III AUa 1234/12

Sygn. akt III AUa 1234/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 lutego 2013 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Barbara Gonera Sędziowie: SSA Ewa Madera SSA Alicja Podczaska (spr.) Protokolant st.sekr.sądowy Anna Budzińska po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2013 r. na rozprawie sprawy z wniosku M. T. , J. T. i A. T. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego matkę B. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. o rentę rodzinną na skutek apelacji wnioskodawców od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu z dnia 18 października 2012 r. sygn. akt III U 627/12 o d d a l a apelację. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 5 kwietnia 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił M. T. , J. T. , A. T. , reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego, matkę B. K. , prawa do renty rodzinnej po zmarłym ojcu K. T. , ponieważ nie miał on ustalonego prawa do świadczenia oraz nie spełniał warunków do jego przyznania w chwili śmierci, ponieważ w ostatnim dziesięcioleciu nie posiadał wymaganego stażu ubezpieczeniowego w wymiarze 5 lat. W odwołaniu od powyższej decyzji przedstawicielka ustawowa wnioskodawców – matka B. K. , domagała się jej zmiany i przyznania wnioskodawcom prawa do renty rodzinnej po zmarłym ojcu, podkreślając, że wyliczony staż pracy zmarłego nie obejmuje jego wszystkich okresów zatrudnienia. Odpowiadając na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podnosząc, że zmarły nie osiągnął wieku emerytalnego, zatem ocenie podlegało spełnianie przez niego w dacie śmierci warunków do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy. Przy przyjęciu, zgodnie z domniemaniem prawnym wynikającym z art. 65 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, że zmarły w dacie śmierci był całkowicie niezdolny do pracy, organ rentowy stwierdził, że nie spełniał on warunku z art. 57 pkt. 2 i 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, gdyż nie legitymował się wymaganym okresem składkowym i nieskładkowym i niezdolność do pracy nie powstała najpóźniej w ciągu 18 miesięcy od ustania ubezpieczenia. Wyrokiem z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt III U 627/12, Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu, Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie. Sąd ustalił, że K. T. , ur. (...) , miał ze związku małżeńskiego z B. K. troje dzieci: M. , J. i A. T. . Na dzień śmierci organ rentowy uwzględnił K. T. staż pracy w wymiarze 7 lat i 1 dnia okresów składkowych i nieskładkowych. Ostatnie ubezpieczenie zmarłego ustało w dniu 30 listopada 2011 r., a w dziesięcioleciu przed śmiercią posiadał 1 rok, 4 miesiące i 1 dzień okresów ubezpieczenia. Dalej Sąd ustalił, że niemiecka instytucja ubezpieczeniowa nie potwierdziła żadnego niemieckiego okresu ubezpieczenia K. T. , natomiast w Austrii K. T. był zatrudniony i ubezpieczony przez okres miesiąca. Przechodząc do oceny prawnej Sąd Okręgowy stwierdził, że skoro zmarły nie spełniał warunków do przyznania prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, zgodnie z przepisem art. 57 ust. 1 i art. 58ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, to małoletnie dzieci zmarłego nie spełniają warunków do przyznania im prawa do renty rodzinnej na podstawie art. 68 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W apelacji od powyższego wyroku przedstawicielka ustawowa wnioskodawców wniosła o jego zmianę i przyznanie prawa do renty rodzinnej, wskazując na trudności, jakie ma w zdobyciu dokumentów potwierdzających przebyte okresy ubezpieczenia byłego męża K. T. . Sąd Apelacyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Apelacja wnioskodawców jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżony wyrok jest trafny i nie narusza prawa. Przedmiotem sporu w sprawie było uprawnienie wnioskodawców do renty rodzinnej po zmarłym ojcu K. T. . Renta rodzinna jest świadczeniem pochodnym świadczenia, jakie przysługiwałoby osobie zmarłej, dlatego też w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega spełnienie przesłanek przez osobę zmarłą, a brak uprawnień do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, pociąga za sobą również brak uprawnień członków rodziny do renty rodzinnej po ubezpieczonym. Dochodzone świadczenie nie jest bowiem świadczeniem przyznawanym z uwagi na potrzeby, nawet najbardziej uzasadnione, ale świadczeniem zależnym od okresów opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Inaczej mówiąc prawo do renty rodzinnej nie przysługuje potomstwu osoby zmarłej, która w chwili śmierci nie była uprawniona do świadczenia z ZUS, ani też nie spełniała warunków do ich przyznania ( tak: SN w wyroku z dnia 13 lipca 2012 r., III UK 134/11, Lex nr 1216788 ). Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w sytuacji, gdy zmarły K. T. w dacie śmierci nie miał ustalonego prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, udokumentować należało warunki stażu ubezpieczeniowego wymagane dla przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, a to wynikający z art. 58 ust. 1 pkt. 5 pięcioletni okres składkowy i nieskładkowy, przypadający w dziesięcioleciu przed dniem śmierci, przy jednoczesnym ustaleniu, że niezdolność do pracy powstała nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów lub też dwudziestopięcioletni okres składkowy i nieskładkowy, przypadający na przestrzeni całego życia, który jest wystarczający jeżeli u uprawnionego ustalono całkowitą niezdolność do pracy. Dokumentację uzasadniającą spełnianie przez zmarłego w chwili śmierci warunków wymaganych do uzyskania emerytury bądź renty z tytułu niezdolności do pracy przedłożyć muszą wnioskodawcy zgodnie z § 12 w związku z § 10 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe ( Dz. U. 2011 Nr 237, poz. 1412 ze zm.). Wskazywane w apelacji przyczyny utrudniające wykazanie przebytych okresów ubezpieczenia K. T. , których prawdziwości nie kwestionuje się, nie mogą jednak uzasadniać pominięcia – wymaganej dla przyznania prawa do renty rodzinnej dla dzieci zmarłego, zgodnie z art. 65 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS – przesłanki określonego statusu żywiciela w dacie śmierci. Status ów wyraża się ustalonym prawem do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, względnie spełnianiem wymogów do uzyskania jednego z tych świadczeń. Z podanych przyczyn brak jest podstaw faktycznych i prawnych do uwzględnienia apelacji, która podlega oddaleniu na podstawie art. 385 kpc .