III AUa 1319/24

Sygn. akt III AUa 1319/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 lipca 2025 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Marta Sawińska Protokolant: Krystyna Kałużna po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2025 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy Rzecznika (...) w G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. przy udziale zainteresowanej E. R. o podstawę wymiaru składek na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. od wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 2 grudnia 2024 r. sygn. akt IV U 1252/24 zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie. sędzia Marta Sawińska UZASADNIENIE Decyzją z dnia 17 kwietnia 2024 r., nr (...)- (...) , Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 4, art. 18 ust. 8, art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych stwierdził, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia E. R. , podlegającej ubezpieczeniom jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, wynosi po 4 694,40 zł na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe za styczeń i luty 2024 r. W uzasadnieniu organ rentowy wywodził, że ubezpieczona w 2024 r. nie może skorzystać z ulgi wynikającej z art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , ponieważ nie spełnia warunku wynikającego z art. 18c ust. 11 pkt 6 tej ustawy. Odwołanie od powyższej decyzji złożył Rzecznik (...) , zarzucając: 1) naruszenie art. 18c ust. 1-4 ustawy systemowej w zw. z art. 18c ust. 9 oraz art. 36 ust. 14a ustawy systemowej poprzez niezastosowanie, a także naruszenie art. 18 ust. 8 ustawy systemowej poprzez jego błędne zastosowanie polegające na wydaniu decyzji stwierdzającej, że podstawa wymiaru składek przedsiębiorcy na obowiązkowe ubezpieczenia: emerytalne, rentowe i wypadkowe w styczniu i lutym 2024 r. stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 60% kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 ustawy systemowej na dany rok kalendarzowy, tj. 4 694,40 zł, bowiem organ – pomimo, że przedsiębiorca spełnił kryterium przychodowe, o którym mowa w art. 18c ust. 1 ustawy systemowej, a także przekazał wymagane dokumenty ubezpieczeniowe w ustawowym terminie – przyjął, że dla obliczenia ostatnich 60 miesięcy prowadzenia działalności uwzględnia się okres od stycznia 2019 r. do grudnia 2023 r., co doprowadziło ZUS do błędnego wniosku, że przedsiębiorca zgłaszający się do korzystania z preferencji składkowej od 1 stycznia 2024 r. nie ma do niej prawa; 2) naruszenie art. 18c ust. 11 pkt 6 w zw. z art. 18c ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że: – przy weryfikacji przesłanki negatywnej uniemożliwiającej przedsiębiorcy skorzystanie z preferencji składkowej na podstawie art. 18c ust. 1-4 ustawy systemowej w postaci okresu 60 miesięcy kalendarzowych (w trakcie których można skorzystać z 36 miesięcy Małego ZUS plus) uwzględnia się okres 60 miesięcy przed pierwszym miesiącem, od którego przedsiębiorca zgłosił się do MZ+, czyli okres od stycznia 2019 r. do grudnia 2023 r.; – można się zgłosić do Małego ZUS plus jedynie w styczniu danego roku kalendarzowego, podczas gdy stosując prawidłową wykładnię wskazanych przepisów prawa: – przy ocenie wystąpienia przesłanki negatywnej uniemożliwiającej przedsiębiorcy skorzystanie z prawa do preferencji składkowej w postaci okresu 60 miesięcy kalendarzowych (w trakcie których można skorzystać z 36 miesięcy MZ+) uwzględnia się okres 60 miesięcy łącznie z pierwszym miesiącem, od którego przedsiębiorca zgłosił się do preferencji składkowej, czyli jeżeli przedsiębiorca dokonał zgłoszenia do MZ+ za okres od stycznia 2024 r., to przy ocenie, czy skorzystał w ostatnich 60 miesiącach z 36 miesięcy MZ+ powinno się brać pod uwagę, czy w styczniu 2024 r. mamy do czynienia z 60. miesiącem ograniczającym korzystanie z MZ+, czy też z pierwszym miesiącem po 60-miesięcznym cyklu ograniczającym korzystanie z Małego ZUS plus; – do Małego ZUS plus można się zgłosić również w innym miesiącu danego roku kalendarzowego niż styczeń. Mając na względzie powyższe, Rzecznik wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez stwierdzenie, że podstawa wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe i wypadkowe przedsiębiorcy w styczniu i lutym 2024 r. powinna być ustalona na podstawie art. 18c ust. 1-4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . W uzasadnieniu znalazło się rozwinięcie powyższych zarzutów. E. R. jako płatnik składek podzieliła stanowisko odwołującego Rzecznika (...) . Wyrokiem z 2 grudnia 2024 r., Sąd Okręgowy w Zielonej Górze w sprawie IV U 1252/24 zmienił zaskarżoną zakażoną decyzję w ten sposób że ustalił, iż E. R. z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej spełnia warunki do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe i wypadkowe w styczniu 2024 r. i w lutym 2024 r. na podstawie art. 18c ust. 1 – 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych . Na mocy art. 387 § 2 1 pkt 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny odstąpił od szczegółowego przedstawienia podstawy faktycznej wyroku, albowiem Sąd II instancji nie zmienił ani nie uzupełnił ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji i przyjął je w całości za własne. Apelację od powyższego wyroku wywiódł Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18c ust. 11 pkt. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. 2024 r., poz. 497) poprzez jego błędną wykładnie i przyjęcie, iż odwołująca spełniła przesłankę do objęcia ją „małym ZUS-em PLUS”, podczas gdy Sąd I instancji błędnie interpretuje zapis ustawodawcy „w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych” i w konsekwencji takiej błędnej interpretacji przepisu zmienił zaskarżoną decyzję uznając, że E. R. z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej spełnia warunki do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe i wypadkowe w styczniu i lutym 2024 r. na podstawie art. 18c ust. 1 - 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych , podczas gdy brzmienie przepisu wskazuje, że zapis „ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych” dotyczy okresu przed pierwszym miesiącem w danym roku kalendarzowym, w którym osoba mogłaby skorzystać z ulgi. Wskazując na powyższe zarzuty, wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania oraz zasądzenie na rzecz organu rentowego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego za I i II instancję. W odpowiedzi na ww. apelację odwołujący Rzecznik (...) wniósł o oddalenie apelacji organu rentowego. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. jest uzasadniona, czego następstwem jest wydanie w sprawie wyroku reformatoryjnego. Na wstępie Sąd II instancji podkreśla, że co prawda Sąd Okręgowy dokonał niezbędnych ustaleń faktycznych, natomiast dokonał błędnej oceny prawnej, której nie podzielił Sąd II instancji. Na wstępie należy podnieść, iż stan faktyczny sprawy nie jest sporny, przez co brak podstaw do ponownego w tym miejscu powoływania faktów, mających być przedmiotem oceny prawnej. Został prawidłowo ustalony przez Sąd Okręgowy. Spór w sprawie sprowadza się w istocie do wykładni regulacji wprowadzonej przez ustawodawcę z dniem 1 stycznia 2019 r., znowelizowanej z dniem 1 lutego 2020 r., określanej jako Mały ZUS plus, w szczególności w zakresie art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej. Jak prawidłowo powołał Sąd I instancji art. 18c ust. 1 stworzono możliwość powiązania wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z kwotą osiągniętego dochodu w poprzednim roku kalendarzowym. Z tej ulgi mogą skorzystać osoby prowadzące indywidualną działalność gospodarczą, określoną art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej o ile dochód z tej działalności nie przekroczy kwoty 120 000 zł w poprzednim roku kalendarzowym. Instytucja wprowadzana w art. 18c ust. 1 ustawy systemowej została ograniczona poprzez wprowadzenie enumeratywnie określonych art. 18c ust. 11 ustawy systemowej negatywnych przesłanek co do możliwości skorzystania z analizowanej ulgi. W tym miejscu przypomnieć trzeba, ulga Mały ZUS plus w głównej mierze jest wynikiem przyjętych założeń przez ustawodawcę skierowania nowej formy ulgi pomocy w celu rozwoju aktywności przedsiębiorców, prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą indywidualnie o najniższych przychodach, którzy prowadzą działalność na małą skalę, w celu pobudzenia aktywności zawodowej, ograniczenia tzw. szarej strefy oraz poprawy przeżywalności przedsiębiorstw. Ulga ta dająca możliwość obniżenia wysokości podstawy wymiaru składek określonych z art. 18 ust. 8 ustawy systemowej skutkuje z drugiej strony jednoczesnym zmniejszeniem dochodów po stronie sektora finansów publicznych, z których finansowane są świadczenia z systemu zabezpieczenia społecznego. To właśnie te oba aspekty stały u podstaw regulacji wprowadzonej w art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej, która przewiduje ograniczenie czasowe możliwości ustalania niższej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne zgodnie z art. 18c ust. 1-4 ustawy do 36 miesięcy w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Rozwiązanie to, jak wskazał projektodawca w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. (druk VIII. (...)), ma motywować przedsiębiorców do rozwoju działalności i w efekcie przechodzenia na tzw. zasady ogólne. Co więcej, pozwoli aby ubezpieczeni przez cały okres aktywności zawodowej szacowany w przypadku mężczyzn na 40 lat, kobiet 36 lat i korzystający z projektowanego mechanizmu uzbierali wymagany kapitał emerytalnym jak i staż do uzyskania najniższej emerytury odpowiednio 25 lat dla mężczyzn, 20 lat dla kobiet. W analizie prawnej nie można tracić z pola widzenia istotnej okoliczności wynikającej z regulacji art. 18c ust. 1 i ust. 10 ustawy systemowej. Mianowicie, osoby spełniające warunki do objęcia regulacją Małego ZUS plus mogą zadeklarować jako miesięczną podstawę wymiaru składek kwotę wyższą od najniższej podstawy wymiaru (tzn. w oparciu o art. 18c ust. 8) i zgodnie z przepisem art. 18c ust. 10 ubezpieczony-płatnik może w dowolnym czasie zrezygnować z uprawnienia ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w zależności od wysokości osiągniętego w dochodu w poprzednim roku kalendarzowym. To ostatnie stwierdzenie pozwala na konstatację, iż konfiguracje korzystania z ulgi mogą być różne w okresie ostatnich 60 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej i nie jest tak jak przyjął w swych rozważaniach Sąd Okręgowy, iż ustawodawca ustanowił swoisty schemat ustalania wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne tj. że stosowanie ulgi Mały ZUS Plus możliwe jest każdorazowo przez okres 36 miesięcy w łącznym cyklu 60 miesięcy, który jest „zamknięty”. W takiej sytuacji, po każdym okresie składającym się na 60 miesięcy „otwiera się” kolejny cykl, który należy ocenić pod kątem liczby wykorzystanych miesięcy na ulgę. Wbrew założeniom sądu I instancji stosowanie ulgi Mały ZUS plus nie jest ograniczone do możliwości korzystania z tej ulgi w danym roku kalendarzowym bez przerwy. Przerwa może bowiem wynikać z zawieszenia działalności gospodarczej i wówczas ten okres nie będzie liczony do ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, ale może też wynikać ze zmiany woli ubezpieczonego i skorzystania z art. 18c ust. 10 ustawy systemowej wyboru opłacania składek od postawy wymiaru zgodnie z zasadami ogólnymi tj. według reguł art. 18 ust. 8. I wówczas, ten ostatni okres nie będzie liczony do owych 36 miesięcy z art. 18c ust. 11 pkt 6, a będzie liczony do ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Również w kolejnych następujących po sobie latach kalendarzowych przedsiębiorcy mogą dokonać wyliczenia wysokości podstawy wymiaru wg. reguł art. 18 ust. 8 lub art. 18c ust. 1 z różnych przyczyn wpływających na ich decyzje (np. ekonomicznych) i ustawodawca nie pozbawił ich tego prawa. Powyższe pozwala przyjąć, iż nie ma – wbrew stanowisku sądu I instancji - sztywnej sekwencji ustalenia wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne zgodnie ze schematem 36 miesięcy korzystania z ulgi art. 18c ust. 1 przez 24 miesiące podstawy wymiaru z art. 18 ust. 8 w ciągu 60 miesięcy zamkniętego okresu. Żaden przepis nie wprowadza bowiem możliwości korzystania ulgi w ciągu okresu zamkniętego pięciu lat. Schemat okresów ustalania podstawy wymiaru składek na podstawie art. 18c ust. 1 oraz zgodnie z art. 18 ust. 8 może być całkowicie dowolny i generować różne rozłożenie okresów ustalenia wysokości podstawy wymiaru składkę w oparciu o zasady art. 18 ust. 8 i art. 18c ust. 1 ustawy systemowej. Sąd I instancji akcent kładzie na wykładnię funkcjonalną przepisu, tymczasem w uznaniu Sądu Apelacyjnego należy w pierwszej kolejności oprzeć się na wykładni językowej. Próbę taką podjął Sąd Okręgowy, aprobując i przenosząc na grunt rozpoznawanej sprawy orzeczenie Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim pozytywne dla ubezpieczonego oraz pokrewne orzeczenia sądów powszechnych, ale w ocenie Sądu Apelacyjnego jest ona nieprawidłowa bowiem opiera się na przyjęciu błędnego znaczenia słowa „ostatni” i wyprowadzenia z tego określenia wniosków jakie nie znajdują oparcia w treści powołanego przepisu. Warto w tym miejscu przypomnieć, iż zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie Sądu Najwyższego zauważalne jest ugruntowane stanowisko odnośnie do reguł pierwszeństwa wykładni językowej. Poglądy te wyraża się w zasadzie, iż w państwie prawnym interpretator musi zawsze w pierwszym rzędzie brać pod uwagę językowe znaczenie tekstu prawnego. Jeżeli językowe znaczenie tekstu jest jasne, wówczas - zgodnie z zasadą clara non sunt interpretanda - nie ma potrzeby sięgania po inne, pozajęzykowe metody wykładni. W takim wypadku wykładnia pozajęzykowa może jedynie dodatkowo potwierdzać, a więc wzmacniać wyniki wykładni językowej wykładnią systemową czy funkcjonalną. (por. M. Zieliński, Wykładnia Prawa, Zasady. Reguły. Wskazówki, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2002, str. 49 i nast.); (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2000 r., K 25/99, OTK 2000 Nr 5, poz. 141 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 25 października 2016 r. I UK 386/15 LEX nr 2169474; z dnia 8 stycznia 1993 r., III ARN 84/92, OSNC 1993 Nr 10, poz. 183, z dnia 8 maja 1998 r., I CKN 664/97, OSNC 1999 Nr 1, poz. 7, uchwały Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 1997 r., III ZP 38/97, OSNAPiUS 1998 Nr 8, poz. 234, z dnia 8 lutego 2000 r., I KZP 50/99, OSNKW 2000 nr 3-4, poz. 24 i uchwała składu siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2003 r., III CZP 8/03, OSNC 2004 Nr 1, poz. 1). Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że przepisy regulujące system zabezpieczenia społecznego ze względu na swoją istotę i konstrukcję podlegają wykładni ścisłej. Nie powinno stosować się wykładni celowościowej, funkcjonalnej lub aksjologicznej w opozycji do wykładni językowej. Przechodząc do brzmienia analizowanego przepisu należy zważyć, iż wbrew ocenie Sądu Okręgowego przepis nie stanowi o żadnym „zamkniętym” okresie 60 miesięcy, nie stanowi o cyklu pięcioletnim, otwieranym poprzez złożenie wniosku o zastosowanie Małego ZUS plus i w końcu - warunkiem skorzystania z tej ulgi nie jest uprzednie skorzystanie z ulgi z art. 18a ustawy systemowej tzw. Mały ZUS, czym Sąd Okręgowy uzasadniał okres zamknięty pięciu lat. Spełnienie przesłanek do zastosowania art. 18a ustawy systemowej jest jedynie negatywnym warunkiem dla ulgi Mały ZUS plus. W niektórych stanach faktycznych (tak jak w przypadku płatnika na rzecz, którego działa Rzecznik) może wystąpić taka sekwencja ulg, ale pamiętać trzeba, iż możliwość ta nie została ograniczona tylko do takich stanów faktycznych. Będzie mogła być stosowna w różnych konfiguracjach, zależnych przede wszystkim od sytuacji ekonomicznej przedsiębiorcy, na przestrzenni szeregu lat prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Ulga z art. 18c ust. 1 wbrew twierdzeniu Sądu Okręgowego nie przyjmuje zatem zasady cykliczności gdzie stosowanie ulgi Mały ZUS Plus możliwe jest każdorazowo przez okres 36 miesięcy w łącznym cyklu 60 miesięcy, który jest „zamknięty”. W takiej sytuacji, po każdym okresie składającym się na 60 miesięcy „otwiera się” zdaniem Sądu kolejny cykl, który należy ocenić pod kątem liczby wykorzystanych miesięcy na ulgę, a w przypadku płatnika składek ten 60-miesięczny okres przypada od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2023 r. Od stycznia 2024 r. rozpoczął się zatem nowy okres, w którym możliwe jest korzystanie z ww. ulgi. Sąd Odwoławczy podkreśla, że treść słowa ostatni jakie zostało użyte w art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej nie oznacza okresu jako jednostki czasu, której początek oznaczony jest początkiem skorzystania z ulgi Mały ZUS plus, okresu wyodrębnionego w czasie i kończącego się w bliżej nieznanym czasie. Bowiem 60 miesięczny okres o jakim mowa w analizowanym przepisie to miesiące kalendarzowe prowadzenia działalności gospodarczej, który może być przedzielony okresami przerwy (zawieszenia prowadzenia działalności) tak by jedynie w danym roku kalendarzowym był to okres ponad 60 dni prowadzenia działalności gospodarczej. Słowo „ostatni” w języku polskim oznacza tyle co dotychczasowy, miniony, poprzedni, poprzedzający, przeszły, ubiegły, uprzedni, wcześniejszy, zaszły (Polski - słownik.pl), taki po którym nie będzie innego, najbliższy teraźniejszości spośród minionych (Słownik języka polskiego PWN), może też oznaczać znajdujący się w jakimś ciągu lub porządku w takim miejscu, że za nim już nic nie ma, najbliższy teraźniejszości spośród minionych (Wielki słownik języka polskiego pod. red. Piotra Żmigrodzkiego). Wszystkie zatem określenia odnoszą się do okresu nie tyle, który ma nastąpić w przyszłości od oznaczonego momentu, co do czasu przeszłego, minionego. Nie znajduje zatem semantycznego uzasadnienia wykładnia językowa Sądu Okręgowego i wskazanie, iż określenie z przepisu art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej „w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej” oznacza tyle, iż ocena korzystania z ulgi przez 36 miesięcy ma nastąpić w pięcioletnim okresie, którego bieg rozpoczął się od miesiąca skorzystania z ulgi. W ocenie Sądu Apelacyjnego odkodowanie treści normatywnej winno odbywać przy uwzględnieniu całego omawianego art. 18c ust. 11. I tak, zarówno zdanie pierwsze jak i drugie art. 18c ust. 11 pkt 6 jednoznacznie odnosi się do faktów mających miejsce w przeszłości i oceny ich zaistnienia należy dokonywać z perspektywy czasu w jakim przedsiębiorca występuje o skorzystanie z ulgi. Nadto nie można uznać także, iż do limitu 60 ostatnich miesięcy o jakich stanowi norma art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy należy wliczyć miesiąc składania wniosku o zastosowanie ulgi. Doszłoby bowiem do nielogicznej kumulacji cech relewantnych: ten sam miesiąc z jednej strony miałby być oceniany jako miesiąc, w którym płatnik nie skorzystał z preferencyjnej składki z art. 18c ust. 1 ustawy systemowej i stanowić o koniecznej przerwie w stosowaniu ulgi Mały ZUS plus, a jednocześnie być miesiącem, w którym płatnik skorzysta z tej ulgi. Taka kumulacja nie jest uprawniona, tym bardziej jeśli zważy się na, iż zdanie drugie omawianego pkt 6 art. 18c ust. 11. który w literalnym brzmieniu wskazuje każdy miesiąc, w którym wnioskodawca ustalał lub prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą przez co najmniej jeden dzień kalendarzowy traktując wówczas ten okres jako pełny miesiąc kalendarzowy, a zatem także odnosi się do okresu minionego, przeszłego, nie zaś bieżącego - aktualnego dla złożenia wniosku o skorzystanie z ulgi Mały ZUS plus. Dany miesiąc kalendarzowy, w którym płatnik składa wniosek o stosownie ulgi Mały ZUS plus nie tylko, iż nie ma jeszcze określonej preferencyjnej podstawy wymiaru, ani ustalonej na zasadach ogólnych, ale wysokość tej podstawy za ten miesiąc dopiero jest przedmiotem badania - analizy przesłanek do zastosowania ulgi. Także pozostałe przesłanki negatywne art. 18c ustawy systemowej co do możliwości skorzystania z ulgi określone ust. 11 tego artykułu odnoszą się do tej samej perspektywy - oceny ich zaistnienia w czasie przeszłym, minionym, a punktem odniesienia jest czas kiedy przedsiębiorca występuje o ulgę. Tak jest również w przypadku oceny spełnienia przez przedsiębiorcę warunków dla skorzystania z ulgi - dokonuje się tej oceny w ujęciu retrospektywnym (art. 18c ust. 1,4,7). Reasumując - treść normatywna art. 18c ust. 1 i art. 18c ust. 11 stanowi, iż przedsiębiorca może skorzystać z ulgi Mały ZUS plus o ile w przeszłości - w minionym roku kalendarzowym nie przekroczył granicznej kwoty dochodu i jednocześnie nie zaszła w przeszłości jedna z negatywnych przesłanek. Oceny tej dokonuje się z tej samej perspektywy: miesiąca kalendarzowego złożenia wniosku o ulgę. Zatem jeśli w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej przedsiębiorca nie korzystał z ulgi przez 36 miesięcy kalendarzowych może ustalić wysokość podstawy wymiaru zgodnie z zasadami art. 18 ust. 1-4. Okres relewantny dla wnioskodawcy, który z wnioskiem wystąpił w miesiącu styczniu 2024 r. i przy przyjęciu, iż prowadził nieprzerwanie swą działalność gospodarczą rozpoczyna się w styczniu 2019 r. i kończy z końcem grudnia 2023 r., jak słusznie naprowadza apelujący w środku zaskarżenia. To właśnie określenie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych użyte zostało przez ustawodawcę celowo. Świadczą o tym przykłady powołane przez Sąd Okręgowe z oznaczeniem „poprzedni”. Zwrot „ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych” dotyczy ostatniego czasu w znaczeniu przeszłego, minionego okresu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej 60 miesięcy kalendarzowych liczonych zgodnie z zasadami zdania drugiego art. 18c ust. 11 pkt 6 i co ważne okres ten nie musi przypadać w żadnej, nawet najmniejszej części, w poprzednim roku kalendarzowym. Takie zatem określenie pozwala na istotne odróżnienie ostatnich miesięcy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej mogących przypadać w różnym czasie: w całości lub w części w poprzednich kolejnych następujących po sobie latach kalendarzowych lub sumarycznie w poprzednich wielu latach kalendarzowych (więcej niż 5 lat kalendarzowych). Nawiązanie w pkt 6 do określenia „poprzednie” mogłoby rodzić wątpliwości bowiem użyte określenie „poprzednich” w innym jednostkach redakcyjnych ustawy, co wskazywał Sąd pierwszej instancji, wskazuje, iż chodzi okres nieprzerwany, trwający stale, zaś w pkt 6 sprawa przedstawia się inaczej - ostatnie 60 miesięcy nie biegnie non stop. Na końcu należy zważyć, iż powoływane prace nad nowelizacją art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej i skrócenie okresu do ostatnich 59 miesięcy z dotychczasowych ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych istotnie zmienia poddawaną analizie problematykę. Stanowisko jednak zaprezentowane przez Rzecznika o zamkniętym okresie 60 miesięcy nie jest uwzględnione w przygotowywanej nowelizacji. Nie jest bowiem proponowany zapis, iż z ulgi można korzystać przez okres 36 miesięcy w ciągu okresu 60 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej, liczonych od skorzystania z ulgi po raz pierwszy w okresie rozliczeniowym, a po jego upływie otwiera się kolejny okres potencjalnego nabycia 36 miesięcznej ulgi. Natomiast zmiana okresu karencji z 60 ostatnich miesięcy do 59 ostatnich miesięcy wprowadzi nową normę prawną o innej treści normatywnej niż obecna. Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny uznał, iż apelacja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. jest zasadna, gdyż Sąd Okręgowy dokonał nieprawidłowej wykładni prawa materialnego, czym naruszył art. 18c ust. 11 punkt 6 ustawy systemowej wobec czego konieczna była, zgodnie z art. 386 § 1 k.p.c. zmiana zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania. sędzia Marta Sawińska