III AUA 110/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWyrokiem z 19 listopada 2024 r. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zobowiązując organ rentowy do wyliczenia emerytury z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych za okres od 9 września 2009 r. do osiągnięcia przez ubezpieczonego G. D. powszechnego wieku emerytalnego. W pozostałym zakresie odwołanie oddalono. Stan faktyczny sprawy obejmował przyznanie ubezpieczonemu emerytury z obniżonego wieku od 9 września 2009 r. oraz późniejszy wniosek o przyznanie emerytury z powszechnego wieku, z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20). Organ rentowy przyznał emeryturę z powszechnego wieku od 1 lipca 2024 r., ale pomniejszył jej podstawę obliczenia o kwoty pobranych wcześniej emerytur, stosując art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Ubezpieczony domagał się przeliczenia świadczenia, a organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, argumentując, że wyrok TK nie został opublikowany. Sąd Okręgowy uznał odwołanie za zasadne, powołując się na wyrok TK oraz dyrektywę interpretacyjną wynikającą z art. 2 Konstytucji RP. Sąd Apelacyjny oddalił apelacje zarówno organu rentowego, jak i ubezpieczonego. Sąd podkreślił, że spór dotyczył zastosowania art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, a zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. był chybiony z uwagi na bezsporny stan faktyczny. Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego (III USKP 52/21, III USKP 98/21) oraz Sądu Apelacyjnego w Szczecinie (III AUa 234/22), które potwierdzają, że art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej powinien być stosowany w sposób uwzględniający uzasadnione oczekiwania ubezpieczonych, którzy nabyli prawo do emerytury wcześniejszej przed wejściem w życie nowelizacji z 2012 r. Sąd Apelacyjny uznał, że wyrok TK z 4 czerwca 2024 r. (SK 140/24) obowiązuje w obrocie prawnym i jego skutki należy stosować zgodnie z art. 190 Konstytucji RP. W związku z tym, art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej nie ma zastosowania w okresie od nabycia prawa do emerytury z obniżonego wieku do osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego. Zarzut naruszenia art. 118 ust. 1a ustawy emerytalnej również okazał się niezasadny. Ubezpieczony ma prawo do emerytury od 1 lipca 2024 r.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stosowania art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w kontekście wyroków Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, ochrona uzasadnionych oczekiwań ubezpieczonych.
Dotyczy specyficznej sytuacji osób, które nabyły prawo do emerytury wcześniejszej przed 2013 r. i nie mogły przewidzieć skutków nowelizacji.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, pomniejszający podstawę obliczenia emerytury o kwoty pobranych wcześniej emerytur, powinien być stosowany do osób, które nabyły prawo do emerytury wcześniejszej przed wejściem w życie nowelizacji z 2012 r. i uzyskały prawo do emerytury powszechnej po tej dacie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej nie powinien pomniejszać podstawy obliczenia emerytury powszechnej o kwoty emerytury wcześniejszej wypłacone po osiągnięciu przez ubezpieczonego wieku uprawniającego do nabycia emerytury w wieku powszechnym, jeśli ubezpieczony nabył prawo do emerytury wcześniejszej przed wejściem w życie nowelizacji z 2012 r. i nie mógł spodziewać się takiego pomniejszenia.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do wyroków Trybunału Konstytucyjnego (SK 140/20, P 20/16) oraz orzecznictwa Sądu Najwyższego (III USKP 52/21, III USKP 98/21), które wskazują na naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa w przypadku stosowania art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej do osób, które nie mogły przewidzieć skutków tej regulacji. Standard konstytucyjny chroni uzasadnione oczekiwania ubezpieczonych.
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność przepisu ma moc obowiązującą i jest stosowany przez sądy, nawet jeśli nie został jeszcze opublikowany w Dzienniku Ustaw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne od dnia ogłoszenia, a sądy są nimi związane. Stwierdzona niekonstytucyjność oznacza, że przepis nie może być stosowany.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 190 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP, zgodnie z którym orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, a wchodzą w życie z dniem ogłoszenia. Po ogłoszeniu orzeczenia stwierdzającego niekonstytucyjność, akt normatywny nie może być stosowany.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. D. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
ustawa emerytalna art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis ten nie powinien być stosowany w sposób pomniejszający emeryturę powszechną o kwoty emerytury wcześniejszej wypłacone po osiągnięciu wieku emerytalnego, jeśli ubezpieczony nabył prawo do emerytury wcześniejszej przed wejściem w życie nowelizacji z 2012 r. i nie mógł przewidzieć skutków tej regulacji.
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych art. 25 § ust. 1b
W zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń przed 6 czerwca 2012r., jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP.
Pomocnicze
k.p.c. art. 477¹⁴ § § 1 i § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
ustawa emerytalna art. 118 § ust. 1a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 133 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych art. 88 § ust. 2a
Ustawa z dnia 1982r. - Karta Nauczyciela art. 32
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie standardu konstytucyjnego wynikającego z wyroków TK i SN, chroniącego uzasadnione oczekiwania ubezpieczonych co do zasad ustalania wysokości świadczeń emerytalnych. • Wyrok TK SK 140/20 stwierdzający niekonstytucyjność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w określonym zakresie ma moc obowiązującą i wpływa na stosowanie przepisu.
Odrzucone argumenty
Organ rentowy argumentował, że art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej powinien być stosowany w pełnym zakresie, ponieważ nie został usunięty z obrotu prawnego. • Ubezpieczony domagał się ustalenia odpowiedzialności organu rentowego za wypłatę emerytury w zaniżonej wysokości od 15 sierpnia 2024r. do dnia zapłaty.
Godne uwagi sformułowania
potrąceniu podlegają wyłącznie kwoty emerytury w wieku obniżonym wypłacone po osiągnięciu przez ubezpieczonego wieku uprawniającego do nabycia emerytury w wieku powszechnym • nie mógł spodziewać się, że decyzja ta spowoduje obniżenie świadczenia powszechnego • zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa • wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został opublikowany
Skład orzekający
Grzegorz Tyrka
sędzia sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w kontekście wyroków Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, ochrona uzasadnionych oczekiwań ubezpieczonych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osób, które nabyły prawo do emerytury wcześniejszej przed 2013 r. i nie mogły przewidzieć skutków nowelizacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu emerytalnego i interpretacji przepisów w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, co jest istotne dla wielu obywateli.
“Emerytura pomniejszona przez przepis uznany za niekonstytucyjny? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.