III AUa 1562/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych od Banku. Z. K. pobierała rentę rodzinną, która była wypłacana na jej rachunek bankowy. Po jej śmierci (19 lutego 2011 r.), ZUS, mimo że dowiedział się o zgonie 25 lutego 2011 r., przelał na jej rachunek rentę za marzec 2011 r. Bank, po otrzymaniu zlecenia od zmarłej przed datą jej śmierci, przekazał część tej kwoty (452,48 zł) na rachunek Komunalnego Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w K., a resztę (760,42 zł) zwrócił ZUS. Bank odmówił zwrotu pozostałej kwoty, powołując się na art. 55 ust. 3 Prawa bankowego, który zwalnia bank z odpowiedzialności, jeśli świadczenie zostało wypłacone innym uprawnionym osobom. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie banku, uznając, że po śmierci posiadacza rachunku bank nie może realizować jego poleceń, z wyjątkiem tych wynikających z art. 56 Prawa bankowego. Sąd Apelacyjny, rozpatrując apelację banku opartą na zarzutach naruszenia prawa materialnego, potwierdził stanowisko sądu niższej instancji. Sąd odwoławczy podkreślił, że przepisy prawa cywilnego o umowie rachunku bankowego (art. 725 KC) stanowią, że bank ma przeprowadzać rozliczenia na zlecenie posiadacza rachunku za jego życia. Śmierć posiadacza rachunku nie oznacza, że wola spadkodawcy jest wiążąca dla banku po jego śmierci, z wyjątkiem dyspozycji z art. 56 Prawa bankowego. W związku z tym, pieniądze przekazane na rachunek zakładu gospodarki mieszkaniowej nie mogły być uznane za przekazane "innym uprawnionym osobom" w rozumieniu art. 55 ust. 3 Prawa bankowego, a świadczenie za marzec 2011 r. było świadczeniem nienależnym, podlegającym zwrotowi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów Prawa bankowego dotyczących odpowiedzialności banku po śmierci posiadacza rachunku oraz definicji świadczenia nienależnego.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie zlecenie zostało wydane przed śmiercią, ale realizowane po niej. Uchwały SN cytowane w uzasadnieniu nie dotyczyły wprost tej sytuacji.
Zagadnienia prawne (2)
Czy bank jest zwolniony z obowiązku zwrotu świadczenia przekazanego na rachunek zmarłego posiadacza, jeśli zostało ono przekazane na zlecenie zmarłego przed otrzymaniem informacji o jego śmierci, na podstawie art. 55 ust. 3 Prawa bankowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie jest zwolniony z obowiązku zwrotu świadczenia w takiej sytuacji.
Uzasadnienie
Po śmierci posiadacza rachunku bank nie może realizować jego poleceń dotyczących przelewów, z wyjątkiem dyspozycji wynikających z art. 56 Prawa bankowego. Świadczenie przekazane na rachunek zmarłego po jego śmierci jest świadczeniem nienależnym.
Jaka jest relacja między art. 138 lit. a ustawy o emeryturach i rentach z FUS a art. 55 Prawa bankowego w kontekście wypłat po śmierci świadczeniobiorcy?
Odpowiedź sądu
Art. 138 lit. a ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie wyłącza stosowania art. 55 Prawa bankowego.
Uzasadnienie
Choć uchwały SN dotyczące rachunków wspólnych i kart płatniczych nie dotyczą wprost stanu faktycznego sprawy, wskazują na potrzebę interpretacji pojęcia "innych uprawnionych osób" w art. 55 ust. 3 Prawa bankowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bank (...) S.A. we W. | spółka | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. | instytucja | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
Prawo bankowe art. 55 § ust. 3
Prawo bankowe
Zwolnienie banku z odpowiedzialności za zwrot świadczenia następuje tylko w przypadku wypłaty świadczenia innym uprawnionym osobom, co nie obejmuje sytuacji przekazania środków na zlecenie zmarłego posiadacza rachunku po jego śmierci.
Pomocnicze
Prawo bankowe art. 56
Prawo bankowe
Dotyczy dyspozycji bankowych realizowanych po śmierci posiadacza rachunku, np. zapisu na wypadek śmierci.
k.c. art. 725
Kodeks cywilny
Definicja umowy rachunku bankowego, zgodnie z którą bank przechowuje środki i przeprowadza rozliczenia na zlecenie posiadacza rachunku.
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 138 § lit. a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 17
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepisy dotyczące świadczeń nienależnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Po śmierci posiadacza rachunku bank nie może realizować jego poleceń dotyczących przelewów, z wyjątkiem dyspozycji z art. 56 Prawa bankowego. • Świadczenie przekazane na rachunek zmarłego po jego śmierci jest świadczeniem nienależnym w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. • Pieniądze przekazane przez Bank na rachunek Komunalnego Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w K. nie mogą być uznane za przekazane osobie uprawnionej w rozumieniu art. 55 ust. 3 Prawa bankowego.
Odrzucone argumenty
Bank jest zwolniony z obowiązku zwrotu świadczenia na podstawie art. 55 ust. 3 Prawa bankowego, ponieważ zostało ono przekazane na rachunek innej osoby zgodnie ze zleceniem zmarłej posiadaczki rachunku wydanym przed jej śmiercią.
Godne uwagi sformułowania
w związku ze śmiercią właścicielki rachunku Bank nie mógł realizować jej poleceń dotyczących przelewów określonych kwoty pieniężnych na rzecz innych podmiotów za wyjątkiem rozporządzeń wynikających z art. 56 prawa bankowego • świadczenie za miesiąc marzec przekazane na rachunek bankowy Z. K. było świadczeniem nienależnym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS i jako takie winno być w całości zwrócone organowi rentowemu • nie oznacza to, że wola spadkodawcy jest wiążąca dla banku także po jego śmierci z wyjątkiem dyspozycji zawartych w art. 56 prawa bankowego
Skład orzekający
Kazimierz Josiak
przewodniczący-sprawozdawca
Barbara Ciuraszkiewicz
sędzia
Ireneusz Lejczak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa bankowego dotyczących odpowiedzialności banku po śmierci posiadacza rachunku oraz definicji świadczenia nienależnego."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie zlecenie zostało wydane przed śmiercią, ale realizowane po niej. Uchwały SN cytowane w uzasadnieniu nie dotyczyły wprost tej sytuacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne problemy związane z dziedziczeniem i zarządzaniem rachunkami bankowymi po śmierci właściciela, co jest częstym problemem dla wielu osób.
“Czy bank musi zwrócić pieniądze przelane po śmierci klienta? Kluczowa interpretacja Prawa bankowego.”
Dane finansowe
WPS: 452,48 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.