązaniowych ( umowy o pracę jako w istocie umowy zlecenia ), rodzących obowiązek ubezpieczenia społecznego zatrudnionych z obu tytułów tj. umowy zlecenia i prowadzonej równolegle przez nich pozarolniczej działalności gospodarczej ( art.9 ust.2 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ). Konkludując organ rentowy stwierdzał więc ,że zawarte umowy o pracę miały charakter pozorny nie wywołując tym samym przewiedzianych dla nich skutków prawnych w sferze zabezpieczeń społecznych. Ubezpieczeni : J. R. , T. W. , B. K. , K. S. , I. R. , S. Ś. , M. D. i D. S. odwołali się od w/w decyzji ZUS ( sprawy po ich wpłynięciu do Sądu Okręgowego w Krośnie połączono do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia w trybie art.219 k.p.c. ). W jednobrzmiących odwołaniach , domagając się zmiany zaskarżonych decyzji poprzez potwierdzenie ich pracowniczego statusu ubezpieczeniowego w okresach zatrudnienia w spółkach cywilnych (...) , przy zasądzeniu stosownych kosztów procesu wnioskodawcy generalnie zarzucali ,że twierdzenia organu rentowego o pozorności świadczonej przez nich pracy są gołosłowne. Podkreślając bowiem ,że dopełnione zostały wszelkie formalności związane z zawarciem umów o pracę ( skierowanie na badania lekarskie i odbycie szkolenia w zakresie bhp przed dopuszczeniem do pracy , zgłoszenie do ubezpieczenia itp.) , a nadto umowy te były realizowane , co potwierdza fakt wypłaty należnych wynagrodzeń czy wystawienie przez pracodawcę deklaracji podatkowych PIT-11 odwołujący stanowczo stwierdzali ,że brak jest podstaw do przypisania zarzucanej pozorności tych umów. Odnosząc się zaś do twierdzeń organu rentowego o braku pracowniczego podporządkowania, wnioskodawcy wskazywali ,że w okresie zatrudnienia podlegali konsultantowi , który nadzorował wykonywanie przez nich pracy. Pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. w jednobrzmiących odpowiedziach na odwołania wniósł o oddalenie żądań odwołujących , przy zasądzeniu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych , powielając argumentację zawartą w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Wezwane do udziału w sprawie w charakterze zainteresowanych –będące wspólnikami spółek cywilnych (...) . i (...) . pozostały bezczynne procesowo. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie ,po rozpoznaniu odwołań ubezpieczonych , w uwzględnieniu ich żądań- wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2014r. ( sygn. akt IV U 1218/12) ; - w pkt. I –potwierdził ,że wnioskodawcy : J. R. , T. W. , B. K. , K. S. , I. R. , S. Ś. , M. D. i D. S. (...) ( tj. (...) , (...) i (...) ) podlegali obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym jako pracownicy tych spółek , - w pkt. II-zaś , zasądził od pozwanego organu rentowego na rzecz każdego z odwołujących kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd Okręgowy ustalił ,że wnioskodawcy w różnych okresach czasu ( wskazanych w zaskarżonych decyzjach ZUS) byli zatrudnieni w (...) na stanowiskach pracownika administracyjno-biurowego , przedstawiciela handlowego w pełnym wymiarze czasu pracy i za minimalnym wynagrodzeniem za pracę . W umowach o pracę miejsce jej wykonywania przyporządkowane było do miejsca zamieszkania pracownika. Praca odwołujących polegała na tym, że otrzymywali oni różnego rodzaju ulotki firm ubezpieczeniowych, funduszy inwestycyjnych i reklam w Internecie i na te produkty musieli szukać klientów. Praktycznie wyglądało to tak, że codziennie rano przedstawiciele handlowi spotykali się w biurze firmy w K. przy ul. (...) z koordynatorem – pełnomocnikiem (...) . M. Z. , z którą omawiali, kto i na jakim terenie będzie działał. Następnie przedstawiciele handlowi, w tym i odwołujący wychodzili w teren. Nie podpisywali listy obecności tylko ze swojej działalności składali raporty miesięczne oraz kwartalne. Gdy któryś z przedstawicieli handlowych pozyskał osobę zainteresowaną oferowanymi produktami to zgłaszał to M. Z. - jako koordynatorowi. Ona też prowadziła akta osobowe przedstawicieli handlowych. To u niej składane były wnioski urlopowe, czy też zwolnienia lekarskie. Wszyscy pracownicy otrzymywali wynagrodzenie minimalne, jednakże z uwagi na trudności finansowe pracodawcy nie zawsze wynagrodzenie to było wypłacane zgodnie z umową i zdarzały się miesiące, że wypłacana kwota była niższa. W świetle powyższych ustaleń Sąd Okręgowy w Krośnie uznał , że-wbrew stanowisku ZUS- świadczona przez odwołujących praca nosiła wszelkie essentialia negotii umowy pracę przewidziane w art.22 k.p. , stąd brak podstaw do przyjęcia pozorności tych umów i uznania ich ostatecznie za umowy zlecenia. Wyrażając powyższy pogląd Sąd I instancji podkreślił przy tym ,iż to na pozwanym organie rentowym ciążył obowiązek dowiedzenia stawianej tezy o pozorności umów o pracę odwołujących - jako zawieranych wyłącznie w celu uniknięcia płacenia przez nich składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzonej równolegle pozarolniczej działalności gospodarczej - gdy tymczasem pozwany organ rentowy nie przejawiał w tym zakresie praktycznie żadnej aktywności dowodowej ( przywołując też w tym względzie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 marca 2000r. II UKN 444/99 OSN 2001/17/543).W podstawie prawnej wyroku powołany został art. 477 14 § 2 k.p.c. , zaś w zakresie przyjętego rozstrzygnięcia o kosztach postępowania art. 98 k.p.c. w związku z § 12 ust. 2 i § 12 ust. 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( tekst jednolity Dz. U. z 2013r.,poz 461) - przy uznaniu, że nakład pracy pełnomocnika odwołujących był znaczny. WyrokSądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 21 sierpnia 2014r. zaskarżony został w całości przez pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. . W apelacji z dnia 7 października 2014r. zarzucając naruszenie art.233 §1 k.p.c. przez przekroczenie ram swobodnej oceny dowodów, a w konsekwencji naruszenie prawa materialnego tj. art.83 §1 k.c. w zw. z art. 300 k. p. przez odmowę jego zastosowania przy dokonywaniu oceny charakteru umów o pracę odwołujących ze spółkami (...) , pozwany organ rentowy domagał się zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenia odwołań na koszt wnioskodawców. W uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego skarżący w szczególności podnosił, że czyniąc w sprawie ustalenia faktyczne ,Sąd I instancji pominął materiał dowodowy i wyniki postępowania wyjaśniającego ZUS , a tym samym „utracił z pola widzenia „ zakres ,cel działania i mechanizm zatrudniana w (...) ,tworzonych w liczbie ponad 100 przez (...) i (...) W tym kontekście apelujący wskazywał też na liczne judykaty sądów powszechnych w analogicznych sprawach w których doszło do prawomocnego oddalenia żądań ubezpieczonych , a tym samym potwierdzenia pozorności zawieranych ze (...) umów o pracę. Pozwany organ renty podkreślał przy tym ,iż zarzucana pozorność występuje nie tylko wtedy gdy praca nie jest w ogóle wykonywana ,ale też wtedy gdy jest świadczona na innej podstawie niż umowa o pracę , przy powołaniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2009r. I UK 43/09 LEX nr 529772 .W końcu skarżący podawał także , że w przypadku odwołującej K. S. znamienne jest to ,iż nie odwołała się ona od analogicznej decyzji ZUS dotyczącej tym razem jej zatrudnienia w (...) w okresie od 1 stycznia 2009r. do 31 marca 2009r. W odpowiedzi na apelację z dnia 29 października 2014r. wnioskodawcy wnosili o jej oddalenie , przy zasądzeniu dalszych kosztów postępowania , podkreślając ,że skarżący nie udowodnił przed Sądem I instancji ani jednej stawianej przez siebie tezy , a przeprowadzone przez Sąd Okręgowy w Krośnie -czy to z urzędu czy na ich wniosek- dowody dawały pełną podstawę do przyjętych przez ten Sąd ustaleń. Gdy zaś idzie o powywoływaną w apelacji decyzję ZUS odnoszącą się do K. S. , to podniesione zostało ,iż zarzut ten jest przede wszystkim spóźniony niezależnie od tego ,że skarżący nie wykazał kiedy decyzja ta została wydana i czy doręczono ją ubezpieczonej. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie , rozpoznając apelację pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w K. , zważył co następuje; Wniesiony przez pozwany organ rentowy środek odwoławczy skutkować musi wydaniem przez tut. Sąd orzeczenia reformatoryjnego . Jak słusznie bowiem zarzuca skarżący – i co dodatkowo jeszcze potwierdzone zostało wynikami uzupełnionego przez Sąd Apelacyjny postępowania dowodowego ( przeprowadzone z urzędu w trybie art.382 k.p.c. w postępowaniu odwoławczym dowody z : wystąpienia pokontrolnego ZUS z dnia 8 marca 2011r., uzyskanych w trakcie tego w postępowania wyjaśniającego dodatkowych zeznań prezesa zarządu spółki (...) , a zarazem współwłaściciela wszystkich tworzonych przez w/w spółkę (...) Z. Z. z dnia 16 sierpnia 2012r., prawomocnej decyzji pozwanego organu rentowego z dnia 23 stycznia 2014r. dotyczącej wyłączenia z ubezpieczeń społecznych K. S. za okres jej tożsamego zatrudnienia tym razem w (...) od 1 stycznia 2009r. do 31 marca 2009r. – v. k- 309-337 tom II akt sprawy, a także z kserokopii protokołów zeznań odwołujących składanych w 2012r. na użytek prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową Wydział V Śledczy w K. postępowania przygotowawczego w sprawie V Ds. 64/13/S - protokoły zeznań dołączone do akt sprawy) – wyrok Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 21 sierpnia 2014r. wydany został z naruszeniem prawa procesowego tj. art.233 § 1k.p.c .- przez błędną ocenę dowodów, a w konsekwencji także prawa materialnego tu. trafnie przywoływanego przez apelującego art.83 §1 k.c. w zw. z art.300 k. p. , przez odmowę jego zastosowania. I tak na wstępie podkreślić należy ,że już w odniesieniu do dowodów którymi dysponował Sąd I instancji , ich ocena była z jednej strony wybiórcza ( część z nich zostało bowiem zupełnie pominiętych ), z drugiej zaś sprzeczna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego .Sąd Okręgowy w Krośnie czyniąc bowiem w sprawie zasadnicze ustalenia co do charakteru i warunków zatrudnienia odwołujących ,a także sposobu wykonywania przez nich pracy na rzecz (...) mających świadczyć o jej pracowniczym charakterze z istotnym dla tego rodzaju umów podporządkowaniem pracownika pracodawcy w procesie świadczenia pracy w zakresie czasu ,miejsca i rodzaju podejmowanych czynności – oparł się wyłącznie i to w sposób bezkrytyczny na twierdzeniach wnioskodawców ( przy czym tylko czterech z nich tj. T. W. , D. S. , B. K. oraz I. R. złożyło zeznania -pomimo wezwań do osobistego stawiennictwa wszystkich odwołujących), oraz zawnioskowanych przez nich świadków B. A. , M. Z. i D. Ś. ( męża odwołującej S. Ś. , który nota bene nie miał większej wiedzy co do rodzaju i sposobu wykonywania przez żonę pracy na rzecz (...) bez koniecznej ich konfrontacji choćby z zawartością akt osobowych wnioskodawców ( do akt sprawy dołączono akta osobowe K. S. , T. W. , J. R. i I. R. ) , czy materiałem dowodowym zgromadzonym przez pozwany organ rentowy w trakcie prowadzonego uprzednio postępowania wyjaśniającego. Co więcej przyjmując pełną wiarygodność twierdzeń odwołujących o świadczeniu przez nich pracy w wymiarze 8 godzin dziennie , z codziennym też każdorazowym stawiennictwem w siedzibie firmy w K. i otrzymywaniem wówczas zleceń od koordynatora ( tu też wykonywaniem na miejscu telefonów do wskazywanych przez w/w koordynatora potencjalnych kontrahentów ), przy raportowaniu mu wykonanej pracy , Sąd I instancji nie wyjaśnił w jaki sposób powyższe było możliwe do pogodzenia z prowadzoną równolegle przez odwołujących pozarolniczą działalnością gospodarczą . W ustaleniach Sądu Okręgowego zabrakło nawet określenia jej rodzaju w odniesieniu do poszczególnych wnioskodawców , a ma to też istne w sprawie znaczenie . Tymczasem już na etapie postępowania administracyjnego – w którym , co należy podkreślić wobec postawionego przez Sąd I instancji zarzutu bierności dowodowej organu rentowego , praktyczną zupełną biernością wykazali się odwołujący (poza M. D. , który złożył zeznania ), zaś postępowanie to obejmowało ponad 100 (...) - Zakład Ubezpieczeń Społecznych zgromadził dostateczne dowody dla przyjęcia braku występowania essentialia negotii zawieranych przez (...) umów o pracę ( nie mówiąc już o podejrzeniu możliwości popełnienia przestępstwa ,co jednak wykracza poza przedmiot i ocenę tej sprawy , leżąc w gestii organów ścigania , które aktualnie prowadzą stosowne w tej mierze śledztwo ). I tak przede wszystkim przywołać należy w tym względzie –pominięte zupełnie przez Sąd I instancji- zeznania Z. Z. z dnia 21 listopada 2011r. ( zalegające w każdych z akt organu rentowego )- prezesa zarządu spółki (...) ,a zarazem współwłaściciela wszystkich tworzonych przez w/w spółkę (...) , który wprost przyznał, że spółki te zajmując się pośrednictwem ubezpieczeniowym , przy zatrudnianiu pracowników ( rekrutowanych także przez już zatrudnionych) nie stawiały żadnych konkretnych wymogów , nie ewidencjonując też obecności w pracy zatrudnianych poprzez listy obecności. Poza oceną Sądu Okręgowego pozostały tym samym także złożone przed ZUS obszerne zeznania wnioskodawcy M. D. z dnia 4 stycznia 2012r. ( akta organu rentowego k-5-10 ) , potwierdzające w pełni w/w stanowisko pracodawcy o braku nadzoru w procesie świadczenia pracy przez zatrudnionych w (...) , dowolnym przez nich miejscu i zakresie wykonanej pracy . Odwołujący ten bowiem wprost zeznał, że nie potwierdzał nigdzie swojej obecności w pracy , nie było też żadnej osoby nadzorującej jego pracę, podczas nieobecności nikt go nie zastępował ,a w końcu praca ta była przez niego wykonywana w różnych godzinach w zależności od potrzeb i głównie przy okazji prowadzonej równoległe pozarolniczej działalności gospodarczej ( kowalsko i usługi budowlane –oferta ubezpieczeniowa dla najbliższych ,rodziny i klientów zakładu). Z kolei –pozostające także poza oceną Sądu Okręgowego w Krośnie- akta osobowe wnioskodawców – zatrudnionych na tożsamych stanowiskach pracy :pracownika administracyjno –biurowego, przedstawiciela handlowego ( K. S. , T. W. , J. R. i I. R. ) zawierały zakresy czynności określające obowiązek sporządzania jedynie cokwartalnych raportów z wykonywania pracy , przy czym ( wbrew twierdzeniom odwołujących co do wypełniania tego obowiązku ) w każdym przypadku pracodawca dokonał wypowiedzenia umów o pracę właśnie z powodu braku tychże raportów ( co mogłoby wręcz sugerować, że praca nie była w ogóle wykonywana) , a od tych wypowiedzeń wnioskodawcy nie odwoływali się ( nota bene wszystkie wypowiedzenia są z września 2009r.). W końcu Sądowi I instancji zabrakło też wymaganego ,a wynikającego choćby z zasad logiki i doświadczenia życiowego , krytycyzmu w ocenie twierdzeń odwołujących o codziennym ich stawiennictwie w pracy w biurze firmy przy ul. (...) w K. i następczym ciągłym jej świadczeniu przez 8 godzin dziennie zgodnie z zaleceniami koordynatora bo nie dość ,że powyższe stało w sprzeczności z treścią umów o pracę i zakresami czynności , w których z jednej strony miejscem wykonywania pracy miało być miejsce zamieszkania każdego z zatrudnionych z drugiej zaś w żaden sposób nie określono takiej roli koordynatora , to dodatkowo powyższe było niemożliwe do pogodzenia z równolegle prowadzoną przez odwołujących pozarolniczą działalnością gospodarczą ( a były to: usługi budowlane , kowalstwo – wnioskodawcy ; J. R. i M. D. , prowadzenie sklepów-wnioskodawcy; T. W. i D. S. ,prowadzenie hurtowi wielobranżowej- wnioskodawczyni ; S. Ś. ,prowadzenie biura rachunkowego , kredytowego i konsultingowego –wnioskodawczynie; K. S. , I. R. i B. K. ) .Co więcej w przypadku odwołujących I. R. i B. K. ich działalność gospodarcza obejmowała także pośrednictwo ubezpieczeniowe , stąd zupełnie niezrozumiałe motywy podjęcia przez nie zatrudnienia w konkurencyjnej w tym zakresie (...) . Gdyby zaś Sąd Okręgowy w Krośnie zadał sobie jeszcze dodatkowego trudu ustalenia statusu –wskazywanego przez odwołujących jako koordynatora ich pracy - świadka M. Z. , to już w oparciu o dane z (...) stwierdziłby ,iż pod adresem: K. ul. (...) mieści się siedziba Firmy M. Z. jako prowadzącej własną działalność gospodarczą , i to też co znamienne ,w zakresie pośrednictwa ubezpieczeniowego. Wszystko to razem prowadzić więc było winno do zdecydowanej odmowy wiarygodności twierdzeń odwołujących co do sposobu wykonywania przez nich pracy na rzecz (...) . Powyższe –tak jak zaznaczono na wstępie –potwierdza też zgromadzony dodatkowo przez tut. Sąd materiał dowodowy ,w szczególności zaś zeznania samych odwołujących z 2012r. z postępowania przygotowawczego ( kserokopie tych zeznań dołączone do akt sprawy) różniące się w zasadniczy sposób od aktualnych ich twierdzeń . I tu tytułem przykładu wskazać można chociażby na zeznania J. R. z dnia 16 kwietnia 2012r., w których wprost przyznał, że :nie było żadnej osoby koordynującej jego pracę , nie podpisywał też listy obecności , a pozyskiwanie przez niego potencjalnych klientów odbywało się niejako przy okazji prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej ( prace ogólnobudowlane, układanie płytek). Inne zeznania warte przytoczenia z uwagi na fakt diametralnie odmiennych zeznań w niniejszym postępowaniu sądowym , to zeznania T. W. z dnia 25 kwietnia 2012r. Zeznał on wówczas ,że jedynym potwierdzeniem jego pracy były składane co miesiąc raporty wysyłane na adres spółki i nikt bezpośrednio nie nadzorował jego pracy. To samo potwierdzili w swoich zeznaniach –także słuchani przed Sądem Okręgowym w Krośnie i zeznający teraz odmiennie- D. S. ( zeznania z dnia 23 kwietnia 2012r. ) podobnie B. K. ( zeznania z dnia 25 kwietnia 2012r.) ,czy I. R. ( zeznania z dnia 25 kwietnia 2012r.) .Znamienne wobec zeznań świadka D. Ś. pozostają z kolei zeznania jego żony S. Ś. z przywoływanego postępowania przygotowawczego z dnia 8 maja 2012r. Nie dość bowiem ,że w/w odwołująca wyraźnie wtedy przyznała ,iż pracę wykonywała wyłącznie w miejscu swego zamieszkania , bez jakiekolwiek nadzoru, wysyłając jedynie na adres (...) spółki raporty z wykonywanej pracy, to dodatkowo podała, że do pracy w (...) zwerbował ją właśnie jej mąż D. Ś. -co więcej- będący także pracownikiem tej spółki . Dziwić więc musi wykazana w zeznaniach w/w świadka przed Sądem Okręgowym w Krośnie nieznajomość warunków zatrudnienia i sposobu wykonywania pracy przez odwołującą . Także zeznania pozostałych dwóch wnioskodawców tj. K. S. z dnia 23 maja 2012r. i M. D. z dnia 24 maja 2012r. były zgodne co do przywołanego wyżej sposobu wykonywania przez nich pracy na rzecz (...) Dodać też w tym miejscu należy ,że wezwania tut. Sądu wszystkich odwołujących do osobistego stawiennictwa na rozprawę wyznaczoną na dzień 30 czerwca 2015r. –pod rygorem pominięcia dowodu z ich zeznań (celem ostatecznego zweryfikowania ich twierdzeń) - okazały się bezskuteczne . Innym dodatkowym dowodem były też nadesłane przez ZUS kolejne zeznania współwłaściciela (...) Z. Z. z dnia 16 sierpnia 2012r. ( v. k- 326-333 tom II akt sprawy) ,nie odbiegające w swej treści od tych wcześniejszych ,a wyżej opisanych z dnia 21 listopada 2011r.W końcu potwierdzona została też w postępowania apelacyjnym naprowadzana przez skarżącego - a znamienna dla końcowej oceny sprawy- okoliczność prawomocnego wyłączenia z ubezpieczeń społecznych K. S. za okres jest zatrudnienia w (...) . od 1 stycznia 2009r. do 31 marca 2009r. ( a więc za okres bezpośrednio poprzedzający sporne zatrudnienie w (...) Wydana bowiem w tej mierze decyzja ZUS z dnia 23 stycznia 2014r. doręczona została wnioskodawczyni w dniu 27 stycznia 2014r. ( doręczenie zstępcze- odbiór przez dorosłego domownika) -v. k.- 334-337 tom II akt sprawy- i nie została zaskarżona do sądu. Całość więc tak zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzić musi do wniosku ,że o ile w ogóle odwołujący wykonywali jakieś prace na rzecz (...) ( czerpiąc z tego niewątpliwie korzyści już chociażby z powodu zwolnienia z obowiązku opłaty składek na własne ubezpieczenia społeczne ) , to nie były one w żaden sposób poddane reżimowi właściwemu stosunkowi pracy pomimo stworzenia formalnych jedynie tego pozorów ( treści umów o pracę ,zgłoszeń do ubezpieczenia , wystawiania deklaracji podatkowych PIT-11 itp.). Taka zaś sytuacja uprawienia w pełni do przyjęcia przewidzianej w art 83 §1 k.c. w z art. 300 k .p. – a zarzucanej trafnie przez ZUS - przesłanki nieważności umów o pracę odwołujących ( por. między innymi wyroki Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2009r. I UK 43/09 LEX nr 529772 , czy z dnia 28 czerwca 2011r. II PK 9/11 LEX nr 104440 12). Na koniec Sąd Apelacyjny chciałby też podkreślić- na co słusznie zwracał uwagę apelujący-, że jakkolwiek każda z połączonych spraw musi być traktowania indywidulanie , to jednak z uwagi na tożsamy zakres działania każdej z ponad 100 (...) , nie można zupełnie abstrahować od wyników postępowań w innych tego rodzaju sprawach , stąd jak najbardziej uzasadnione przywoływanie przez skarżącego prawomocnych wyroków sądowych w których oddalano odwołania zatrudnionych w (...) , przy przyjęciu pozorności zawieranych mów o pracę ( między innymi wyroków Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 25 stycznia 2013r. XU 2862/ 12 i 13 lutego 2014r. XU 2162/13). Trzeba też odnotować tego rodzaju judykaty tut. Sądu np. wyrok z dnia 26 lutego 2015r. III AUa 890/14 , czy z dnia 18 czerwca 2015r. III AUa 200/15. Z tych wszystkich więc wyżej naprowadzonych względów i na podstawie art.386 § 1 k.p.c. orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. Ogólny wynik sprawy uzasadniał z kolei obciążenie każdego z wnioskodawców poniesionym przez ZUS w pełnym toku instancji kosztami zastępstwa procesowego w minimalnej jego wysokości 180 zł , o czym orzeczono jak w pkt II sentencji wyroku na podstawie art.98 §1 k.p.c. w zw.§ 12 ust.1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( tekst jednolity Dz. U. z 2013r.,poz.,490 ze zm.) .

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI