III AUa 1163/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego, oddalając odwołanie o prawo do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach z powodu niewykazania wymaganego 15-letniego okresu pracy.
E. W. domagał się przyznania emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, twierdząc, że pracował jako elektryk-konserwator suwnic w specyficznych warunkach. Sąd Okręgowy przyznał mu rację, zaliczając okres zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) w R. Sąd Apelacyjny, uwzględniając apelację ZUS, zmienił wyrok, oddalając odwołanie. Kluczowe okazało się wyłączenie okresu pracy za granicą (2.10.1989-16.05.1990), co spowodowało, że łączny okres pracy w szczególnych warunkach był krótszy niż wymagane 15 lat.
Sprawa dotyczyła prawa E. W. do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Ubezpieczony domagał się przyznania świadczenia, wskazując na pracę jako elektryk-konserwator suwnic w Przedsiębiorstwie (...) w R. w okresie od 20 października 1980 r. do 31 grudnia 1992 r. Twierdził, że praca ta była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu, w warunkach szczególnych, związanych z naprawami i remontami suwnic na wysokości, w specyficznych warunkach (temperatura, opary chemiczne). Sąd Okręgowy przychylił się do jego argumentacji, uznając, że udowodnił on wymagany 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach, powołując się m.in. na podobne sprawy innych pracowników oraz na fakt, że nazwa stanowiska nie jest decydująca, a rodzaj wykonywanej pracy. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zmienił zaskarżony wyrok. Kluczowym argumentem ZUS było wyłączenie z okresu pracy w szczególnych warunkach okresu, w którym ubezpieczony pracował za granicą (od 2 października 1989 r. do 16 maja 1990 r.). Sąd Apelacyjny uznał, że praca wykonywana w tym okresie jako elektromonter na budowie eksportowej nie spełniała kryteriów pracy w szczególnych warunkach określonych w Wykazie A rozporządzenia. Po wyłączeniu tego okresu, łączny staż pracy w szczególnych warunkach okazał się krótszy niż wymagane 15 lat, co skutkowało oddaleniem odwołania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Sąd Okręgowy uznał, że tak, natomiast Sąd Apelacyjny uznał, że nie w całym wskazanym okresie z powodu pracy za granicą.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy oparł się na charakterze pracy, zeznaniach świadków i podobnych sprawach. Sąd Apelacyjny wyłączył okres pracy za granicą, uznając, że nie spełniał on kryteriów pracy w szczególnych warunkach, co skutkowało niewykazaniem wymaganego 15-letniego stażu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana wyroku i oddalenie odwołania
Strona wygrywająca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. W. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (9)
Główne
ustawa emerytalna art. 184 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 32 § 1 i 4
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
rozporządzenie art. 1 § 1 i 2
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
rozporządzenie art. 2 § 1 i 2
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
rozporządzenie art. 3
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
rozporządzenie art. 4 § 1 pkt 3
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Okres pracy za granicą (2.10.1989-16.05.1990) nie spełniał kryteriów pracy w szczególnych warunkach. Wyłączenie tego okresu skutkuje niewykazaniem wymaganego 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach.
Odrzucone argumenty
Praca ubezpieczonego jako elektryka-konserwatora suwnic była pracą w szczególnych warunkach, stale i w pełnym wymiarze czasu. Nazwa stanowiska nie jest decydująca, a liczy się faktyczny charakter pracy. Brak świadectwa pracy w szczególnych warunkach nie wyklucza zaliczenia okresu pracy, jeśli zostanie wykazany innymi dowodami.
Godne uwagi sformułowania
Decydujące znaczenie dla zakwalifikowania pracy jako realizowanej w szczególnych warunkach ma nie nazwa zajmowanego stanowiska, ale rodzaj, charakter i warunki pracy. W postępowaniu odwoławczym przed sądem nie obowiązują bowiem ograniczenia dowodowe jakie występują w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe przed organem rentowym, a sąd może ustalić okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość jak: okresy zatrudnienia - w tym wykonywanie pracy w warunkach szczególnych, za pomocą wszelkich środków dowodowych, przewidzianych w Kodeksie postępowania cywilnego.
Skład orzekający
Witold Nowakowski
przewodniczący-sprawozdawca
Alicja Kolonko
sędzia
Jolanta Ansion
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Kwalifikacja pracy jako wykonywanej w szczególnych warunkach, znaczenie faktycznego charakteru pracy nad nazwą stanowiska, dopuszczalność dowodów w postępowaniu sądowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących emerytur z tytułu pracy w szczególnych warunkach i konkretnego wykazu prac.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe mogą być szczegóły dotyczące okresów zatrudnienia i charakteru pracy przy ubieganiu się o emeryturę, a także jak ważna jest prawidłowa interpretacja przepisów przez sądy.
“Czy praca za granicą odebrała Ci prawo do wcześniejszej emerytury? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Sektor
przemysł
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III AUa 1163/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 grudnia 2017 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSA Witold Nowakowski (spr.) Sędziowie SSA Alicja Kolonko SSA Jolanta Ansion Protokolant Michał Eksterowicz po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2017 r. w Katowicach sprawy z odwołania E. W. ( E. W. ) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. o prawo do emerytury na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach z dnia 30 marca 2017 r. sygn. akt VIII U 73/17 zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie. /-/ SSA A.Kolonko /-/ SSA W.Nowakowski /-/ SSA J.Ansion Sędzia Przewodniczący Sędzia Sygn. akt III AUa 1163/17 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. odmówił E. W. prawa do emerytury, bowiem ubezpieczony nie udowodnił 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W odwołaniu E. W. domagał się zmiany zaskarżonej decyzji przez przyznanie mu prawa do emerytury z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych, podnosząc, iż pracę taką wykonywał w okresie od 20 października 1980 r. do 31 grudnia 1992 r. w Przedsiębiorstwie (...) w R. , pracując stale przy pracach bezpośrednio związanych z naprawami i remontami suwnic na wysokości. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, z przyczyn, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Sąd Okręgowy w Gliwicach stwierdził, że poza sporem pozostawało, iż urodzony (...) . E. W. pobiera stałą rentę z tytułu niezdolności do pracy z ogólnego stanu zdrowia. W dniu 15 listopada 2016 r. złożył wniosek o emeryturę. Ubezpieczony nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. Do 31 grudnia 1998 r. udokumentował ponad 25-letni okres składkowy i nieskładkowy. Organ rentowy do 31 grudnia 1998 r. uwzględnił jedynie 2 lata, 11 miesięcy i 23 dni pracy w szczególnych warunkach, nie zaliczając okresu zatrudnienia od 20 października 1980 r. do 31 grudnia 1992 r. na stanowisku elektryka-konserwatora suwnic, bowiem za ten okres ubezpieczony nie przedłożył świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Sąd Okręgowy ustalił nadto, że w spornym okresie ubezpieczony E. W. zatrudniony był w Przedsiębiorstwie (...) w R. , które wyrabiało betonowe elementy prefabrykowane na potrzeby innych przedsiębiorstw budujących bloki mieszkaniowe. Produkcja odbywała się w kilkunastu halach produkcyjnych, z których każda była wyposażona w dwie suwnice. W halach tych wykonywano w głównej mierze prace zbrojarskie i betoniarskie, w tym z użyciem chemicznych środków zapobiegających przywieraniu betonu do form i urządzeń wibracyjnych do wibroprasowania elementów prefabrykowanych. Temperatura panująca na halach a pochodząca od tzw. naparzania (używania gorącej pary wodnej) przy dojrzewaniu betonu, a także chemiczne opary pochodzące z chemicznych separatorów form i od spawania, powodowały, że elementy wyposażenia elektrycznego suwnic ulegały szybszemu zużyciu i awariom. Z tego też względu istniała konieczność ich częstych napraw i remontów. Do prac tych było na stałe skierowanych trzech elektryków i kilku mechaników, którzy prawie wyłącznie zajmowali się pracami związanymi z naprawą suwnic. Jako, że wszelkie elementy napędu i sterowania suwnic były umieszczone na górze, stąd wszelkie prace elektryczne związane z ich naprawą wykonywane były na wysokości od 12 do 15 metrów. Z tego względu wszyscy członkowie brygady remontu suwnic posiadali specjalne badania wysokościowe, których nie wykonywano dla pozostałych pracowników. Fabryka pracowała na trzy zmiany, co powodowało, że każdy z elektryków pracował na inną zmianę i na danej zmianie był jedynym elektrykiem do naprawy suwnic. Z kolei pozostali elektrycy zajmowali się naprawami i remontami instalacji elektrycznej i innych urządzeń na tzw. poziomie „0” i przy naprawach suwnic nie uczestniczyli. E. W. od początku zatrudnienia u tego pracodawcy był na stałe przydzielony do napraw i remontów suwnic. Swoją pracę w tym charakterze wykonywał codziennie i przez pełne dniówki. Zajmował się w tym czasie wyłącznie pracą na suwnicach i nie pracował w warsztacie, gdyż niezbędne elementy do wymiany pobierał z magazynu, bądź z warsztatu. W spornym okresie był niedobór mieszkań i z tego względu wszyscy pracownicy, w tym również ubezpieczony, pracowali średnio przez 28 dni w miesiącu. Zdarzało się też sporadycznie, że dodatkowo uczestniczył w tzw. czyszczeniu transformatorów, bądź wymianie oświetlenia na halach produkcyjnych, czy na słupach na zewnątrz budynków. Czynności te jednak były wykonywane incydentalnie przez kilka dniówek roboczych w roku i w dodatku przypadały poza normalnym rozkładem czasu pracy zakładu, tj. w niedziele lub soboty, gdzie nie prowadzono produkcji. Tym samym były one realizowane w godzinach ponadetatowych. Ubezpieczony w spornym okresie wykonywał swoją pracę w opisany wyżej sposób, codziennie przez pełne dniówki robocze, a często nawet w godzinach nadliczbowych. Po zakończeniu zatrudnienia u tego pracodawcy nie starał się o wydanie świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych, bowiem nie miał świadomości, że będzie mu w przyszłości potrzebne. Razem z ubezpieczonym w spornym okresie pracowali: J. K. - elektryk ruchowy, nawijacz silników, elektryk na halach, elektryk-automatyk, mistrz działu elektrycznego - przełożony ubezpieczonego, B. M. - konserwator suwnic - wykonujący taką samą pracę jak ubezpieczony. Niezależnie od powyższego Sąd Okręgowy ustalił, że wyrokiem z dnia 24 października 2016 r. w sprawie VIII U 1276/16, Sąd Okręgowy przyznał J. K. prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych, do której zaliczył jego zatrudnienie w Przedsiębiorstwie (...) w R. . Z kolei wyrokiem z dnia 2 listopada 2011 r. w sprawie VIII U 1130/11, Sąd Okręgowy przyznał B. M. prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych, do której zaliczył jego zatrudnienie w Przedsiębiorstwie (...) w R. , przy wykonywaniu takiej samej pracy jak ubezpieczony w spornym okresie. Następnie wyrok ten został zmieniony przez Sąd Apelacyjny w Katowicach, wyrokiem z dnia 20 września 2012 r., w sprawie III AUa 70/12. Od wyroku tego ubezpieczony wywiódł skargę kasacyjną, będącą następnie przedmiotem rozpoznania przez Sąd Najwyższy, który wyrokiem z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie I UK 199/13, uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego. Rozpoznając ponownie sprawę, Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 29 września 2014 r., w sprawie III AUa 341/14 oddalił apelację organu rentowego. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że okres pracy świadka B. M. przy wykonywaniu takich samych prac, jak ubezpieczonego w spornym okresie, Sąd Apelacyjny zaliczył do pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach, wymienionej w Dziale XIV pod poz. 25, tj. pracy przy bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Powyższych ustaleń dokonał Sąd Okręgowy w oparciu o akta organu rentowego, akta osobowe ubezpieczonego, zeznania świadków J. K. i B. M. , zeznania ubezpieczonego, akt spraw tamt. Sądu sygn. VIII U 1276/16 i VIII U 1130/11. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd Okręgowy wskazał dyspozycje: art. 184 ust. 1, art. 32 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 887 z późn. zm.) § 1 ust.1 i 2, § 2 ust. 1 i 2, § 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.) i stwierdził, że kwestie wykazania przez ubezpieczonego ponad 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego oraz nieprzystąpienia do OFE nie były sporne. Do rozstrzygnięcia pozostawało, czy ubezpieczony (na dzień 1 stycznia 1999 r.) udowodnił wymagany 15-letni okres pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, bowiem organ rentowy zaliczył jedynie 2 lata, 11 miesięcy i 23 dni takiej pracy. W ocenie Sądu Okręgowego E. W. , z dniem (...) ukończył 60 rok życia, i na dzień 31 grudnia 1998 r. udowodnił łącznie ponad 15 lat pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach. Nie budzi wątpliwości Sądu Okręgowego, że praca ubezpieczonego w Przedsiębiorstwie (...) w R. od 20 października 1980 r. do 31 grudnia 1992 r. na stanowisku elektryka-konserwatora suwnic, była pracą stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywaną w szczególnych warunkach, tj. przy bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Zgodnie z wykazem A stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , pracą w szczególnych warunkach, uprawniającą do niższego wieku emerytalnego były prace wymienione: w Dziale XIV poz. 25, przy bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Sąd Okręgowy uznał, że w spornym okresie ubezpieczony pracował w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W tym czasie nie wykonywał innych czynności niż związane z opisanymi pracami bezpośrednio przy konserwacji suwnic i innych urządzeń elektrycznych na wydziałach produkcyjnych, gdzie jako podstawowe wykonywano prace zbrojarskie i betoniarskie. Sąd Okręgowy dał wiarę zeznaniom świadków i ubezpieczonego, które korelują z zapisami w dokumentacji osobowej i emerytalnej ubezpieczonego. Miał też na uwadze, że obaj świadkowie pracujący w takich samych warunkach co ubezpieczony, a świadek M. - również przy wykonywaniu takich samych czynności pracowniczych, mieli przez Sąd zaliczone okresy takiej pracy, do pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych. Sąd Okręgowy podkreślił, że okres zatrudnienia może być zaliczony do pracy w warunkach szczególnych, gdy pracownik faktycznie wykonywał prace objęte wykazem prac uprawniających do wcześniejszej emerytury, pomimo, że stanowisko jakie mu formalnie przypisano nie jest wymienione w Wykazie. Wymieniony wyżej Wykaz A nie określa bowiem stanowisk pracy, ale definiuje rodzaj prac, które są uważane za wykonywane w szczególnych warunkach. Decydujące znaczenie dla zakwalifikowania pracy jako realizowanej w szczególnych warunkach ma nie nazwa zajmowanego stanowiska, ale rodzaj, charakter i warunki pracy. Bez znaczenia pozostaje także fakt, że ubezpieczony nie przedłożył za sporny okres świadectwa pracy w warunkach szczególnych. Fakt wykonywania takiej pracy został bowiem wykazany w postępowaniu sądowym za pomocą innych dowodów. W postępowaniu odwoławczym przed sądem nie obowiązują bowiem ograniczenia dowodowe jakie występują w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe przed organem rentowym, a sąd może ustalić okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość jak: okresy zatrudnienia - w tym wykonywanie pracy w warunkach szczególnych, za pomocą wszelkich środków dowodowych, przewidzianych w Kodeksie postępowania cywilnego (tak - uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984 r. III UZP 6/84, uchwała Sądu Najwyższego z 21 września 1984 r. III UZP 48/84, wyrok Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2006 r., I UK 179/06, LEX nr 342283). Z tych przyczyn Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury od dnia 1 listopada 2016 r. Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wniósł organ rentowy, zarzucając: - naruszenie przepisów postępowania - art. 233 §1 i art. 227 kpc przez wadliwe ustalenie stanu faktycznego, polegające na nieuzasadnionym przyjęciu w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, że wnioskodawca posiada 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach; - naruszenie przepisów prawa materialnego - przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz.43 z późn. zm.) przez błędne przyjęcie, iż praca w szczególnych warunkach była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w nieprzerwanym okresie od dnia 20 października 1980 r. do 31 grudnia 1992 r. oraz przepisu art. 184 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 748) przez błędne zastosowanie skutkujące przyjęciem, iż ubezpieczony wykazał wymagane przepisami 15 lat pracy w warunkach szczególnych i spełnia warunki do nabycia uprawnień emerytalnych w obniżonym wieku emerytalnym. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie odwołania. Na uzasadnienie podniósł, że na gruncie art. 32 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, prawo do świadczeń emerytalnych w obniżonym wieku emerytalnym należy traktować jako przywilej w stosunku do ogólnych zasad nabywania uprawnień emerytalnych, wynikających z treści art. 27 i 24 ustawy emerytalnej. Podstawę prawną przyznania ubezpieczonemu prawa do świadczenia emerytalnego w stanie faktycznym sprawy stanowi art. 184 w związku z art. 32 ustawy emerytalnej. Przepis art. 184 uzależnia przyznanie uprawnień emerytalnych od faktycznego wykonywania pracy w ramach wymaganego 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych. Ubezpieczony będąc zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) i Usług (...) w R. , w okresie od 2 lutego 1989 r. do 23 maja 1990 r. został urlopowany do pracy za granicą. W okresie od 2 października 1989 r. do 16 maja 1990 r. ubezpieczony wykonywał pracę na budowie eksportowej w (...) na rzecz (...) w R. . Ustalając staż pracy w szczególnych warunkach Sąd pominął powyższą okoliczność, która jest o tyle istotna w niniejszej sprawie, że po wyłączeniu tego okresu ubezpieczony nie wykaże co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Faktycznie okres zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) w R. wynosi 11 lat, 6 miesięcy i 22 dni i uwzględniając okresy pracy w szczególnych warunkach uwzględnione przez ZUS w zaskarżonej decyzji w wymiarze 2 lat, 11 miesięcy i 23 dni, okres pracy w szczególnych warunkach wyniesie 14 lat, 6 miesięcy i 15 dni. Jednocześnie organ rentowy również nie może zgodzić się z ustaleniem Sądu, że ubezpieczony będąc zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) w R. od 20 października 1980 r. do 1 października 1989 r. oraz od 24 maja 1990 r. do 31 grudnia 1992 r. wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace w szczególnych warunkach wskazane w wykazie A Dziale XIV poz. 25 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. sprawie wieku emerytalnego - bieżąca konserwacja agregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Nie może umknąć uwadze, iż jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 1 czerwca 2010 r. sygn. akt II UK 21/10, w świetle przepisów wykazu A, stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , wyodrębnienie poszczególnych prac ma charakter stanowiskowo-branżowy. Pod pozycjami zamieszczonymi w kolejnych działach wykazu wymieniono bowiem konkretne stanowiska przypisane danym branżom, uznając je za prace w szczególnych warunkach uprawniające do niższego wieku emerytalnego. Taki sposób kwalifikacji prawnej tychże prac nie jest dziełem przypadku. Specyfika poszczególnych gałęzi przemysłu determinuje bowiem charakter świadczonych w nich prac i warunki, w jakich są one wykonywane, ich uciążliwość i szkodliwość dla zdrowia. Nie można zatem swobodnie czy wręcz dowolnie, z naruszeniem postanowień rozporządzenia, wiązać konkretnych stanowisk pracy z branżami, do których nie zostały one przypisane w tym akcie prawnym. Mając na uwadze powyższe, stanowiska elektryka-konserwatora suwnic, nie można uznać jako rodzaju pracy wykonywanej w szczególnych warunkach w budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych - gdyż, w Dziale V wykazu A - załącznika do rozporządzenia z 7 lutego 1983 r., wśród rodzajów prac tam wymienionych nie wskazano w ogóle obsługi suwnic. Mając na uwadze powyższe, ubezpieczony nie legitymuje się wymaganym 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach i nie spełnia przesłanek nabycia prawa do emerytury zgodnie z art. 184 w zw. za art. 32 ustawy emerytalnej. Uwzględniając wyniki uzupełniającego postępowania dowodowego Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: apelacja jest uzasadniona. Sąd Okręgowy ustalając, że ubezpieczony w okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) w R. od 20 października 1980 r. do 31 grudnia 1992 r. stale i w pełnym wymiarze czasu wykonywał pracę w warunkach szczególnych, pominął bezsporny i wynikający (między innymi) ze świadectwa pracy ubezpieczonego złożonego do akt kapitału początkowego fakt, że od 2 października 1989 r. do 16 maja 1990 r. E. W. wykonywał pracę na budowie eksportowej w (...) na rzecz (...) w R. . Okoliczność ta pozostawała kluczową dla rozstrzygnięcia, bowiem pominięcie tego okresu skutkuje niewykazaniem przez ubezpieczonego co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych, wymaganych przez § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . W oparciu o zeznania zawnioskowanego przez ubezpieczonego świadka B. I. (1) , Sąd Apelacyjny ustalił, że ubezpieczony wraz ze świadkiem w okresie od 2 października 1989 r. do 16 maja 1990 r. pracował w jednej brygadzie, w Czechosłowacji, w fabryce samochodów S. w M. B. . Wykonywali typowe prace elektromontażowe, była to przebudowa zakładu na potrzeby nowej S. (...) . Demontowali wszystkie urządzenia, następnie montowali nowe urządzenia, nowe okablowania, nowe maszyny, całkiem nowe hale także wyposażali w instalacje elektryczne. W tych miejscach gdzie pracowali, nie było produkcji, bo były to obszary wydzielone do nowej inwestycji. Wykonywali prace na poziome zero i na wysokości, były to prace typowo montażowe, spawalnicze, wszystkie prace związane z montażem konstrukcji i okablowania. Czasami trzeba było coś zespawać, świadek nie pamięta, czy ubezpieczony także spawał. Wykonywali konstrukcje kablowe, przeważnie na wysokości, mniej więcej w jednej trzeciej czasu pracy. „Aby kabel zamontować trzeba być na wysokości a potem zejść na ziemię. Przykładowo taka trasa kablowa idzie w 90 procentach pod dachem hali a później do poszczególnych maszyn podchodzi na poziom zero i wtedy pracowali na poziomie zero”. Zdarzały się także prace na oddziałach w ruchu, gdzie montowali dodatkowe oświetlenie stanowiskowe. Natomiast ubezpieczony dodał, że podłączanie maszyn czy jakaś awaryjna wymiana kabla odbywały się przy pełnym ruchu maszyn i urządzeń na danym wydziale, zdarzało się to bardzo często. Pracował także na wydziałach lakierni i mieszalni barw, gdzie warunki i instalacje były specyficzne, właściwie pracował na wszystkich wydziałach, bo pracowało się tam, gdzie była potrzeba. W ocenie Sądu Apelacyjnego ubezpieczony nie wykazał, aby również w okresie od 2 października 1989 r. do 16 maja 1990 r., stale i w pełnym wymiarze czasu, jak wymaga tego § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, wykonywał pracę w warunkach szczególnych wymienioną w Wykazie A, załączniku do owego rozporządzenia. Dla porządku dodać trzeba, że praca na stanowisku elektromontera nie została wymieniona w Wykazie A, nie należy zatem do prac w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. W prawidłowo uwzględnionych przez Sąd Okręgowy okresach zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) w R. , (przypadających przed i po spornym okresie kontraktu zagranicznego), E. W. stale i w pełnym wymiarze czasu wykonywał wymienione w Dziale XIV Wykazu A, pod poz. 25, prace przy bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Jednak jego obowiązki wykonywane na terenie zakładów (...) w M. B. nie odpowiadają tej pozycji Działu XIV Wykazu A. Jak bowiem zeznał świadek B. I. (2) , prace elektromontażowe nie były wykonywane na oddziałach będących w ruchu. Zdarzało się jedynie, że na oddziałach będących w ruchu, wraz z ubezpieczonym montowali dodatkowe oświetlenie stanowiskowe. Sam ubezpieczony podniósł, że bardzo często podłączanie maszyn czy awaryjna wymiana kabla odbywały się przy pełnym ruchu maszyn i urządzeń na danym wydziale, między innymi na wydziałach lakierni i mieszalni barw. W ocenie Sądu Apelacyjnego, wobec jednoznacznej treści zeznań świadka B. I. (2) brak podstaw do przyjęcia, że w omawianym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu wykonywał prace opisane w poz. 25 Działu XIV Wykazu A. Należy dodać, że uwzględnieniu podlegać mogłyby wyłącznie prace budowlano-montażowe i budowlano-remontowe na takich oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Skoro jednak świadek B. I. (1) zeznał, iż prace elektromontażowe nie były wykonywane na oddziałach będących w ruchu (a prace takie jedynie się zdarzały) Sąd Apelacyjny nie badał, na jakich wydziałach fabryki samochodów S. wykonywane były prace wymienione w Wykazie A. W ocenie Sądu Apelacyjnego praca ubezpieczonego w omawianym okresie nie odpowiada również pozycji 5, Działu V, Wykazu A (W budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych), wymieniającej prace przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości. Choć świadek B. I. (1) posługiwał się pojęciem „prace związane z montażem konstrukcji”, to z jego zeznań wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że opisywał prace elektromontażowe, wyposażanie hal w instalacje elektryczne, prace związane z montażem konstrukcji i okablowania, podał także, że wykonywali „konstrukcje kablowe”. Prace takie nie odpowiadają zakresowi pojęciowemu „prac przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości”. Skoro jak wyżej ustalono, E. W. w okresie zatrudnienia w ramach kontraktu zagranicznego od 2 października 1989 r. do 16 maja 1990 r. nie wykonywał pracy wymienionej w Wykazie A, Załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , stąd okres ten należy wyłączyć z sumy okresów uwzględnionych przez organ rentowy i Sąd I instancji. Organ rentowy uznał za wykazane 2 lata, 11 miesięcy i 23 dni takiej pracy, zatem rzeczą ubezpieczonego było udowodnienie co najmniej 12 lat i 7 miesięcy pracy w warunkach szczególnych. Sąd Okręgowy uwzględnił okres od 20 października 1980 r. do 31 grudnia 1992 r. - 12 lat, 2 miesiące i 11 dni. Jednak wyłączenie okresu od 2 października 1989 r. do 16 maja 1990 r. (7 miesięcy i 14 dni) skutkuje ostateczną sumą wykonywanych okresów pracy w warunkach szczególnych niższą od lat 15. Zatem E. W. nie wypełnił przesłanki prawa do emerytury według art. 184 ust. 1 i 2 w zw. z art. 32 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , wynikającej z § 4 ust.1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. Z tych przyczyn, po myśli art. 386 § 1 kpc orzeczono, jak w sentencji. /-/ SSA A.Kolonko /-/ SSA W.Nowakowski /-/ SSA J.Ansion Sędzia Przewodniczący Sędzia ek
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI