III AUa 1598/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS, potwierdzając, że osoba pracująca na umowie o pracę z wynagrodzeniem poniżej minimalnego oraz na umowie zlecenia podlega ubezpieczeniom społecznym z obu tytułów.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych zakwestionował podleganie D. G. ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy zlecenia, twierdząc, że jej wynagrodzenie z umowy o pracę było równe lub wyższe od minimalnego. Sąd Okręgowy zmienił decyzję ZUS, stwierdzając podleganie ubezpieczeniom. Sąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS, uznając, że skoro wynagrodzenie z umowy o pracę było niższe od minimalnego, a ZUS nie przeprowadził prawidłowo procedury kwestionowania podstawy wymiaru składek, D. G. podlegała ubezpieczeniom również z tytułu umowy zlecenia.
Sprawa dotyczyła podlegania D. G. obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy zlecenia, zawartej w okresie, gdy była zatrudniona na umowie o pracę z wynagrodzeniem niższym od minimalnego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję, w której stwierdził, że D. G. nie podlega ubezpieczeniom z tytułu umowy zlecenia, ponieważ jej wynagrodzenie z umowy o pracę było równe lub wyższe od minimalnego. Sąd Okręgowy zmienił tę decyzję, uznając, że D. G. podlega ubezpieczeniom z obu tytułów. Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniu, że wynagrodzenie D. G. z umowy o pracę wynosiło 800 zł brutto, czyli poniżej minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w 2012 roku. Ponadto, Sąd Okręgowy wskazał na uchybienia proceduralne ZUS, który nie przeprowadził wymaganego postępowania wyjaśniającego przed wydaniem decyzji. Sąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS, podzielając ustalenia i argumentację Sądu Okręgowego. Sąd Apelacyjny podkreślił, że zgodnie z art. 9 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, osoba zatrudniona na umowie o pracę z wynagrodzeniem niższym od minimalnego podlega obowiązkowo ubezpieczeniom również z innych tytułów. ZUS nie wykazał, że D. G. faktycznie pracowała w pełnym wymiarze czasu pracy na umowie o pracę lub że jej wynagrodzenie było wyższe od minimalnego. Dodatkowo, ZUS nie przeprowadził procedury określonej w art. 41 ust. 13 ustawy, co czyniło jego decyzję wadliwą. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego, oddalając apelację ZUS.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem niższym od minimalnego oraz na podstawie umowy zlecenia podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z obu tytułów, pod warunkiem że organ rentowy nie przeprowadził prawidłowo procedury kwestionowania podstawy wymiaru składek z tytułu umowy o pracę.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że zgodnie z art. 9 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wynagrodzenie z umowy o pracę poniżej minimalnego uzasadnia podleganie ubezpieczeniom również z innych tytułów. Dodatkowo, ZUS nie przeprowadził wymaganej procedury wyjaśniającej przed wydaniem decyzji, co czyniło ją wadliwą.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
D. G.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. G. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. | instytucja | pozwany |
| (...) Sp. z o.o. z siedzibą w B. | spółka | zainteresowany |
Przepisy (15)
Główne
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt. 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 13 § ust. 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 9 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 9 § ust. 1a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Osoby, których podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu stosunku pracy jest niższa od określonej w art. 18 ust. 4 pkt. 5a, podlegają również obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów.
u.s.u.s. art. 41 § ust. 13
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Organ rentowy przed wydaniem decyzji kwestionującej podstawę wymiaru składek musi przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i zawiadomić płatnika oraz ubezpieczonego.
Pomocnicze
k.c. art. 734 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
u.s.u.s. art. 41 § ust. 14
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 477 § 14 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wynagrodzenie z umowy o pracę było niższe od minimalnego. Organ rentowy nie przeprowadził prawidłowo procedury wyjaśniającej z art. 41 ust. 13 ustawy. Decyzja ZUS była przedwczesna i oparta na błędnych ustaleniach.
Odrzucone argumenty
Błąd biura rachunkowego w naliczeniu składek nie ma znaczenia dla podlegania ubezpieczeniom. Sąd Okręgowy powinien był zbadać przyczyny zawarcia umowy zlecenia i faktyczne jej wykonywanie.
Godne uwagi sformułowania
organ rentowy nie może wydawać decyzji dotyczącej tej kwestii z pominięciem stosownej procedury obowiązującym i prawdziwym stanem faktycznym jest zatrudnienie odwołującej D. G. na podstawie umowy o pracę w połowie wymiaru czasu pracy z podstawą wymiaru składek w wysokości 800,00 zł, a więc poniżej minimalnego wynagrodzenia podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez odwołującą D. G. obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu wynika z obligatoryjnych przepisów ustawy, w szczególności mając na uwadze fakt niewdrożenia przez pozwany organ rentowy postępowania w trybie art. 41 ust. 13 ustawy.
Skład orzekający
Ewa Cyran
przewodniczący
Iwona Niewiadowska-Patzer
sędzia
Katarzyna Wołoszczak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, że wynagrodzenie z umowy o pracę poniżej minimalnego uzasadnia podleganie ubezpieczeniom z innych tytułów, oraz znaczenie procedury administracyjnej przy kwestionowaniu podstawy wymiaru składek przez ZUS."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wynagrodzenie z umowy o pracę jest niższe od minimalnego, a ZUS nie dochował procedury administracyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne konsekwencje niskiego wynagrodzenia z umowy o pracę w kontekście ubezpieczeń społecznych oraz znaczenie prawidłowego postępowania administracyjnego ZUS.
“Niskie wynagrodzenie w pracy? ZUS może Cię zaskoczyć – kluczowa jest procedura!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III AUa 1598/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 kwietnia 2016 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Ewa Cyran Sędziowie: SSA Iwona Niewiadowska-Patzer SSA Katarzyna Wołoszczak Protokolant: insp.ds.biurowości Beata Tonak po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2016 r. w Poznaniu sprawy D. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. przy udziale zainteresowanego (...) Sp. z o.o. z siedzibą w B. o podleganie ubezpieczeniom społecznym na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 4 marca 2015 r. sygn. akt VIII U 5251/13 1. oddala apelację; 2. zasądza od pozwanego na rzecz odwołującej kwotę 120 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej. SSA Katarzyna Wołoszczak SSA Ewa Cyran SSA Iwona Niewiadowska-Patzer UZASADNIENIE Decyzją z dnia 14 października 2013 roku., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. stwierdził, iż D. G. nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu oraz dobrowolnemu chorobowemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia w (...) sp. z o.o. z siedzibą w B. w okresie od dnia 1 października 2012 roku. W ocenie organu rentowego zgłoszenie D. G. do ubezpieczeń społecznych, w tym dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, z tytułu umowy zlecenia w (...) sp. z o.o. i równoczesne zmniejszenie etatu zatrudnienia na ½ etatu i kwoty wynagrodzenia w firmie (...) miało na celu otrzymanie zasiłku macierzyńskiego od wysokiej podstawy. Od powyższej decyzji odwołała się D. G. , wnosząc o jej zmianę w całości poprzez stwierdzenie, że podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia w (...) sp. z o.o. od dnia 1 października 2012 roku. Wyrokiem z dnia 4 marca 2015r., wydanym w sprawie VIII U 5251/13 Sąd Okręgowy w Poznaniu zmienił zaskarżoną decyzję i stwierdził, iż odwołująca D. G. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu oraz dobrowolnemu chorobowemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia w (...) sp. z o.o. z siedzibą w B. od dnia 1 października 2012 roku (pkt 1), zasądził od pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w P. na rzecz odwołującej D. G. kwotę 60 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt 2). Podstawę rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego stanowiły następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne: Odwołująca D. G. w okresie od dnia 1 kwietnia 2008 roku do dnia 31 stycznia 2011 roku była zatrudniona w firmie (...) sp. z o.o. z siedzibą w B. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku specjalisty ds. kontaktu z kontrahentami zagranicznymi. Aktem notarialnym z dnia 22 marca 2011 roku utworzono spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością pod firmą (...) spółka z o.o. z siedzibą w B. prowadzącą działalność w zakresie działalności agentów zajmujących się sprzedażą drewna i materiałów budowlanych. Jedynym wspólnikiem spółki został ustanowiony C. V. , a odwołująca D. G. została powołana do pełnieni funkcji Prezesa Zarządu Spółki. W dniu 12 maja 2011 roku pomiędzy odwołującą D. G. a firmą (...) spółka z o.o. z siedzibą w B. został zawarty kontrakt menedżerski nr (...) na czas nieokreślony, na podstawie którego odwołująca jako menadżer została powołana do świadczenia na rzecz (...) sp. z o.o. usług w charakterze Prezesa Zarządu (...) sp. z o.o. Z tytułu pełnienia funkcji Prezesa Zarządu (...) sp. z o.o. i wykonywania z tego tytułu usług odwołującej zostało przyznane wynagrodzenie miesięczne w kwocie 6.100,00 zł brutto. Aneksem nr (...) do w/w kontraktu menadżerskiego została D. G. przyznana dodatkowa jednorazowa premia za postęp w kwocie 1.530,00 zł euro netto. Aneksem nr (...) do w/w kontraktu menadżerskiego strony ustaliły, że menadżer – D. G. będzie otrzymywała z tytułu pełnienia funkcji Prezesa Zarządu Spółki wynagrodzenie miesięczne w kwocie 1.208,00 euro. Aneksem nr (...) strony postanowiły przyznać odwołującej ryczałtowe wynagrodzenie za miesiąc wrzesień 2012 roku w kwocie 1.208,00 euro netto. Aneksem nr (...) do w/w kontraktu menedżerskiego strony postanowiły, że D. G. jako menadżer z tytuł pełnienia funkcji Prezesa Zarządu Spółki będzie otrzymywała ryczałtowe wynagrodzenie miesięczne w kwocie 7.069,19 zł brutto. Do obowiązków odwołującej jako Prezesa Zarządu Spółki należało kierowanie działalnością spółki, reprezentowanie jej na zewnątrz, poszukiwanie klientów, kontakt z dostawcami towaru w Polsce i zagranicą, kierowanie logistyką, wysyłki towarów do klientów do Francji, dopilnowanie załadunku towaru u dostawcy, sporządzanie dokumentacji finansowo – administracyjnej, prowadzenie rozliczeń do ZUS i Urzędu Skarbowego. W dniu 1 lutego 2011 roku odwołująca zawarła z firmą (...) z siedzibą w B. umowę o pracę na czas nieokreślony w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku pracownika administracyjnego za wynagrodzeniem miesięcznym w kwocie 1.386,00 zł brutto plus premia uznaniowa. Miejsce wykonywania pracy zostało w w/w umowie o pracę określone jako teren Polski i Francji. Odwołująca przedłożyła pracodawcy zaświadczenie lekarskie o zdolności do wykonywania pracy na stanowisku pracownika administracyjnego. Aneksem z dnia 31 grudnia 2011 roku do umowy o pracę z dnia 1 lutego 2011 roku pracodawca (...) przyznał/zmienił odwołującej wynagrodzenie zasadnicze w kwocie 1.500 zł brutto miesięcznie, a pozostało warunki pracy pozostały bez zmian. Kolejnym aneksem z dnia 1 października 2012 roku pracodawca zmniejszył odwołującej obowiązki i przyznał w miejsce dotychczasowego wynagrodzenia w wysokości 1.500 zł brutto, wynagrodzenie miesięczne brutto w kwocie 750,00 zł, w związku z powyższym nastąpiła również zmiana etatu zatrudnienia z pełnego na połowę wymiaru czasu pracy. W okresie od dnia 1 lutego 2011 roku do dnia 30 września 2012 roku odwołująca D. G. była zatrudniona w firmie (...) na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, a w okresie od dnia 1 października 2012 roku do dnia 31 stycznia 2014 roku w połowie wymiarze czasu pracy. Rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło za porozumieniem stron. W dniu 1 października 2012 roku odwołująca złożyła jako zleceniobiorca oświadczenie, z którego wynikało, że posiada równocześnie zatrudnienie z tytułu umowy o pracę w firmie (...) za wynagrodzeniem ze stosunku pracy w kwocie brutto mniejszej niż minimalne wynagrodzenie. W dniu 21 kwietnia 2013 roku odwołująca urodziła dziecko – córkę C. V. , której ojcem jest C. V. . W tym samym dniu wystąpiła do pracodawcy o udzielenie urlopu macierzyńskiego do dnia 5 października 2013 roku, a następnie do dnia 19 kwietnia 2014 roku. Odwołująca w dniu 16 grudnia 2013 roku oświadczyła pracodawcy, że rezygnuje z kontynuacji dalszej części urlopu macierzyńskiego i wniosła o wyrażenie zgody na wznowienie pracy w firmie (...) z dniem 2 kwietnia 2014 roku, a pracodawca taką zgodę wyraził. W dniu 3 lutego 2014 roku odwołująca zawarła z firmą (...) umowę zlecenia na okres od dnia 3 lutego 2014 roku do dnia 31 grudnia 2020 roku, na podstawie której zleceniobiorca – odwołująca zobowiązała się do przeprowadzania transakcji zakupu i sprzedaży towarów, prowadzenia czynności administracyjnych i finansowych związanych z transakcją kupna – sprzedaży towarów, sporządzanie faktur, zestawień sprzedaży i zakupów, przygotowywanie dokumentacji księgowej do biura rachunkowego oraz obsługa kont bankowych i dokonywanie płatności. Od dnia 12 maja 2011 roku odwołująca została również zgłoszona do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy zlecenia zawartej z firmą (...) sp. z o.o. z siedzibą w B. z podstawą wymiaru składek w wysokości 6.100,00 zł, a następnie od dnia 1 października 2012 roku została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych: emerytalnego, rentowego i wypadkowego oraz dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z podstawą wymiaru składek w kwocie 7.069,19 zł zadeklarowaną w raporcie za październik 2012 roku. Za okres od stycznia do kwietnia 2013 roku płatnik składek złożył za odwołującą D. G. raporty rozliczeniowe, wykazując pełen etat zatrudnienia i podstawę wymiaru składki w kwocie 1.600,00 zł. Odwołująca D. G. w dniu 8 maja 2013 roku wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o wypłatę zasiłku macierzyńskiego z obydwu tytułów ubezpieczenia tj. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w firmie (...) oraz z tytułu umowy zlecenia w firmie (...) sp. z o.o. Na podstawie decyzji z dnia 24 czerwca 2013 roku organ rentowy odmówił odwołującej prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres od dnia 21 kwietnia 2013 roku do dnia 5 października 2013 roku z tytułu umowy zlecenia w (...) sp. z o.o. ze względu na nie podleganie dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w dniu urodzenia dziecka. W dniu 21 czerwca 2013 roku płatnik składek dokonał korekt dokumentów rozliczeniowych ZUS RCA za okres od stycznia do kwietnia 2013 roku wskazując połowę wymiaru czasu pracy w ramach umowy o pracę i zmniejszenie proporcjonalnie wynagrodzenia do kwoty 800,00 zł brutto. W okresie od dnia 1 października 2012 roku odwołująca D. G. nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu za granicą. W okresie od dnia 1 stycznia 2012 roku do dnia 30 kwietnia 2013 roku pracodawca wypłacał na rzecz odwołującej wynagrodzenie za pracę w (...) w kwotach poniżej minimalnego wynagrodzenia za pracę. W okresie od dnia 1 października 2012 roku odwołująca D. G. nie posiadała innych tytułów rodzących obowiązek ubezpieczeń społecznych. W oparciu o wyżej ustalony stan faktyczny Sąd Okręgowy wskazał, że odwołanie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd Okręgowy powoływał następnie przepisy art. 734 § 1 k.c. i art. 750 k.c. , oraz art. 6 ust. 1 pkt. 4, art. 13 ust. 2, art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych W myśl art. 9 ust. 1 a cyt. ustawy ubezpieczeni, o których mowa w ust. 1 (m.in. pracownicy), których podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu stosunku pracy, w przeliczeniu na okres miesiąca jest niższa od określonej w art. 18 ust. 4 pkt. 5a, podlegają również obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów, z zastrzeżeniem ust. 1b i art. 16 ust. 10a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . W Dzienniku Ustaw z dnia 14 września 2011 roku Nr 192 poz. 1141 opublikowane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 września 2011 roku w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2012 roku. Wynika z niego, że w 2012 roku minimalne wynagrodzenie za pracę wynosiło 1 500 zł. Sąd Okręgowy przywołał także treść art. 41 ust. 13 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych a także uchwałę SN z 27.04.2005 r., sygn. akt II UZP 2/05 – publ. OSNP 2005/21/338. W oparciu o powyższe Sąd Okręgowy wskazał, że z przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego, wynika, że wydanie przez organ rentowy zaskarżonej decyzji nie zostało poprzedzone postępowaniem, o którym mówi art. 41 ust. 13 ustawy. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ rentowy nie zawiadomił płatnika składek ani ubezpieczonej D. G. o zakwestionowaniu zadeklarowanej postawy wymiaru składek w wysokości 800,00 zł. Skutkowało to utratą przez płatnika i ubezpieczoną uprawnienia do złożenia wniosku o zmianę stanowiska przez organ rentowy. Jedyną okolicznością, na którą powoływał się organ rentowy, a która, jego zdaniem, wykluczała możliwość podlegania przez odwołującą ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy zlecenie był fakt osiągania przez odwołującą wynagrodzenia za pracę w wysokości odpowiadającej co najmniej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę. Osiąganie przez odwołującą wynagrodzenia za pracę w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia z pracę w istocie stanowiłoby przeszkodę do objęcia D. G. ubezpieczeniami społecznymi z tytułu umowy zlecenie, ale tylko wówczas, gdyby organ rentowy skutecznie zakwestionował wysokość zadeklarowanego wynagrodzenia za pracę odwołującej z tytułu zatrudnienia u V. C. . Tym samym, skoro pozwany nie przeprowadził opisanego w powołanych przepisach postępowania i nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne odwołującej z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, obowiązujące są w tym względzie informacje wynikające z dokumentów rozliczeniowych złożonych przez płatnika, a zatem wskazujące, iż podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne odwołującej w okresie od października 2012 roku do kwietnia 2013 roku wynosiła mniej aniżeli minimalne wynagrodzenie za pracę ( vide imienne raporty miesięczne oraz imienne raporty miesięczne korygujące w aktach pozwanego). Sąd Okręgowy uznał, że wydanie zaskarżonej decyzji z dnia 14 października 2013 roku o niepodleganiu ubezpieczeniom społecznym było przedwczesne. Skoro ustawodawca przewidział szczególną procedurę dotyczącą kwestionowania wysokości podstawy wymiaru składki zadeklarowanej przez płatnika w imiennym raporcie miesięcznym, to organ rentowy nie może wydawać decyzji dotyczącej tej kwestii z pominięciem stosownej procedury. Zdaniem Sądu Okręgowego to uchybienie organu rentowego powoduje, że obowiązującym i prawdziwym stanem faktycznym jest zatrudnienie odwołującej D. G. na podstawie umowy o pracę w połowie wymiaru czasu pracy z podstawą wymiaru składek w wysokości 800,00 zł, a więc poniżej minimalnego wynagrodzenia wówczas obowiązującego, zgodnie z deklaracjami korygującymi ZUS RCA złożonymi przez płatnika składek w dniu 21 czerwca 2013 roku i niezakwestionowanymi przez pozwanego, a wydanie zaskarżonej decyzji o niepodleganiu obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy zlecenia nastąpiło ponad wszelką wątpliwość z pominięciem dokonania w drodze decyzji administracyjnej ustaleń odnoszących się do wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne odwołującej z tytułu umowy o pracę, o której mowa w art. 41 ust. 13 ustawy. Organ rentowy oparł bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie na ustaleniu, iż odwołująca osiągała w spornym okresie wynagrodzenie w kwocie odpowiadającej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę, co nie jest zgodne z rzeczywistością, bowiem z niezakwestionowanych imiennych raportów miesięcznych i deklaracji rozliczeniowych wynika, iż odwołująca nie osiągała takiego wynagrodzenia. Organ rentowy nie wszczął natomiast i nie przeprowadził, o czym już była mowa, postępowania określonego w art. 41 ust. 13 i 14 ustawy. Kwestionowanie wysokości wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostało wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa powinno się odbywać w ramach art. 41 ust. 12 i 13 ustawy (uchwała SN z 27.04.2005 r., sygn. akt II UZP 2/05 2005/21/338) . Sąd Okręgowy uznał, że odwołująca winna podlegać u płatnika składek (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu) oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia w okresie od dnia 1 października 2012 roku. Podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu i rentowym w okresie od dnia 1 października 2012 roku uzasadnia fakt, że w tych okresach mimo równoczesnego zatrudnienia na podstawie umowy o pracę wynagrodzenie ze stosunku pracy D. G. nie przekroczyło progu minimalnego wynagrodzenia za pracę. Oznacza to, że na mocy przepisu art. 9 ust.1 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych odwołująca winna podlegać wskazanym powyżej ubezpieczeniom również z tytułu wykonywania umowy zlecenia. Pozwany podnosił, że błąd biura rachunkowego w zakresie naliczenia składki od postawy wynoszącej 1.600,00 zł, a nie od podstawy 800,00 zł nie ma znaczenia w sprawie, bowiem to płatnik składek ponosi za to odpowiedzialność i winien na bieżąco, a nie dopiero w czerwcu 2013 roku skorygować błędne deklaracje rozliczeniowe złożone za pracownika. Zdaniem Sądu Okręgowego powyższe argumenty pozwanego nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ nie miały znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Podleganie przez odwołującą D. G. obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu wynika z obligatoryjnych przepisów ustawy, w szczególności mając na uwadze fakt niewdrożenia przez pozwany organ rentowy postępowania w trybie art. 41 ust. 13 ustawy. Reasumując, Sąd Okręgowy stwierdził, że zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należało uznać za błędną. Tym samym, Sąd Okręgowy na podstawie cytowanych przepisów i art. 47714 § 2 kpc zmienił zaskarżoną decyzję, o czym orzekł w pkt. 1 sentencji wyroku. Apelację od powyższego wyroku złożył organ rentowy, zarzucając: - naruszenie art. 41 pkt 13 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez błędne zastosowanie, - niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, - sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału. Wskazując na powyższe apelujący wniósł o zmianę wyroku i oddalenie odwołania, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ rentowy argumentował, że przepisy prawne nie przewidują skutków niezastosowania procedury, o której mowa w art. 41 pkt 13 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Apelujący zarzucał także, że Sąd Okręgowy nie przeprowadził postępowania mającego na celu zbadanie przyczyn zawarcia umowy zlecenia i faktycznego jej wykonywania, wysokości wynagrodzenia z tego tytułu, jak również dokonywania zmian w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia z tytułu umowy o pracę i momentu ich dokonywania oraz ich skutków. Odwołująca wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie od organu rentowego na swoja rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym wg norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest bezzasadna. Wbrew zarzutom apelującego Sąd Okręgowy wydał trafne rozstrzygnięcie, które znajduje uzasadnienie w całokształcie okoliczności faktycznych sprawy oraz w treści obowiązujących przepisów prawnych. W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, zgodnie z art. 233 § 1 k.p.c , w żaden sposób nie uchybiając przepisom prawa procesowego oraz dokonał wszechstronnej oceny materiału dowodowego, w konsekwencji prawidłowo ustalając stan faktyczny sprawy. Sąd Apelacyjny ustalenia Sądu I instancji w całości uznał i przyjął jako własne, rezygnując jednocześnie z ich ponownego szczegółowego przytaczania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1998 r., I PKN 339/98, OSNAP 1999/24/776 oraz z dnia 22 lutego 2010 r., I UK 233/09, LEX nr 585720 i z dnia 24 września 2009 r., II PK 58/09, LEX nr 558303). Również rozważania prawne, które skłoniły Sąd pierwszej instancji do zmiany decyzji są trafne. Zdaniem Sądu II instancji nie zachodzi powołana w apelacji sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału. Sprzeczność taka ma miejsce wówczas, gdy rozstrzygnięcie Sądu I instancji jest sprzeczne z tymi istotnymi dla rozstrzygnięcia okolicznościami, które sąd ustalił w toku postępowania albo, gdy wyprowadził logicznie błędny wniosek z ustalonych przez siebie okoliczności, albo wreszcie, gdy sąd przyjął fakty za ustalone bez dostatecznej podstawy. Przez okoliczności w powyższym rozumieniu należy rozumieć okoliczności faktyczne. Nie zachodzi taka sprzeczność, gdy sąd poczynił ustalenia sprzecznie z materiałem dowodowym, który - oceniając go - odrzucił. Nie można, zatem sądowi czynić zarzutów, gdy sąd dokonał ustaleń faktycznych opierając się na niektórych dowodach, tj. tych, którym dał wiarę, jeżeli należycie umotywował swoje stanowisko, co do tego ( art. 328 § 2 k.p.c. ). Istotą niniejszej sprawy było ustalenie, czy odwołująca podlega obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu oraz dobrowolnemu chorobowemu na podstawie umowy zlecenia w (...) sp. z o.o. z siedzibą w B. , w okresie od dnia 1 października 2012 roku. Przypomnieć należy, że na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 (pracownicy), spełniające jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów, są obejmowane ubezpieczeniami tylko z tytułu stosunku pracy, umowy agencyjnej, umowy zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarły z pracodawcą, z którym pozostają w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonują pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy (..). Ubezpieczeni, o których mowa w ust. 1 , których podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu stosunku pracy, w przeliczeniu na okres miesiąca jest niższa od określonej w art. 18 ust. 4 pkt. 5a , podlegają również obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów, z zastrzeżeniem ust. 1b i art. 16 ust. 10a ( art. 9 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ). Z kolei zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 13 września 2011 roku w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2012 roku. - że w 2012 roku minimalne wynagrodzenie za pracę wynosiło 1.500 zł. Organ rentowy kwestionował wyłącznie to, czy wynagrodzenie odwołującej na podstawie umowy o pracę w PHU (...) w spornym okresie było niższe niż minimalne wynagrodzenie za pracę w 2012r., co uzasadniałoby podleganie ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy zlecenia na podstawie art. 9 ust. 1 i 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Innymi słowy - jedyną okolicznością, na którą powoływał się pozwany, a która w jego ocenie wykluczała możliwość podlegania przez odwołującą ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy zlecenia był fakt osiągania przez odwołującą wynagrodzenia za pracę w wysokości odpowiadającej co najmniej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę. Organ rentowy nie podnosił innych okoliczności wpływających na podlegania przez odwołującą ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy zlecenia. Apelujący nie kwestionował ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Okręgowy, a jedynie zarzucał, że to Sąd I instancji winien ustalić okoliczności dotyczące przyczyn zawarcia umowy zlecenia i faktycznego jej wykonywania przez odwołującą, wysokości wynagrodzenia z tego tytułu, jak również dokonywania zmian w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia z tytułu umowy o pracę i momentu ich dokonywania oraz ich skutków. Zdaniem Sądu Apelacyjnego zarzut organu rentowego jest błędny, bowiem to organ rentowy winien wykazać, że zarówno faktyczny wymiar czasu pracy odwołującej, jak i rzeczywisty zakres jej obowiązków, nie uzasadniały ustalenia jej wynagrodzenia w wysokości niższej niż wynagrodzenie minimalne na podstawie umowy o pracę, co w konsekwencji miałoby wpływ na podleganie przez nią ubezpieczeniom społecznym. Tymczasem organ rentowy ograniczył się wyłącznie odmiennej oceny wysokości wynagrodzenia odwołującej, bez wskazania dowodów z których wywodzi taki wniosek. Zdaniem Sądu Odwoławczego to organ rentowy winien wykazać zasadność podstaw zaskarżonej decyzji na okoliczność tego, że faktyczny wymiar czasu pracy odwołującej po 1.10.2012r. nie zmienił się i odwołująca nadal wykonywała obowiązki na rzecz PHU (...) w pełnym wymiarze czasu pracy, a nie w połowie wymiaru czasu pracy, a tym samym, że zakres obowiązków odwołującej był taki sam. W konsekwencji, wobec nieudowodnienia przez organ rentowy zasadności podstawy zaskarżonej decyzji w opisany wyżej sposób, trafne jest ustalenie Sądu Okręgowego, że odwołująca była zatrudniona na podstawie umowy o pracę w połowie wymiaru czasu pracy z wynagrodzeniem 800 zł, a więc poniżej minimalnego wynagrodzenia w tym okresie, co wynika z korygujących dokumentów rozliczeniowych ZUS RCA złożonych przez płatnika w dniu 21 czerwca 2013r. W konsekwencji również zarzut naruszenia art. 41 ust. 13 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest bezzasadny. Bezspornie organ rentowy nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 41 ust. 13 cyt. ustawy, bowiem przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ rentowy nie zawiadomił płatnika i odwołującej o zakwestionowaniu podstawy wymiaru składek w wysokości 800 zł, co skutkowało utratą przez nich uprawnienia do złożenia wniosku o zmianę stanowiska przez organ rentowy. Ustalenia poczynione w toku postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 41 ust. 13 cyt. ustawy, powinny bowiem stanowić podstawę wydania decyzji w przedmiocie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, a następnie wydania decyzji w przedmiocie podlegania ubezpieczeniom społecznym. Wobec odwołującej nie została jednak wydana decyzja w zakresie kwestionowanej podstawy wymiaru składek i nie wszczęto procedury, o której mowa w art. 41 ust. 13 ww. ustaw. Co prawda w postępowaniu sądowym nie obowiązują ograniczenia dowodowe, tak jak w postępowaniu administracyjnym, a strony postępowania mogą wszelkimi dowodami przewidzianymi w przepisach kodeksu postępowania cywilnego udowadniać korzystne dla siebie fakty, z których wywodzą skutki prawne, to jednak i w toku niniejszego procesu organ rentowy nie wykazał zasadności podstaw zaskarżonej decyzji – na co wskazywano powyżej. W konsekwencji Sąd Apelacyjny uznał za trafne stanowisko Sądu Okręgowego, że podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez odwołującą w okresie od dnia 1 października 2012 roku z tytułu umowy zlecenia uzasadnia fakt, że w tym okresie mimo równoczesnego zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, wynagrodzenie ze stosunku pracy D. G. nie przekroczyło progu minimalnego wynagrodzenia za pracę, co oznacza, że na podstawie art. 9 ust.1a ww. ustawy - odwołująca winna podlegać wskazanym powyżej ubezpieczeniom również z tytułu wykonywania umowy zlecenia. Z tych względów, uznając zarzuty organu rentowego za nieuzasadnione, Sąd Apelacyjny apelację pozwanego oddalił, orzekając o tym zgodnie z art. 385 k.p.c. O kosztach Sąd Apelacyjny orzekł zgodnie z ogólna zasadą odpowiedzialności za wynik procesu na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.k. i art. 108 § 1 k.p.c. , zasądzając od pozwanego na rzecz odwołującej kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej. SSA Katarzyna Wołoszczak SSA Ewa Cyran SSA Iwona Niewiadowska-Patzer
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI