III AUa 1407/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego, oddalając odwołanie wnioskodawcy i uznając, że emerytura powszechna powinna być pomniejszona o kwotę wcześniej pobranej emerytury, zgodnie z art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.
Wnioskodawca R.S. odwołał się od decyzji ZUS przyznającej emeryturę, kwestionując pomniejszenie jej podstawy o kwotę wcześniej pobranej emerytury. Sąd Okręgowy przychylił się do jego stanowiska, uznając, że przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej nie powinien mieć zastosowania. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, stwierdzając, że skoro wnioskodawca złożył wniosek o emeryturę powszechną po wejściu w życie art. 25 ust. 1b, to pomniejszenie jest uzasadnione, a wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 20/16 nie ma zastosowania w tej konkretnej sprawie.
Sprawa dotyczyła wysokości emerytury wnioskodawcy R.S., który był uprawniony do wcześniejszej emerytury od 2009 roku. Po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego, ZUS przyznał mu prawo do emerytury, ale pomniejszył jej podstawę wymiaru o sumę kwot pobranych wcześniej emerytur, zgodnie z art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który wszedł w życie 1 stycznia 2013 roku. Wnioskodawca odwołał się od tej decyzji, argumentując, że przepis ten nie powinien mieć zastosowania, ponieważ prawo do wcześniejszej emerytury nabył przed jego wejściem w życie. Sąd Okręgowy w Zielonej Górze przychylił się do jego stanowiska, uznając, że pomniejszenie jest niezasadne i zasądził zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Sąd pierwszej instancji powołał się m.in. na wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 20/16, który stwierdził niezgodność art. 25 ust. 1b z Konstytucją w odniesieniu do kobiet urodzonych w określonym roczniku, które nabyły prawo do wcześniejszej emerytury przed 1 stycznia 2013 roku. Sąd Apelacyjny w Poznaniu zmienił jednak wyrok Sądu Okręgowego. Sąd drugiej instancji uznał, że apelacja ZUS była zasadna. Podkreślił, że wnioskodawca złożył wniosek o emeryturę powszechną w 2019 roku, czyli po wejściu w życie art. 25 ust. 1b. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, w takiej sytuacji należy stosować przepisy obowiązujące w dniu złożenia wniosku. Sąd Apelacyjny stwierdził również, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 20/16 nie miał zastosowania w tej sprawie, ponieważ dotyczył specyficznej grupy kobiet i nie obejmował ogólnej zasady pomniejszania emerytury. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie wnioskodawcy, uznając działanie ZUS za prawidłowe.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, emerytura powszechna powinna być pomniejszona o kwotę wcześniej pobranej emerytury, jeśli wniosek o emeryturę powszechną został złożony po wejściu w życie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, niezależnie od daty nabycia prawa do wcześniejszej emerytury.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że kluczowe jest złożenie wniosku o emeryturę powszechną w czasie obowiązywania art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 20/16, który stwierdził niezgodność tego przepisu z Konstytucją, dotyczył specyficznej grupy kobiet i nie miał zastosowania w tej sprawie, ponieważ wnioskodawca nie należał do tej grupy i złożył wniosek po wejściu w życie przepisu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana wyroku i oddalenie odwołania
Strona wygrywająca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (11)
Główne
ustawa emerytalna art. 25 § 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis ten, obowiązujący od 1.01.2013 r., stanowi, że jeżeli ubezpieczony pobrał emeryturę na podstawie przepisów art. 26b, 46, 50, 50a, 50e, 184 lub art. 88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, podstawę obliczenia emerytury pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 24 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 26
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 25 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 184
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 46
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 39
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 9 § 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, ponieważ wniosek o emeryturę powszechną został złożony po wejściu w życie tego przepisu. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 20/16 nie ma zastosowania do sytuacji wnioskodawcy, gdyż dotyczył innej grupy ubezpieczonych i innego zakresu. Prawo do emerytury powszechnej nabywane jest z chwilą spełnienia warunków, w tym złożenia wniosku, a nie tylko osiągnięcia wieku.
Odrzucone argumenty
Przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej nie powinien mieć zastosowania, ponieważ prawo do wcześniejszej emerytury zostało nabyte przed jego wejściem w życie. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 20/16 powinien być podstawą do obliczenia emerytury bez pomniejszenia. Brak przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej art. 25 ust. 1b uzasadnia stosowanie przepisów dotychczasowych.
