III AUa 1276/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny przyznał prawo do renty rodzinnej, uznając, że warunki do jej uzyskania przez zmarłego ojca zostały spełnione w chwili jego śmierci, niezależnie od późniejszych zmian przepisów dotyczących okresu ubezpieczenia.
Sprawa dotyczyła prawa do renty rodzinnej dla małoletniego K. G. po zmarłym ojcu. ZUS odmówił renty, argumentując, że zmarły nie spełniał warunku posiadania 5-letniego okresu składkowego w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed śmiercią. Sąd Okręgowy przyznał rentę, opierając się na uchwale SN, która dla mężczyzn całkowicie niezdolnych do pracy z co najmniej 25 latami okresów składkowych i nieskładkowych znosiła wymóg częstości ubezpieczenia. Sąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS, potwierdzając, że kluczowa jest chwila śmierci ubezpieczonego jako moment powstania prawa do świadczeń.
Sąd Apelacyjny w Katowicach rozpoznał sprawę dotyczącą prawa do renty rodzinnej dla małoletniego K. G. po zmarłym ojcu, W. G. Sąd Okręgowy w Częstochowie zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) Oddział w C., przyznając ubezpieczonym prawo do renty rodzinnej od 12 sierpnia 2011 roku. ZUS odmówił renty, ponieważ zmarły, mimo posiadania ponad 27 lat okresów składkowych i nieskładkowych, nie miał wymaganego 5-letniego okresu składkowego w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed śmiercią, co było warunkiem zgodnie z art. 65 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Sąd Okręgowy uwzględnił odwołanie, powołując się na uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego (sygn. I UZP 5/05), która stanowi, że dla mężczyzn całkowicie niezdolnych do pracy z co najmniej 25 latami okresów składkowych i nieskładkowych nie jest wymagany warunek częstości ubezpieczenia. Sąd pierwszej instancji uznał również, że nowszy przepis (art. 58 ust. 4 ustawy, wprowadzony od 23.09.2011 r.), który podnosił wymóg do 30 lat okresu składkowego, nie miał zastosowania, gdyż nie obowiązywał w dacie śmierci ojca. ZUS w apelacji zarzucił naruszenie art. 58 ust. 4 ustawy przez jego niezastosowanie oraz art. 65 ust. 1 ustawy przez przyznanie renty, argumentując, że przepis ten obowiązywał w dacie złożenia wniosku i wydania decyzji. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, podzielając stanowisko Sądu Okręgowego. Podkreślono, że zgodnie z art. 65 ust. 1 ustawy, renta rodzinna przysługuje, jeśli zmarły spełniał warunki do świadczenia w chwili śmierci, która jest decydująca dla powstania prawa. Prawo do świadczeń powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków (art. 100 ust. 1 ustawy), a data złożenia wniosku ma znaczenie jedynie dla początku wypłaty (art. 129 ust. 2 ustawy).
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, warunek ten nie jest wymagany dla mężczyzn całkowicie niezdolnych do pracy, którzy udowodnili co najmniej 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, zgodnie z uchwałą SN I UZP 5/05.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwale SN I UZP 5/05, która wyłącza stosowanie warunku częstości ubezpieczenia dla osób z odpowiednio długim stażem ubezpieczeniowym i całkowitą niezdolnością do pracy. Podkreślono, że prawo do renty rodzinnej powstaje w chwili śmierci ubezpieczonego, jeśli spełniał on warunki do świadczenia, a późniejsze zmiany przepisów nie mają zastosowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
U. G. i J. G. imieniem małoletniego K. G.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| U. G. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| J. G. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| K. G. | osoba_fizyczna | małoletni wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 65 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Renta rodzinna przysługuje, jeśli zmarły spełniał warunki do uzyskania jednego ze świadczeń określonych w tym przepisie w chwili śmierci.
Pomocnicze
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 57 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Warunki do uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy.
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 57 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Wyłączenie wymogu częstości ubezpieczenia dla osób z co najmniej 25 latami okresów składkowych i nieskładkowych, całkowicie niezdolnych do pracy.
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 58 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Warunki dotyczące okresu składkowego i nieskładkowego.
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 58 § 4
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis wprowadzony nowelizacją, podnoszący wymóg okresu składkowego do 30 lat dla zniesienia warunku częstości ubezpieczenia; nie miał zastosowania w sprawie.
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 100 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Prawo do świadczeń powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa.
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 129 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Data złożenia wniosku o świadczenie ma znaczenie dla określenia początku jego wypłaty.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo do renty rodzinnej powstaje w chwili śmierci ubezpieczonego, jeśli spełniał on warunki do świadczenia. Warunek częstości ubezpieczenia nie ma zastosowania do mężczyzn całkowicie niezdolnych do pracy z co najmniej 25 latami okresów składkowych i nieskładkowych (na podstawie uchwały SN I UZP 5/05). Nowelizacja ustawy wprowadzająca art. 58 ust. 4 (wymagający 30 lat okresu składkowego) nie miała zastosowania, gdyż nie obowiązywała w dacie śmierci ubezpieczonego.
Odrzucone argumenty
Zmarły nie spełniał warunku posiadania 5-letniego okresu składkowego w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed śmiercią. Należało zastosować art. 58 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który wszedł w życie przed złożeniem wniosku i wydaniem decyzji.
Godne uwagi sformułowania
chwila śmierci jako chwili decydującej o powstaniu prawa do renty rodzinnej prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa
Skład orzekający
Marek Żurecki
przewodniczący-sprawozdawca
Jolanta Pietrzak
sędzia
Irena Goik
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie momentu powstania prawa do renty rodzinnej oraz interpretacja warunków nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w kontekście zmian przepisów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej sprzed nowelizacji z 2011 roku oraz interpretacji uchwały SN I UZP 5/05.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest chwila śmierci dla powstania prawa do świadczeń i jak interpretowane są przepisy przejściowe w prawie ubezpieczeń społecznych, co jest istotne dla praktyków.
“Renta rodzinna: Czy późniejsze przepisy mogą odebrać prawo do świadczenia?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III AUa 1276/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 marca 2013 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSA Marek Żurecki (spr.) Sędziowie SSA Jolanta Pietrzak SSA Irena Goik Protokolant Sebastian Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2013 r. w Katowicach sprawy z odwołania U. G. i J. G. imieniem małoletniego K. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. o prawo do renty rodzinnej na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie z dnia 17 kwietnia 2012 r. sygn. akt IV U 79/12 oddala apelację. /-/ SSA J. Pietrzak /-/ SSA M. Żurecki /-/ SSA I. Goik Sędzia Przewodniczący Sędzia Sygn. akt III AUa 1276/12 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2013 roku zmienił decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w C. z dnia 23 listopada 2011 roku odmawiające U. G. i małoletniemu K. G. prawa do renty rodzinnej po zmarłym ojcu W. G. w ten sposób, że przyznał ubezpieczonym prawo do renty rodzinnej od dnia 12 sierpnia 2011 roku. Sąd wskazał, że powodem odmowy przyznania renty było ustalenie organu rentowego, że zmarły w dniu (...) W. G. ( ur. w (...) r.) nie spełniał w chwili śmierci warunków wymaganych do uzyskania emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, albowiem posiadając łącznie ponad 27 lat okresów składkowych i nieskładkowych nie miał wymaganego co najmniej 5-letniego okresu składkowego i nieskładkowego w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed datą zgonu. W związku z tym organ rentowy odmówił przyznania renty rodzinnej na wniosek dzieci z dnia 27.09.2011 roku zgodnie z art.65 ust.1 ustawy z dnia 17.12.1998 roku o emeryturach i rentach z FUS. Sąd uwzględnił odwołanie skarżących po stwierdzeniu, że w odniesieniu do mężczyzn całkowicie niezdolnych do pracy, którzy udowodnili okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat nie jest wymagane spełnienie warunku częstości ubezpieczenia z art.57 ust.1 pkt 2 w związku z art.58 ust.1 pkt 5 i ust.2 ustawy o emeryturach i rentach w myśl przepisu art.57 ust.2 ustawy odczytywanego zgodnie z uchwałą 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23.03.2006 sygn. I UZP 5/05. Sąd zauważył, że wprawdzie w dacie złożenia wniosku o rentę obowiązywał od dnia 23.09.2011 roku przepis art.58 ust.4 ustawy stanowiący, że warunku częstości ubezpieczenia nie stosuje się do ubezpieczonych, którzy udowodnili okres składkowy wynoszący dla mężczyzn całkowicie niezdolnych do pracy co najmniej 30 lat, lecz uznał, że w sprawie przepis ten nie ma zastosowania, skoro nie obowiązywał on w dacie śmierci ojca wnioskodawców. W apelacji od wyroku organ rentowy wnosił o zmianę wyroku i oddalenie odwołania lub o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania zarzucając rozstrzygnięciu Sądu naruszenie art.58 ust.4 ustawy o emeryturach i rentach poprzez jego niezastosowanie oraz naruszenie art.65 ust.1 ustawy przez przyznanie prawa do renty rodzinnej po ojcu, który nie spełniał warunków do uzyskania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W uzasadnieniu apelacji podniesiono, że zarówno w chwili złożenia przez ubezpieczonych wniosku o świadczenie (27 września 2011r.), jak i w dniu wydania zaskarżonej decyzji, weszła w życie ustawa z dnia 28 lipca 2011 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. Nr 187, poz.1112), która do art.58 tejże ustawy dodała ust.4, zgodnie z którym mężczyzna, który udowodnił okres składkowy wynoszący co najmniej 30 lat oraz jest całkowicie niezdolny do pracy nie musi legitymować się posiadaniem pięcioletniego okresu składkowego i nieskładkowego w dziesięcioleciu przed złożeniem wniosku o świadczenie. Ubezpieczony nie legitymował się posiadaniem takiego okresu. W tym stanie rzeczy organ rentowy zmuszony był, wydając zaskarżoną decyzję, zastosować wskazany wyżej przepis art.58 ust.4 ustawy emerytalnej i odmówić ubezpieczonym prawa do renty rodzinnej. Ponieważ zaskarżona decyzja była zgodna z obowiązującymi w dniu jej wydania przepisami wyrok Sądu I instancji jest wadliwy. Sąd Apelacyjny nie uwzględnił apelacji aprobując stanowisko Sądu pierwszej instancji, który przyjął, że w chwili śmierci ojca wnioskodawców zostały spełnione wszystkie przesłanki wymagane do uzyskania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym sporny warunek częstości ubezpieczenia. W myśl art.65 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny o ile osoba zmarła spełniała warunki do uzyskania jednego ze świadczeń określonych w tym przepisie w chwili śmierci, jako chwili decydującej o powstaniu prawa do renty rodzinnej. Należy w tym miejscu wskazać na przepis art.100 ust.1 ustawy, zgodnie z którym prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa. Przyjmując zatem, że w chwili śmierci ojciec ubezpieczonych spełniał łącznie przesłanki do nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy to równocześnie w tej samej chwili powstało prawo do renty rodzinnej po stronie skarżących. Data złożenia wniosku o rentę rodzinną przez ubezpieczonych nie miała znaczenia dla powstania prawa do tego świadczenia a jedynie dla określenia początku jego wypłaty - zgodnie z art.129 ust.2 ustawy. Wobec powyższego Sąd Apelacyjny orzekł o oddaleniu apelacji ( art.385 k.p.c. ). /-/ SSA J. Pietrzak /-/ SSA M. Żurecki /-/ SSA I. Goik Sędzia Przewodniczący Sędzia JM