III AUa 105/18

Sąd Apelacyjny w RzeszowieRzeszów2019-02-13
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i rentyWysokaapelacyjny
emerytura pomostowapraca w szczególnych warunkachkierowca ciągnikaprace poloweprace transportoweZUSubezpieczenia społecznestaż pracy

Sąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS, przyznając wnioskodawcy prawo do emerytury pomostowej, uznając pracę kierowcy ciągnika w rolnictwie za pracę w szczególnych warunkach.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił J.W. prawa do emerytury pomostowej, uznając, że nie udowodnił on wymaganego 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach. Sąd Okręgowy przyznał świadczenie, uznając pracę kierowcy ciągnika w rolnictwie (zarówno przy pracach polowych, jak i transportowych) oraz operatora koparko-spycharki za pracę w szczególnych warunkach. Sąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji i podkreślając, że praca kierowcy ciągnika w rolnictwie, nawet przy pracach polowych, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach ze względu na narażenie na czynniki szkodliwe.

Decyzją z 26 kwietnia 2017 r. ZUS odmówił J.W. prawa do emerytury pomostowej, twierdząc, że nie udowodnił on co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. ZUS uwzględnił jedynie okres pracy od 2013 do 2016 r. jako ładowacza, nie uznając pracy kierowcy ciągnika (1979-1980) i operatora koparko-spycharki (1980-1993) za pracę w szczególnych warunkach, argumentując, że nie była to praca w transporcie. Wnioskodawca odwołał się do Sądu Okręgowego, który zmienił decyzję ZUS, przyznając prawo do emerytury pomostowej od 26 kwietnia 2017 r. Sąd Okręgowy, opierając się na zeznaniach świadków i biegłego z zakresu BHP, ustalił, że J.W. wykonywał prace kierowcy ciągnika i operatora koparko-spycharki, które ze względu na narażenie na hałas, drgania, substancje chemiczne i czynniki biologiczne, były pracą w warunkach szczególnych. Sąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS, uznając wyrok Sądu Okręgowego za trafny. Sąd odwoławczy podkreślił, że praca kierowcy ciągnika w rolnictwie, nawet przy pracach polowych, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach, jeśli wiąże się z narażeniem na czynniki szkodliwe porównywalne z pracą w transporcie. Sąd odwołał się również do niejednolitej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w tej kwestii, ale uznał, że w przypadku J.W. spełnione zostały przesłanki do przyznania emerytury pomostowej. ZUS został obciążony kosztami zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, praca kierowcy ciągnika w rolnictwie, wykonywana przy pracach polowych, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach, jeśli wiąże się z narażeniem na czynniki szkodliwe dla zdrowia porównywalne z pracą kierowcy w transporcie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że praca kierowcy ciągnika w rolnictwie, nawet przy pracach polowych, może być kwalifikowana jako praca w szczególnych warunkach, jeśli biegły z zakresu BHP potwierdzi narażenie na czynniki szkodliwe (hałas, drgania, substancje chemiczne) porównywalne lub większe niż w przypadku prac transportowych. Sąd odwołał się do niejednolitej linii orzeczniczej SN, ale podkreślił, że w analizowanym przypadku wnioskodawca spełnił przesłanki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

J. W.

Strony

NazwaTypRola
J. W.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (10)

Główne

u.e.p. art. 4

Ustawa o emeryturach pomostowych

Określa przesłanki nabycia prawa do emerytury pomostowej, w tym wymóg udowodnienia 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Pomocnicze

rozp. RM z 7.02.1983 r. § § 2, § 4

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Określa wykazy prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

k.p.c. art. 477¹⁴ § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy rozstrzygnięcia o przyznaniu świadczenia.

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy zasad zasądzania kosztów procesu.

k.p.c. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach w postępowaniu apelacyjnym.

rozp. MS z 22.10.2015 r. § § 9 pkt 2, § 10 ust. 1 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych

Określa wysokość opłat za czynności radców prawnych.

u.e.r. FUS art. 129 § ust. 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Dotyczy terminu rozpoczęcia wypłaty świadczeń.

u.e.r. FUS art. 26 § ust. 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Dotyczy prawa do świadczeń.

Dz.U. Nr 39, poz.176 § Dział XVII

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 1956 r. w sprawie zaliczania pracowników do kategorii zatrudnienia

Wspomniane jako wcześniejszy przepis dotyczący prac traktorzystów.

Dz. U. Nr 13, poz. 86 § § 9

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 maja 1979 r. w sprawie pierwszej kategorii zatrudnienia

Dotyczy zachowania uprawnień nabytych na podstawie przepisów wcześniejszych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Praca kierowcy ciągnika w rolnictwie, wykonywana przy pracach polowych i transportowych, wiąże się z narażeniem na czynniki szkodliwe dla zdrowia porównywalne z pracą kierowcy w transporcie. Praca operatora koparko-spycharki jest pracą w szczególnych warunkach. Zachowanie uprawnień nabytych na podstawie wcześniejszych przepisów dotyczących pierwszej kategorii zatrudnienia.

Odrzucone argumenty

Praca kierowcy ciągnika w rolnictwie, wykonywana przy pracach polowych, nie jest pracą w szczególnych warunkach, jeśli nie jest pracą transportową. Naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez jednostronną ocenę dowodów i przyjęcie opinii biegłego BHP jako wiarygodnej.

Godne uwagi sformułowania

niekonsekwencja skarżącego organu rentowego nie można przy tym nie zauważać , że judykatura Sądu Najwyższego w omawianej kwestii jest wyjątkowo niejednolita stopień uciążliwości i szkodliwości wykonywanej przez wnioskodawcę pracy przy pracach polowych w spornych okresach czasu był równoważny ze stopniem szkodliwości i uciążliwości pracy na takim samym stanowisku wykonywanej w branży transportowej oraz budownictwie i przemyśle maszyn budowlanych , prowadząc do szybszego starzenia się organizmu.

Skład orzekający

Barbara Gonera

przewodniczący

Irena Mazurek

sprawozdawca

Ewa Preneta-Ambicka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uznanie pracy kierowcy ciągnika w rolnictwie (zarówno polowej, jak i transportowej) za pracę w szczególnych warunkach uprawniającą do emerytury pomostowej, zwłaszcza w kontekście niejednolitej linii orzeczniczej SN."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów sprzed lat, ale stanowi ważny głos w dyskusji o kwalifikacji prac rolniczych jako prac w szczególnych warunkach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu kwalifikacji prac rolniczych jako prac w szczególnych warunkach, co ma bezpośrednie przełożenie na prawo do emerytury pomostowej. Pokazuje złożoność interpretacji przepisów i niejednolitość orzecznictwa.

Czy praca rolnika ciągnikiem to praca w szczególnych warunkach? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.

Dane finansowe

zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 240 PLN

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III AUa 105/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 lutego 2019 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Barbara Gonera Sędziowie: SSA Irena Mazurek (spr.) SSA Ewa Preneta-Ambicka Protokolant st. sekr. sądowy Maria Piekiełek po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2019 r. na rozprawie sprawy z wniosku J. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. o emeryturę pomostową na skutek apelacji organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Przemyślu z dnia 30 listopada 2017 r. sygn. akt III U 350/17 I. o d d a l a apelację, II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. na rzecz wnioskodawcy J. W. kwotę 240 zł ( dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt III AUa 105/18 UZASADNIENIE wyroku z dnia 13 lutego 2019 r. Decyzją z dnia 26 kwietnia 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił wnioskodawcy J. W. prawa do emerytury pomostowej, dochodzonego wnioskiem z dnia 27 marca 2017 r. w trybie przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. , poz.664 ). Powołując w podstawie prawnej decyzji art. 4 ww. ustawy organ rentowy stwierdził, że wnioskodawca nie spełnia jednej z koniecznych przesłanek nabycia prawa do dochodzonego świadczenia emerytalnego, ponieważ nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat , a jedynie 2 lata, 5 miesięcy i 24 dni , oraz przed dniem 1 stycznia 1999 r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ww. ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 887 ze zm.). Zakład uwzględnił wnioskodawcy do stażu pracy w warunkach szczególnych okres zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Usług (...) Sp. z o.o. w L. od 9 września 2013 r. do 17 sierpnia 2016 r. na stanowisku ładowacza nieczystości stałych , natomiast nie uwzględnił okresu pracy od 4 kwietnia 1979 r. do 24 kwietnia 1980 r. w (...) w L. na stanowisku kierowcy ciągnika , przy uzasadnieniu , że nie była to praca w transporcie . Wnioskodawca J. W. odwołał się od powyższej decyzji ZUS do Sądu Okręgowego w Przemyślu. W odwołaniu z dnia 10 maja 2017 r. wnioskodawca, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie mu prawa do emerytury pomostowej, zarzucił że wbrew stanowisku ZUS legitymuje się wymaganym okresem pracy w warunkach szczególnych ponieważ taki charakter miał cały okres jego pracy na stanowisku kierowcy ciągnika ,czy następnie operatora koparko-spycharki w (...) L. ( od 4 kwietnia 1979 r. do 24 kwietnia 1980 r. ) i w PGR C. ( od 24 kwietnia 1980 r. do 31 sierpnia 1989 r. – jako kierowca ciągnika i od 1 września 1989 r. do 31 października 1993 r. na stanowisku operatora koparko – spycharki ) , co potwierdzić mieli - wnioskowani do przesłuchania - świadkowie. W odpowiedzi na odwołanie z dnia 3 lipca 2017 r. pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wniósł o oddalenie żądania wnioskodawcy z tego samego względu, jaki powołany został w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ rentowy naprowadzał ,że w aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd , iż praca w charakterze kierowcy ciągnika może być uznana za pracę w szczególnych warunkach jedynie w przypadku, kiedy wykonywana jest w zadaniach transportowych, nie zaś przy pracach polowych. Sąd Okręgowy w Przemyślu, po rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 30 listopada 2017r. (sygn. akt III U 350/17) zmienił zaskarżoną decyzję ZUS w ten sposób, że przyznał wnioskodawcy J. W. prawo do emerytury pomostowej – w ustawowej wysokości – począwszy od 26 kwietnia 2017 r. oraz zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. na rzecz wnioskodawcy kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawca J. W. , ur. dnia (...) , począwszy od dnia 14 lutego 2017 r. uzyskał prawo do świadczenia przedemerytalnego. W dniu 27 marca 2017 r. złożył wniosek o emeryturę pomostową, dołączając