III AUa 105/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS, przyznając wnioskodawcy prawo do emerytury pomostowej, uznając pracę kierowcy ciągnika w rolnictwie za pracę w szczególnych warunkach.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił J.W. prawa do emerytury pomostowej, uznając, że nie udowodnił on wymaganego 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach. Sąd Okręgowy przyznał świadczenie, uznając pracę kierowcy ciągnika w rolnictwie (zarówno przy pracach polowych, jak i transportowych) oraz operatora koparko-spycharki za pracę w szczególnych warunkach. Sąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji i podkreślając, że praca kierowcy ciągnika w rolnictwie, nawet przy pracach polowych, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach ze względu na narażenie na czynniki szkodliwe.
Decyzją z 26 kwietnia 2017 r. ZUS odmówił J.W. prawa do emerytury pomostowej, twierdząc, że nie udowodnił on co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. ZUS uwzględnił jedynie okres pracy od 2013 do 2016 r. jako ładowacza, nie uznając pracy kierowcy ciągnika (1979-1980) i operatora koparko-spycharki (1980-1993) za pracę w szczególnych warunkach, argumentując, że nie była to praca w transporcie. Wnioskodawca odwołał się do Sądu Okręgowego, który zmienił decyzję ZUS, przyznając prawo do emerytury pomostowej od 26 kwietnia 2017 r. Sąd Okręgowy, opierając się na zeznaniach świadków i biegłego z zakresu BHP, ustalił, że J.W. wykonywał prace kierowcy ciągnika i operatora koparko-spycharki, które ze względu na narażenie na hałas, drgania, substancje chemiczne i czynniki biologiczne, były pracą w warunkach szczególnych. Sąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS, uznając wyrok Sądu Okręgowego za trafny. Sąd odwoławczy podkreślił, że praca kierowcy ciągnika w rolnictwie, nawet przy pracach polowych, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach, jeśli wiąże się z narażeniem na czynniki szkodliwe porównywalne z pracą w transporcie. Sąd odwołał się również do niejednolitej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w tej kwestii, ale uznał, że w przypadku J.W. spełnione zostały przesłanki do przyznania emerytury pomostowej. ZUS został obciążony kosztami zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, praca kierowcy ciągnika w rolnictwie, wykonywana przy pracach polowych, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach, jeśli wiąże się z narażeniem na czynniki szkodliwe dla zdrowia porównywalne z pracą kierowcy w transporcie.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że praca kierowcy ciągnika w rolnictwie, nawet przy pracach polowych, może być kwalifikowana jako praca w szczególnych warunkach, jeśli biegły z zakresu BHP potwierdzi narażenie na czynniki szkodliwe (hałas, drgania, substancje chemiczne) porównywalne lub większe niż w przypadku prac transportowych. Sąd odwołał się do niejednolitej linii orzeczniczej SN, ale podkreślił, że w analizowanym przypadku wnioskodawca spełnił przesłanki.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
J. W.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. W. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (10)
Główne
u.e.p. art. 4
Ustawa o emeryturach pomostowych
Określa przesłanki nabycia prawa do emerytury pomostowej, w tym wymóg udowodnienia 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Pomocnicze
rozp. RM z 7.02.1983 r. § § 2, § 4
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Określa wykazy prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
k.p.c. art. 477¹⁴ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o przyznaniu świadczenia.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów procesu.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach w postępowaniu apelacyjnym.
rozp. MS z 22.10.2015 r. § § 9 pkt 2, § 10 ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Określa wysokość opłat za czynności radców prawnych.
u.e.r. FUS art. 129 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy terminu rozpoczęcia wypłaty świadczeń.
u.e.r. FUS art. 26 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy prawa do świadczeń.
Dz.U. Nr 39, poz.176 § Dział XVII
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 1956 r. w sprawie zaliczania pracowników do kategorii zatrudnienia
Wspomniane jako wcześniejszy przepis dotyczący prac traktorzystów.
Dz. U. Nr 13, poz. 86 § § 9
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 maja 1979 r. w sprawie pierwszej kategorii zatrudnienia
Dotyczy zachowania uprawnień nabytych na podstawie przepisów wcześniejszych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Praca kierowcy ciągnika w rolnictwie, wykonywana przy pracach polowych i transportowych, wiąże się z narażeniem na czynniki szkodliwe dla zdrowia porównywalne z pracą kierowcy w transporcie. Praca operatora koparko-spycharki jest pracą w szczególnych warunkach. Zachowanie uprawnień nabytych na podstawie wcześniejszych przepisów dotyczących pierwszej kategorii zatrudnienia.
Odrzucone argumenty
Praca kierowcy ciągnika w rolnictwie, wykonywana przy pracach polowych, nie jest pracą w szczególnych warunkach, jeśli nie jest pracą transportową. Naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez jednostronną ocenę dowodów i przyjęcie opinii biegłego BHP jako wiarygodnej.
Godne uwagi sformułowania
niekonsekwencja skarżącego organu rentowego nie można przy tym nie zauważać , że judykatura Sądu Najwyższego w omawianej kwestii jest wyjątkowo niejednolita stopień uciążliwości i szkodliwości wykonywanej przez wnioskodawcę pracy przy pracach polowych w spornych okresach czasu był równoważny ze stopniem szkodliwości i uciążliwości pracy na takim samym stanowisku wykonywanej w branży transportowej oraz budownictwie i przemyśle maszyn budowlanych , prowadząc do szybszego starzenia się organizmu.
Skład orzekający
Barbara Gonera
przewodniczący
Irena Mazurek
sprawozdawca
Ewa Preneta-Ambicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie pracy kierowcy ciągnika w rolnictwie (zarówno polowej, jak i transportowej) za pracę w szczególnych warunkach uprawniającą do emerytury pomostowej, zwłaszcza w kontekście niejednolitej linii orzeczniczej SN."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów sprzed lat, ale stanowi ważny głos w dyskusji o kwalifikacji prac rolniczych jako prac w szczególnych warunkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kwalifikacji prac rolniczych jako prac w szczególnych warunkach, co ma bezpośrednie przełożenie na prawo do emerytury pomostowej. Pokazuje złożoność interpretacji przepisów i niejednolitość orzecznictwa.
“Czy praca rolnika ciągnikiem to praca w szczególnych warunkach? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Dane finansowe
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 240 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III AUa 105/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 lutego 2019 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Barbara Gonera Sędziowie: SSA Irena Mazurek (spr.) SSA Ewa Preneta-Ambicka Protokolant st. sekr. sądowy Maria Piekiełek po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2019 r. na rozprawie sprawy z wniosku J. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. o emeryturę pomostową na skutek apelacji organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Przemyślu z dnia 30 listopada 2017 r. sygn. akt III U 350/17 I. o d d a l a apelację, II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. na rzecz wnioskodawcy J. W. kwotę 240 zł ( dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt III AUa 105/18 UZASADNIENIE wyroku z dnia 13 lutego 2019 r. Decyzją z dnia 26 kwietnia 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił wnioskodawcy J. W. prawa do emerytury pomostowej, dochodzonego wnioskiem z dnia 27 marca 2017 r. w trybie przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. , poz.664 ). Powołując w podstawie prawnej decyzji art. 4 ww. ustawy organ rentowy stwierdził, że wnioskodawca nie spełnia jednej z koniecznych przesłanek nabycia prawa do dochodzonego świadczenia emerytalnego, ponieważ nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat , a jedynie 2 lata, 5 miesięcy i 24 dni , oraz przed dniem 1 stycznia 1999 r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ww. ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 887 ze zm.). Zakład uwzględnił wnioskodawcy do stażu pracy w warunkach szczególnych okres zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Usług (...) Sp. z o.o. w L. od 9 września 2013 r. do 17 sierpnia 2016 r. na stanowisku ładowacza nieczystości stałych , natomiast nie uwzględnił okresu pracy od 4 kwietnia 1979 r. do 24 kwietnia 1980 r. w (...) w L. na stanowisku kierowcy ciągnika , przy uzasadnieniu , że nie była to praca w transporcie . Wnioskodawca J. W. odwołał się od powyższej decyzji ZUS do Sądu Okręgowego w Przemyślu. W odwołaniu z dnia 10 maja 2017 r. wnioskodawca, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie mu prawa do emerytury pomostowej, zarzucił że wbrew stanowisku ZUS legitymuje się wymaganym okresem pracy w warunkach szczególnych ponieważ taki charakter miał cały okres jego pracy na stanowisku kierowcy ciągnika ,czy następnie operatora koparko-spycharki w (...) L. ( od 4 kwietnia 1979 r. do 24 kwietnia 1980 r. ) i w PGR C. ( od 24 kwietnia 1980 r. do 31 sierpnia 1989 r. – jako kierowca ciągnika i od 1 września 1989 r. do 31 października 1993 r. na stanowisku operatora koparko – spycharki ) , co potwierdzić mieli - wnioskowani do przesłuchania - świadkowie. W odpowiedzi na odwołanie z dnia 3 lipca 2017 r. pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wniósł o oddalenie żądania wnioskodawcy z tego samego względu, jaki powołany został w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ rentowy naprowadzał ,że w aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd , iż praca w charakterze kierowcy ciągnika może być uznana za pracę w szczególnych warunkach jedynie w przypadku, kiedy wykonywana jest w zadaniach transportowych, nie zaś przy pracach polowych. Sąd Okręgowy w Przemyślu, po rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 30 listopada 2017r. (sygn. akt III U 350/17) zmienił zaskarżoną decyzję ZUS w ten sposób, że przyznał wnioskodawcy J. W. prawo do emerytury pomostowej – w ustawowej wysokości – począwszy od 26 kwietnia 2017 r. oraz zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. na rzecz wnioskodawcy kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawca J. W. , ur. dnia (...) , począwszy od dnia 14 lutego 2017 r. uzyskał prawo do świadczenia przedemerytalnego. W dniu 27 marca 2017 r. złożył wniosek o emeryturę pomostową, dołączając dokumentację potwierdzającą m.in. ,że od 4 kwietnia 1979 r. do 24 kwietnia 1980 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace kierowcy ciągnika, kombajnu lub pojazdów gąsienicowych w (...) w L. , oraz od 25 kwietnia 1980 r. do 31 października 1993 r. był zatrudniony w PGR w C. na stanowisku kierowcy ciągnikowego oraz operatora. Na podstawie tak zgromadzonej dokumentacji, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał zaskarżoną odmowną decyzję. Opierając się na dowodach osobowych z zeznań świadków oraz wnioskodawcy Sąd Okręgowy ustalił, że J. W. , będąc zatrudniony w Spółdzielni Kółek Rolniczych w L. na stanowisku kierowcy ciągnikowego wykonywał zarówno usługi transportowe m.in. na rzecz (...) , jak też rolników indywidualnych jak i prace polowe. . Usługi transportowe świadczone były przez cały rok kalendarzowy, natomiast prace polowe wykonywane były od kwietnia do końca października. W (...) przyjęło się, iż pracownicy z większym stażem wykonywali wyłącznie prace polowe, natomiast młodsi kierowcy odsyłani byli do prac transportowych. Tak też było w przypadku wnioskodawcy, który miał do dyspozycji ciągnik marki U. (...) i do jego podstawowych obowiązków należało przewożenie materiałów budowlanych, tj. kamienia oraz masy asfaltowej. Doraźnie wnioskodawca wykonywał również prace polowe. Ciągnik, którym kierował wnioskodawca nie był ogrzewany, jak również nie posiadał amortyzatorów. Z kolei w okresie zatrudnienia w Państwowym Gospodarstwie Rolnym w C. –Zakładzie w N. , wnioskodawca od 25 kwietnia 1980 r. do 31 sierpnia 1989 r. wykonywał prace na stanowisku kierowcy ciągnikowego, natomiast od 1 września 1989 r. otrzymał angaż na stanowisko operatora koparko - spycharki. PGR prowadził produkcję rolną, zwierzęcą, a także świadczył zlecone usługi na rzecz podmiotów zewnętrznych. Zakład zatrudniał około 20 traktorzystów spośród których 5 pracowało w transporcie, bowiem również i tutaj obowiązywała zasada, że pracownicy z większym stażem wykonywali wyłącznie prace polowe, natomiast młodsi kierowcy odsyłani byli do prac transportowych. Tak też było w przypadku wnioskodawcy, który miał do dyspozycji ciągnik marki U. (...) . Od wiosny zajmował się wywożeniem w pole materiałów siewnych, nawozów mineralnych (z zakładu w C. na pola znajdujące się C. , G. , C. , N. - ok. 7-8 km). Poruszał się drogami polnymi (do 1 km) i publicznymi. Nadto od połowy maja jeździł do suszarni i przewoził zboża, paszę dla trzody chlewnej z L. (ok. 12 km) do magazynu w N. . Ponadto w czerwcu zwoził siano do bazy w N. z pól znajdujących się w N. i G. . Woził rzepak z pól, a także zboże do Gospodarstwa w N. oraz do suszarni do L. , W. (tj. ok 95-100 km). Ponadto transportował ziemniaki i buraki z pola do gospodarstwa w N. oraz na skup do L. . Z kolei w sezonie jesiennym wywoził materiały siewne i nawozy mineralne z magazynów z N. na poszczególne pola, kukurydzę do silosów w N. z G. , N. i C. (ok 7 do 12 km). W okresie zimowym przewoził zboże do mieszalni pasz w L. Starym, a stamtąd odbierał paszę i wiózł ją do N. (ok. 12 km). Jeździł także po trociny (na ściółkę) do Tartaku w R. , a także rozwoził węgiel dla pracowników. Następnie z dniem 1 września 1989 r. rozpoczął pracę na stanowisku operatora koparko – spycharki w Oddziale (...) Budowlanym i pracował przy remontach obór, budowie dróg, kopaniu rowów, ładowaniu kamienia, załadunku żwiru, piasku i zboża. Usługi te wykonywany były na rzecz osób indywidualnych. Wnioskodawca obsługiwał pojazd marki O. , który był pojazdem samojezdnym, kołowym i posiadał łyżkę załadunkową o pojemności 0,6 m 3 . W okresie od 12 lutego 1990 r. do 31 sierpnia 1990 r. i od 1 marca 1993 r. do 31 maja 1993 r. wnioskodawca przebywał na urlopie bezpłatnym. Opierając się z kolei na opinii biegłego z zakresu bhp ( jako w pełni miarodajnej z uwagi na fachowość biegłego i zupełność opinii, przy jednoczesnym odrzuceniu stawianych do niej przez organ rentowy zarzutów jako wyłącznie polemicznych z równoczesnym oddaleniem wniosku ZUS o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu ruchu drogowego , jako w tej sytuacji zbędnego i prowadzącego jedynie do przewlekłości postępowania ) , sąd pierwszej instancji ustalił ,że stopień uciążliwości i szkodliwości wykonywanej przez wnioskodawcę pracy przy pracach polowych w spornych okresach czasu był równoważny ze stopniem szkodliwości i uciążliwości pracy na takim samym stanowisku wykonywanej w branży transportowej oraz budownictwie i przemyśle maszyn budowlanych , prowadząc do szybszego starzenia się organizmu. Jak podkreśli bowiem Sąd Okręgowy- posiłkując się w tym względzie w zupełności ww. opinią biegłego- wnioskodawca jako kierowca ciągnika rolniczego był narażony na nadmierny hałas, drgania mechaniczne, substancje i preparaty chemiczne oraz czynniki biologiczne. Jeśli chodzi o nadmierny hałas, to traktorzysta przy pracach polowych jest nawet w większym stopniu narażony na wyższe przekroczenie norm hałasu jak kierowca ciągnika przy pracach transportowych, bowiem poziom hałasu w warunkach prac polowych zależy od wydatkowanej mocy silnika, rozwijanej siły uciągu, prędkości jazdy i stanu technicznego układów funkcjonalnych ciągnika. Z kolei w przypadku drgań ciągnika , szczególnie te o niskich częstotliwościach negatywnie oddziałują na organy ciała ludzkiego. Długotrwałe narażenie człowieka na drgania może wywołać zaburzenia w organizmie, doprowadzając w konsekwencji do trwałych nieodwracalnych zmian chorobowych, co powoduje szybszy proces starzenia się organizmu. Z kolei do zagrożeń chemicznych, na które był wnioskodawca narażony przy pracach polowych , należy zaliczyć kontakt ze środkami ochrony roślin, nawozami sztucznymi, paliwami i smarami. Środki ochrony roślin (pestycydy) należą zaś do najbardziej szkodliwych związków, na których działania są narażeni kierowcy ciągników. Ponadto wszyscy kierowcy zawodowi przechodzą te same badania psychofizyczne i takie same przechodzą badania kierowcy pracujący na ciągnikach w rolnictwie , przy czym kierowca w transporcie najczęściej transportuje przyczepy, natomiast kierowca polowy oprócz przyczep transportuje również maszyny rolnicze. W rezultacie tego rodzaju praca odwołującego się stanowiła o nawet większym stopniu narażenia na czynności szkodliwe dla zdrowia niż w przypadku prac transportowych kierowców ciągników, bo oprócz czynników wspólnych takich jak: drgania i hałas, występowały dodatkowo czynniki biologiczne i chemiczne. Podobnie oceniona została praca wnioskodawcy na stanowisku operatora koparko – ładowarki , przy jej przyporządkowaniu do Dział V, poz. 3 Wykazu A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz.U. Nr 8,poz.43 ze zm.) . W świetle powyższych ustaleń Sąd Okręgowy w Przemyślu , dokonując oceny prawnej sprawy, stwierdził więc ,że wnioskodawca J. W. legitymuje się wymaganym 15 letnim okresem pracy w warunkach szczególnych ( łącznie z tym uwzględnionym przez ZUS , 16 lat, 6 miesięcy i 28 dni) , co jednocześnie stanowiło o spełnieniu przez niego wszystkich koniecznych przesłanek nabycia prawa do dochodzonej emerytury pomostowej , przewidzianych w art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. , poz.664 ) , przy zobowiązaniu organu rentowego do podjęcia wypłaty tego świadczenia od dnia złożenia wniosku emerytalnego , stosownie do art 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w zw. z art. 26 ust. 1 ww. ustawy o emeryturach pomostowych . W podstawie prawnej wyroku powołany także art. 477 14 § 2 k.p.c. , zaś w zakresie przyjętego rozstrzygnięcia o kosztach procesu art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 9 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Wyrok Sądu Okręgowego w Przemyślu z dnia 30 listopada 2017 r. zaskarżony został przez pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. , który w apelacji z dnia 22 stycznia 2018 r. zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności, art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 664 ) w zw. z § 2 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) i uznanie, że wnioskodawca udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach, a w konsekwencji ma prawo do emerytury pomostowej ,oraz naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 233 § 1 k.p.c. poprzez zbyt jednostronną ocenę dowodów i przyjęcie, że opinia biegłego z zakresu bhp stanowi wiarygodny dowód na okoliczność wykonywania przez wnioskodawcę pracy w szczególnych warunkach na stanowisku kierowcy ciągnika ,wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez oddalenie odwołania lub ewentualne uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sądowi pierwszej instancji. W krótkim uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego apelujący naprowadzał ,że jego wątpliwości dotyczą uznania za pracę w szczególnych warunkach okresów zatrudnienia wnioskodawcy od 4 kwietnia 1979 r. do 24 kwietnia 1980 r. i od 25 kwietnia 1980 r. do 31 sierpnia 1989 r., bowiem w tym czasie wnioskodawca wykonywał ciągnikami zarówno prace transportowe, jak również prace polowe oraz poruszał się drogami polnymi nie uczestnicząc w ruchu drogowym. W ocenie apelującego w tej sytuacji nie ma podstaw do zakwalifikowania prac polowych, jakie wykonywał wnioskodawca , do prac wykonywanych przez niego w transporcie, wskazując przy tym na wyrok Sądu Najwyższy z dnia 3 grudnia 2013 r., I UK 172/13 , Lex nr 1467147 ). Równocześnie apelujący zarzucał ,że Sąd Okręgowy bezzasadnie oddalił jego wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu ruchu drogowego w sytuacji , gdy dowód ten był niezbędny w celu ustalenia jakie okoliczności decydują o szczególnym obciążeniu psychofizycznym związanym z wykonywaniem prac w transporcie oraz ustalenia czy obciążenie psychofizyczne związane z prowadzeniem pojazdów w ruchu drogowym charakteryzującym się dużą liczbą uczestników, dużą ilością zasad mających odzwierciedlenie w licznych znakach drogowych, a także ewentualnym negatywnym wpływem warunków atmosferycznych może być porównywane z obciążeniem psychofizycznym traktorzysty wykonującego prace w polu, w obrębie gospodarstwa rolnego i na wewnętrznych drogach dojazdowych do pól. W odpowiedzi na apelację z dnia 26 lutego 2018 r. wnioskodawca J. W. wniósł o jej oddalenie przy zasądzeniu od organu rentowego na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym wg. norm przepisanych, podkreślając prawidłowość zarówno ustaleń faktycznych jak i oceny prawnej sprawy sądu pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie , rozpoznając apelację pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. , zważył co następuje: Apelacja pozwanego organu rentowego jest nieuzasadniona i jako taka podlega oddaleniu. Zaskarżony bowiem wyrok Sądu Okręgowego w Przemyślu z dnia 30 listopada 2017 r. jest – w ocenie tutejszego sądu - trafny i odpowiada prawu , przy prawidłowych ustaleniach faktycznych , które poczynione zostały przez sąd pierwszej instancji w oparciu o dostatecznie zgromadzony materiał dowodowy ( przy słusznym oddaleniu wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu ruchu drogowego w sytuacji gdy już biegły z zakresu bhp dokonał właściwej analizy i porównań także w zakresie obciążenia psychofizycznego kierujących ciągnikiem przy pracach polowych i wykonujących prace transportowe) w ramach swobodnej oceny dowodów , bez przekroczenia ram zakreślonych w tym względzie przez art.233 § 1 k.p.c. To zaś powoduje ,że ustalenia te sąd odwoławczy uznaje za własne , co czyni zbędnym ich powielanie w uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1998 r. I PKN 339/98, OSNP 1999/24/776) . Przede wszystkim jednak już na wstępie zauważyć należy niekonsekwencję skarżącego organu rentowego ,który z jednej strony nadal kwestionuje możliwość uznania pracy wnioskodawcy jako kierowcy ciągnika w rolnictwie przy pracach polowych za pracę w warunkach szczególnych z Działu VIII poz. 3 Wykazu A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz.U. Nr 8,poz.43 ze zm.) w sytuacji szczegółowej analizy i pogłębionych rozważań Sądu Okręgowego , które pozwoliły na ustalenie narażenia wnioskodawcy na tożsamą a nawet większą ekspozycję czynników szkodliwych dla zdrowia jak kierowcy ciągników zatrudnieni w transporcie , z drugiej zaś akceptuje tego rodzaju konkluzję sądu pierwszej instancji w odniesieniu do oceny pracy wnioskodawcy na stanowisku operatora koparko-spycharki , przy jej przyporządkowaniu do Działu V poz.3 ww. Wykazu ( a więc także poza Działem Rolnictwo , do którego przynależał pracodawca wnioskodawcy ). Niezależnie od tego zauważyć przyjdzie , że - niekwestionowane w apelacji- ustalenia Sądu Okręgowego w Przemyślu dotyczące sposobu i rodzaju wykonywania przez wnioskodawcę pracy na stanowisku kierowcy ciągnika wskazywały ,iż co do zasady wykonywał on prace transportowe , a prace polowe jedynie sporadycznie – ubocznie ( przy czym nawet w tym wypadku pokonując niejednokrotnie znaczne odległości przy poruszaniu się po drogach publicznych ) , co w świetle ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego ( por. m.in. wyrok z dnia 12 kwietnia 2012 r., II UK 223/11, OSNP 2013/7-8/86) nie stało na przeszkodzie w uznaniu tego całego spornego okresu za pracę w warunkach szczególnych . Gdy zaś idzie o samą problematykę zaliczania pracy kierowców ciągników w rolnictwie przy pracach polowych do pracy w warunkach szczególnych z Działu VIII poz. 3 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz.U. Nr 8,poz.43 ze zm.) to stwierdzić należy ,że wątpliwości skarżącego wynikają niewątpliwie z prezentowanej na przestrzeni ostatnich lat linii judykacyjnej Sądu Najwyższego , który –odstępując od dotychczasowego stanowiska uznającego pracę kierowców ciągników ( traktorzystów) w rolnictwie za pracę w warunkach szczególnych ( por. m. innymi wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2013 r. III UK 144/12, Lex nr1455745) ) , kładąc nacisk na stanowiskowo - branżowy wykaz tych prac zawarty w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.)- wyraża pogląd o możliwości uznania tego rodzaju prac za pracę w warunkach szczególnych jedynie w odniesieniu do prac transportowych wykonywanych ciągnikiem , gdy zaś idzie o prace polowe tylko wówczas gdy kierujący ciągnikiem byliby narażeni na taką samą ekspozycję czynników szkodliwych dla zdrowia jak ci zatrudnieni w transporcie ( por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2017 r. III UK 51/16 , Lex nr 2258032 ) . Nie można przy tym nie zauważać , że judykatura Sądu Najwyższego w omawianej kwestii jest wyjątkowo niejednolita . O ile bowiem – tak jak w ww. wyroku z 26 stycznia 2017 r. , czy w wyroku z dnia 29 czerwca 2017r. III UK 166/16 , Lex nr 2349406 -Sąd Najwyższy , przy zaleceniu czynienia odpowiednich porównań narażenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia prac kierowców ciągników w transporcie z pracą kierowców ciągników przy pracach polowych , a priori nie wyklucza uznania tych ostatnich prac za pracę w warunkach szczególnych , to w innych orzeczeniach w zdecydowany sposób nawet taką możliwość neguje ( por. nie pub. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2016 r. III UK 1/16) , gdy z kolei w uzasadnieniu postanowienia z dnia 9 lipca 2013 r. III UK 6/13, Lex nr 1353233 podkreśla ,nawet bez czynienia jakichkolwiek porównań , że jest w pełni możliwe uznanie za pracę w warunkach szczególnych prac wykonywanych przez kierowców ciągników (...) w miesiącach szczególnego spiętrzenia się prac polowych tj. w okresie od kwietnia do listopada każdego roku. Znane są też i takie orzeczenia Sądu Najwyższego którymi , przy tożsamych zarzutach skarżącego ,odmówiono przyjęcia skarg kasacyjnych do rozpoznania, i tu tytułem przykładu można wskazać na nie pub. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2017 r. III UK 139/16. Znamienne są zaś jedne z ostatnich orzeczeń Sądu Najwyższego : z dnia 13 listopada 2018 r. III UK 168/17, Lex nr 2578241 , gdzie w zdaniu odrębnym do zapadłego wyroku SSN Krzysztofa Staryka znalazł się wywód na uzasadnienie tezy , iż w Dziale VIII poz. 3 Wykazu przewidziano wprost pracę kierowców ciągników w rolnictwie , tak więc wykonywaną zarówno przy pracach agrarnych jak i transportowych, czy uprzednie z dnia 31 sierpnia 2017 r. III UK 185/16, Lex nr 2390696 , w którym po raz pierwszy zwrócono uwagę na czynnik temporalny związany ze zmianą przepisów kwalifikujących pracę w warunkach szczególnych .Odnosząc zaś tego rodzaju uwagę na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy ,że J. W. wykonywał pracę kierowcy ciągnika pod rządami trzech różnych przepisów wykonawczych (rozporządzeń) normujących kwalifikację prac w warunkach szczególnych . W obowiązującym do dnia 31 grudnia 1979 r. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 września 1956 r. w sprawie zaliczania pracowników do kategorii zatrudnienia (Dz.U. Nr 39, poz.176 ze zm. ) uwzględniano wprost prace traktorzystów (Dział XVII rolnictwo i leśnictwo, poz.1). Stosownie zaś do § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 1979 r. w sprawie pierwszej kategorii zatrudnienia (Dz. U. Nr 13, poz. 86) pracownicy, którzy z tytułu zaliczenia ich pracy do pierwszej kategorii zatrudnienia nabyli uprawnienia na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, zachowują te uprawnienia. Identyczne brzmienie (tyle , że w § 19) przewiduje też obecnie obowiązujące rozporządzenie. W tym aspekcie rysuje się obowiązek oceny zwrotu "przepisy dotychczasowe", których dotyczy uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2002 r., III ZP 30/01 (OSNAPiUS 2002/10/ 243). W tej uchwale uznano zaś , że za przepisy dotychczasowe należy uznać przepisy powołanego rozporządzenia Rady Ministrów wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 55 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 z późn. zm.), i choć ustawa ta utraciła moc na podstawie art. 195 pkt 5 ustawy emerytalnej , to w judykaturze Sądu Najwyższego (por. wyrok z dnia 25 lutego 2010 r., I UK 215/09, LEX nr 889728) przyjęto, że powołana wyżej uchwała nie wyklucza obowiązywania § 19 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Podsumowując stwierdzić więc przyjdzie ,że zagwarantowanie tym sposobem zachowania dotychczasowych uprawnień rozszerza katalog prac wykonywanych w szczególnych warunkach, o których mowa w § 4 na prace dotychczas zaliczone do I kategorii zatrudnienia, zwłaszcza w razie ustalenia przeniesienia ich do nowego wykazu branżowego (z rolnictwa do transportu). Takie też stanowisko zajął już tut. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie w wyrokach z dnia : 26 września 2016 r. III AUa 721/17 , czy 21 listopada 2018 r. III AUa 1/18 . Z tego to już względu należało uznać rację odwołującego się i to niezależnie od dokonanego przez sąd pierwszej instancji prawidłowego ustalenia o tożsamym a nawet wyższym stopniu narażenia wnioskodawcy jako kierowcy ciągnika wykonującego prace polowe , na ekspozycję czynników szkodliwych dla zdrowia jak kierowcy ciągników zatrudnieni w transporcie . Z tych wszystkich więc wyżej naprowadzonych względów, należało ostatecznie w postępowaniu awiacyjnym – w ślad za sądem pierwszej instancji - potwierdzić uprawnienie wnioskodawcy J. W. do emerytury pomostowej , stwierdzając spełnienie przez niego wszystkich koniecznych ku temu przesłanek przewidzianych w art.4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz.1924 ) . Mając zaś powyższe i na podstawie art.385 k.p.c. orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. Końcowy wynik sprawy uzasadniał z kolei obciążenie skarżącego organu rentowego poniesionymi przez wnioskodawcę w postępowaniu apelacyjnym kosztami zastępstwa procesowego w kwocie 240 zł , o czym orzeczono jak w pkt II sentencji wyroku na podstawie art.98 §1 k.p.c. w zw. z art.108 § 1 k.p.c. i § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 265). ZARZĄDZENIE 1/ (...) . M. Z. . 2/ (...) 3/ (...) (...) (...)
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI