III AUa 1147/16

Sygn.akt III AUa 1147/16, III AUz 151/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 czerwca 2017 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Marek Szymanowski (spr.) Sędziowie: SA Bożena Szponar - Jarocka SO del. Teresa Suchcicka Protokolant: Agnieszka Charkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie 14 czerwca 2017 r. w B. sprawy z odwołania Zespołu Szkół w S. przy udziale zainteresowanych: J. J. , D. R. , A. S. , J. S. , M. L. , H. T. , A. M. (1) , E. S. , B. K. , A. R. (1) , R. P. , A. R. (2) , M. Ł. , W. O. , A. M. (2) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o ustalenie na skutek apelacji Zespołu Szkół w S. oraz zażalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. od wyroku Sądu Okręgowego w Suwałkach III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 9 sierpnia 2016 r. sygn. akt III U 147/16 I. oddala apelacje odwołującego się Zespołu Szkół w S. ; II. oddala zażalenie organu rentowego; III. zasądza od Zespołu Szkół w S. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. kwotę 240 (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa za drugą instancję; IV. odstępuje od ściągnięcia od odwołującego się brakującej części opłat sądowych od wniesionych apelacji . SSO del. Teresa Suchcicka SSA Marek Szymanowski SSA Bożena Szponar - Jarocka Sygn. akt III AUa 1147/16 ; III AUz 151/16 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w (...) decyzjami z dnia 2 lutego 2016 r. określił podstawę wymiaru składek ubezpieczonych na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe i wypadkowe), ubezpieczenie zdrowotne oraz wysokość składki w stsounku do: J. J. , B. K. , M. L. , M. Ł. , A. M. (1) , A. M. (2) , W. O. , R. P. , A. R. (1) , A. R. (2) , D. R. , J. S. , A. S. , E. S. i H. T. za okresy szczegółowo wskazane w stosunku do każdego z nich w wydanych ( mieszczące się generalnie w okresie od września 2012 do października 2015) . We wniesionych od tych decyzji odwołaniach Zespół Szkół w S. wniósł o zmianę decyzji poprzez uwzględnienie dodatku wiejskiego i mieszkaniowego w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne oraz w wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wniósł też o zasądzenie od organu rentowego na jego rzecz kosztów postępowania. Postanowieniami z dnia 25 kwietnia 2016r. Sąd Okręgowy W Suwałkach połączył sprawy dotyczące wszystkich wyżej wymienionych ubezpieczonych do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia Wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2016 Sąd Okręgowy w Suwałkach r. oddalił odwołanie od wszystkich decyzji i zasądził od Zespołu Szkół w S. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego. Sąd Okręgowy uznał za bezsporne, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. przeprowadził kontrolę u płatnika składek w okresie od dnia 21 września 2015 r. do dnia 14 października 2015 r. Kontrolą objęto okres od dnia 1 września 2012 r. do dnia 31 sierpnia 2015 r. i ustalono, że w okresie podlegającym kontroli płatnik składek zadeklarował składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne od pełnych kwot dodatków wiejskich i dodatków mieszkaniowych wypłacanych nauczycielom, w tym również wypłaconych za okres pobierania przez ubezpieczonych wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy oraz zasiłków chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego. Ta ostatnia okoliczność dotyczyła nauczycieli: J. J. , D. R. , A. S. , J. S. , M. L. , H. T. , A. M. (1) , B. K. , A. R. (1) , A. R. (2) , R. P. , M. Ł. , W. O. i A. M. (2) . Bezspornym było też, że dodatek mieszkaniowy wypłacany nauczycielom na podstawie art. 54 ust. 3 i 5 ustawy z 1982 r. - Karta Nauczyciela podlega wliczaniu do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Kwestią sporną było zaś ustalenie, czy przychód z tytułu dodatku wiejskiego lub mieszkaniowego, do których pracownik zachowuje prawo w okresie pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy oraz pobierania zasiłków chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego, podlega wyłączeniu z podstawy wymiaru składek za ten okres. Sąd nie podzielił zarzutu odwołującego dotyczącego naruszenia art. 18 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , zgodnie z którym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne pracowników stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 . Sąd zaznaczył, że ten ostatni przepis zawiera definicję przychodu, którymi są przychody w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, między innymi z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy. Odwołując się do § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe , Sąd zaznaczył, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z zastrzeżeniem art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych , oraz § 2. W świetle zaś § 2 ust. 1 pkt 24 rozporządzenia nie stanowią podstawy wymiaru składek składniki wynagrodzenia, do których pracownik ma prawo w okresie pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego, w myśl postanowień układów zbiorowych pracy lub przepisów o wynagradzaniu, jeżeli są one wypłacane za okres pobierania tego wynagrodzenia lub zasiłku. Analizując te przepisy, Sąd Okręgowy uznał, że przychód z tytułu dodatków wiejskich i dodatków mieszkaniowych, przyznanych w okresie pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy oraz pobierania zasiłków chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego, nie stanowi podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i na ubezpieczenia zdrowotne. Sąd Okręgowy uznał również, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 54 ust. 3 i 5 Karty Nauczyciela. Sąd przytoczył treść art. 30 ust. 1 pkt 4 Karty Nauczyciela i nie podzielił argumentacji odwołującego, że dodatek mieszkaniowy i dodatek wiejski nie stanowią składników wynagrodzenia, a przez to nie podlegają wyłączeniu z podstawy wymiaru składek. Sąd zwrócił uwagę, że regulacja przewidziana w § 2 ust. 1 pkt 24 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ma zastosowanie nie tylko do składników wynagrodzenia, o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 4 Karty Nauczyciela, ale również do innych przychodów otrzymywanych z tytułu zatrudnienia na stanowisku nauczyciela (w tym dodatku wiejskiego i mieszkaniowego) i gwarantowanych tą ustawą. Z tych przyczyn Sąd oddalił odwołanie na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. , zaś jako podstawę orzeczenia o kosztach postępowania wskazał § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. (Dz. U. z 2015 r., poz.1804). Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wywiódł Zespół Szkół w S. , zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego: 1. art. 30 w zw. z art. 54 ust. 3 i 5 Karty Nauczyciela, poprzez pominięcie, że zarówno dodatek wiejski, jak i mieszkaniowy są dodatkami socjalnym i stanową przychód nauczyciela, ale nie są składnikami jego wynagrodzenia; 2. § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej, poprzez błędną wykładnię i pominięcie, że przepis stanowi zamknięty katalog przychodów wyłączonych z podstawy wymiaru składek, zawężony w pkt 24 konkretnie i wyłącznie do „przychodów z wynagrodzenia"; 3. § 2 ust. 1 pkt 24 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, poprzez błędną wykładnię i pominięcie, że skoro dodatek wiejski i dodatek mieszkaniowy nie są składnikami wynagrodzenia nauczyciela, to nie zostały objęte włączeniami z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne; 4. art. 18 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 81 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zw. z art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych , poprzez pominięcie, że dodatek wiejski i dodatek mieszkaniowy jako przychód nauczyciela stanowią podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracowników. Wskazując na te zarzuty, Zespół Szkół w S. wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku, poprzez uwzględnienie dodatku wiejskiego i mieszkaniowego w podstawie wymiaru składek na poszczególne rodzaje ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenie zdrowotne oraz w wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wniósł również o zasądzenie od organu rentowego na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych za obie instancje. W odpowiedzi na apelację Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. wniósł o oddalenie apelacji oraz zasądzenie od apelujących na jego rzecz kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych za obie instancje, ewentualnie o zasądzenie od apelujących na jego rzecz kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych za postępowanie przed Sądem drugiej instancji. Nadto organ rentowy wywiódł zażalenie na rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w przedmiocie wysokości zasądzonych organowi kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie §2 pkt. 5 Rozporządzenia MS z dnia 22 października 2015 r. W sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. Z dnia 5 listopada 2015 r.) w związku z art. 98 kodeksu postępowania cywilnego - przez jego niezastosowanie. Wskazując na powyższe uchybienie wniósł oz zmianę zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od odwołującej na rzecz organu rentowego kwoty 4800 zł oraz kosztów postepowania zażaleniowego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacje odwołującej się oraz zażalenie organu rentowego podlegały oddaleniu. Co do apelacji odwołującego się Zespołu Szkół, na wstępie należy zauważyć, iż w swoich rozważaniach w uzasadnieniu Sąd Okręgowy pominął E. S. , co do której również organ rentowy w decyzji iż dnia 2 lutego 2016r. określił podstawę wymiaru składek na ubezpieczanie społeczne i zdrowotne oraz wysokość składki zdrowotnej pomniejszając o kwoty z tytułu dodatku wiejskiego i mieszkaniowego za okresy od listopada 2012 do sierpnia 2015, w których była niezdolna do pracy lub pobierała zasiłki (chorobowy , macierzyński i opiekuńczy). Jak się zdaje powyższa wada uzasadnienia była wynikiem przeoczenia, co jednak przy uwzględnieniu tożsamości problemów dotyczących również i tej ubezpieczonej nie stoi na przeszkodzie naprawienia tego uchybienia Sądu Okręgowego w postępowaniu apelacyjnym. Jest tak tym bardziej, iż ustalenia faktyczne w sprawie nie były sporne, aczkolwiek lakoniczność uzasadnienia Sądu Okręgowego czyni koniecznym ich pewne uprządkowanie. Trzeba zatem stwierdzić w stosunku do ubezpieczonych J. J. , B. K. , M. L. , M. Ł. , A. M. (1) , A. M. (2) , W. O. , R. P. , A. R. (1) , A. R. (2) , D. R. , J. S. , A. S. , E. S. i H. T. ich płatnik ustalając podstawę wymiaru składek ( generalnie w okresie od września 2012 do października 2015 ) w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczanie zdrowotne uwzględniał dodatek mieszkaniowy i wiejski również w okresach pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy lub zasiłków ( chorobowy , macierzyński i opiekuńczy), bez pomniejszania tej podstawy w tych okresach . I tak w przypadku poszczególnych ubezpieczonych były to następujące miesiące pobrania dodatków wiejskiego i mieszkaniowego : 1. J. J. okres 11/2012, 04/2013, (...) , (...) , (...) , (...) ; 2. B. K. ( tylko dodatek wiejski) za okres : 06/2014; 3. M. L. okres : (...) 4. M. Ł. okres (...) 5. A. M. (1) okres : (...) 6. A. M. (2) (...) 7. W. O. okres (...) 8. R. P. okres : (...) ; 9. A. R. (1) okres: (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) ; 10. A. R. (2) ( tylko dodatek wiejski) okres:10/2012, 10/2013, (...) , (...) , (...)- (...) ; 11. D. R. okres : (...) ; 12. J. S. okres : 11/2012, 02/2013, (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) ; 13. A. S. okres : (...) ; 14. E. S. okres: (...) , od (...) - do (...) ; 15. H. T. okres (...) , (...) , (...) . W zaskarżonych decyzjach organ rentowy dokonał odpisu składek w stosunku do każdego do z wyżej wymienionych ubezpieczonych eliminując za wskazane wyżej okresy z podstaw wymiaru składek ubezpieczonych wysokość dodatków wiejskiego i mieszkaniowego za okresy, w których pobierali oni wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy lub zasiłki ( chorobowy , macierzyński i opiekuńczy ). Wysokość samych dodatków, wysokość ustalonych podstaw wymiaru jak i wysokość dokonanych odpisów składek przez organ rentowy nie były sporne. Rozpoczynając rozważania w tym zakresie trzeba stwierdzić , iż co do zasady zarówno dodatek wiejski jak dodatek mieszkaniowy przysługujące nauczycielom stanowią podstawę wymiaru składek na ubezpieczanie społeczne. W zakresie dodatku mieszkaniowego wypada przypomnieć uchwała SN 7 sędziów z dnia 26 kwietnia 2006 r. III UZP 1/06 (OSNP 2006/21-22/333, Biul.SN 2006/4/19), w której wyraźnie przyjęto, iż dodatek mieszkaniowy wypłacany nauczycielowi na podstawie art. 54 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela jest wliczany do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe ( art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych , Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm .). Sąd Najwyższy podkreślił w uzasadnieniu tej uchwały, iż dodatek mieszkaniowy, nawet nie będąc nominalnie składnikiem wynagrodzenia nauczyciela w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 4 Karty Nauczyciela, odpowiada pojęciu "różnego rodzaju dodatków" stanowiącym przychód ze stosunku pracy, o jakim mowa w art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i jest przychodem z tytułu zatrudnienia "w ramach stosunku pracy", o jakim mowa w art. 4 pkt 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Rozbieżność sformułowań z art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (przychody ze stosunku pracy) i z art. 4 pkt 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (przychód z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy) nie uprawnia bowiem do oceny, iż zakres przedmiotowy tych sformułowań jest odmienny. Skoro zaś nauczycielski dodatek mieszkaniowy nie został objęty włączeniami z podstawy wymiaru składek przewidzianymi w § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. , powinien być wliczony do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Podobny charakter ma również dodatek wiejski przysługujący zgodnie z art. 54 ust. 5 Karty Nauczyciela nauczycielowi posiadającemu kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela, zatrudnionemu na terenie wsi lub w mieście liczącym do 5000 mieszkańców. W sprawie w istocie nie było sporu co do tego, że oba dodatki stanowią przychód, o jakim mowa w art. 4 pkt. 9 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz.U. z 2015r. , poz.121. j.t. ze zm.) w zw. z art. 12 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U.2016.2032 j.t.). W konsekwencji powyższego stanowią one zgodnie z art. 18 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych. Zgodnie z art. 81 ust.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. 2015r., poz. 581 ze zm.) do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, d-i i pkt 3, 11 i 35 , ( a zatem między innymi pracowników art. 66 ust.1a .) stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób. Rozstrzygnięcia wymagało zatem nie to czy wysokość dodatków tych może stanowić podstawę wymiaru składek na ubezpieczanie społeczne i w konsekwencji także na ubezpieczenie zdrowotne lecz to, czy dodatki te stanowią taką podstawę w okresach ich wypłacania pokrywających się z okresami pobierania wynagrodzenia czas niezdolności do pracy lub pobierania zasiłków ( chorobowy , macierzyński i opiekuńczy ). Słusznie Sąd Okręgowy poszukiwał rozwiązania tego problemu w przepisach rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (t.j. Dz.U.2015, poz. 2236 ze zm.). O ile w świetle § 1. tegoż rozporządzenia podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, zwanych dalej "składkami", stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, to § 2 zawiera wyraźnie wyłączenie (zwolnienie) z zaliczania do podstawy wymiaru składek określonych przychodów. W świetle tych zwolnień regulowanych §2 ust. 1 w punkcie 24. - podstawy wymiaru składek nie stanowią następujące przychody: składniki wynagrodzenia, do których pracownik ma prawo w okresie pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego, w myśl postanowień układów zbiorowych pracy lub przepisów o wynagradzaniu, jeżeli są one wypłacane za okres pobierania tego wynagrodzenia lub zasiłku. Słusznie Sąd Okręgowy, a wcześniej organ rentowy przyjęły, iż przedmiotowe dodatki wypłacane w zasadzie w okresie zatrudnienia nauczyciela niezależnie od faktycznego świadczenie pracy objęto są normą §2 ust. 1 pkt 24 zwalniającego je z podstawy wymiaru składek są w rozumieniu wyżej wskazanych przepisów przychodem ze stosunku pracy, a zatem nawet formalnie nie wchodząc w rozumieniu przepisów Karty Nauczyciela do wynagrodzenia ( art. 30 ust. 1 pkt 4) , są w zakresie podstawy wymiaru składnikiem tegoż przychodem - uwzględnianym przy ustalaniu podstawy wymiaru składek. W konsekwencji powyższego obejmuje je również zwolnienie za §2 ust. 1 pkt 24 powalanego rozporządzenia. Nie można zatem podzielić podniesionych w tym zakresie zarzutów apelacyjnych. Słusznie w odpowiedzi na apelacje organ rentowy podnosi, iż brak wyeliminowania z podstawy wymiaru przedmiotowych dodatków w okresach pobierania wynagradzania za czas niezdolności lub zasiłków powodowałaby, iż ubezpieczony pobierałby przedmiotowe dodatki w istocie podwójnie. Przyjęcie zatem oferowanej przez skarżącego wykładni prowadziłoby do nadmiernego uprzywilejowania ubezpieczonych, co musiałoby wynikać z wyraźnej regulacji ustawowej, a takowej brak. Systemowa wykładnia natomiast prowadzi natomiast do logicznej i spójnej konstrukcji podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne a w konsekwencji też zdrowotnej w okresach pobierania innych niż wynagrodzenie za pracę świadczeń. W tym stanie rzeczy apelacje Zespołu Szkół na zasadzie art. 385 k.p.c. oddalono. Co się tyczy wniesionego zażalenia to mimo znacznej trafności podniesionych w nim argumentów, to ostatecznie zasądzoną wysokość kosztów na rzecz organu uznać należało za wystarczającą. W szczególności trafnym jest podnoszony w zażaleniu charakter majątkowy sprawy , a zatem wartość przedmiotu sporu winna mieć znaczenie dla ustalenia wartości należnego wynagrodzenia pełnomocnika strony wygrywającej. Jak też trafnym twierdzenie , iż sprawy połączone co do zasady zachowują swój samodzielny byt i w zasadzie orzeczenie o kosztach winno dotyczyć każdej z nich osobno, co mogłaby nawet w niniejszej sprawie oznaczać zasądzenie 15 wynagrodzeń z tytułu zastępstwa procesowego. Nie negując trafności tych wywodów trzeba przyjąć, iż w sprawie zachodziły przesłanki do zastosowania art. 102 k.p.c. przy uwzględnianiu specyfiki tej sprawy i podmiotu skarżącego. Jak wiadomo zasadą w procesie cywilnym jest, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony ( art. 98 § 1 k.p.c. ). Tylko w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej część kosztów procesu albo nie obciążać jej w ogóle kosztami ( art. 102 k.p.c. ). Przepis art. 102 k.p.c. jako szczególny nie podlega wykładni rozszerzającej ( postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 września 2010 r. II CZ 76/10). W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się stosowanie art. 102 k.p.c. , gdy strona przegrywająca znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, a wytaczając powództwo była subiektywnie przeświadczona o słuszności dochodzonego roszczenia, natomiast strona wygrywająca korzystała ze stałej obsługi prawnej i nie poniosła dodatkowych nakładów na prowadzenie procesu ( wyrok SN z dnia 17 listopada 1972 r., I PR 423/72, OSNCP 1973, nr 7-8, poz. 138), albo gdy dochodzone roszczenie wynika z niejasno sformułowanych przepisów (wyrok SN z dnia 6 grudnia 1973 r., I PR 456/73, OSNCP 1974, nr 9, poz. 154), gdy sprawa ma wątpliwy i dyskusyjny charakter (postanowienie SN z dnia z 27 kwietnia 1971 r., I PZ 17/71, OSNCP 1971, nr 12, poz. 222). Odnosząc to do sprawy niniejszej trzeba zauważyć, iż jest to jedna formalnie (technicznie ) sprawa, w której połączono sprawy 15 ubezpieczonych nauczycieli i wspólnie procedowano, co w istocie nie wpłynęło istotnie na zwiększenie obowiązków pełnomocników stron. Sprawy te są identyczne pod względem występujących w nich okoliczności faktycznych i problemów prawnych, a zatem przywoływana w pismach procesowych argumentacja odnosiła się równocześnie do wszystkich podłączonych spraw. Trzeba też wziąć pod uwagę, iż odwołującym jest jednostka budżetowa (Szkoła) dysponująca tylko ograniczonymi środkami, która realizuje działania publiczne a rynkowe. Wszystko to przemawia za uznaniem , iż zsądzona kwota 360 złotych jest adekwatna do nakładu pracy pełnomocnika w tej sprawie ( w połączonych sprawach ), co uzasadniało jej zasądzenie w oparciu o art. 102 k.p.c. Mimo zatem wadliwości (braku wywodów) uzasadnienia Sądu I instancji w zakresie kosztów procesu, uznać należało, iż zasądzona tytułem zwrotu kosztów procesu kwota jest wystarczająca. Z tych przyczyn zażalenie organ rentowego na zasadzie art. 385 k.p.c. w zw. 397 §2 k.p.c. podlegało oddalaniu. Z tych samych przyczyn również na zasadzie art. 102 k.p.c. orzeczono o kosztach procesu za drugą instancję, zasądzając najniższą 1 stawkę wynagrodzenia radcy prawnego przewidzianą w rozporządzaniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z dnia 5 listopada 2015 r.) w brzmieniu obowiązującemu przed 26 października 2016r. ( §2 rozporządzenia zmieniającego z 3.10.2016r. ;Dz.U. 2016 poz. 1667) . Na zasadzie art. 113 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2016.623 j.t. z zm.) odstąpiono od ściągnięcia opłaty sądowej od wniesionych apelacji. W świetle akt spraw skarżący uiścił tylko opłatę sądowa w kwocie 30 zł (k. 331), co odpowiada zgodnie z art. 36 ustawy wysokości opłaty sądowej od jednej apelacji, tymczasem sprawa składała się z 15 połączonych spraw i apelacja w każdej z nich podlegała opłacie osobnej. Ponieważ jednak Sąd Okręgowy nieprawidłowo nie wezwał do usunięcia tego braku i nadał bieg apelacji to na etapie późniejszym postepowania dopuszczalne byłby tylko ściągnięcie brakującej opłaty. Biorąc jednak specyfikę sprawy i charakter działalności odwołującego się ( szkoły) uznano, iż zachodzą przesłanki art. 113 ust 4 ustawy umożliwiającego w przypadkach szczególnie uzasadnionych odstąpienie od obciążenia kosztami sądowymi.