III AUa 1621/24

Sygn. akt III AUa 1621/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 grudnia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący : Sędzia  SA Magdalena Kostro-Wesołowska Protokolant: sekretarz sądowy Aleksandra Kanarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2025 r. w Warszawie sprawy B. S. (1) przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. o rozliczenie emerytury policyjnej za 2019 r. na skutek apelacji B. S. (1) od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie XXI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 kwietnia 2024 r. sygn. akt XXI U 377/24 I. oddala apelację; II. zasądza od B. S. (1) na rzecz Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. kwotę 270,00 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu tego świadczenia pieniężnego za czas od uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Magdalena Kostro-Wesołowska III AUa 1621/24 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z 19 sierpnia 2020 r. Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. dokonał rozliczenia rocznego policyjnej emerytury B. S. (1) w związku z dodatkowym zarobkowaniem w roku 2019 i stwierdził, że świadczeniobiorczyni pobrała nienależne świadczenie w kwocie 5.237,04 zł, które będzie potrącane z bieżącej emerytury, po uprawomocnieniu się decyzji, do wyczerpania salda zadłużenia. Od decyzji tej odwołała się B. S. (1) .     Organ emerytalny wnosił o oddalenie odwołania i zasądzenie na jego rzecz od odwołującej się kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Okręgowy w Warszawie XXI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem wydanym 2 kwietnia 2024 r., na posiedzeniu niejawnym, w pkt. 1 sentencji oddalił odwołanie, w pkt. 2 sentencji zasądził od B. S. (1) na rzecz Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. koszty procesu w kwocie 180 zł z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych, za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Sąd ustalił, że odwołująca się ma ustalone prawo do emerytury i jej wysokości na mocy decyzji organu emerytalnego z 3 sierpnia 1998 r. Emerytura z tytułu wysługi lat wyniosła 72,50 % postawy jej wymiaru, tj. kwotę 1.382,50 zł. Świadczenie podlegało corocznej waloryzacji. Decyzją z 22 października 2009 r., wydaną na podstawie art. 15b w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. nr 8, poz.67 z późn. zm., aktualnie tytuł ustawy: o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, tj.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1121, dalej jako: ustawa zaopatrzeniowa) oraz w oparciu o otrzymaną z IPN informację Nr 100027/2009 z 2 września 2009 r. (stwierdzającą, że odwołująca się w okresie od 21 lutego 1976 r. do 31 lipca 1990 r. pełniła służbę w organach bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 2 ustawy z 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990oraz treści tych dokumentów) organ emerytalny ponownie ustalił wysokość emerytury policyjnej odwołującej się od 1 stycznia 2010 r. Emerytura z tytułu wysługi wraz z podwyższeniem, o którym mowa w art. 15 ust. 2, 3, 3a, wyniosła 46,93% podstawy jej wymiaru. Łączna wysokość emerytury z uwzględnieniem podwyższenia z art. 15 ust. 4 ustawy stanowiła 61,93% podstawy wymiaru i wyniosła kwotę 2.003,69 zł. Decyzją z 6 marca 2013 r. organ emerytalny ustalił wysokość emerytury na kwotę 1.181,59 zł (do wypłaty) wskazując, że: podstawę wymiaru tego świadczenia stanowi kwota 3.731,81 zł; emerytura z tytułu wysługi lat według zestawienia wynosi 60,36% podstawy wymiaru, tj. kwotę 2.252,52 zł; emeryturę podwyższa się o 15% podstawy wymiaru z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą, tj. o kwotę 559,77 zł. Emerytura z tym podwyższeniem wynosi kwotę 2.812,29 zł (nie więcej niż 80% podstawy wymiaru. B. S. (1) po ustaleniu prawa do emerytury policyjnej kontynuowała zatrudnienie i osiągała z tego tytułu przychód, wobec czego były wydawane decyzje o rozliczeniu rocznym policyjnej emerytury w dniach: 28 stycznia 2013 r., 25 marca 2014 r., 9 lutego 2015 r., 29 lutego 2016 r., 18 stycznia 2017 r., 19 marca 2018 r., 4 marca 2019 r., 19 sierpnia 2020 r., 14 maja 2021 r. oraz decyzje o zmniejszeniu emerytury w poszczególnych latach w związku z przekroczeniem niższej kwoty granicznej z rozliczanego roku w dniach: 5 maja 2014 r., 2 kwietnia 2015 r., 4 kwietnia 2015 r., 3 kwietnia 2017 r., 14 czerwca 2018 r., 4 czerwca 2019r. W decyzji z 3 kwietnia 2017 r. wskazano, że emerytura wynosi 65,45% podstawy wymiaru wynoszącej 3.864,61 zł. Emeryturę podwyższono o 15% podstawy wymiaru z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy zaopatrzeniowej. Łączna wysokość emerytury stanowi 80,00% podstawy wymiaru tj. nie więcej niż 80% tej podstawy i wynosi kwotę 3.091,69 zł. Decyzją z 10 czerwca 2017 r. organ emerytalny, na podstawie art. 15c w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 1 znowelizowanej ustawy zaopatrzeniowej oraz w oparciu o otrzymaną z IPN informację Nr 352378/2017 z 26 kwietnia 2017 r., ponownie ustalił wysokość emerytury policyjnej odwołującej się od 1 października 2017 r. Przeliczenie powyższego świadczenia polegało na obniżeniu jego wysokości z powodu służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13 ustawy, w okresie od 21 lutego 1976 r. do 31 lipca 1990 r. stosownie do informacji IPN. Od 1 października 2017 r. wysokość emerytury została ustalona na kwotę 1.872,07 zł a po potrąceniach na kwotę 1.557,58 zł. Emerytura stanowiła 55,36% podstawy wymiaru, którą stanowiła kwota 3.864,61 zł. Łączna wysokość świadczenia to kwota 2.139,45 zł, którą ograniczono do 2.069,02 zł. tj. do przeciętnej emerytury ogłoszonej przez Prezesa ZUS. B. S. (1) zaskarżyła powyższą decyzję. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt XIII 1U 14794/18. Decyzją z 10 czerwca 2017 r. organ emerytalny, na podstawie art. 15c w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 1 znowelizowanej ustawy zaopatrzeniowej oraz w oparciu o otrzymaną z IPN informację Nr 352378/2017 z 26 kwietnia 2017 r., ponownie ustalił wysokość renty inwalidzkiej B. S. (1) od 1 października 2017 r. Przeliczenie powyższego świadczenia polegało na obniżeniu jego wysokości z powodu służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy w okresie od 21 lutego 1976 r. do 31 lipca 1990 r. stosownie do informacji IPN. Od 1 października 2017 r. renta stanowiła 00,00% podstawy wymiaru świadczenia, którą stanowiła kwota 3.923,75 zł. Jej łączna wysokość z tytułu zaliczenia do grupy III stanowi 0,00% podstawy wymiaru i wynosi kwotę 0 zł. Ustalona wysokość renty inwalidzkiej jest niższa od kwoty odpowiedniego świadczenia w najniższej wysokości, wobec tego wysokość renty inwalidzkiej podwyższono się do kwoty 750 zł. Nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury policyjnej. W dniu 18 lutego 2020 r. płatnik składek Komenda Stołeczna Policji wystawiła zaświadczenie, że B. S. (1) jest zatrudniona w Komendzie Stołecznej Policji i osiągnęła w 2019 r. przychód w wysokości 45.875,34 zł brutto, w tym składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe 5.021,17 zł. Zaskarżoną decyzją z 19 sierpnia 2020 r. organ emerytalny w związku z nadesłanym w dniu 25 lutego 2020 r. zaświadczeniem płatnika składek o łącznej kwocie przychodu osiągniętego w roku 2019, dokonał rozliczenia emerytury B. S. (1) w następujący sposób: - w roku 2019 łączna kwota przychodu osiągniętego przez ubezpieczoną wyniosła 45.875,34 zł i: przekroczyła niższą kwotę graniczną przychodu ustaloną dla tego roku, tj. kwotę 40.638,30 zł. Kwota przekroczenia niższej kwoty granicznej wyniosła 5.237,04 zł. Kwota zmniejszenia emerytury nie może być wyższa od kwoty 6.567,04 zł, tj. od łącznej kwoty maksymalnego zmniejszenia z uwzględnieniem jej ograniczenia do 25 % świadczenia w poszczególnych miesiącach rozliczanego roku. Zatem osiągnięta kwota przychodu uzasadniała zmniejszenie emerytury w roku 2019 o kwotę 5.237,04 zł, tj. o kwotę przekroczenia niższej kwoty granicznej z rozliczanego roku; - w roku 2019 suma kwot emerytury ubezpieczonej w wysokości przed dokonaniem zmniejszeń, potrąceń i egzekucji, stanowiła kwotę 26.268,16 zł; - w roku 2019 kwota należnego ubezpieczonej świadczenia wyniosła kwotę 21.031,12 zł. Do obliczenia kwoty należnego świadczenia przyjęto różnicę kwoty emerytury i kwoty, o którą zmniejszone winno być świadczenie; - w roku 2019 świadczenie ubezpieczonej było wypłacone w łącznej kwocie 26 268,16 zł; - z zestawienia powyższych kwot wynika, że ubezpieczona pobrała nienależne świadczenie w kwocie 5237,04 zł, tj. w kwocie stanowiącej różnicę pomiędzy wypłaconą a należną kwotą świadczenia, które będzie potrącane z bieżącej emerytury po uprawomocnieniu się decyzji, aż do wyczerpania salda zadłużenia. Na podstawie opinii biegłego sądowego z zakresu rachunkowości Sąd Okręgowy ustalił, że roku 2019 łączna kwota przychodu osiągniętego przez B. S. (2) wyniosła 45.875,34 zł i przekroczyła niższą kwotę graniczną przychodu ustaloną dla tego roku tj. kwotę 40.638,30 zł. Kwota przekroczenia niższej kwoty granicznej wyniosła 5.237,04 zł. Osiągnięta kwota przychodu uzasadniała zmniejszenie emerytury w roku 2019 o kwotę 5.237,04 zł, tj. o kwotę przekroczenia niższej kwoty granicznej z rozliczanego roku (26.268,16 zł pobrana emerytura - 21 031,12 zł należna emerytura). Powyższych ustaleń Sąd Okręgowy dokonał na podstawie dokumentów zebranych w aktach rentowych oraz w aktach sprawy, których autentyczność nie była kwestionowana, a nadto na podstawie opinii biegłego zakresu rachunkowości, który to dowód został dopuszczony postanowieniem z 21 listopada 2022 r. na okoliczność dokonania matematycznej i merytorycznej weryfikacji zaskarżonej decyzji, w szczególności przez wskazanie, czy organ rentowy matematycznie prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi limitami i w wariancie najkorzystniejszym dla odwołującej się dokonał rocznego rozliczenia emerytury B. S. (1) . W oparciu o opinię, którą Sąd uznał za miarodajną co do wyliczeń matematycznych i której wnioski końcowe podzielił, Sąd ustalił, że wyliczenia matematyczne co do progów granicznych przekroczenia dochodu i ustalenia wartości świadczenia do zwrotu są prawidłowe jako zmniejszenie z tytułu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 5.237,04 zł. Przy takich ustaleniach Sąd Okręgowy uznał odwołanie za niezasadne. Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, emerytura lub renta inwalidzka ulega zmniejszeniu na zasadach określonych w przepisach art. 104 ust. 1a-6, ust. 8 pkt 1 i 2 oraz ust. 9 i 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , nie więcej jednak niż o 25% wysokości tej emerytury lub renty inwalidzkiej, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. Zgodnie z ust. 2 przepisy art. 104 ust. 8 pkt 2 ustawy, o której mowa w ust. 1, stosuje się również do renty inwalidzkiej III grupy. Zgodnie zaś z ust. 3 art. 41 ustawy w razie osiągania przychodu, określonego w ust. 1, w kwocie przekraczającej 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, kwota emerytury lub renty inwalidzkiej ulega zmniejszeniu o 25% jej wysokości. Zgodnie z ustępem 4 cytowanego przepisu, powyższych regulacji nie stosuje się wobec osób, których emerytura stanowi 75% podstawy jej wymiaru bez uwzględnienia podwyższenia z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą oraz wobec osób pobierających rentę inwalidzką z tytułu inwalidztwa powstałego wskutek wypadku pozostającego w związku ze służbą lub wskutek choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami bądź warunkami służby, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze. Sąd podniósł, że odwołująca się zarówno przed jak i po obniżeniu świadczenia w 2017 r. nie osiągnęła emerytury w wysokości 75% podstawy wymiaru bez uwzględnienia podwyższenia z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą. Dlatego też w stosunku do odwołującej się organ rentowy zasadnie zastosował regulację określoną w art. 41 ust. 1-3 ustawy zaopatrzeniowej. Poprawność matematyczna zaskarżonej decyzji została zweryfikowana w toku postępowania sądowego w opinii biegłego sądowego z zakresu rachunkowości. Unormowanie art. 41 ust. 1-4 ustawy zaopatrzeniowej jest komplementarne, a z jego ust. 4 wynika, w jakich sytuacjach emerytura nie podlega ograniczeniu w związku z osiąganym dodatkowym przychodem przez emeryta policyjnego. Artykuł 18 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej koresponduje z tą regulacją prawną: kwota emerytury bez uwzględnienia dodatków, zasiłków i świadczeń pieniężnych, o których mowa w art. 25, nie może przekroczyć 75% podstawy wymiaru emerytury. W przypadku zwiększenia emerytury, o którym mowa w art. 15 ust. 4, kwota emerytury nie może przekroczyć 80% podstawy wymiaru emerytury. W myśl art. 15 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej emerytura dla funkcjonariusza, który pozostawał w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., wynosi 40% podstawy jej wymiaru za 15 lat służby i wzrasta o: 1) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy dalszy rok tej służby; 2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok okresów składkowych poprzedzających służbę, nie więcej jednak niż za trzy lata tych okresów; 3) 1,3% podstawy wymiaru - za każdy rok okresów składkowych ponad trzyletni okres składkowy, o którym mowa w pkt 2; 4) 0,7% podstawy wymiaru - za każdy rok okresów nieskładkowych poprzedzających służbę. Odesłanie do wymienionej w art. 41 ust. 4 ustawy zaopatrzeniowej 75% podstawy wymiaru powoduje, że emeryci mundurowi z adekwatnie długim stażem ubezpieczeniowym mogli bez problemu korzystać z dobrodziejstwa tego przepisu; mają zapewnioną możliwość zarobkowania i osiągania dodatkowych przychodów bez zmniejszania wysokości emerytury, co jest podobnym unormowaniem do art. 103 ust. 2 ustawy emerytalnej. Sąd zwrócił uwagę, że nie jest jednak możliwa pełna analogia, gdyż funkcjonariusze Policji mogli nabyć uprawnienia emerytalne po 15 latach służby bez płacenia składki na ubezpieczenie społeczne (np. w wieku około 40 lat), a osoby opłacające składki na ubezpieczenie społeczne mogły skorzystać z uprawnień emerytalnych dopiero po ukończeniu 60 lub 65 lat (z wyjątkami). Emerytura policyjna ma szczególny charakter z uwagi na fakt jej finansowania wprost z budżetu państwa, jak również z uwagi na sposób ustalania świadczenia emerytalnego. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej podstawę wymiaru emerytury stanowi zasadniczo uposażenie należne funkcjonariuszowi na zajmowanym ostatnio (to jest przed zwolnieniem ze służby) stanowisku, co jest o wiele korzystniejszym unormowaniem od zawartego w ustawie emerytalnej. Wobec komplementarności art. 41 ust. 1-4 ustawy zaopatrzeniowej i jej specyfiki nie ma podstaw do zastosowania art. 103 ust. 1 i ust. 2 ustawy emerytalnej w związku z art. 11 ustawy zaopatrzeniowej. Nie ma też uzasadnienia twierdzenie dotyczące nierównego „stosowania prawa” i wykluczenia niektórych funkcjonariuszy z możliwości nieobniżania emerytury, w sytuacji, gdy inne grupy emerytów, po osiągnięciu danego wieku, z tego przywileju by korzystały. W tym aspekcie Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, że ubezpieczona nigdy nie miała obliczonej emeryturę w wysokości 75% podstawy wymiaru. Wskaźnik 75% podstawy wymiaru emerytury (i odpowiednio długi staż ubezpieczeniowy) pełni więc podobną rolę jak wiek emerytalny w systemie powszechnym. Mimo więc braku takiego samego przepisu, jak art. 103 ust. 2 ustawy emerytalnej, art. 41 ust. 4 ustawy zaopatrzeniowej umożliwia osiąganie przez byłych funkcjonariuszy przychodów bez fiskalnych ograniczeń w wieku bardziej korzystnym niż 60 lub 65 lat. Sąd wskazał, że na mocy decyzji z 3 kwietnia 2017 r. organ rentowy ustalił wysokość emerytury policyjnej na poziomie 65,45% podstawy wymiaru bez zwiększenia wynikającego z inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą. Następnie na skutek zmiany ustawy zaopatrzeniowej ustawą z dnia 16 grudnia 2016r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 2270) wprowadzono nowe regulacje dotyczące osób pełniących służbę na rzecz państwa totalitarnego. Na podstawie znowelizowanego art. 13a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej Instytut Pamięci Narodowej we W. , na podstawie posiadanych akt osobowych sporządził Informację o przebiegu służby nr (...) z 26 kwietnia 2017 r. Z treści Informacji wynikało, że w okresie od 21 lutego 1976 do 31 lipca 1990 r. B. S. (1) pełniła służbę na rzecz państwa totalitarnego, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej. Decyzją z 10 czerwca 2017 r. organ emerytalny ustalił wysokość emerytury na poziomie 55,36% podstawy wymiaru. B. S. (1) zaskarżyła powyższą decyzję do Sądu. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt XIII 1U 14794/18. Z uwagi na nie osiągnięcie emerytury w wysokości 75% podstawy wymiaru bez uwzględnienia podwyższenia z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą świadczenie odwołującej podlegało w dalszym ciągu rozliczeniu w trybie art. 41 ust 1, 2 i 3 ustawy zaopatrzeniowej. Sąd podkreślił, że zarówno przed, jak i po obniżeniu świadczenia w 2017 r. odwołująca się nie osiągnęła emerytury w wysokości 75% podstawy wymiaru bez uwzględnienia podwyższenia z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą, dlatego też rozstrzygnięcie Sądu w sprawie XIII 1U 14794/18 z odwołania od decyzji z 10 czerwca 2017 r. nie miało prejudycjalnego znaczenia dla rozpatrzenia odwołania w niniejszej sprawie. W dniu 25 lutego 2020 r. do organu rentowego wpłynęło zaświadczenie z Komendy Wojewódzkiej Policji w W. z 18 lutego 2019 r., w którym została określona wysokość przychodu odwołującej za 2019 r., która stanowiła łącznie kwotę 45.875,34 zł. Organ rentowy w efekcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w oparciu o ww. dokumenty dokonał prawidłowego rozliczenia świadczenia w zaskarżonej decyzji, przyjmując, że w roku 2019 łączna kwota przychodu osiągnięta przez skarżącą wyniosła 45.875,34 zł. Powyższa kwota przekroczyła niższą kwotę graniczną przychodu ustaloną dla tego roku, tj. kwotę 40.638,30 zł. Kwota przekroczenia niższej kwoty granicznej przychodu wynosiła 5.237,04 zł. Stąd też osiągnięta kwota przychodu uzasadniała zmniejszenie emerytury odwołującej o kwotę 5.237,04 zł, bowiem jest ona niższa niż 25% świadczenia odwołującej się. W roku 2019 kwota należnego świadczenia emerytalnego wynosiła 21.031,12 zł, natomiast wypłacono świadczenie w łącznej kwocie 26.268,16 zł. Prawidłowość rachunkowego rozliczenia została poddana weryfikacji w opinii biegłego sądowego, która potwierdziła, że organ rentowy dokonał prawidłowych matematycznych wyliczeń. Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji. Apelację od wyroku Sądu Okręgowego złożyła odwołująca się. Apelująca zaskarżyła wyrok w całości, zarzucając błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 11 i art. 41 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 w związku z art. 103 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (aktualnie tj.: Dz. U. z 2025 r. poz. 1749, dalej jako: ustawa emerytalna), co polegało na nieuwzględnieniu przez Sąd Okręgowy, że na mocy wspomnianych przepisów ubezpieczona, jako emerytka policyjna, która ukończyła 60 rok życia i której emerytura nie stanowi co najmniej 75% podstawy jej wymiaru bez uwzględnienia podwyższenia z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą, a która osiągnęła w 2019 r. przychód w kwocie przekraczającej 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia nie wyżej jednak niż 130% tej kwoty, jest zwolniona ze zmniejszenia emerytury na podstawie art. 103 ust. 1 i ust. 2 ustawy emerytalnej. Powołując się na powyższe apelując wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku: a) w pkt. 1 przez zmianę zaskarżonej decyzji poprzez stwierdzenie braku podstaw do rozliczenia emerytury ubezpieczonej za 2019 r. i umorzenie postępowania w tym przedmiocie; b) w pkt. 2 przez zasądzenie od Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA na rzecz odwołującej się zwrotu kosztów procesu w I instancji, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie o 2) zmianę zaskarżonego wyroku w pkt. 1 i 2, przez uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi rentowemu do ponownego rozpoznania; 3) zasądzenie od Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA na rzecz odwołującej się zwrotu kosztów procesu w II instancji, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; 4) przeprowadzenie rozprawy odwoławczej, także pod nieobecność odwołującej się. W uzasadnieniu apelacji podniesiono, że porównanie przepisów ustawy emerytalnej i ustawy zaopatrzeniowej dotyczących zmniejszenia emerytury prowadzi do następujących wniosków: - ustawa emerytalna reguluje sytuację emerytów uzyskujących przychody po osiągnięciu wieku emerytalnego w ten sposób, że emerytury tych osób nie ulegają zmniejszeniu, - ustawa zaopatrzeniowa w ogóle nie reguluje zagadnienia zmniejszenia emerytury tych emerytów, którzy uzyskują przychody po osiągnięciu wieku emerytalnego. Wobec tego sprawa nieobniżania emerytury policyjnej w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego, w przypadku osiągania przychodów, nie jest uregulowana w przepisach ustawy zaopatrzeniowej za wyjątkiem tego, że art. 41 ust. 4 tej ustawy reguluje tę kwestię w odniesieniu do wysokości wskaźnika podstawy emerytury, natomiast pomija osiągnięcie wieku emerytalnego. Zgodnie z art. 11 ustawy zaopatrzeniowej, w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się m.in. przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Oznacza to, że do osób uzyskujących emeryturę na podstawie ustawy zaopatrzeniowej należy stosować przepis art. 103 ust. 2 ustawy emerytalnej. Zarazem nie istnieje przepis, który w tym zakresie ograniczałby stosowanie art. 11 ustawy zaopatrzeniowej. Zagadnienie zmniejszenia emerytur jest uregulowane na gruncie art. 41 ustawy zaopatrzeniowej, ale nie w pełni, gdyż nie obejmuje skutków przekroczenia przez ubezpieczonego wieku emerytalnego, co z kolei przewiduje art. 103 ust. 2 ustawy emerytalnej. Przepisy prawa z zakresu ubezpieczenia społecznego są bezwzględnie obowiązujące i muszą być stosowane ściśle według ich treści, co bez wyjątku dotyczy art. 11 ustawy zaopatrzeniowej i co prowadzi do konieczności stosowania na gruncie tej ustawy także konsekwencji przewidzianych art. 103 ust. 2 ustawy emerytalnej. Gdyby ustawodawca chciał, aby art. 103 ust. 2 ustawy emerytalnej nie miał zastosowania do osób podlegających regulacji z art. 41 ustawy zaopatrzeniowej, wyartykułowałby to wprost, a tego rodzaju wyłączenia w tej ustawie nie ma. Brak zastosowania w niniejszej sprawie art. 103 ust. 2 ustawy emerytalnej, prowadzi do nierównego stosowania prawa wobec ubezpieczonych z ustawy zaopatrzeniowej w stosunku do ubezpieczonych z ustawy emerytalnej. Apelująca jeszcze wskazała, że wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt III AUa 394/23, zmieniony został wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 15 listopada 2022 r., sygn. akt XIII 1U 14794/18, oraz poprzedzającą go decyzja Dyrektora Zakładu Emerytalno- Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. z dnia 10 czerwca 2017 r. nr (...) , poprzez ustalenie dla B. S. (1) prawa do emerytury policyjnej w wysokości obowiązującej przed 1 października 2017 r., co zostało uzasadnione w szczególności tym, że organ rentowy nie wskazał żadnych okoliczności świadczących o pełnieniu przez odwołującą się służby na rzecz totalitarnego państwa, które mogłyby skutkować obniżeniem wysokości świadczenia. W odpowiedzi na apelację organ emerytalny wniósł o jej oddalenie i zasądzenia na jego rzecz od skarżącej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Apelacja odwołującej się podlega oddaleniu. Zgodnie z generalną regułą wyrażoną w art. 103 ust. 1 ustawy emerytalnej prawo do emerytur z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu na zasadach określonych w art. 103a-106 ustawy. Przepisy te odnoszą się, między innymi, do zasad zawieszenia lub zmniejszania świadczeń (art. 104). Miarodajne dla zawieszenia lub zmniejszenia emerytury jest osiąganie przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego oraz z tytułu służby wymienionej w art. 6 ust. 1 pkt 4 i 6 ustawy emerytalnej. I tak osiąganie przychodu: - w kwocie niższej niż 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, uprawnia do zarobkowania bez ograniczenia, - powyżej 70% przeciętnego wynagrodzenia powoduje zmniejszenie świadczenia emerytalnego, - powyżej 130% przeciętnego wynagrodzenia skutkuje zawieszeniem prawa do świadczenia. W art. 103 ust. 2 ustawy emerytalnej przyjęto, że zawieszeniu i zmniejszeniu nie podlegają emerytury osób, które osiągnęły wiek emerytalny 60 lat (kobiety) lub 65 lat (mężczyźni), z zastrzeżeniem kontynuowania zatrudnienia bez rozwiązania stosunku pracy (art. 103a). Inaczej - a przy tym radykalnie odmiennie niż w powszechnym systemie emerytalnym - unormowano sytuację prawną emerytów policyjnych, którzy osiągają dodatkowe przychody z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego w kwocie przekraczającej 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. W przypadku świadczeń pieniężnych wypłacanych w ramach systemu zaopatrzeniowego służb mundurowych nie następuje wówczas - zgodnie z zasadą ogólną, statuowaną przez art. 104 ust. 7 ustawy emerytalnej - zawieszenie prawa do świadczeń, ale - zgodnie z art. 41 ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej - zmniejszenie kwoty emerytury o 25% jej wysokości. W przypadku osiągania przychodów w przedziale pomiędzy 70% a 130% przeciętnego wynagrodzenia emerytura ulega zmniejszeniu o kwotę przekroczenia (nie większą jednak niż kwota maksymalnego zmniejszenia) nie więcej jednak niż o 25% jej wysokości, jako maksymalnej granicy zmniejszenia (art. 41 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej). Przepisów ograniczających wysokość emerytury w związku z dodatkowym zarobkowaniem z mocy art. 41 ust. 4 ustawy zaopatrzeniowej nie stosuje się wobec osób, których emerytura stanowi 75% podstawy jej wymiaru bez uwzględnienia podwyższenia z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą. Odwołującej się organ emerytalny, zgodnie z ustaleniami Sądu pierwszej instancji, od 1 stycznia 2010 r. ustalił wysokość emerytury policyjnej z racji posiadanej wysługi emerytalnej na 46,93% podstawy jej wymiaru (decyzją z 3 kwietnia 2017 r. ustalono wysokość emerytury na 65,45%podstawy wymiaru, a wraz z podwyższeniem o 15% z tytułu inwalidztwa w związku ze służbą - na 80%). Z powyższego wynika więc, że odwołująca się w 2019 r. nie posiadała prawa do pobierania emerytury policyjnej bez ograniczenia w związku z osiąganiem dodatkowych przychodów z racji tego, że wysokość jej emerytury kształtowała się na poziomie niższym niż 75% podstawy jej wymiaru i pozostaje na poziomie niższym od tego progu, wynikającego z art. 41 ust. 4 ustawy zaopatrzeniowej, którego