III AUA 1676/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuDyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA decyzją z 7 czerwca 2017 r. dokonał ponownego ustalenia wysokości emerytury policyjnej J. G., obniżając ją od 1 października 2017 r. na kwotę 1891,53 zł (wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym 2101,12 zł). Podstawą była ustawa z 16 grudnia 2016 r. nowelizująca ustawę o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, która przewidywała obniżenie emerytur osobom pełniącym służbę na rzecz państwa totalitarnego. J. G. odwołał się od tej decyzji, domagając się przywrócenia poprzedniej wysokości świadczenia. Sąd Okręgowy w Warszawie uwzględnił odwołanie, uznając, że brak jest dowodów na to, że J. G. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, mimo służby w aparacie bezpieczeństwa PRL w latach 1975-1987. Sąd Okręgowy oparł się na uchwale Sądu Najwyższego z 16 września 2020 r. (III UZP 1/20), która podkreślała konieczność indywidualnej oceny czynów funkcjonariusza, a nie tylko formalnej przynależności do służb. Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił wyrok Sądu Okręgowego, oddalając odwołanie J. G. Sąd Apelacyjny, analizując akta osobowe J. G., doszedł do wniosku, że jego służba w latach 1975-1987 w aparacie bezpieczeństwa publicznego była służbą na rzecz totalitarnego państwa, co uzasadnia obniżenie emerytury zgodnie z ustawą z 2016 r. Sąd Apelacyjny podkreślił, że ustawa ta wprowadziła legalną definicję „służby na rzecz totalitarnego państwa” w art. 13b, która obejmuje służbę w enumeratywnie wymienionych instytucjach, bez rozróżnienia na zajmowane stanowiska czy wykonywane czynności. Sąd Apelacyjny nie obciążył J. G. kosztami postępowania, biorąc pod uwagę jego wiek, rodzaj świadczenia oraz głębokie przekonanie o słuszności dochodzonych roszczeń.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy w kontekście służby w aparacie bezpieczeństwa PRL, zasada oceny informacji IPN przez sądy, cel i zakres stosowania ustawy nowelizującej z 2016 r.
Dotyczy specyficznej grupy funkcjonariuszy i okresu służby. Interpretacja art. 13b ustawy jest kluczowa.
Zagadnienia prawne (2)
Czy służba w aparacie bezpieczeństwa PRL w latach 1975-1987, mimo braku indywidualnych czynów naruszających prawa człowieka, może być uznana za "służbę na rzecz totalitarnego państwa" uzasadniającą obniżenie emerytury policyjnej na podstawie ustawy z 2016 r. nowelizującej ustawę o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, służba w aparacie bezpieczeństwa PRL w wymienionym okresie, w instytucjach wskazanych w art. 13b ustawy, jest uznawana za służbę na rzecz totalitarnego państwa, co uzasadnia obniżenie emerytury, niezależnie od indywidualnych czynów funkcjonariusza.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, analizując akta osobowe J.G. i treść art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, uznał, że ustawa ta wprowadziła legalną definicję "służby na rzecz totalitarnego państwa", która obejmuje służbę w enumeratywnie wymienionych instytucjach, bez rozróżnienia na zajmowane stanowiska czy wykonywane czynności. Sąd odwołał się do celów ustawy nowelizującej z 2016 r., które miały na celu odebranie niesłusznych przywilejów emerytalnych funkcjonariuszom aparatu bezpieczeństwa PRL, kierując się zasadą sprawiedliwości społecznej i dezaprobatą dla metod stosowanych przez ten aparat.
Czy informacja o przebiegu służby sporządzona przez Instytut Pamięci Narodowej jest wiążąca dla sądu w postępowaniu dotyczącym obniżenia emerytury policyjnej?
Odpowiedź sądu
Nie, informacja IPN nie jest wiążąca dla sądu, który ma obowiązek samodzielnej oceny materiału dowodowego, w tym możliwości przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu weryfikacji ustaleń IPN.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny potwierdził utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym informacja IPN nie jest władczym rozstrzygnięciem, a jedynie oświadczeniem wiedzy. Sąd ma obowiązek oceny całego materiału dowodowego, w tym możliwości podważenia informacji IPN w postępowaniu dowodowym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. G. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Dyrektor Zakładu Emerytalno – Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. | instytucja | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
u.o.z.f. art. 15c
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Określa wysokość emerytury w przypadku służby na rzecz państwa totalitarnego (0% podstawy wymiaru za każdy rok takiej służby i 2,6% za pozostałą służbę), z zastrzeżeniem, że świadczenie nie może być wyższe niż przeciętna emerytura ZUS.
u.o.z.f. art. 13b
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Definiuje "służbę na rzecz państwa totalitarnego" jako służbę od 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. w określonych formacjach, w tym w aparacie bezpieczeństwa PRL.
Pomocnicze
u.o.z.f. art. 13a
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Reguluje sporządzanie i przekazywanie przez IPN informacji o przebiegu służby na rzecz totalitarnego państwa.
k.p.c. art. 473 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący braku ograniczeń dowodowych w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna zmiany zaskarżonego wyroku przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zasady słuszności w orzekaniu o kosztach procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Służba w aparacie bezpieczeństwa PRL w latach 1975-1987 stanowi "służbę na rzecz totalitarnego państwa" w rozumieniu art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. • Ustawa nowelizująca z 2016 r. ma na celu odebranie niesłusznych przywilejów emerytalnych funkcjonariuszom aparatu bezpieczeństwa PRL, kierując się zasadą sprawiedliwości społecznej. • Informacja IPN o przebiegu służby nie jest wiążąca dla sądu, ale stanowi punkt wyjścia do oceny materiału dowodowego. • Akta osobowe J.G. potwierdzają jego ideologiczne utożsamienie z ustrojem PRL i aktywne wspieranie go.
Odrzucone argumenty
Służba w aparacie bezpieczeństwa PRL nie może być uznana za służbę na rzecz totalitarnego państwa bez indywidualnej oceny czynów funkcjonariusza pod kątem naruszenia praw człowieka (argumentacja Sądu Okręgowego). • Informacja IPN jest wiążąca dla sądu. • Obniżenie emerytury na podstawie ustawy z 2016 r. narusza zasady konstytucyjne i prawa nabyte.
Godne uwagi sformułowania
"służba na rzecz totalitarnego państwa" • "nie zasługują na ochronę prawną przede wszystkim ze względu na powszechne poczucie naruszenia zasady sprawiedliwości społecznej" • "brak wyłączenia spod regulacji ustawy nowelizującej tych funkcjonariuszy, których zadania nie były wiodące, ale pomocnicze lub techniczne, był zabiegiem celowym" • "nie można ograniczyć się do bezrefleksyjnej wykładni językowej art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, ponieważ zawarte w nim pojęcie „służby na rzecz totalitarnego państwa” stanowi tylko kryterium wyjściowe, a więc przybiera postać domniemania możliwego do obalenia w procesie cywilnym."
Skład orzekający
Ewa Stryczyńska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy w kontekście służby w aparacie bezpieczeństwa PRL, zasada oceny informacji IPN przez sądy, cel i zakres stosowania ustawy nowelizującej z 2016 r."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej grupy funkcjonariuszy i okresu służby. Interpretacja art. 13b ustawy jest kluczowa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kontrowersyjnej "ustawy dezubekizacyjnej" i jej zastosowania do emerytur byłych funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa PRL, co budzi duże zainteresowanie społeczne i prawnicze.
“Emerytura policyjna obniżona: Służba w PRL to "służba na rzecz totalitarnego państwa", nawet bez indywidualnych przewinień.”
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.