III AUa 1167/12

Sąd Apelacyjny w KrakowieKraków2013-02-20
SAOSubezpieczenia społeczneubezpieczenia społeczneŚredniaapelacyjny
ubezpieczenia społecznedziałalność gospodarczaemeryturaskładkiZUSprawo pracyubezpieczenie zdrowotne

Sąd Apelacyjny oddalił apelację wnioskodawcy, potwierdzając obowiązek podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, nawet w okresie pobierania emerytury.

Wnioskodawca L. N. odwołał się od decyzji ZUS, która objęła go obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym, rentowym i wypadkowym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 1 lutego 2000 r., mimo pobierania emerytury. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, a Sąd Apelacyjny utrzymał ten wyrok w mocy. Sąd uznał, że prowadzenie działalności gospodarczej generuje obowiązek ubezpieczeniowy niezależnie od pobierania emerytury, a przepisy te są zgodne z prawem.

Sprawa dotyczyła odwołania L. N. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która stwierdziła jego obowiązek podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 1 lutego 2000 r. Wnioskodawca od 1 lutego 2000 r. pobierał emeryturę. Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił odwołanie, uznając, że samo podjęcie działalności gospodarczej powoduje nawiązanie stosunku ubezpieczenia społecznego ex lege. Sąd Apelacyjny w Krakowie utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego, oddalając apelację wnioskodawcy. Sąd podkreślił, że zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu od dnia rozpoczęcia do dnia zakończenia tej działalności. Sąd Apelacyjny stwierdził, że wnioskodawca, prowadząc działalność gospodarczą w spornym okresie, podlegał tym ubezpieczeniom obowiązkowo. Odnosząc się do kwestii składki zdrowotnej, sąd wskazał, że emeryt prowadzący działalność gospodarczą podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z dwóch tytułów, zgodnie z ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej. Sąd uznał, że przepisy te nie naruszają zasad konstytucyjnych i muszą być bezwzględnie przestrzegane.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu z tytułu tej działalności, niezależnie od faktu pobierania emerytury.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że prowadzenie działalności gospodarczej generuje obowiązek ubezpieczeniowy ex lege, zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Obowiązek ten trwa od dnia rozpoczęcia do dnia zakończenia działalności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalił apelację

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K.

Strony

NazwaTypRola
L. N.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (9)

Główne

u.s.u.s. art. 6 § 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym i wypadkowemu.

u.s.u.s. art. 12 § 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym i wypadkowemu.

u.s.u.s. art. 13 § 4

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Obowiązek ubezpieczeń istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej do dnia zakończenia jej wykonywania.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa orzeczenia Sądu Apelacyjnego.

u.ś.o.z. art. 66 § 1

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Wyczerpujące wyliczenie osób objętych obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, w tym osób prowadzących działalność gospodarczą (pkt 3) i pobierających emeryturę (pkt 27).

Pomocnicze

u.s.u.s. art. 83 § 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Stwierdzenie, iż L. N. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, nie mająca ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 60 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu w okresie od 1 stycznia 1999r. do 1 lutego 2000r.

u.s.u.s. art. 9 § 5

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Osoby, o których mowa w art. 6 niewymienione w ust. 4 i 4 c (w tym osoby prowadzące działalność gospodarczą) mające ustalone prawo do emerytury lub renty podlegają dobrowolnie ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym.

k.p.c. art. 477 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa orzeczenia Sądu Okręgowego.

k.p.c. art. 477 § 10

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa przekazania wniosku organowi rentowemu przez Sąd Okręgowy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prowadzenie działalności gospodarczej generuje obowiązek ubezpieczeniowy ex lege. Przepisy dotyczące obowiązku ubezpieczeń społecznych dla osób prowadzących działalność gospodarczą są bezwzględnie obowiązujące i zgodne z Konstytucją. Emeryt prowadzący działalność gospodarczą podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z dwóch tytułów.

Odrzucone argumenty

Przepisy pozwalające na jednoczesne pobieranie składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej oraz z tytułu pobierania emerytury naruszają zasady konstytucyjne. Przepisy są sprzeczne z kierunkiem polityki państwa wspierania aktywności zawodowej emerytów.

Godne uwagi sformułowania

Samo podjęcie działalności gospodarczej powoduje nawiązanie stosunku ubezpieczenia społecznego ex lege, niezależnie od woli ubezpieczonego podmiotu. Przepisy prawa z zakresu ubezpieczeń społecznych są przepisami bezwzględnie obowiązującymi, a zatem przy ich stosowaniu ani organ rentowy ani sąd nie mogą mieć na uwadze zasad współżycia społecznego; przepisy te muszą być bezwzględnie przestrzegane w stosunku do wszystkich nawet, jeśli jawią się one osobie zainteresowanej jako subiektywnie niesprawiedliwe.

Skład orzekający

Marta Fidzińska - Juszczak

przewodniczący-sprawozdawca

Halina Gajdzińska

sędzia

Ewa Drzymała

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie obowiązku ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych dla osób prowadzących działalność gospodarczą i pobierających emeryturę."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego okresu i stanu prawnego, choć zasady pozostają aktualne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu dualnego tytułu do ubezpieczeń dla emerytów prowadzących działalność gospodarczą, co jest istotne dla wielu osób.

Emerytura a działalność gospodarcza: Czy ZUS może pobierać składki z dwóch tytułów?

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III AUa 1167/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 lutego 2013 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Marta Fidzińska - Juszczak (spr.) Sędziowie: SSA Halina Gajdzińska SSA Ewa Drzymała Protokolant: st.sekr.sądowy Mariola Pater po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2013 r. w Krakowie sprawy z wniosku L. N. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w K. o podleganie ubezpieczeniu na skutek apelacji wnioskodawcy L. N. od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie Wydziału VII Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt VII U 2101/11 o d d a l a apelację. Sygn. akt III AUa 1167/12 UZASADNIENIE wyroku z dnia 20 lutego 2013 r. Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy w Krakowie VII Wydział Ubezpieczeń Społecznych oddalił w pkt I odwołanie L. N. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia 28 września 2011 r., natomiast w pkt II przekazał do rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. wniosek o przeliczenie pobieranej emerytury z uwzględnieniem okresów pracy w organizacji (...) i okresów prowadzenie działalności rolniczej. Zaskarżoną decyzją organ rentowy, powołując się na przepis art. 83 ust. 1 pkt. 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt. 5, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) stwierdził, iż L. N. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, nie mająca ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 60 % kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu w okresie od 1 stycznia 1999r. do 1 lutego 2000r. Sąd Okręgowy stwierdził, że bezspornym w sprawie jest, iż L. N. od 29 lutego 1988r. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą Oficyna (...) . Przedmiotem działalności jest produkcja filmów i nagrań wideo, działalność radiowa i telewizyjna, wydawanie książek, broszur, wydawnictw muzycznych i podobnych wydawnictw. Wnioskodawca z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej składał deklaracje PIT - 32 za 1999r., deklaracje PIT – 36 za lata 2000 – 2009, w których wykazywał stratę oraz deklaracje VAT – 7 za okresy 03 - 4/2003, 04/2003 do 01/2011, w których wykazywał obrót. Wnioskodawca od dnia 1 lutego 2000r. pobiera emeryturę. Sąd I instancji podniósł, że w świetle art. 6 ust. 1 pkt 5 oraz art. 12 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r., nr 205 poz. 1585 z późn. zm.) ubezpieczenie społeczne osób prowadzących działalność gospodarczą jest ubezpieczeniem obowiązkowym. Oznacza to, że osoba prowadząca taką działalność na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych objęta jest co do zasady ubezpieczeniem społecznym od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności (art. 13 pkt 4 cyt. ustawy). Samo podjęcie działalności gospodarczej powoduje nawiązanie stosunku ubezpieczenia społecznego ex lege, niezależnie od woli ubezpieczonego podmiotu. Z tego względu skoro wnioskodawca w okresie objętym zaskarżoną decyzją prowadził działalność gospodarczą, to organ rentowy słusznie objął go obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym, rentowym i wypadkowym. Sąd Okręgowy wskazał, że wnioskodawca nie kwestionował faktu prowadzenia działalności gospodarczej, a jedynie podnosił, iż nie jest on zobowiązany do zapłaty składek zdrowotnych za lata 1999 - 2000 w podwójnej wysokości tj. jako osoba pobierająca emeryturę i z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd Okręgowy zarzut ten uznał jako przedwczesny, bowiem przedmiotem niniejszego postępowania jest podleganie ubezpieczeniu, a nie zobowiązanie do zapłaty składek. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji na zasadzie art. 477 14 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy na zasadzie art. 477 ( 10 ) § 2 k.p.c. przekazał organowi rentowemu do rozpoznania wniosek o przeliczenie pobieranej emerytury z uwzględnieniem okresów pracy w organizacji (...) i okresów prowadzenia działalności rolniczej, zgłoszony przez ubezpieczonego na rozprawie w dniu 14 lutego 2012r. Apelację od powyższego wyroku złożył wnioskodawca. W uzasadnieniu wyraził negatywną opinię co do dopuszczalności jednoczesnego pobierania składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej oraz z tytułu pobierania emerytury. W jego ocenie przepisy pozwalające na taką sytuację naruszają zasady wyrażone w Konstytucji RP , a ponadto są sprzeczne z kierunkiem polityki wyznaczanym przez naczelne władze państwa (wspierania aktywności zawodowej emerytów). Wnioskodawca poinformował także, iż wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem w kwestii konstytucyjności istniejących przepisów i ich interpretacji przez ZUS. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest bezzasadna. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia czy organ rentowy zasadnie objął wnioskodawcę obowiązkiem ubezpieczenia emerytalnego, rentowego i wypadkowego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 1 lutego 2000 r., a więc do dnia, w którym przyznano mu emeryturę. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia o 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym i wypadkowemu. W myśl art. 13 pkt 4 tejże ustawy, obowiązek ubezpieczeń istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej do dnia zakończenia jej wykonywania. Na podstawie art. 9 ust. 5 cyt. ustawy osoby, o których mowa w art. 6 niewymienione w ust. 4 i 4 c (w tym osoby prowadzące działalność gospodarczą) mające ustalone prawo do emerytury lub renty podlegają dobrowolnie ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym. Sąd Apelacyjny uznał, że zaskarżony wyrok jest słuszny . Sąd Okręgowy, na podstawie prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych dokonał właściwych rozważań prawnych. Wnioskodawca, co zresztą sam przyznał, w okresie o którym mowa w zaskarżonej decyzji, prowadził działalność gospodarczą, a zatem podlegał z tego tytułu obowiązkowi ubezpieczenia emerytalnego, rentowego i wypadkowego. Znajduje to zresztą wyraz w przytoczonych na wstępie przepisach, które stanowią o bezwzględnym obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu, z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, toteż wnioskodawca z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, do czasu uzyskania emerytury, podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i zdrowotnemu, a od 2 lutego 2000 r. będąc emerytem podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Podniesione w apelacji zarzuty są nieuzasadnione i w żaden sposób nie podważają trafności zaskarżonego wyroku. Sąd orzekając w sprawie, związany jest przepisami prawa powszechnie obowiązującymi, co sprawia, że nie można przychylić się do stanowiska wnioskodawcy. Wbrew argumentacji skarżącego, powyższe przepisy nie naruszają zasad konstytucyjnych, a zatem brak jest podstaw by odmówić ich zastosowania. Podnieść należy, że przepisy prawa z zakresu ubezpieczeń społecznych są przepisami bezwzględnie obowiązującymi, a zatem przy ich stosowaniu ani organ rentowy ani sąd nie mogą mieć na uwadze zasad współżycia społecznego; przepisy te muszą być bezwzględnie przestrzegane w stosunku do wszystkich nawet, jeśli jawią się one osobie zainteresowanej jako subiektywnie niesprawiedliwe (tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2005 r., III AUa 1605/2004, LexPolonica nr 388738). W szczególności nie ma racji skarżący, gdy zarzuca organowi rentowemu „wyłudzenie podwójnej opłaty”, co – jak należy sądzić z uzasadnienia punktu 3 apelacji – odnosi się do składki zdrowotnej. Osoby, które są objęte obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego zostały w sposób wyczerpujący wyliczone w art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz.U z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późń. zm.). Do osób prowadzących działalność gospodarczą odnosi się art. 66 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, natomiast do osób pobierających emeryturę art. 66 ust. 1 pkt 27 ustawy. Dlatego emeryt, który prowadzi działalność gospodarczą podlega temu ubezpieczeniu obowiązkowo z dwóch tytułów. W tym miejscu warto wskazać, co trafnie podniósł Sąd Okręgowy, że zaskarżona decyzja dotyczyła rozstrzygnięcia o podleganiu wnioskodawcy ubezpieczeniom, w tym zdrowotnemu, natomiast kwestia czy emeryt po spełnieniu określonych warunków nie będzie miał obowiązku opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu pozarolniczej działalności, na obecnym etapie postępowania jest przedwczesna. W świetle powyższego, skoro zaskarżony wyrok oparty został na niewadliwych ustaleniach faktycznych i jest zgodny z prawem Sąd Apelacyjny na podstawie art.385 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI