III AUa 1531/12

Sygn. akt III AUa 1531/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 maja 2013 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Krystian Serzysko Sędziowie: SSA Agata Pyjas - Luty (spr.) SSA Monika Kowalska Protokolant: st.sekr.sądowy Renata Tyrka po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2013 r. w Krakowie sprawy z wniosku L. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w K. o świadczenie przedemerytalne na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w K. od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie Wydziału VII Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 września 2012 r. sygn. akt VII U 51/12 u c h y l a zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Krakowie. Sygn. akt III AUa 1531/12 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt VII U 51/12, zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w K. z dnia 9 grudnia 2011 r., którą organ rentowy odmówił L. P. prawa do świadczenia przedemerytalnego, w ten sposób, że przyznał L. P. świadczenie przedemerytalne począwszy od dnia 6 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy ustalił, że przed Sądem Rejonowym dla Krakowa – Nowej Huty w Krakowie toczyła się pod sygn. akt IV P 1494/10/N sprawa z powództwa L. P. o przywrócenie do pracy, która to sprawa zakończyła się zawarciem ugody, na mocy której Z. S. zobowiązał się do zapłaty na rzecz powódki odszkodowania w kwocie 1 317 złotych oraz do wydania świadectwa pracy z adnotacją, że umowę o pracę wypowiedział pracodawca, ze wskazaniem, iż przyczyna wypowiedzenia nie leży po stronie pracownika, a jest nią redukcja zatrudnienia. Do chwili obecnej Z. S. nie wydał wnioskodawczyni świadectwa pracy, a postępowanie egzekucyjne dotyczące wykonania tej czynności jest nieskuteczne. Ponadto Sąd Okręgowy ustalił, że L. P. , ur. (...) , w okresie od 4 maja 2009 r. do 14 października 2010 r. była zatrudniona w sklepie prowadzonym w K. przez właściciela firmy (...) Z. S. ” i w tym też okresie została zgłoszona do ubezpieczenia społecznego. Od dnia 10 stycznia 2011 r. do chwili obecnej wnioskodawczyni jest zarejestrowana jako bezrobotna. W okresie od 18 stycznia 2011 r. aż do dnia złożenia odwołania w dniu 28 grudnia 2011 r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych (ustawowy okres pobierania zasiłku trwał do 17 stycznia 2012 r.) i w czasie pobierania zasiłku nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego złożyła w dniu 5 grudnia 2011 r. W świetle powyższego Sąd Okręgowy uznał odwołanie L. P. za uzasadnione, wskazując, że w świetle zebranego materiału dowodowego nieuzasadniona była odmowa przyznania świadczenia przedemerytalnego. Błędnie przyjął organ rentowy, że wnioskodawczyni nie spełnia dwóch warunków przyznania spornego świadczenia, tj. że z przedłożonego zaświadczenia z Urzędu Pracy nie wynika, iż w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji zatrudnienia oraz że nie wykazała, iż rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy. W ocenie Sądu Okręgowego wnioskodawczyni spełniła jednak wszystkie warunki, od których zależy przyznanie spornego świadczenia, ponieważ razem z odwołaniem od decyzji organu rentowego przedłożyła prawidłowe zaświadczenie z Urzędu Pracy, natomiast co do przesłanki polegającej na rozwiązaniu stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy Sąd uznał, że zrealizowanie tej przesłanki nie wymaga przedłożenia świadectwa pracy. W ocenie Sądu Okręgowego środkiem dowodowym, który w sposób dostateczny wykazał tę przesłankę, jest podpisana przez strony ugoda zawarta w sprawie IV P 1941/10/N. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. zaskarżył apelacją powyższy wyrok, podnosząc zarzut sprzeczności istotnych ustaleń Sądu I instancji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego i w oparciu o ten zarzut wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie odwołania L. P. . Apelujący wywodził, że L. P. nie spełnia warunków, od których zależy przyznanie świadczenia przedemerytalnego, ponieważ z akt sprawy o sygn. IV P 1494/10/N, pomimo zawarcia ugody, wynika, że rozwiązanie stosunku pracy nie nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy, lecz z uwagi na konflikt z pracodawcą. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zaskarżony wyrok podlega uchyleniu, ponieważ Sąd I instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności, od których zależy rozstrzygnięcie sprawy, w której spór dotyczył przysługiwania wnioskodawczyni uprawnienia do świadczenia przedemerytalnego a rozstrzygniecie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Warunki, od których uzależnione jest przysługiwanie świadczenia przedemerytalnego, określone zostały w ustawie z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. z 2013 r., Nr 170 tekst jedn.). W świetle art. 2 cytowanej ustawy, jedną z przesłanek prawa do świadczenia przedemerytalnego jest zaistnienie rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 tekst jedn.). Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w art. 2 ust. 1 pkt 29 przewiduje, że gdy w ustawie jest mowa o przyczynach dotyczących zakładu pracy - oznacza to: a) rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn niedotyczących pracowników, zgodnie z przepisami o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników lub zgodnie z przepisami ustawy Kodeks pracy , w przypadku rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z tych przyczyn u pracodawcy zatrudniającego mniej niż 20 pracowników; b) rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych; c) wygaśnięcie stosunku pracy lub stosunku służbowego w przypadku śmierci pracodawcy lub gdy odrębne przepisy przewidują wygaśnięcie stosunku pracy lub stosunku służbowego w wyniku przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę i niezaproponowania przez tego pracodawcę nowych warunków pracy i płacy; d) rozwiązanie stosunku pracy przez pracownika na podstawie art. 55 § 1 1 ustawy Kodeks pracy z uwagi na ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków wobec pracownika. Sąd I instancji w rozpoznawanej sprawie bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego przyjął, że spełniona została przesłanka polegająca na „rozwiązaniu stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy”. Lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje, że Sąd oparł się wyłącznie na treści ugody zawartej pomiędzy L. P. i Z. S. w sprawie o sygn. akt IV P 1494/10/N. Ugoda taka została zawarta w dniu 27 września 2011 r. (k. 47 w aktach sprawy IV P 1494/10/N), a zgodnie z jej brzmieniem Z. S. zobowiązał się do „wydania L. P. świadectwa pracy z adnotacją wypowiedział pracodawca ze wskazaniem, iż przyczyna wypowiedzenia nie leży po stronie pracownika – redukcja zatrudnienia”. Oparcie się przez Sąd I instancji wyłącznie na treści przedmiotowej ugody, która zresztą – na co wskazuje sam Sąd – do chwili obecnej nie została wykonana, nie może być uznane za należyte wyjaśnienie sprawy. Już w orzecznictwie sądowym funkcjonującym na tle przepisów ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. z 2003 r., Nr 90, poz. 844) ugruntowane zostało stanowisko, że wskazane w przepisach tej ustawy „przyczyny niedotyczące pracowników” wymagają zbadania pod tym kątem, czy przyczyny te rzeczywiście mają miejsce (patrz np. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2011 r., II PK 4/11, OSNP 2012/15-16/192) – inaczej mówiąc, przyczyny te nie mogą być pozorne. Podobnie należy potraktować pojęcie „rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy”, o jakim jest mowa w ustawie o świadczeniach przedemerytalnych , tym bardziej, że na gruncie tej ostatniej ustawy takie rozwiązanie stosunku pracy staje się jedną z przesłanek prawa do świadczenia z ubezpieczenia społecznego i w związku z tym wymaga ścisłego interpretowania. Dla sądu ubezpieczeń społecznych badającego spełnienie przesłanki w postaci rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy nie jest wiążący ani stosowny zapis w świadectwie pracy co do przyczyn rozwiązania stosunku pracy, na co zresztą słusznie zwracał uwagę Sąd I instancji, ani też fakt niewydania świadectwa pracy. Skoro przyjmuje się, że dla wyjaśnienia i ustalenia rzeczywistej przyczyny rozwiązania stosunku pracy nie jest wiążące przedłożenie świadectwa pracy, to nie będzie wiążąca w tym zakresie także treść ugody sądowej, na jaką powołał się Sąd I instancji w rozpoznawanej sprawie. Zaniechanie przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, które mogłyby zweryfikować, czy wskazana w treści ugody przyczyna rozwiązania stosunku pracy odpowiada rzeczywistemu stanowi rzeczy (tj. czy przyczyna ta jest rzeczywista), skutkowało też tym, że stanowisko Sądu I instancji co do spełnienia przesłanki rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu nie poddawało się kontroli instancyjnej. Należy tutaj zaznaczyć, że skarżący słusznie zwrócił uwagę na to, że pomimo treści ugody sądowej zawartej w dniu 27 września 2011 r., istnieją jednak uzasadnione wątpliwości co do tego, jaka była przyczyna rozwiązania stosunku pracy łączącego L. P. ze Z. S. . Trzeba zwrócić uwagę na to, że już z treści pisma procesowego Z. S. z dnia 13 listopada 2010 r. (k. 11 w aktach sprawy IV P 1494/10/N) wynika, że strony tego stosunku pracy mogły pozostawać w konflikcie, skoro Z. S. wskazał, iż wypowiedział L. P. umowę o pracę z powodu porzucenia przez nią pracy, tj. nie stawienia się do pracy (podtrzymał to twierdzenie na rozprawie w dniu 30 grudnia 2010 r.). Jednocześnie jednak Z. S. w tym samym piśmie powoływał się na to, już od kilku miesięcy nosił się z zamiarem zwolnienia L. P. z uwagi na to, że koszty prowadzenia sklepu przewyższały dochody. Analogiczna dwoistość określenia przyczyny rozwiązania stosunku pracy z L. P. wynika z pisma procesowego Z. S. z dnia 20 stycznia 2011 r. (k. 45 w aktach IV P 1494/10/N). W świetle zawartej przez strony ugody sądowej oraz przebiegu postępowania IV P 1494/10/N nie można oczywiście wykluczyć, że istotnie redukcja zatrudnia przez pracodawcę, czy też likwidacja stanowiska pracy, była przyczyną rozwiązania stosunku pracy, jednak kwestia ta nie została wyjaśniona w postępowaniu przed Sądem I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy rozważając przysługiwanie prawa do świadczenia przedemerytalnego winien szczegółowo wyjaśnić kwestię przyczyn rozwiązania stosunku pracy łączącego L. P. ze Z. S. , po uprzednim zakreśleniu terminu do składania wniosków dowodowych na okoliczność wykazania, czy przyczyny rozwiązania stosunku pracy były przyczynami, o jakich jest mowa w art. 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych . Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 386 § 4 k.p.c.