III AUa 1144/12

Sąd Apelacyjny w RzeszowieRzeszów2013-02-07
SAOSPracyubezpieczenia społeczneŚredniaapelacyjny
emeryturawarunki szczególnecharakter szczególnyokresy pracyZUSsąd apelacyjnyprawo pracyrozporządzenie

Sąd Apelacyjny oddalił apelację wnioskodawcy, potwierdzając, że okresy pracy w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze nie mogą być sumowane przy ustalaniu prawa do emerytury w obniżonym wieku.

Wnioskodawca L. K. domagał się przyznania prawa do emerytury w obniżonym wieku, powołując się na okresy pracy w szczególnych warunkach (7 lat, 6 miesięcy i 1 dzień) oraz w szczególnym charakterze (7 lat, 1 miesiąc i 3 dni). Sąd Okręgowy oddalił jego odwołanie, a Sąd Apelacyjny podtrzymał to rozstrzygnięcie. Kluczową kwestią było ustalenie, czy można sumować oba rodzaje okresów pracy, co zgodnie z przepisami i orzecznictwem SN jest niedopuszczalne.

Sprawa dotyczyła prawa L. K. do emerytury w obniżonym wieku. Wnioskodawca domagał się przyznania świadczenia, wskazując na udowodnione okresy pracy w szczególnych warunkach (7 lat, 6 miesięcy i 1 dzień) oraz pracy w szczególnym charakterze (7 lat, 1 miesiąc i 3 dni). Organ rentowy odmówił przyznania emerytury, argumentując, że wnioskodawca nie wykazał wymaganego 15-letniego okresu pracy w jednym z tych rodzajów zatrudnienia, a także, że okresy te nie podlegają sumowaniu. Sąd Okręgowy w Krośnie oddalił odwołanie wnioskodawcy, podzielając stanowisko organu rentowego. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, rozpoznając apelację, również oddalił ją jako nieuzasadnioną. Sąd podkreślił, że zgodnie z obowiązującymi przepisami (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.) oraz utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, okresy pracy w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze nie mogą być łączone dla celów ustalenia prawa do emerytury w obniżonym wieku. Każdy z tych okresów musi być udowodniony oddzielnie w wymaganym wymiarze. Sąd zaznaczył, że przepisy te stanowią wyjątek od ogólnych zasad nabywania prawa do emerytury i nie podlegają wykładni rozszerzającej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, okresy pracy w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze nie mogą być sumowane przy ustalaniu prawa do emerytury w obniżonym wieku.

Uzasadnienie

Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. wyraźnie rozróżniają te dwie kategorie prac i ustanawiają z ich tytułu różne warunki emerytalne. Emerytura przysługuje z tytułu wykonywania przez wymagany okres konkretnego zatrudnienia, ujętego oddzielnie w odpowiednich wykazach lub przepisach. Ponadto, ze względu na charakter świadczenia, stanowiącego wyjątek od zasad nabycia prawa do emerytury, przepisy te nie mogą być wykładane rozszerzająco.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J.

Strony

NazwaTypRola
L. K.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (6)

Główne

u.e.r.f.u.s. art. 184

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

rozp. RM art. § 4 ust. 3

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Okresy pracy w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze nie podlegają zliczeniu dla ustalenia prawa do emerytury w obniżonym wieku.

Pomocnicze

k.p.c. art. 233

Kodeks postępowania cywilnego

rozp. RM art. § 4

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

rozp. RM art. § 5 – 10

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

k.n. art. 1 pkt. 1 – 7

Ustawa Karta Nauczyciela

Argumenty

Skuteczne argumenty

Okresy pracy w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze nie podlegają sumowaniu przy ustalaniu prawa do emerytury w obniżonym wieku. Przepisy dotyczące emerytur w obniżonym wieku stanowią wyjątek i nie podlegają wykładni rozszerzającej.

Odrzucone argumenty

Możliwość sumowania okresów pracy w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze dla ustalenia prawa do emerytury. Błędne obliczenie okresu pracy uprawniającego do wcześniejszej emerytury.

Godne uwagi sformułowania

przy ustalaniu okresów zatrudnienia warunkujących nabycie prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym nie jest możliwe zliczenie okresów pracy w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze przepisów rozporządzenia nie można wykładać z zastosowaniem wykładni rozszerzającej

Skład orzekający

Mirosław Szwagierczak

przewodniczący

Ewa Madera

sędzia

Alicja Podczaska

sędzia-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że okresy pracy w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze nie podlegają sumowaniu przy ustalaniu prawa do emerytury w obniżonym wieku."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisów emerytalnych, ale nadal stanowi ważną wykładnię dla okresów sprzed 1999 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest istotna dla prawników zajmujących się prawem pracy i ubezpieczeń społecznych, ponieważ dotyczy kluczowej kwestii interpretacji przepisów emerytalnych.

Czy praca w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze sumuje się na emeryturę? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III AUa 1144/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 lutego 2013 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Mirosław Szwagierczak Sędziowie: SSA Ewa Madera SSA Alicja Podczaska (spr.) Protokolant sekr. sądowy Anna Kuźniar po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2013 r. na rozprawie sprawy z wniosku L. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w J. o emeryturę na skutek apelacji wniesionej przez wnioskodawcę od wyroku Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 24 września 2012 r. sygn. akt IV U 1670/11 oddala apelację Sygn. akt III AUa 1144/12 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 23 sierpnia 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. na podstawie art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS ( t. jedn. Dz. U. 2009 nr 153 poz. 1227) oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) odmówił L. K. prawa do emerytury, ponieważ nie wykazał posiadania piętnastoletniego okresu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca domagał się jej zmiany i przyznania dochodzonego świadczenia. Odpowiadając na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, wskazując, że wnioskodawca wykazał 7 lat, 1 miesiąc i 3 dni pracy w warunkach szczególnych i 7 lat, 2 miesiące i 5 dni pracy w szczególnym charakterze, a przy ustalaniu prawa do wcześniejszej emerytury nie jest możliwe zliczenie powyższych okresów. Wyrokiem z dnia 24 września 2012 r., sygn. akt IV U 1670/11 Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie oddalił odwołanie. Sąd ustalił, że L. K. był zatrudniony w (...) S.A. w S. w okresach od 1.09.1966 r. do 24.10.1970 r. oraz od 4.05.1987 r. do 31.08.1991 r., za które zakład pracy wystawił świadectwo pracy w warunkach szczególnych z dnia 20 czerwca 2011 r. Ponadto Sąd ustalił, że w warunkach szczególnych wnioskodawca pracował od 23.11.1970 r. do 21.04.1971 r. w Kopalni W. K. , (...) łącznie ma staż pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 7 lat, 6 miesięcy i 1 dzień. Dalej Sąd ustalił, że wnioskodawca pracował na stanowisku nauczyciela praktycznej nauki zawodu w Zespole Szkół (...) S. , a następnie w C. K. P. w S. i do dnia 1.01.1999 r. udowodnił okres pracy w szczególnym charakterze w wymiarze 7 lat, 2 miesiące i 2 dni. W ocenie Sądu stanowisko organu rentowego o niemożności sumowania okresów pracy w warunkach szczególnych z okresami pracy w szczególnym charakterze jest prawidłowe, co wynika z treści § 4 ust. 3 rozporządzenia RM z dnia 7 lutego 1983 r. W apelacji od powyższego wyroku wnioskodawca zarzucił naruszenie § 4 ust. 3 rozporządzenia RM z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przez przyjęcie, że ubezpieczony nie posiadał 15 lat pracy w warunkach szczególnych ani 15 lat pracy w szczególnym charakterze, przypadających przed 1.01.1999 r., a także naruszenie art. 233 kpc , poprzez błędne obliczenie okresu pracy uprawniającego do wcześniejszej emerytury ze względu na okres pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze. Apelujący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku i przyznania prawa do dochodzonego świadczenia. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Apelacja wnioskodawcy jest nieuzasadniona i jako taka podlega oddaleniu, albowiem zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Krośnie jest trafny i nie narusza prawa. Przedmiotem sporu w sprawie było uprawnienie L. K. do emerytury w obniżonym wieku. Uprawnienie do dochodzonego świadczenia wnioskodawca wywodził z faktu posiadania okresów pracy w warunkach szczególnych oraz okresów pracy pedagogicznej. Wnioskodawca udowodnił 7 lat, 6 miesięcy i 1 dzień pracy w warunkach szczególnych oraz 7 lat, 1 miesiąc i 3 dni pracy nauczycielskiej. Już na wstępie zauważyć należy, że przy ustalaniu okresów zatrudnienia warunkujących nabycie prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym nie jest możliwe zliczenie okresów pracy w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze (por. wyrok SN z 8 lutego 2002 r., II UKN 53/01, OSNP 2003/23/576, uchwała SN z 29 września 2005 r., II UZP 10/05, OSNP 2005/1-2/21 ). Zgodnie bowiem z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), pracownik – mężczyzna, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, osiągnął wiek emerytalny 60 lat oraz ma okres zatrudnienia w wymiarze 25 lat, w tym, co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach nabywa prawo do emerytury. Powyższy okres można powiększyć, zgodnie z pkt. 3 § 4 rozporządzenia o okresy pracy górniczej, a także okresy wymienione w § 5 – 10 rozporządzenia, do których nie należy okres pracy pedagogicznej. Z kolei zasady przechodzenia na emeryturę nauczycieli, wychowawców lub innych pracowników pedagogicznych, uważanych za wykonujących pracę w szczególnym charakterze określa § 15 w związku z § 4 rozporządzenia RM z 7.02.1983 r., odsyłając w zakresie pojęcia pracy nauczycielskiej do art. 1 pkt. 1 – 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (t. jedn. 2006 nr 97, poz. 674). Analiza treści powołanych regulacji wskazuje, że przepisy rozporządzenia wyraźnie rozróżniają dwie kategorie prac i przede wszystkim ustanawiają z tytułu ich wykonywania różne warunki emerytalne. Takie ukształtowanie prawa do omawianego świadczenia stoi na przeszkodzie uznaniu, że emerytura z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest świadczeniem jednorodnym przysługującym w sytuacji łącznego uwzględnienia wszystkich okresów wykonywania pracy w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze. Emerytura przysługuje z tytułu wykonywania przez wymagany okres konkretnego zatrudnienia, ujętego oddzielnie w odpowiednich wykazach lub w § 9 – 15 rozporządzenia z dnia 7.02.1983 r. Dodać jeszcze należy, że ze względu na charakter świadczenia, stanowiącego wyjątek od zasad nabycia prawa do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym, przepisów rozporządzenia nie można wykładać z zastosowaniem wykładni rozszerzającej. Z podanych przyczyn brak jest podstaw faktycznych i prawnych do uwzględnienia apelacji i dlatego na mocy art. 385 kpc Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI