III AUa 1259/16

Sygn. akt III AUa 1259/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 grudnia 2016 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSA Jolanta Pietrzak (spr.) Sędziowie SSA Marek Żurecki SSO del. Anna Petri Protokolant Sebastian Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2016 r. w Katowicach sprawy z odwołania D. D. ( D. D. ) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. o prawo do świadczenia przedemerytalnego na skutek apelacji ubezpieczonej D. D. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodka Zamiejscowego w Rybniku z dnia 18 kwietnia 2016 r. sygn. akt IX U 46/16 1. oddala apelację, 2. przyznaje ze środków Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Gliwicach na rzecz adwokata B. P. Kancelaria Adwokacka w R. ul. (...) , kwotę 270 zł (dwieście siedemdziesiąt złotych) wraz z 23% podatkiem od towarów i usług w kwocie 62,10 zł (sześćdziesiąt dwa złote dziesięć groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. /-/SSA M. Żurecki /-/SSA J. Pietrzak /-/SSO del. A. Petri Sędzia Przewodniczący Sędzia Sygn. akt III AUa 1259/16 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 4.12.2015r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił ubezpieczonej D. D. prawa do świadczenia przedemerytalnego, gdyż rozwiązanie stosunku pracy nie nastąpiło z przyczyn ekonomicznych dotyczących zakładu pracy. W złożonym odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczona domagała się przyznania świadczenia przedemerytalnego, wskazując, iż to likwidacja stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych była powodem rozwiązania z nią stosunku pracy. Wniosła również o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 18.04.2014r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku oddalił odwołanie. Poza sporem pozostawało, że ubezpieczona ur. (...) w dniu 21.08.2015r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia przedemerytalnego oraz, że decyzją z dnia 4.12.2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił jej tego prawa. Sąd ustalił, iż ubezpieczona w okresie od 1.05.2014r. do 10.02.2015r. była zatrudniona w firmie (...) na stanowisku pomocy kuchennej, w pełnym wymiarze czasu pracy. W okresie od 4.08.2014r. do 31.01.2015r. ubezpieczona korzystała ze zwolnienia lekarskiego, po uzyskaniu zdolności do pracy pracowała do 10.02.2015r. W tym okresie pracodawca nie przyjął żadnego pracownika na zlecenie. Ubezpieczona pracowała na podstawie umowy o pracę zawartej w dniu 1.05.2014r. na czas określony od 1.05.2014r. do 10.02.2015r. Ubezpieczona liczyła na przedłużenie umowy o pracę, co wiązało się z obietnicą pracodawcy złożoną jej w tym zakresie. W dniu 23.01.2015r. ubezpieczona otrzymała wypowiedzenie, którego termin końcowy przypadał na datę ustaloną w umowie jako końcowa data zatrudnienia. K. T. – pracodawca ubezpieczonej, zatrudnia pracowników na podstawie różnych umów o pracę, tj. na czas określony i na czas nieokreślony (pracowników dłużej zatrudnionych), w różnych wymiarach czasu pracy. Dokumenty związane ze sprawami kadrowo-finansowymi wypełnia księgowa. Wobec poczynionych ustaleń Sąd uznał, że odwołanie ubezpieczonej nie zasługuje na uwzględnienie podnosząc w motywach tego rozstrzygnięcia co następuje: Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 30.04.2004r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. z 2004r. nr 120 poz. 1252) prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która: 1) do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z powodu likwidacji pracodawcy lub niewypłacalności pracodawcy, w rozumieniu przepisów o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, u którego była zatrudniona lub pozostawała w stosunku służbowym przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 56 lat - kobieta oraz 61 lat - mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, lub 2) do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001), zwanej dalej "ustawą o promocji zatrudnienia", w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 55 lat - kobieta oraz 60 lat - mężczyzna oraz posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn, lub 3) do dnia ogłoszenia upadłości prowadziła nieprzerwanie i przez okres nie krótszy niż 24 miesiące pozarolniczą działalność, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887, z późn. zm. 1)), zwanej dalej " ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych ", i za ten okres opłaciła składki na ubezpieczenia społeczne oraz do dnia ogłoszenia upadłości ukończyła co najmniej 56 lat - kobieta i 61 lat - mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, lub 4) zarejestrowała się we właściwym powiatowym urzędzie pracy w ciągu 30 dni od dnia ustania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, pobieranej nieprzerwanie przez okres co najmniej 5 lat, i do dnia, w którym ustało prawo do renty, ukończyła co najmniej 55 lat - kobieta oraz 60 lat - mężczyzna i osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, lub 5) do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, lub 6) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego, z powodu likwidacji pracodawcy lub niewypłacalności pracodawcy, w rozumieniu przepisów o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, u którego była zatrudniona lub pozostawała w stosunku służbowym przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, posiadała okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 34 lata dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001) poprzez przyczyny dotyczące zakładu pracy należy rozumieć: a) rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn niedotyczących pracowników, zgodnie z przepisami o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników lub zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm. 3)), w przypadku rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z tych przyczyn u pracodawcy zatrudniającego mniej niż 20 pracowników, b) rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych, c) wygaśnięcie stosunku pracy lub stosunku służbowego w przypadku śmierci pracodawcy lub gdy odrębne przepisy przewidują wygaśnięcie stosunku pracy lub stosunku służbowego w wyniku przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę i niezaproponowania przez tego pracodawcę nowych warunków pracy i płacy. Kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia, czy odwołująca spełnia przesłanki wynikające z przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30.04.2004r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. z 2004r. nr. 120 poz. 1252), a konkretnie czy do rozwiązania stosunku pracy doszło z przyczyn dotyczących zakładu pracy w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy . Art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych wymaga, aby do rozwiązania stosunku pracy doszło z przyczyn dotyczących pracodawcy w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia. Taka redakcja powołanego przepisu wskazuje więc wyraźnie, iż uzależnia on nabycie prawa do świadczenia przedemerytalnego między innymi od tego, co było przyczyną rozwiązania stosunku pracy, a nie od tego, co stanowiło powód niezawarcia nowej umowy. Ponadto użyte w tym przepisie sformułowanie „rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy”, przy uwzględnieniu treści art. 32 k.p. , przemawia za przyjęciem, iż do rozwiązania stosunku pracy musi dojść albo na skutek jednostronnego oświadczenia woli pracodawcy, albo na skutek porozumienia stron, a nie w następstwie upływu okresu, na który stosunek pracy został zawarty. Postępowanie dowodowe jednoznacznie wykazało, iż rozwiązanie stosunku pracy z ubezpieczoną nastąpiło z powodu upływu czasu na jaki została zawarta okresowa umowa o pracę z dnia 1.05.2014r. Za takim przyjęciem przemawia dokumentacja akt osobowych ubezpieczonej, w tym powoływana umowa zawarta na czas określony oraz zeznania samej ubezpieczonej oraz zeznania świadka K. T. . Uwzględniając wynik postępowania dowodowego należało stwierdzić, iż odwołująca nie spełnia warunków z przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30.04.2004r., a tym samym nie może nabyć prawa do świadczenia przedemerytalnego. Apelację od tego wyroku wywiodła ubezpieczona zarzucając: - naruszenie prawa materialnego - art.32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez wykładnię art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnych w sposób prowadzący do nierówności pomiędzy D. D. i innymi ubezpieczonymi wobec prawa wyrażającą się w odmowie ochrony jej interesu pomimo tożsamej sytuacji faktycznej w stosunku do osób, których stosunek pracy ustał na skutek wypowiedzenia umowy o pracę lub na skutek porozumienia stron umowy o pracę o jej rozwiązaniu wobec przyczyn dotyczących zakładu pracy; - naruszenie prawa materialnego - art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 30 kwietnia 2004r. o świadczeniach przedemerytalnych - poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że za rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy należy uznać tylko rozwiązanie stosunku pracy na skutek złożenia przez pracodawcę oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę lub na skutek porozumienia stron, o których mowa w art. 30 § 1 k.p. , podczas gdy ustawodawca użył w powołanym przepisie ustawy o świadczeniach przedemerytalnych określenia „rozwiązanie stosunku pracy” w celu objęcia hipotezą tego przepisu także sytuacji, w których stosunek pracy w znaczeniu szerokim nie jest kontynuowany z przyczyn dotyczących pracodawcy; - naruszenie przepisów postępowania - art. 233 § 1 k.p.c. - poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na pominięciu istotnych okoliczności ujawnionych w toku przesłuchania ubezpieczonej i świadka K. T. w zestawieniu z treścią dokumentów stanowiących dowody w sprawie, z których wynika, że pracodawca zamierzał stale zatrudniać D. D. i w dacie złożenia jej oświadczenia o wypowiedzeniu poinformował ją, że musi zrezygnować z jej zatrudniania ze względu na brak możliwości finansowych; - a w konsekwencji sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych polegającą na przyjęciu, że stosunek pracy ubezpieczonej ustał ze względu na upływ czasu, na jaki zawarta była umowa o pracę ubezpieczonej z K. T. , podczas gdy powodem rozwiązania i niekontynuowania stosunku pracy była sytuacja finansowa pracodawcy. Wskazując na przytoczone zarzuty skarżący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie ubezpieczonej D. D. prawa do świadczenia przedemerytalnego oraz przyznania odpowiednio do wyniku sprawy od Skarbu Państwa lub Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kosztów pomocy prawnej udzielonej ubezpieczonej z urzędu według norm przepisanych za postępowanie odwoławcze, oświadcza, że koszty te nie zostały pokryte w całości, ani w części. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie jest zasadna. Sąd Okręgowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, które Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne. Prawidłowo także Sąd Okręgowy ocenił zasadność żądań ubezpieczonej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 29 a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2016r., poz. 645), rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oznacza rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, zgodnie z przepisami o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników lub zgodnie z przepisami Kodeksu pracy , w przypadku rozwiązania stosunku pracy z tych przyczyn u pracodawcy zatrudniającego mniej, niż 20 pracowników. Z kolei, w myśl art. 1 ust. 1 pkt 1 przywołanej wyżej ustawy z dnia 13 marca 2003r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (tekst jednolity: Dz. U. z 2016r., poz. 1474), jej przepisy stosuje się w razie konieczności rozwiązania przez pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 pracowników stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników w drodze wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę, a także na mocy porozumienia stron. Z istoty rzeczy, regulacja ta nie ma zatem zastosowania w przypadku rozwiązania stosunku pracy z upływem okresu, na jaki została zawarta umowa. Niedostrzeganie przez skarżącą przepisów ustawy z dnia 13 marca 2003r., do której odwołuje się ustawa z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia, do której z kolei odnosi się ustawa z dnia 30 kwietnia 2004r. o świadczeniach przedemerytalnych , jest pierwszą przyczyną jej błędnej interpretacji dwóch ostatnio wymienionych ustaw. Nietrafnie też wywodzi skarżąca, że do rozwiązania umów o pracę z tych przyczyn może dojść też w innym trybie, w tym także z upływem okresu, na jaki umowa była zawarta. Takiej ewentualności nie dopuszcza bowiem ustawa z 13 marca 2013r. Skoro przy tym dwie pozostałe wymienione wyżej ustawy odwołują się do ustawy z dnia 13 marca 2003r., przeto wystarczy, że ona nie przewiduje możliwości przyjęcia, iż do rozwiązania stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników może dojść też z upływem okresu, na jaki zawarta była umowa, by wykluczyć w takim wypadku prawo do świadczenia przedemerytalnego. Należy przy tym zauważyć, iż niezależnie od tego, ilu pracowników zatrudniał pracodawca ubezpieczonej, do rozwiązania z nią stosunku pracy nie doszło z przyczyn niedotyczących pracownika ani zgodnie z przepisami powołanej ustawy, ani też zgodnie z przepisami Kodeksu pracy . Łącząca strony umowa o pracę została bowiem rozwiązana zgodnie z wyrażaną od początku wolą stron, tj. z upływem okresu, na jaki została zawarta. W tym kontekście wręczone ubezpieczonej wypowiedzenie umowy o pracę ze skutkiem rozwiązującym na dzień, w którym umowa i tak ulegała rozwiązaniu z uwagi na upływ czasu, na który była zawarta, było bezprzedmiotowe i zmierzało jedynie do stworzenia pozorów, że umowa o pracę uległa rozwiązaniu w innym trybie. Nieuprawniony jest także pogląd skarżącej, że niezawarcie kolejnej umowy o pracę, nawet z uwagi na trudną sytuację finansową pracodawcy i nawet przy przyjęciu, że tenże pracodawca wcześniej obiecywał dalsze zatrudnienie, jest równoznaczne w skutkach ze zwolnieniem pracownika z przyczyn ekonomicznych. Są to zupełnie różne zdarzenia, które rodzą również zupełnie inne konsekwencje prawne i mogą ewentualnie uzasadniać zupełnie inne roszczenia w stosunku do pracodawcy. Skoro ostatni stosunek pracy ubezpieczonej został rozwiązany zgodnie z wolą obydwu stron wyrażoną przy zawieraniu umowy określonego rodzaju i na określony czas brak podstaw do przyjęcia, iż do rozwiązania tego doszło z jakichkolwiek przyczyn dotyczących zakładu pracy w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy . Zajęcie stanowiska prezentowanego przez skarżącą wymaga założenia, iż sam upływ czasu, na jaki zawarto umowę o pracę, stanowi przyczynę dotyczącą zakładu pracy, czego nie sposób pogodzić z zasadami logicznego rozumowania. Z przytoczonych względów Sąd Apelacyjny uznając zarzuty apelacji za chybione na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł o jej oddaleniu. O kosztach orzeczono na mocy art. 29 ustawy o adwokaturze i § 16 ust. 2 w związku z § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. /-/SSA M. Żurecki /-/SSA J. Pietrzak /-/SSO del. A. Petri Sędzia Przewodniczący Sędzia ek