dokumentację potwierdzającą m.in. ,że od 4 kwietnia 1979 r. do 24 kwietnia 1980 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace kierowcy ciągnika, kombajnu lub pojazdów gąsienicowych w (...) w L. , oraz od 25 kwietnia 1980 r. do 31 października 1993 r. był zatrudniony w PGR w C. na stanowisku kierowcy ciągnikowego oraz operatora. Na podstawie tak zgromadzonej dokumentacji, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał zaskarżoną odmowną decyzję. Opierając się na dowodach osobowych z zeznań świadków oraz wnioskodawcy Sąd Okręgowy ustalił, że J. W. , będąc zatrudniony w Spółdzielni Kółek Rolniczych w L. na stanowisku kierowcy ciągnikowego wykonywał zarówno usługi transportowe m.in. na rzecz (...) , jak też rolników indywidualnych jak i prace polowe. . Usługi transportowe świadczone były przez cały rok kalendarzowy, natomiast prace polowe wykonywane były od kwietnia do końca października. W (...) przyjęło się, iż pracownicy z większym stażem wykonywali wyłącznie prace polowe, natomiast młodsi kierowcy odsyłani byli do prac transportowych. Tak też było w przypadku wnioskodawcy, który miał do dyspozycji ciągnik marki U. (...) i do jego podstawowych obowiązków należało przewożenie materiałów budowlanych, tj. kamienia oraz masy asfaltowej. Doraźnie wnioskodawca wykonywał również prace polowe. Ciągnik, którym kierował wnioskodawca nie był ogrzewany, jak również nie posiadał amortyzatorów. Z kolei w okresie zatrudnienia w Państwowym Gospodarstwie Rolnym w C. –Zakładzie w N. , wnioskodawca od 25 kwietnia 1980 r. do 31 sierpnia 1989 r. wykonywał prace na stanowisku kierowcy ciągnikowego, natomiast od 1 września 1989 r. otrzymał angaż na stanowisko operatora koparko - spycharki. PGR prowadził produkcję rolną, zwierzęcą, a także świadczył zlecone usługi na rzecz podmiotów zewnętrznych. Zakład zatrudniał około 20 traktorzystów spośród których 5 pracowało w transporcie, bowiem również i tutaj obowiązywała zasada, że pracownicy z większym stażem wykonywali wyłącznie prace polowe, natomiast młodsi kierowcy odsyłani byli do prac transportowych. Tak też było w przypadku wnioskodawcy, który miał do dyspozycji ciągnik marki U. (...) . Od wiosny zajmował się wywożeniem w pole materiałów siewnych, nawozów mineralnych (z zakładu w C. na pola znajdujące się C. , G. , C. , N. - ok. 7-8 km). Poruszał się drogami polnymi (do 1 km) i publicznymi. Nadto od połowy maja jeździł do suszarni i przewoził zboża, paszę dla trzody chlewnej z L. (ok. 12 km) do magazynu w N. . Ponadto w czerwcu zwoził siano do bazy w N. z pól znajdujących się w N. i G. . Woził rzepak z pól, a także zboże do Gospodarstwa w N. oraz do suszarni do L. , W. (tj. ok 95-100 km). Ponadto transportował ziemniaki i buraki z pola do gospodarstwa w N. oraz na skup do L. . Z kolei w sezonie jesiennym wywoził materiały siewne i nawozy mineralne z magazynów z N. na poszczególne pola, kukurydzę do silosów w N. z G. , N. i C. (ok 7 do 12 km). W okresie zimowym przewoził zboże do mieszalni pasz w L. Starym, a stamtąd odbierał paszę i wiózł ją do N. (ok. 12 km). Jeździł także po trociny (na ściółkę) do Tartaku w R. , a także rozwoził węgiel dla pracowników. Następnie z dniem 1 września 1989 r. rozpoczął pracę na stanowisku operatora koparko – spycharki w Oddziale (...) Budowlanym i pracował przy remontach obór, budowie dróg, kopaniu rowów, ładowaniu kamienia, załadunku żwiru, piasku i zboża. Usługi te wykonywany były na rzecz osób indywidualnych. Wnioskodawca obsługiwał pojazd marki O. , który był pojazdem samojezdnym, kołowym i posiadał łyżkę załadunkową o pojemności 0,6 m 3 . W okresie od 12 lutego 1990 r. do 31 sierpnia 1990 r. i od 1 marca 1993 r. do 31 maja 1993 r. wnioskodawca przebywał na urlopie bezpłatnym. Opierając się z kolei na opinii biegłego z zakresu bhp ( jako w pełni miarodajnej z uwagi na fachowość biegłego i zupełność opinii, przy jednoczesnym odrzuceniu stawianych do niej przez organ rentowy zarzutów jako wyłącznie polemicznych z równoczesnym oddaleniem wniosku ZUS o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu ruchu drogowego , jako w tej sytuacji zbędnego i prowadzącego jedynie do przewlekłości postępowania ) , sąd pierwszej instancji ustalił ,że stopień uciążliwości i szkodliwości wykonywanej przez wnioskodawcę pracy przy pracach polowych w spornych okresach czasu był równoważny ze stopniem szkodliwości i uciążliwości pracy na takim samym stanowisku wykonywanej w branży transportowej oraz budownictwie i przemyśle maszyn budowlanych , prowadząc do szybszego starzenia się organizmu. Jak podkreśli bowiem Sąd Okręgowy- posiłkując się w tym względzie w zupełności ww. opinią biegłego- wnioskodawca jako kierowca ciągnika rolniczego był narażony na nadmierny hałas, drgania mechaniczne, substancje i preparaty chemiczne oraz czynniki biologiczne. Jeśli chodzi o nadmierny hałas, to traktorzysta przy pracach polowych jest nawet w większym stopniu narażony na wyższe przekroczenie norm hałasu jak kierowca ciągnika przy pracach transportowych, bowiem poziom hałasu w warunkach prac polowych zależy od wydatkowanej mocy silnika, rozwijanej siły uciągu, prędkości jazdy i stanu technicznego układów funkcjonalnych ciągnika. Z kolei w przypadku drgań ciągnika , szczególnie te o niskich częstotliwościach negatywnie oddziałują na organy ciała ludzkiego. Długotrwałe narażenie człowieka na drgania może wywołać zaburzenia w organizmie, doprowadzając w konsekwencji do trwałych nieodwracalnych zmian chorobowych, co powoduje szybszy proces starzenia się organizmu. Z kolei do zagrożeń chemicznych, na które był wnioskodawca narażony przy pracach polowych , należy zaliczyć kontakt ze środkami ochrony roślin, nawozami sztucznymi, paliwami i smarami. Środki ochrony roślin (pestycydy) należą zaś do najbardziej szkodliwych związków, na których działania są narażeni kierowcy ciągników. Ponadto wszyscy kierowcy zawodowi przechodzą te same badania psychofizyczne i takie same przechodzą badania kierowcy pracujący na ciągnikach w rolnictwie , przy czym kierowca w transporcie najczęściej transportuje przyczepy, natomiast kierowca polowy oprócz przyczep transportuje również maszyny rolnicze. W rezultacie tego rodzaju praca odwołującego się stanowiła o nawet większym stopniu narażenia na czynności szkodliwe dla zdrowia niż w przypadku prac transportowych kierowców ciągników, bo oprócz czynników wspólnych takich jak: drgania i hałas, występowały dodatkowo czynniki biologiczne i chemiczne. Podobnie oceniona została praca wnioskodawcy na stanowisku operatora koparko – ładowarki , przy jej przyporządkowaniu do Dział V, poz. 3 Wykazu A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz.U. Nr 8,poz.43 ze zm.) . W świetle powyższych ustaleń Sąd Okręgowy w Przemyślu , dokonując oceny prawnej sprawy, stwierdził więc ,że wnioskodawca J. W. legitymuje się wymaganym 15 letnim okresem pracy w warunkach szczególnych ( łącznie z tym uwzględnionym przez ZUS , 16 lat, 6 miesięcy i 28 dni) , co jednocześnie stanowiło o spełnieniu przez niego wszystkich koniecznych przesłanek nabycia prawa do dochodzonej emerytury pomostowej , przewidzianych w art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. , poz.664 ) , przy zobowiązaniu organu rentowego do podjęcia wypłaty tego świadczenia od dnia złożenia wniosku emerytalnego , stosownie do art 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w zw. z art. 26 ust. 1 ww. ustawy o emeryturach pomostowych . W podstawie prawnej wyroku powołany także art. 477 14 § 2 k.p.c. , zaś w zakresie przyjętego rozstrzygnięcia o kosztach procesu art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 9 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Wyrok Sądu Okręgowego w Przemyślu z dnia 30 listopada 2017 r. zaskarżony został przez pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. , który w apelacji z dnia 22 stycznia 2018 r. zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności, art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 664 ) w zw. z § 2 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) i uznanie, że wnioskodawca udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach, a w konsekwencji ma prawo do emerytury pomostowej ,oraz naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 233 § 1 k.p.c. poprzez zbyt jednostronną ocenę dowodów i przyjęcie, że opinia biegłego z zakresu bhp stanowi wiarygodny dowód na okoliczność wykonywania przez wnioskodawcę pracy w szczególnych warunkach na stanowisku kierowcy ciągnika ,wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez oddalenie odwołania lub ewentualne uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sądowi pierwszej instancji. W krótkim uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego apelujący naprowadzał ,że jego wątpliwości dotyczą uznania za pracę w szczególnych warunkach okresów zatrudnienia wnioskodawcy od 4 kwietnia 1979 r. do 24 kwietnia 1980 r. i od 25 kwietnia 1980 r. do 31 sierpnia 1989 r., bowiem w tym czasie wnioskodawca wykonywał ciągnikami zarówno prace transportowe, jak również prace polowe oraz poruszał się drogami polnymi nie uczestnicząc w ruchu drogowym. W ocenie apelującego w tej sytuacji nie ma podstaw do zakwalifikowania prac polowych, jakie wykonywał wnioskodawca , do prac wykonywanych przez niego w transporcie, wskazując przy tym na wyrok Sądu Najwyższy z dnia 3 grudnia 2013 r., I UK 172/13 , Lex nr 1467147 ). Równocześnie apelujący zarzucał ,że Sąd Okręgowy bezzasadnie oddalił jego wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu ruchu drogowego w sytuacji , gdy dowód ten był niezbędny w celu ustalenia jakie okoliczności decydują o szczególnym obciążeniu psychofizycznym związanym z wykonywaniem prac w transporcie oraz ustalenia czy obciążenie psychofizyczne związane z prowadzeniem pojazdów w ruchu drogowym charakteryzującym się dużą liczbą uczestników, dużą ilością zasad mających odzwierciedlenie w licznych znakach drogowych, a także ewentualnym negatywnym wpływem warunków atmosferycznych może być porównywane z obciążeniem psychofizycznym traktorzysty wykonującego prace w polu, w obrębie gospodarstwa rolnego i na wewnętrznych drogach dojazdowych do pól. W odpowiedzi na apelację z dnia 26 lutego 2018 r. wnioskodawca J. W. wniósł o jej oddalenie przy zasądzeniu od organu rentowego na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym wg. norm przepisanych, podkreślając prawidłowość zarówno ustaleń faktycznych jak i oceny prawnej sprawy sądu pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie , rozpoznając apelację pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. , zważył co następuje: Apelacja pozwanego organu rentowego jest nieuzasadniona i jako taka podlega oddaleniu. Zaskarżony bowiem wyrok Sądu Okręgowego w Przemyślu z dnia 30 listopada 2017 r. jest – w ocenie tutejszego sądu - trafny i odpowiada prawu , przy prawidłowych ustaleniach faktycznych , które poczynione zostały przez sąd pierwszej instancji w oparciu o dostatecznie zgromadzony materiał dowodowy ( przy słusznym oddaleniu wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu ruchu drogowego w sytuacji gdy już biegły z zakresu bhp dokonał właściwej analizy i porównań także w zakresie obciążenia psychofizycznego kierujących ciągnikiem przy pracach polowych i wykonujących prace transportowe) w ramach swobodnej oceny dowodów , bez przekroczenia ram zakreślonych w tym względzie przez art.233 § 1 k.p.c. To zaś powoduje ,że ustalenia te sąd odwoławczy uznaje za własne , co czyni zbędnym ich powielanie w uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1998 r. I PKN 339/98, OSNP 1999/24/776) . Przede wszystkim jednak już na wstępie zauważyć należy niekonsekwencję skarżącego organu rentowego ,który z jednej strony nadal kwestionuje możliwość uznania pracy wnioskodawcy jako kierowcy ciągnika w rolnictwie przy pracach polowych za pracę w warunkach szczególnych z Działu VIII poz. 3 Wykazu A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz.U. Nr 8,poz.43 ze zm.) w sytuacji szczegółowej analizy i pogłębionych rozważań Sądu Okręgowego , które pozwoliły na ustalenie narażenia wnioskodawcy na tożsamą a nawet większą ekspozycję czynników szkodliwych dla zdrowia jak kierowcy ciągników zatrudnieni w transporcie , z drugiej zaś akceptuje tego rodzaju konkluzję sądu pierwszej instancji w odniesieniu do oceny pracy wnioskodawcy na stanowisku operatora koparko-spycharki , przy jej przyporządkowaniu do Działu V poz.3 ww. Wykazu ( a więc także poza Działem Rolnictwo , do którego przynależał pracodawca wnioskodawcy ). Niezależnie od tego zauważyć przyjdzie , że - niekwestionowane w apelacji- ustalenia Sądu Okręgowego w Przemyślu dotyczące sposobu i rodzaju wykonywania przez wnioskodawcę pracy na stanowisku kierowcy ciągnika wskazywały ,iż co do zasady wykonywał on prace transportowe , a prace polowe jedynie sporadycznie – ubocznie ( przy czym nawet w tym wypadku pokonując niejednokrotnie znaczne odległości przy poruszaniu się po drogach publicznych ) , co w świetle ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego ( por. m.in. wyrok z dnia 12 kwietnia 2012 r., II UK 223/11, OSNP 2013/7-8/86) nie stało na przeszkodzie w uznaniu tego całego spornego okresu za pracę w warunkach szczególnych . Gdy zaś idzie o samą problematykę zaliczania pracy kierowców ciągników w rolnictwie przy pracach polowych do pracy w warunkach szczególnych z Działu VIII poz. 3 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz.U. Nr 8,poz.43 ze zm.) to stwierdzić należy ,że wątpliwości skarżącego wynikają niewątpliwie z prezentowanej na przestrzeni ostatnich lat linii judykacyjnej Sądu Najwyższego , który –odstępując od dotychczasowego stanowiska uznającego pracę kierowców ciągników ( traktorzystów) w rolnictwie za pracę w warunkach szczególnych ( por. m. innymi wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2013 r. III UK 144/12, Lex nr1455745) ) , kładąc nacisk na stanowiskowo - branżowy wykaz tych prac zawarty w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.)- wyraża pogląd o możliwości uznania tego rodzaju prac za pracę w warunkach szczególnych jedynie w odniesieniu do prac transportowych wykonywanych ciągnikiem , gdy zaś idzie o prace polowe tylko wówczas gdy kierujący ciągnikiem byliby narażeni na taką samą ekspozycję czynników szkodliwych dla zdrowia jak ci zatrudnieni w transporcie ( por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2017 r. III UK 51/16 , Lex nr 2258032 ) . Nie można przy tym nie zauważać , że judykatura Sądu Najwyższego w omawianej kwestii jest wyjątkowo niejednolita . O ile bowiem – tak jak w ww. wyroku z 26 stycznia 2017 r. , czy w wyroku z dnia 29 czerwca 2017r. III UK 166/16 , Lex nr 2349406 -Sąd Najwyższy , przy zaleceniu czynienia odpowiednich porównań narażenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia prac kierowców ciągników w transporcie z pracą kierowców ciągników przy pracach polowych , a priori nie wyklucza uznania tych ostatnich prac za pracę w warunkach szczególnych , to w innych orzeczeniach w zdecydowany sposób nawet taką możliwość neguje ( por. nie pub. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2016 r. III UK 1/16) , gdy z kolei w uzasadnieniu postanowienia z dnia 9 lipca 2013 r. III UK 6/13, Lex nr 1353233 podkreśla ,nawet bez czynienia jakichkolwiek porównań , że jest w pełni możliwe uznanie za pracę w warunkach szczególnych prac wykonywanych przez kierowców ciągników (...) w miesiącach szczególnego spiętrzenia się prac polowych tj. w okresie od kwietnia do listopada każdego roku. Znane są też i takie orzeczenia Sądu Najwyższego którymi , przy tożsamych zarzutach skarżącego ,odmówiono przyjęcia skarg kasacyjnych do rozpoznania, i tu tytułem przykładu można wskazać na nie pub. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2017 r. III UK 139/16. Znamienne są zaś jedne z ostatnich orzeczeń Sądu Najwyższego : z dnia 13 listopada 2018 r. III UK 168/17, Lex nr 2578241 , gdzie w zdaniu odrębnym do zapadłego wyroku SSN Krzysztofa Staryka znalazł się wywód na uzasadnienie tezy , iż w Dziale VIII poz. 3 Wykazu przewidziano wprost pracę kierowców ciągników w rolnictwie , tak więc wykonywaną zarówno przy pracach agrarnych jak i transportowych, czy uprzednie z dnia 31 sierpnia 2017 r. III UK 185/16, Lex nr 2390696 , w którym po raz pierwszy zwrócono uwagę na czynnik temporalny związany ze zmianą przepisów kwalifikujących pracę w warunkach szczególnych .Odnosząc zaś tego rodzaju uwagę na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy ,że J. W. wykonywał pracę kierowcy ciągnika pod rządami trzech różnych przepisów wykonawczych (rozporządzeń) normujących kwalifikację prac w warunkach szczególnych . W obowiązującym do dnia 31 grudnia 1979 r. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 września 1956 r. w sprawie zaliczania pracowników do kategorii zatrudnienia (Dz.U. Nr 39, poz.176 ze zm. ) uwzględniano wprost prace traktorzystów (Dział XVII rolnictwo i leśnictwo, poz.1). Stosownie zaś do § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 1979 r. w sprawie pierwszej kategorii zatrudnienia (Dz. U. Nr 13, poz. 86) pracownicy, którzy z tytułu zaliczenia ich pracy do pierwszej kategorii zatrudnienia nabyli uprawnienia na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, zachowują te uprawnienia. Identyczne brzmienie (tyle , że w § 19) przewiduje też obecnie obowiązujące rozporządzenie. W tym aspekcie rysuje się obowiązek oceny zwrotu "przepisy dotychczasowe", których dotyczy uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2002 r., III ZP 30/01 (OSNAPiUS 2002/10/ 243). W tej uchwale uznano zaś , że za przepisy dotychczasowe należy uznać przepisy powołanego rozporządzenia Rady Ministrów wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 55 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 z późn. zm.), i choć ustawa ta utraciła moc na podstawie art. 195 pkt 5 ustawy emerytalnej , to w judykaturze Sądu Najwyższego (por. wyrok z dnia 25 lutego 2010 r., I UK 215/09, LEX nr 889728) przyjęto, że powołana wyżej uchwała nie wyklucza obowiązywania § 19 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Podsumowując stwierdzić więc przyjdzie ,że zagwarantowanie tym sposobem zachowania dotychczasowych uprawnień rozszerza katalog prac wykonywanych w szczególnych warunkach, o których mowa w § 4 na prace dotychczas zaliczone do I kategorii zatrudnienia, zwłaszcza w razie ustalenia przeniesienia ich do nowego wykazu branżowego (z rolnictwa do transportu). Takie też stanowisko zajął już tut. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie w wyrokach z dnia : 26 września 2016 r. III AUa 721/17 , czy 21 listopada 2018 r. III AUa 1/18 . Z tego to już względu należało uznać rację odwołującego się i to niezależnie od dokonanego przez sąd pierwszej instancji prawidłowego ustalenia o tożsamym a nawet wyższym stopniu narażenia wnioskodawcy jako kierowcy ciągnika wykonującego prace polowe , na ekspozycję czynników szkodliwych dla zdrowia jak kierowcy ciągników zatrudnieni w transporcie . Z tych wszystkich więc wyżej naprowadzonych względów, należało ostatecznie w postępowaniu awiacyjnym – w ślad za sądem pierwszej instancji - potwierdzić uprawnienie wnioskodawcy J. W. do emerytury pomostowej , stwierdzając spełnienie przez niego wszystkich koniecznych ku temu przesłanek przewidzianych w art.4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz.1924 ) . Mając zaś powyższe i na podstawie art.385 k.p.c. orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. Końcowy wynik sprawy uzasadniał z kolei obciążenie skarżącego organu rentowego poniesionymi przez wnioskodawcę w postępowaniu apelacyjnym kosztami zastępstwa procesowego w kwocie 240 zł , o czym orzeczono jak w pkt II sentencji wyroku na podstawie art.98 §1 k.p.c. w zw. z art.108 § 1 k.p.c. i § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 265). ZARZĄDZENIE 1/ (...) . M. Z. . 2/ (...) 3/ (...) (...) (...)

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI