III AUa 1355/11

Sygn.akt III AUa 1355/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 maja 2012r. Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Maria Jolanta Kazberuk (spr.) Sędziowie: SA Barbara Orechwa-Zawadzka SA Krzysztof Staryk Protokolant: Agnieszka Charkiewicz po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2012 r. w Białymstoku sprawy z wniosku W. F. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy na skutek apelacji wnioskodawcy W. F. od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 września 2011 r. sygn. akt IV U 1200/10 oddala apelację. sygn. akt III AUa 1355/11 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. decyzją z dnia 10 sierpnia 2010 r., odmówił W. F. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Od powyższej decyzji odwołanie złożył W. F. . Podnosił, że jego stan zdrowia uniemożliwia mu podjęcie jakiejkolwiek pracy, jak też, że jest zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Wnosił o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do renty. Wyrokiem z dnia 20 września 2011 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie oddalił odwołanie. Celem ustalenia czy W. F. jest osobą niezdolną do pracy Sąd pierwszej instancji dopuścił z opinii biegłych sądowych: neurologa, psychiatry, endokrynologa i internisty - specjalistów z zakresu chorób, które zgłaszał odwołujący oraz wskazanych w zaświadczeniach o jego stanie zdrowia. Biegli lekarze sądowi po zapoznaniu się z aktami sprawy i dokumentacją lekarską, po zebraniu wywiadu i zbadaniu wnioskodawcy w opinii z dnia 25 października 2010 roku uznali W. F. za osobę okresowo, częściowo niezdolną do pracy do dnia 27 maja 2011 roku, rozpoznając padaczkę, wyrównaną niedoczynność tarczycy po leczeniu jodem 131, łagodne, napadowe zaburzenia lękowe, nadużywanie leków z grupy benzodwuazepin. W uzasadnieniu biegli wskazali, że powodem niezdolności skarżącego do pracy jest rozpoznana u niego padaczka. Biegły lekarz endokrynolog uznał wnioskodawcę za osobę zdolną do pracy, rozpoznając u niego stan po leczeniu jodem 131 przeprowadzonym w 2003 roku z powodu wola guzowatego toksycznego oraz niedoczynność tarczycy wyrównaną hormonalnie. Wobec zastrzeżeń organu rentowego i przedłożenia nowej dokumentacji lekarskiej przez skarżącego Sąd dopuścił dowód z opinii nowego zespołu biegłych: neurologa, psychiatry i pulmonologa. Biegły lekarz psychiatra po rozpoznaniu zaburzeń lękowych nie uznał odwołującego za osobę niezdolną do pracy. Biegli lekarze: pneumonolog i neurolog, po rozpoznaniu: padaczki i astmy oskrzelowej wyrównanej farmakologicznie, uznali skarżącego za osobę okresowo częściowo niezdolną do pracy do maja 2012 roku. W uzasadnieniu biegli ci podnieśli, że występująca u W. F. padaczka wymaga dalszej diagnostyki i ewentualnego leczenia w poradni specjalistycznej i wpływa na obniżenie jego zdolności do pracy. Po przeanalizowaniu opinii biegłego neurologa i zastrzeżeń organu rentowego do tej opinii Sąd dopuścił dowód z kolejnej opinii lekarzy biegłych z Akademii Medycznej w B. o specjalnościach: neurolog i neurochirurg. Biegli ci w opinii uznali odwołującego za osobę zdolną do pracy. W uzasadnieniu wskazali, że napady epilepsji występują bardzo rzadko, w większości w godzinach rannych. Skarżący nie wymagał dodatkowych interwencji na oddziałach pomocy doraźnej, dobrze toleruje leczenie przeciwpadaczkowe. Prowadzi przy tym aktywny tryb życia, jeździ samochodem i pracuje przy komputerze. Do dnia 30 czerwca 2010 roku pracował zawodowo. Biegli podnieśli, że w przypadku skarżącego przeciwwskazana jest praca na wysokości, przy maszynach w ruchu, przy zbiornikach wodnych, z narzędziami ostrymi i pod napięciem. Zdaniem Sądu, opinia biegłych sądowych z Akademii Medycznej w B. jako jasna, logiczna i dobrze uzasadniona zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Sądu Okręgowego, wyjaśnienia wnioskodawcy przedstawione w piśmie procesowym z dnia 16 września 2011 roku stanowiły polemikę z tezą opinii biegłych i były wynikiem jedynie subiektywnego przekonania W. F. co do stanu jego zdrowia oraz niezdolności do pracy.Sąd doszedł do wniosku, że brak było podstaw do powołania kolejnego zespołu biegłych. Stan zdrowia ubezpieczonego został bowiem dostatecznie wyjaśniony. Sąd wskazał, że rozpoznane u W. F. schorzenia nie powodują ograniczenia sprawności jego organizmu w stopniu pozwalającym na ocenę, że jest on osobą niezdolną do pracy. Tym samym odwołujący nie spełnia przesłanek koniecznych do przyznania mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, zakreślonych przepisem art. 57 ust. 1 w związku z art. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 2009, nr 153, poz. 1227 ze zm.) Wobec powyższego Sąd Okręgowy na mocy art. 477 14 § 1 kpc oddalił odwołanie. Apelację od powyższego wyroku wniósł wnioskodawca zaskarżając go w całości i zarzucając, że wyrok został wydany tylko w oparciu o jedną, ostatnią opinię biegłych lekarzy biegłych sądowych z zakresu neurologii, a mianowicie lekarzy z B. , nie uwzględnia i nie podziela wcześniejszych opinii biegłych lekarzy sądowych w zakresu neurologii z O. i E. . Apelujący zarzucił także, że Sąd Okręgowy kierując go na badania poszukiwał opinii innej niż pierwsza i druga. Wskazał, że pełnomocnik organu rentowego nie odniósł się do opinii biegłych w E. i w żaden sposób nie wykazał na czym miałaby polegać potrzeba przeprowadzenia dowodu z kolejnej opinii biegłego, ani też w żaden sposób nie uzasadnił wniosku o skierowanie go na kolejne badania. Twierdził, że przeprowadzenia dowodów polegało na kierowaniu go na kolejne badania lekarskie, aż pojawi się opinia wygodna dla organu rentowego. Wskazując na powyższe wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uznanie go czasowo niezdolnego do pracy z tytułu epilepsji od dnia 27 maja 2010 r. do maja 2012 r. zgodnie z opinią biegłych sądowych z dziedziny neurologii i protokołami z badań przeprowadzonych w E. i O. . Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepisy prawa oraz przeprowadził w sprawie wyczerpujące postępowanie dowodowe, dokonując przy tym należytej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz prawidłowych ustaleń, które legły u podstaw zaskarżonego wyroku. Uzupełnione przez Sąd Apelacyjny postępowanie dowodowe nie doprowadziło do podważenia prawidłowości zaskarżonej decyzji. Warunki przyznania prawa do renty określa art. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 roku, nr 153, poz. 1227 z późn. zm.). W świetle tego przepisu, renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który jest niezdolny do pracy. Niezbędnym kryterium przyznania prawa do tego świadczenia jest ponadto legitymowanie się wymaganym okresem składkowym i nieskładkowym oraz powstanie niezdolności do pracy w okresach wymienionych w art. 57 ust. 1 pkt. 3 ustawy albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ich ustania. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy (art. 12 ust. 2 w/w ustawy), zaś częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji (art. 12 ust. 3 w/w ustawy). Kwestią, na której koncentrował się spór w przedmiotowej sprawie była ocena stanu zdrowia wnioskodawcy– czy stan ten czyni go niezdolnym do pracy. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych: neurologa, psychiatry, endokrynologa i internisty. Biegli rozpoznali uznali odwołującego za osobę okresowo, częściowo niezdolności do pracy do dnia 27 maja 2011 r. z powodu padaczki. Ta opinia spotkała się ze sprzeciwem ze strony organu rentowego, który podniósł, że odwołujący po rozpoznaniu padaczki, co miało miejsce w 2003 r. był dopuszczany do pracy przez lekarza medycyny pracy, a pracował do 30 czerwca 2010 r. (k.37 v.). Mając na względzie stanowisko organu rentowego oraz fakt dostarczenia przez odwołującego nowej dokumentacji medycznej Sąd dopuścił dowód z nowego zespołu biegłych: neurologa, psychiatry i pulmonologa. Zdaniem biegłych występująca u odwołującego padaczka obniża jego niezdolność do pracy i powoduje okresową częściową niezdolność do pracy do maja 2012 r. W sytuacji zgłoszenia zastrzeżeń do opinii (k.88), Sąd Okręgowy celem wyjaśnienia spornej okoliczności dopuścił dowód z opinii biegłych z zakresu neurologii i neurochirurgii z (...) w B. (Akademia Medyczna w B. to poprzednia nazwa, już nieobowiązująca). W opinii tej biegli po rozpoznaniu u odwołującego padaczki, wyrównanej niedoczynności tarczycy po leczeniu J 131 oraz astmy oskrzelowej zgodnie stwierdzili, że wnioskodawca jest zdolny do pracy. W uzasadnieniu wskazali, że zastrzeżenia Przewodniczego Komisji Lekarskiej były zasadne, gdyż napady padaczki występują rzadko, w większości w godzinach rannych. Odwołujący nie wymagał dodatkowych interwencji na oddziałach pomocy doraźnej, dobrze toleruje leczenie przeciwpadaczkowe. Podkreślili, iż z akt spawy wynika, że prowadzi on aktywny tryb życia, jeździ samochodem i pracuje przy komputerze. Mimo rozpoznania padaczki, pracował zawodowo do 30 czerwca 2010 r. Wskazali, że przeciwwskazana jest praca na wysokości, przy maszynach w ruchu, przy zbiornikach wodnych, z narzędziami ostrymi i pod napięciem. Zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, iż to ta ostatnia opinia była najbardziej przekonująca. Biegli w sposób logiczny przedstawili motywy swego wniosku odnośnie zdolności odwołującego do pracy. Podkreślić trzeba, że biegli sporządzający tę opinię są doświadczonymi specjalistami w swych dziedzinach medycyny, posiadane stopnie naukowe (dr n. med. w przypadku biegłego neurologa i dr hab. med. w przypadku biegłego neurochirurga) dowodzą ich szerokiej wiedzy, z pewnością szerszej od wypowiadających się w pierwszej i drugiej opinii lekarzy medycyny – neurologów. Wbrew zarzutom apelującego Sąd pierwszej instancji miał prawo dopuszczać kolejne dowody z opinii biegłych. Zastrzeżenia organu rentowego były bowiem konkretne, odwoływały się do przebiegu pracy zawodowej odwołującego i ich słuszność wymagała zweryfikowania, co było możliwe tylko poprzez zasięgniecie specjalistycznej wiedzy innych biegłych. Uszło jednak uwadze Sądu Okręgowego, iż odwołujący złożył do akt orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 6 stycznia 2010 r., mocą którego został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do 31 stycznia 2013 r. (teczka k.43). Niezależnie od tego, że z orzeczenia o zaliczeniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności wynikają tylko wskazania do wykonywania zatrudnienia w warunkach pracy chronionej dla celów rehabilitacji zawodowej i zatrudniania osób niepełnoprawnych, które nie zawsze dowodzą ograniczonych możliwości wykonywania pracy dla celów rentowych według przepisów odrębnego aktu prawnego, tj. ustawy emeryturach i rentach, to ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego wymaga, aby przy ocenie niezdolności do pracy warunkującej prawo do renty nie były pomijane orzeczenia zwłaszcza o wyższym, tj. umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (por. wyroki z dnia 28 stycznia 2004 r., II UK 223/03, OSNP 2005 nr 3, poz. 22 lub z dnia 11 lutego 2005 r., I UK 177/04, OSNP 2005 nr 18, poz. 290, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2012 r., I UK 190/11, LEX nr 1119997). Możliwe jest wprawdzie niestwierdzenie niezdolności do pracy dla celów rentowych nawet przy umiarkowanym stopniu niepełnosprawności skarżącego, ale tylko wtedy, gdy sądy w oparciu o opinie biegłych dokonają wszechstronnej i rzetelnej oceny przesłanki niezdolności do pracy wymaganej dla zweryfikowania uprawnień rentowych skarżącego. W rozpoznawanej sprawie biegli lekarze nie odnieśli się do posiadanego przez skarżącego stopnia niepełnosprawności i dlatego Sąd Apelacyjny dopuścił dowód z opinii uzupełniającej z ostatniego zespołu biegłych z zakresu neurologii i neurochirurgii celem wypowiedzenia się na okoliczność posiadanego przez wnioskodawcę orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Sąd Apelacyjny dopuścił także dowód z opinii biegłego z zakresu medycyny pracy na okoliczność zdolności odwołującego do pracy przy uwzględnieniu treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, gdyż biegły o takiej specjalizacji nie wypowiadał się przed Sądem Okręgowym, a w ocenie Sądu odwoławczego taka potrzeba zachodziła (k. 151 v.). W opinii uzupełniającej biegli z zakresu neurologii i neurochirurgii podtrzymali swoje stanowisko podnosząc, że skarżący może wymagać czasowej pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych i zatrudnienia w warunkach zakładu pracy chronionej, nie jest jednak osobą niezdolną do pracy. W świetle dokumentacji medycznej, badań lekarskich odwołującego, przy uwzględnieniu jego wykształcenia i kwalifikacji zawodowych jest on osobą zdolną do pracy, co nie pozostaje w konflikcie z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (k.155). Biegły sądowy z medycyny pracy po rozpoznaniu u odwołującego padaczki, łagodnych zaburzeń lękowych, nadużywania leków z grupy benzodwuazepin, nadciśnienia tętniczego, astmy oskrzelowej wyrównanej farmakologicznie, przebytego leczenia radiojodem z powodu wola guzowatego tarczycy, (czynność tarczycy wyrównana hormonalnie) i nadwagi stwierdził, że odwołujący jest zdolny do pracy. W uzasadnieniu swej opinii wskazał, że napady padaczkowe występują rzadko, badany nie wymagał leczenia w warunkach szpitalnych, nie wymagał interwencji w oddziałach pomocy doraźnej. Podkreślił, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie jest równoznaczne z niezdolnością do pracy, daje wyraz ograniczeniom, jakim podlega badany ze względu na stan zdrowia, umożliwia podjęcie pracy w odpowiednich warunkach, ale nie stanowi o niezdolności do pracy. Odwołujący jest sprawny psychicznie i ruchowo. W jego przypadku przeciwskazana jest praca na wysokości, przy maszynach w ruchu, zbiornikach wodnych, jak też praca z bronią (k.156-158). Mając na względzie poziom wiedzy biegłych, sposób motywowania sformułowanego w powyższych opiniach stanowiska, stopień stanowczości wyrażonych w nich ocen, jak też zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, trzeba stwierdzić, że brak było podstaw do podważania zawartych w nich wniosków. Zawarte w piśmie z dnia 15 maja 2012 r. uwagi odwołującego do tych opinii miały charakter jedynie polemiczny, nie zawierały one uzasadnionych, merytorycznych zarzutów. Dlatego też brak było podstaw do uwzględnienia wniosku apelującego o dopuszczenie dowodu z opinii kolejnego zespołu biegłych. Fakt, że zgodnie z art. 286 kpc sąd może zażądać dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych, nie oznacza, że w każdym przypadku jest to konieczne, potrzeba taka może wynikać z okoliczności sprawy i podlega ocenie sądu orzekającego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 2008 r., I UK 373/07, Lex 496398). Jeżeli opinia biegłych jest kategoryczna i tak przekonywająca, że sąd określoną okoliczność uznaje za wyjaśnioną, to nie ma obowiązku dopuszczenia dowodu z dalszej opinii biegłych (wyrok SN z dnia 21 listopada 1974 r., II CR 639/74, OSPiKA 1975, z. 5, poz. 108). Sporządzone w sprawie opinie biegłych z zakresu neurologii i neurochirurgii (główna i uzupełniająca), jak też biegłego z zakresu medycyny pracy, były jasne, pełne i w sposób wszechstronny wyjaśniały istotne w sprawie okoliczności. Jasno z nich wynika dlaczego padaczka nie czyni apelującego niezdolnym do pracy. Złożone przez odwołującego wraz z pismem z dnia 15 maja 2012 r. dokumenty (karta informacyjna z leczenia szpitalnego z dnia 27.04.2012 r. – k.161 oraz karty informacyjne z dnia 15.03.2012 r. i 3.04.2012 – k.167 i k.168) nie mogły zmieniać oceny przedmiotowej sprawy. Oceny stanu zdrowia dokonuje się na moment wydania decyzji, dlatego też leczenie szpitalne odwołującego które miało miejsce już po wydaniu wyroku przez Sąd Okręgowy nie mogło przemawiać za wadliwością zaskarżonej decyzji. Tym niemniej podnieść wypada, że jeśli doszło do pogorszenia stanu zdrowia, odwołujący może zwrócić się do organu rentowego z nowym wnioskiem o przyznanie renty. Wówczas obecnie istniejący stan zdrowia będzie podlegał ocenie organu. Mając na powyższe motywy na uwadze, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 kpc orzekł jak w sentencji wyroku. E.Z.