osiągnięcie skutkuje brakiem zmniejszenia świadczenia. W takim stanie rzeczy odwołująca się domaga się, aby na zasadzie odesłania z art. 11 ustawy zaopatrzeniowej zastosowano do jej sytuacji prawnej art. 103 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej, czyli domaga się zastosowania wybranego przez siebie rozwiązania, przyjętego dla świadczeń emerytalnych z powszechnego ubezpieczenia emerytalnego, tego rozwiązania, które jest dla niej korzystne. W związku z powyższym przede wszystkim rozważenia wymagała kwestia, czy szczególne unormowanie z art. 103 ust. 2 ustawy emerytalnej odnoszące się do niestosowania do emerytów, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny przepisów normujących zawieszenie i zmniejszenie świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego w przypadku dodatkowego zarobkowania, poprzez odesłanie przewidziane w art. 11 policyjnej ustawy zaopatrzeniowej, może być zastosowane do emerytury z zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy. Art. 11 ustawy zaopatrzeniowej stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tak więc warunkiem stosowania wprost przepisów ustawy emerytalnej jest to, aby w ustawie zaopatrzeniowej brak było uregulowania danej sprawy. Problematyka zbiegu prawa do świadczeń emerytalnych oraz dodatkowych przychodów uzyskiwanych z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego w przypadku funkcjonariuszy Policji oraz innych służb mundurowych jest uregulowana w ustawie zaopatrzeniowej. Przepis art. 41, zamieszczony w Dziale V ustawy zatytułowanym: „Ustalanie i zawieszanie prawa do świadczeń oraz zmniejszanie ich wysokości”, składający się z czterech ustępów (przed nowelizacją dokonaną z dniem 1 stycznia 2025 r.)` , jest tak skonstruowany, że jego ust. 1 statuujący zasadę zmniejszania świadczeń (nie więcej jednak niż o 25% ich wysokości) nakazuje stosowanie zasad ustanowionych w tym przedmiocie w ściśle określonym przepisie ustawy emerytalnej, tj. w art. 104 w ustępach: 1a-6, 8 pkt 1 i 2, 9 i 10. Ust. 2 art. 41 odnosi się do policyjnych rent inwalidzkich trzeciej grupy i stanowi o stosowaniu do nich art. 104 ust. 8 pkt 2 ustawy emerytalnej. Ust. 3 art. 41 ustawy zaopatrzeniowej normuje odrębnie od rozwiązania przyjętego w ustawie emerytalnej konsekwencje osiągania przychodu z tytułu dodatkowego zarobkowania w kwocie przekraczającej 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Natomiast ust. 4 art. 41 ustawy zaopatrzeniowej ustala warunek, którego spełnienie pozwala na dodatkowe zarobkowanie bez ograniczenia świadczenia. Warunek ten, jeśli chodzi o świadczenie w postaci emerytury, polega na jej niezmniejszaniu wtedy, gdy stanowi ona 75% podstawy jej wymiaru bez uwzględnienia podwyższenia z tytułu inwalidztwa. Tak więc ustawa zaopatrzeniowa zawiera właściwe dla niej rozwiązanie normatywne dla sytuacji uzyskiwania przychodów, które pozostają bez wpływu na wysokość podlegającej wypłacaniu emerytury. Rozwiązanie to pozostaje w ścisłym związku z regułami nabywania prawa do policyjnych emerytur. System emerytalny funkcjonariuszy służb mundurowych, mający charakter zaopatrzeniowy, w którym świadczenia są finansowane ze środków budżetowych, w przeciwieństwie do mającego charakter ubezpieczeniowy systemu powszechnego, oparty jest na szczególnym tytule - służby. Regułą jest w nim - pomijając dodane od 1 stycznia 2013 r. przepisy dotyczące emerytury funkcjonariusza przyjętego do służby po raz pierwszy po dniu 31 grudnia 2012 r. - nabycie uprawnień emerytalnych nie w wyniku osiągnięcia określonego wieku, ale w związku z tzw. wysługą lat. I tak emerytura policyjna w myśl art. 12 in principio ustawy zaopatrzeniowej przysługuje funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby, który w dniu zwolnienia posiada 15 lat służby w określonych formacjach. Emerytura po 15 latach służby, jak wynika z art. 15, wynosi 40% podstawy jej wymiaru za 15 lat służby i wzrasta, między innymi, o 2,6% podstawy wymiaru za każdy dalszy rok tej służby. Zgodnie z art. 18 ust. 1 kwota emerytury bez uwzględnienia dodatków nie może przekroczyć 75% podstawy wymiaru emerytury. Jest to więc maksymalny pułap, jaki można osiągnąć z tytułu wysługi emerytalnej, do osiągnięcia którego, przy uwzględnieniu tylko okresów służby, potrzeba niespełna 28,5 roku. Przedstawione powyżej rozwiązanie przewidziane w art. 41 ust. 4 ustawy zaopatrzeniowej wywodzi się zatem z odmiennych rozwiązań systemowych, konstruowanych dla zabezpieczenia ryzyka emerytalnego funkcjonariuszy służb mundurowych i osób objętych powszechnym systemem emerytalnym. W związku z tym osiągnięcie przez emeryta policyjnego powszechnego wieku emerytalnego jest prawnie obojętne dla określenia, czy uzyskiwane przez niego obok emerytury przychody mają wpływ na wysokość pobieranego świadczenia. Taka też intencja ustawodawcy wynika z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 8 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin oraz ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 122, poz. 1313), którą co do zasady ukształtowano brzmienie art. 41 ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu projektu podniesiono, że nieobjęcie zasadami zmniejszania świadczeń osób, których emerytura stanowi 75% podstawy jej wymiaru, oraz osób pobierających rentę inwalidzką z tytułu inwalidztwa powstałego wskutek wypadku pozostającego w związku ze służbą lub wskutek choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami bądź warunkami tej służby, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze, jest rozwiązaniem podobnym do przyjętego w systemie powszechnym, w którym zasad zmniejszania i zawieszania świadczeń nie stosuje się do emerytów, którzy osiągnęli ustawowy wiek emerytalny. W ust. 4 art. 41 ustawy zaopatrzeniowej w związku z innymi zasadami nabywania prawa do emerytury w systemie zaopatrzeniowym, kryterium wieku zostało zastąpione kryterium maksymalnego wymiaru emerytury. W związku z powyższym w żadnym razie nie można przyjąć, że ponieważ w ustawie zaopatrzeniowej brak jest unormowania odnoszącego się do emerytów, który osiągnęli wiek emerytalny, kobiety 60 lat, to z mocy ogólnego odesłania z art. 11 tej ustawy znajduje zastosowanie art. 103 ust. 2 ustawy emerytalnej. Odmienne stanowisko oznaczałoby naruszenie zasady równości podmiotów wobec prawa, ponieważ prowadziłoby do nieuzasadnionego uprzywilejowania emerytów - byłych funkcjonariuszy służb mundurowych. Mogliby oni bowiem pobierać emerytury bez ograniczenia ich wysokości w związku z zarobkowaniem w sytuacji spełnienia jednej z dwóch przesłanek: uzyskania maksymalnego wymiaru emerytury bądź ukończenia ustawowego wieku emerytalnego, gdy w stosunku do emerytów z powszechnego systemu, których świadczenia są nie tylko zmniejszane, ale podlegają też zawieszeniu, prawnie możliwe jest zrealizowanie tylko drugiej z wymienionych przesłanek. W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy najzupełniej prawidłowo przyjął, że art. 41 ustawy zaopatrzeniowej wraz z konkretnymi jednostkami redakcyjnymi art. 104 ustawy emerytalnej kompleksowo reguluje zasady zbiegu prawa do świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy z dodatkowymi przychodami uzyskiwanymi z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Wbrew twierdzeniom apelacji nie doszło więc do naruszenia art. 103 ust. 2 ustawy emerytalnej w zw. z art. 11 ustawy zaopatrzeniowej przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W sprawie art. 103 ust. 2 ustawy emerytalnej nie znajdował zastosowania i taka konkluzja jest wynikiem prawidłowej wykładni art. 41 i art. 11 ustawy zaopatrzeniowej (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2015 r., III AUa 680/14). Pogląd, że emerytura policjanta, który ukończył 65 lat, ulega zmniejszeniu na zasadach wynikających z art. 41 ustawy zaopatrzeniowej z wyłączeniem zastosowania art. 103 ust. 2 ustawy emerytalnej wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 czerwca 2015 r., II UK 275/14 (OSNP 2017/4/46). Reasumując, zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy prawidłowo oddalił odwołanie od decyzji organu emerytalnego, która została wydana zgodnie z obowiązującym przepisami, przy wykładni i zastosowaniu których nie doszło do naruszenia zasady równości, jak i zarzucanych naruszeń prawa materialnego. Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny z mocy art. 385 k.p.c. orzekł, jak w pkt. I sentencji. O kosztach procesu w instancji odwoławczej Sąd Apelacyjny, mając na względzie wynik procesu, orzekł w pkt. II sentencji, na podstawie art. 98 § 1, 1 1 , 3 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. spawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. z 2023r. poz. 1935). Postanowieniem z 29 grudnia 2025 r. Sąd Apelacyjny sprostował oczywistą omyłkę pisarską w komparycji wyroku z dnia 19 grudnia 2025 r. w ten sposób, że po słowach „Sądu Okręgowego w Warszawie” wpisał „XXI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych”. Magdalena Kostro-Wesołowska