Godne uwagi sformułowania
Zastosowanie art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1270 ze zm.) do tych emerytów, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny i wniosek o emeryturę z tego tytułu złożyli w nowym stanie prawnym, po wejściu w życie niekorzystnego sposobu wyliczania emerytury, nie budzi wątpliwości konstytucyjnych i jest uzasadnione obowiązującą w prawie ubezpieczeń społecznych zasadą realizacji prawa do emerytury według przepisów obowiązujących w dniu złożenia wniosku. Przekładając powyższe na stan niniejszej sprawy należy zauważyć, że ubezpieczony R. S. spełnił warunki do emerytury z tytułu wieku i wniosek o emeryturę powszechną złożył w czasie obowiązywania art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach rentach, bo w 2019 r. zatem przy ustalaniu podstawy wymiaru emerytury oraz jej wysokości, prawidłowo organ rentowy zastosował określoną wyraźnie w tym przepisie zasadę usprawiedliwionego pomniejszenia podstawy wymiaru ustalanej emerytury o sumy wcześniej pobranej emerytury...
Skład orzekający
Małgorzata Aleksandrowicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w przypadku złożenia wniosku o emeryturę powszechną po wejściu w życie przepisu, nawet jeśli prawo do wcześniejszej emerytury nabyto wcześniej. Interpretacja zakresu zastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego P 20/16."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i interpretacji wyroku TK P 20/16. Może nie mieć zastosowania w przypadkach, gdy wniosek o emeryturę powszechną został złożony przed 1 stycznia 2013 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego tematu emerytur i interpretacji przepisów, które mogą mieć wpływ na wysokość świadczeń wielu osób. Rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego jest odmienne od Sądu Okręgowego, co czyni je interesującym z punktu widzenia analizy prawnej.
“Emerytura niższa niż oczekiwana? Sąd Apelacyjny wyjaśnia, kiedy ZUS może pomniejszyć świadczenie.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III AUa 1407/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 czerwca 2022 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Małgorzata Aleksandrowicz Protokolant: Karolina Majchrzak po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2022 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy R. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o wysokość emerytury na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. od wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 3 listopada 2020 r. sygn. akt IV U 350/19 zmienia zaskarżony wyrok w całości i oddala odwołanie. Małgorzata Aleksandrowicz UZASADNIENIE Organ rentowy - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. decyzją z dnia 21 stycznia 2019 r. przyznał prawo do emerytury i ustalił wysokość emerytury dla wnioskodawcy R. S. , w oparciu o art. 24 ust. 1 i art. 26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 748 ze zm.). Zakład wskazał w decyzji, że podstawa wymiaru świadczenia ulega pomniejszeniu o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie społeczne. Od tej decyzji odwołanie do Sądu Okręgowego w Zielonej Górze wniósł R. S. wskazując, że nie zgadza się na odliczanie od ustalonej podstawy wymiaru emerytury kwoty pobranych wcześniej emerytur. W jego ocenie określenie wysokości emerytury powinno się odbywać wg przepisów obowiązujących do końca 2012 r. ponieważ prawo do emerytury nabył zanim weszła w życie zmiana przepisów, przewidująca takie obniżenie. Nadto wnioskodawca podniósł, że ustawodawca nie przewidział żadnych przepisów przejściowych. W odpowiedzi na odwołanie pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. domagał się jego oddalenia. Wyrokiem z dnia 3 listopada 2020r. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, sygn. akt IVU 350/19 zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustalił prawo do obliczenia emerytury bez pomniejszania o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur (pkt 1). Nadto zasądził od pozwanego na rzecz wnioskodawcy kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 2). Podstawą rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji były następujące ustalenia faktyczne i rozważenia prawne: Wnioskodawca R. S. urodził się w dniu (...) Mieszka we W. . Od dnia 20 czerwca 2009 roku był uprawniony do wcześniejszej emerytury na podstawie art. 184 w związku z art. 46 i 39 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Była to decyzja z 10 września 2009r. znak (...) . W dniu 2 stycznia 2019r. wnioskodawca wystąpił z wnioskiem o przyznanie emerytury w związku z ukończeniem powszechnego wieku emerytalnego. Organ rentowy - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. decyzją z dnia 21 stycznia 2019 r. przyznał prawo do emerytury i ustalił wysokość emerytury dla wnioskodawcy R. S. w oparciu o art. 24 ust. 1 i art. 26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 748 ze zm.). Świadczenie przyznano od dnia nabycia uprawnień to jest 15 stycznia 2019r. Wobec ustalenia, że emerytura przyznana z art. 24 i ustalona w myśl art. 26 powołanej ustawy emerytalnej była świadczeniem mniej korzystnym, wnioskodawcy nadal wypłacano świadczenie dotychczasowe. Wysokość emerytury wyliczona hipotetycznie zgodnie z art. 26 ustawy emerytalnej wynosi dla wnioskodawcy 5.261,07zł. Ta wysokość jest bez pomniejszeń o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur. Sąd Okręgowy w Zielonej Górze uznał, że odwołanie jest zasadne. Sąd pierwszej instancji wskazał, że stosownie do treści art. 25 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24 , stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art. 173-175 oraz kwot środków zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych , z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b oraz art. 185 . Z kolei ustęp 1 b tego przepisu przewiduje, że jeżeli ubezpieczony pobrał emeryturę na podstawie przepisów art. 26b, 46, 50, 50a, 50e, 184 lub art. 88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2014 r. poz. 191 i 1198, z 2015 r. poz. 357, 1268 i 1418 oraz z 2016 r. poz. 668), podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24 , ustaloną zgodnie z ust. 1 , pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wskazany ustęp 1 b został dodany do art. 25 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ustawą z dnia 11.05.2012 r. (Dz.U. z 2012 r. poz. 637). Zgodnie z brzmieniem art. 22 ww. aktu prawnego ustawa ta weszła w życie z dniem 1 stycznia 2013 r. Przepisy ustawy nie przewidywały innych reguł intertemporalnych. Sąd pierwszej instancji wskazał również, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż decydującym o zastosowaniu nowego stanu prawnego, wynikającego z wprowadzenia do ustawy emerytalnej art. 25 ust. 1b jest chwila uzyskania prawa do emerytury w związku z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego (spełnienia przesłanek do jego nabycia). O zastosowaniu nowego przepisu nie decyduje natomiast moment, od którego nastąpiła wypłata świadczenia. Czym innym jest bowiem nabycie samego prawa do emerytury a czym innym jego wypłata, która jest z reguły uzależniona od złożenia wniosku przez ubezpieczonego. Zdaniem Sądu Okręgowego - oznacza to, że analizowany przepis nie znajdzie zastosowania do stanu faktycznego, w którym ubezpieczony nabył prawo do emerytury powszechnej przed 1 stycznia 2013 r. a jedynie wniosek o jej przyznanie i ustalenie złożył już w okresie obowiązywania art. 25 ust. 1 b ustawy (tak Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 8 października 2015 r. III AUa 970/14). Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że wnioskodawca nabył prawo do emerytury wcześniejszej z dniem 20.06.2009r. W tej dacie nie obowiązywał jeszcze art. 25 ust. 1 b ustawy emerytalnej, zobowiązujący organ rentowy do pomniejszenia jej podstawy wymiaru o kwotę emerytury wypłaconej na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej. W ocenie Sądu rozpatrującego sprawę zasadne było zatem stanowisko wnioskodawcy, że kwota emerytury ustalonej mu w związku z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego nie podlega pomniejszeniu o sumę pobranej emerytury wcześniejszej. Dotyczy to także możliwości częściowego pomniejszenia tj. o kwoty wcześniejszej emerytury pobranej za okres od dnia 1 stycznia 2013 r. (tj. od dnia wejścia w życie przepisu art. 25 ust. 1b). W dniu (...) wnioskodawca ukończył (...) rok życia i osiągnął powszechny wiek emerytalny. Od tej daty wypłacana emerytura nie była już emeryturą wcześniejszą. Z chwilą osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego nieistotne stały się przesłanki do nabycia emerytury uprzywilejowanej przyznawanej w obniżonym wieku emerytalnym a uregulowanej w art.184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu ubezpieczeń Społecznych (test jedn. Dz.U. z 20017 roku, poz.1383 ). W myśl art.100 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 roku, poz.1383) prawo do świadczenia powstaje z chwilą spełniania warunków ustawowych, co w przypadku prawa do emerytury określonej w art. 26 tej ustawy oznacza osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego. Dalej Sąd Okręgowy wskazał, że celem regulacji wprowadzonej od dnia 1 stycznia 2013 roku przez dodanie przepisu art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2017.1881), w myśl którego "jeżeli ubezpieczony pobrał emeryturę na podstawie przepisów art. 26b ,46, 50,50a, 184 lub art.88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2006r. nr 97 poz.674 ze zm.) podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24 , ustaloną zgodnie z ust.1 , pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne", było uwzględnienie okoliczności, że nabycie prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym wiąże się z wcześniejszą realizacją prawa do emerytury i tym samym skonsumowaniem części kapitału składkowego. W niniejszej sprawie kwestia sporna dotyczyła możliwości ustalenia wysokości emerytury wnioskodawcy przysługującej mu w powszechnym wieku emerytalnym, z powołaniem się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r. sygn. akt P 20/16, który stanowi że " art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (...), w zakresie w jakim dotyczy urodzonych w (...) r. kobiet, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej ". Wnioskodawca bowiem zgłosił żądanie ustalenia wysokości emerytur z pominięciem normy z art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, a więc bez pomniejszenia o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych. Sąd meriti podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny w powołany wyroku dokonywał oceny konstytucyjności art. 25 ust. 1b ustawy o FUS jedynie w takim zakresie, jaki został określony w pytaniu prawnym. To znaczy, że przedmiotem oceny Trybunału był wyłącznie sam fakt posłużenia się przez ustawodawcę mechanizmem potrącenia w odniesieniu do konkretnej grupy osób ubezpieczonych. W tym bowiem ujęciu pytający sąd kwestionował konstytucyjność art. 25 ust. 1b ustawy o FUS, stawiając zarzuty niezgodności tego przepisu z art. 2, art. 67 ust. 1 i art. 32 ust. 1 Konstytucji , starał się podważyć dopuszczalność zastosowania mechanizmu ustawowego przewidzianego w art. 25 ust. 1b ustawy o FUS w odniesieniu do kobiet urodzonych w (...) r., które nabyły prawo do wcześniejszej emerytury przed 1 stycznia 2013 r. Tylko w tym konkretnym zakresie Trybunał dokonał zatem kontroli konstytucyjności art. 25 ust. 1b ustawy o FUS. Poza zakresem zaskarżenia, a przez to także poza zakresem kontroli Trybunału, znalazła się natomiast ocena tego, w jaki sposób ustawodawca ukształtował ogólnie mechanizm potrącenia przewidziany w tym przepisie. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu orzeczenia, istotne znaczenie ma bowiem to, że mechanizm ustalania podstawy emerytury powszechnej zgodnie z zasadą przewidzianą w art. 25 ust. 1b ustawy obowiązuje od 1 stycznia 2013 r. Ma zatem zastosowanie tylko do pewnej grupy kobiet korzystających z wcześniejszej emerytury - tych, które urodziły się w (...) r. Tylko te ubezpieczone, przechodząc na wcześniejszą emeryturę, osiągnęły powszechny wiek emerytalny już po wejściu w życie kwestionowanego art. 25 ust. 1b ustawy o FUS. Ich sytuacja prawna w odniesieniu do sposobu obliczenia podstawy emerytury powszechnej została więc ukształtowana z zastosowaniem tego przepisu. Dalej Trybunał analizował powyższe i stwierdził, że wprowadzenie do ustawy o FUS mechanizmu potrącania kwot pobranych świadczeń z tytułu wcześniejszej emerytury przy obliczaniu podstawy emerytury powszechnej dla kobiet urodzonych w (...) r. nastąpiło z naruszeniem wynikającej z art. 2 Konstytucji zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. "Ubezpieczone, które zdecydowały się przejść na wcześniejszą emeryturę, nie miały – w momencie podejmowania tej decyzji na podstawie obowiązującego wówczas stanu prawnego - świadomości co do skutków prawnych, jakie może ona wywoływać w sferze ich przyszłych uprawnień z tytułu emerytury powszechnej. Nie mogły przewidzieć, że przejście na emeryturę jeszcze przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, będzie wiązało się z pomniejszeniem zgromadzonego kapitału o pobrane świadczenia. Nie spodziewały się, że fakt wypłacania świadczeń emerytalnych wpłynie na sposób ustalania wysokości świadczenia w ramach emerytury powszechnej." "Ustawodawca, dokonując zmiany zasad ustalania wysokości emerytury powszechnej w stosunku do kobiet urodzonych w (...) r., naruszył zatem zasadę lojalności państwa względem obywateli. Wprowadzając nowe, mniej korzystne zasady po rozpoczęciu realizacji uprawnień w zakresie wcześniejszej emerytury, naraził te kobiety na nieprzewidziane skutki, które w istocie stanowiły dla nich pułapkę. Gdyby w momencie podejmowania decyzji o przejściu na taką emeryturę wiedziały, jakie będą tego konsekwencje dla ustalania wysokości emerytury powszechnej, być może nie skorzystałyby z tego uprawnienia". Zdaniem Sądu rozpoznającego sprawę, zmiany w przepisach ograniczające dotychczasowe uprawnienia, czy też wprowadzające dodatkowe warunki do nabycia świadczeń, nie mają wpływu na istnienie prawa nabytego (powstałego przed tymi zmianami), niezależnie od tego kiedy złożono wniosek o realizację świadczenia. Nowa ustawa nie może pozbawić ubezpieczonego prawa, które nabył na mocy poprzedniej regulacji(ustawy). Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego w sferze praw emerytalno-rentowych zasadą ochrony praw nabytych objęte są zarówno prawa nabyte w drodze skonkretyzowanych decyzji, przyznających świadczenia, jak i prawa nabyte in abstracto zgodnie z ustawą przed zgłoszeniem wniosku o ich przyznanie. Brak przepisu intertemporalnego dotyczącego art. 25 ust. 1b powoływanej wyżej ustawy, nie może krzywdzić osób ubezpieczonych znajdujących się w sytuacji odwołującego. Taka sytuacja zachodziła w przedmiotowej sprawie. Z powyższych względów Sąd Okręgowy na podstawie art.477 14 par. 2 k.p.c. orzekł, jak w punkcie I sentencji. O kosztach zastępstwa procesowego ( pkt II ) orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.) Apelację od wyroku wniósł pozwany organ rentowy zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie art. 24 art. 25 i art. 26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS poprzez ich błędne zastosowanie i ustalenie prawa do obliczenia emerytury bez pomniejszania o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur. Wskazując na powyższe pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja organu rentowego zasługiwała na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny, po rozważeniu na nowo całego zebranego w sprawie materiału oraz w związku z podnoszonymi zarzutami apelacji uznał, że rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego nie jest trafne. Sąd I instancji wprawdzie poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne i w tym zakresie Sąd II instancji przyjął je za własne ( art. 382 k.p.c. ), jednak dokonał nieprawidłowej oceny prawnej zgłoszonego w odwołaniu żądania. Przypomnienia wymaga, że odwołujący R. S. urodził się (...) i w oparciu o decyzję z dnia 10 września 2009 r. był uprawniony do wcześniejszej emerytury od dnia 20 czerwca 2009 r., przyznanej mu na podstawie art. 184 w związku z art. 46 i 39 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( zwanej dalej ustawą emerytalną). Decyzją z dnia 21 stycznia 2019 r. pozwany przyznał odwołującemu emeryturę na podstawie art. 24 i 26 ustawy emerytalnej od osiągnięcia wieku emerytalnego tj. (...) r. Ponieważ wnioskodawca pobrał emeryturę na podstawie art. 46 ustawy emerytalnej to organ rentowy, w oparciu o art. 25 ust. 1 b - obowiązującego od dnia 1.01.2013 r., pomniejszył tak obliczoną podstawę emerytury o sumę kwot pobranych emerytur. Jak wskazuje ww. art. 25 ust 1b , jeżeli ubezpieczony pobrał emeryturę częściową lub emeryturę na podstawie przepisów art. 46, 50, 50a, 50e, 184 lub art. 88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2021 r. poz. 1762), podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24 , ustaloną zgodnie z ust. 1 , pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Ubezpieczony domagał się określenia wysokości jego emerytury według przepisów obowiązujących przed 1 stycznia 2013r. Powołał się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w orzeczeniu z dnia 6 marca 2019r., dotyczącego kobiet (...) r, które przeszły na wcześniejszą emeryturę. Żądania odwołującego nie były zasadne. Zgodnie z tezą zawartą w Postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2019 r. II UK 603/17 (Legalis nr 1884448), zastosowanie art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1270 ze zm.) do tych emerytów, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny i wniosek o emeryturę z tego tytułu złożyli w nowym stanie prawnym, po wejściu w życie niekorzystnego sposobu wyliczania emerytury, nie budzi wątpliwości konstytucyjnych i jest uzasadnione obowiązującą w prawie ubezpieczeń społecznych zasadą realizacji prawa do emerytury według przepisów obowiązujących w dniu złożenia wniosku. W sprawie, w której ubezpieczony spełnił warunki do emerytury z tytułu wieku i wniosek o emeryturę złożył w czasie obowiązywania art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach rentach, przy ustalaniu podstawy wymiaru emerytury oraz jej wysokości, należało stosować określoną wyraźnie w tym przepisie zasadę usprawiedliwionego pomniejszenia podstawy wymiaru ustalanej emerytury o sumy wcześniej pobranej emerytury w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Przekładając powyższe na stan niniejszej sprawy należy zauważyć, że ubezpieczony R. S. spełnił warunki do emerytury z tytułu wieku i wniosek o emeryturę powszechną złożył w czasie obowiązywania art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach rentach, bo w 2019 r. zatem przy ustalaniu podstawy wymiaru emerytury oraz jej wysokości, prawidłowo organ rentowy zastosował określoną wyraźnie w tym przepisie zasadę usprawiedliwionego pomniejszenia podstawy wymiaru ustalanej emerytury o sumy wcześniej pobranej emerytury w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Nieprawidłowa jest ocena Sądu pierwszej instancji w zakresie w jakim wskazał on, że analizowany przepis (art. 25 ust. 1b) nie znajdzie zastosowania do stanu faktycznego, w którym ubezpieczony nabył prawo do emerytury powszechnej przed 1 stycznia 2013 r., a jedynie wniosek o jej przyznanie i ustalenie złożył już w okresie obowiązywania art. 25 ust. 1 b ustawy. Jak wynika z ustaleń poczynionych przez Sąd pierwszej instancji wniosek o emeryturę powszechną odwołujący złożył został 2 stycznia 2019 r., z kolei prawo do emerytury powszechnej nabył w momencie spełnienia ostatniej przesłanki, a mianowicie osiągnięcia wieku emerytalnego, tj. - (...) ., zatem nie tak jak wskazywał Sąd pierwszej instancji - przed 1 stycznia 2013r. Błędne było także stanowisko Sądu Okręgowego, który przyjął, że w odniesieniu do odwołującego zastosowanie znajdzie przywołane przez odwołującego orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 06.03.2019 r. P 20/16. Wyrok ten stwierdzał niezgodność z Konstytucją przepisu art. 25 ust. 1 b ustawy emerytalnej tylko w zakresie, w jakim dotyczył urodzonych w (...) r. kobiet, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy, Co istotne, również Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podkreślał, że Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku dokonywał oceny konstytucyjności art. 25 ust. 1b ustawy o FUS jedynie w takim zakresie, jaki został określony w pytaniu prawnym . To znaczy, że przedmiotem oceny Trybunału był wyłącznie sam fakt posłużenia się przez ustawodawcę mechanizmem potrącenia w odniesieniu do konkretnej grupy osób ubezpieczonych, tj. kobiet urodzonych w (...) r., które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do wcześniejszej emerytury. Powyższe orzeczenie nie można zatem odnosić do sytuacji zawartej w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny wskazuje, że organ rentowy, przyznając odwołującemu decyzją z dnia 21 stycznia 2019 r. na podstawie art. 24 ust 1 i art. 26 ustawy emerytalnej prawo do emerytury w wieku powszechnym, właściwie pomniejszył jej wysokość zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 b ustawy emerytalnej z uwagi na to, że wnioskodawca pobierał wcześniej emeryturę uzyskaną na podstawie art. 46 i 39 ustawy. Wobec powyższego Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie, o czym orzekł na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. Małgorzata Aleksandrowicz
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI