III AUa 1048/14

Sąd Apelacyjny w LublinieLublin2015-10-08
SAOSubezpieczenia społeczneświadczenia emerytalne i rentoweŚredniaapelacyjny
świadczenie kompensacyjnenauczycielZUSstaż pracypunkty katechetyczneplacówka opiekuńczo-wychowawczaprawo ubezpieczeń społecznychorzecznictwo

Sąd Apelacyjny oddalił apelację wnioskodawcy, potwierdzając, że praca w punktach katechetycznych i placówkach opiekuńczo-wychowawczych nie jest równoznaczna z pracą w placówkach uprawniających do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego.

Wnioskodawca J. J. domagał się przyznania nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, argumentując, że okresy pracy w punktach katechetycznych i placówce opiekuńczo-wychowawczej powinny być zaliczone do wymaganego 20-letniego stażu. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, uznając, że te placówki nie są wymienione w ustawie o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, podzielając stanowisko sądu niższej instancji i podkreślając, że ustawa precyzyjnie określa rodzaj placówek uprawniających do świadczenia.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania J. J. nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który uznał, że wnioskodawca nie udowodnił wymaganego 20-letniego okresu pracy w placówkach określonych w ustawie. Sporne były okresy pracy w punktach katechetycznych (1983-1990) oraz w Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej (2009-2010). Sąd Okręgowy w Zamościu oddalił odwołanie, stwierdzając, że ani punkty katechetyczne, ani wskazana placówka opiekuńczo-wychowawcza nie mieszczą się w definicji placówek uprawniających do świadczenia kompensacyjnego zawartej w art. 2 pkt 1 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych. Sąd Apelacyjny w Lublinie utrzymał w mocy wyrok sądu pierwszej instancji. Oddalając apelację wnioskodawcy, sąd odwoławczy podkreślił, że ustawa kompensacyjna precyzyjnie określa katalog placówek, w których praca uprawnia do świadczenia, i nie można do niego zaliczać pracy w punktach katechetycznych ani w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, które nie są wymienione w przepisach. Sąd odrzucił argumenty apelującego dotyczące przepisów o stosunku państwa do Kościoła Katolickiego i Konkordatu, wskazując, że ustawa kompensacyjna jest przepisem szczególnym i wyczerpująco reguluje kwestię świadczeń. Podkreślono również, że wcześniejsze błędne ustalenia ZUS dotyczące stażu pracy oraz wypłata świadczenia za dwa miesiące nie miały wpływu na prawo do świadczenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, praca w punktach katechetycznych i placówkach opiekuńczo-wychowawczych nie jest zaliczana do okresu pracy w jednostkach, o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych, ponieważ te placówki nie są wymienione w ustawie ani w przepisach powiązanych.

Uzasadnienie

Ustawa o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych precyzyjnie określa katalog placówek uprawniających do świadczenia. Punkty katechetyczne i placówki opiekuńczo-wychowawcze nie znajdują się w tym katalogu, co oznacza, że praca w nich nie wlicza się do wymaganego stażu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddala apelację

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.

Strony

NazwaTypRola
J. J.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (9)

Główne

u.n.ś.k. art. 2 § pkt 1

Ustawa o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych

Definiuje placówki, w których praca uprawnia do świadczenia kompensacyjnego (publiczne i niepubliczne przedszkola, szkoły o uprawnieniach szkół publicznych, placówki kształcenia ustawicznego oraz placówki wymienione w art. 2 pkt 5 i 7 ustawy o systemie oświaty).

u.n.ś.k. art. 4 § ust. 1 pkt 2 zdanie drugie

Ustawa o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych

Określa warunek posiadania 20-letniego stażu pracy w jednostkach wymienionych w art. 2 pkt 1 ustawy w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć.

Pomocnicze

u.s.o. art. 2 § pkt 5 i 7

Ustawa o systemie oświaty

Wymienia młodzieżowe ośrodki wychowawcze, socjoterapii, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze oraz placówki zapewniające opiekę i wychowanie uczniom poza miejscem stałego zamieszkania.

u.s.P.K. art. 21 § ust. 1

Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej

Dotyczy praw i obowiązków nauczycieli zatrudnionych w placówkach prowadzonych przez kościelne osoby prawne, ale nie ma zastosowania do kwalifikowania stażu do świadczenia kompensacyjnego.

u.g.w.s.w. art. 6 § ust. 1

Ustawa o gwarancjach wolności sumienia i wyznania

Nie ma zastosowania w sprawie.

u.g.w.s.w. art. 20 § ust. 1

Ustawa o gwarancjach wolności sumienia i wyznania

Nie ma zastosowania w sprawie.

Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską art. 12

Nie ma zastosowania w sprawie.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna orzeczenia sądu apelacyjnego o oddaleniu apelacji.

k.p.c. art. 477 § 14 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna orzeczenia sądu pierwszej instancji o oddaleniu odwołania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ustawa o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych precyzyjnie określa katalog placówek uprawniających do świadczenia. Praca w punktach katechetycznych i placówkach opiekuńczo-wychowawczych nie jest pracą w jednostkach wymienionych w art. 2 pkt 1 ustawy kompensacyjnej. Przepisy dotyczące stosunku Państwa do Kościoła i Konkordatu nie mają zastosowania do kwalifikowania stażu do świadczenia kompensacyjnego.

Odrzucone argumenty

Praca w punktach katechetycznych i placówkach opiekuńczo-wychowawczych powinna być zaliczona do 20-letniego stażu pracy. Przepisy Konkordatu i ustawy o stosunku Państwa do Kościoła mają pierwszeństwo przed ustawą kompensacyjną. Ustawa kompensacyjna dyskryminuje osoby uczące religii. Wcześniejsze ustalenia ZUS dotyczące stażu pracy powinny być wiążące.

Godne uwagi sformułowania

ustawa kompensacyjna ogranicza zakres placówek nie jest pracą w jednostkach wymienionych w art. 2 pkt 1 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych nie można zaliczyć do okresu wymaganego do nabycia nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, jeżeli nie wykonywał jej jako nauczyciel w jednostkach, o których mowa w art. 2 pkt 1 tej ustawy

Skład orzekający

Małgorzata Pasek

przewodniczący

Małgorzata Rokicka - Radoniewicz

sprawozdawca

Jacek Chaciński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych w zakresie kwalifikowania okresów pracy w placówkach niepublicznych, w tym związanych z nauczaniem religii."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej definicji placówek w ustawie kompensacyjnej, nie obejmuje ogólnych zasad dotyczących pracy nauczycieli.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego dla wielu nauczycieli świadczenia kompensacyjnego i precyzyjnej interpretacji przepisów dotyczących stażu pracy, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie pracy i ubezpieczeń społecznych.

Czy praca w punktach katechetycznych liczy się do emerytury nauczycielskiej? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III AUa 1048/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 października 2015 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Małgorzata Pasek Sędziowie: SA Małgorzata Rokicka - Radoniewicz (spr.) SO del. do SA Jacek Chaciński Protokolant: protokolant sądowy Joanna Malena po rozpoznaniu w dniu 8 października 2015 r. w Lublinie sprawy J. J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o nauczycielskie świadczenie kompensacyjne na skutek apelacji wnioskodawcy J. J. od wyroku Sądu Okręgowego w Zamościu z dnia 10 października 2014 r. sygn. akt IV U 692/14 oddala apelację. Jacek Chaciński Małgorzata Pasek Małgorzata Rokicka-Radoniewicz Sygn. akt III AUa 1048/14 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 5 maja 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w B. odmówił J. J. przyznania nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego podnosząc, że wnioskodawca nie udowodnił 20 - letniego okresu pracy w jednostkach, o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. Nr 97, poz. 800 ze zm.), wykonywanej w wymiarze co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć. Organ rentowy przyjął, że do dnia rozwiązania stosunku pracy, tj. do 28 lutego 2014 r. wnioskodawca udowodnił 12 lat, 4 miesiące i 3 dni pracy, o której mowa powyżej. Do wskazanego stażu ZUS nie zaliczył okresów pracy wnioskodawcy, jako nauczyciela od 8 maja 1983 r. do 31 sierpnia 1990 r. w punktach katechetycznych kościołów oraz od 1 września 2009 r. do 31 sierpnia 2010 r. w Placówce Opiekuńczo - Wychowawczej (...) w T. . W odwołaniu od tej decyzji J. J. domagał się przyznania spornego świadczenia wywodząc, że świadcząc pracę w punktach katechetycznych kościołów oraz w placówce (...) , spełnił warunki do jego uzyskania. Podniósł, że orzecznictwo Sądu Najwyższego zalicza punkty katechetyczne do placówek oświatowo - wychowawczych. Wskazał, że praca nauczyciela religii nie może być inaczej traktowana do potrzeb emerytury nauczycielskiej, a inaczej dla nabycia prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. Dodał, że w decyzji z czerwca 2013 r. uzyskał potwierdzenie organu rentowego, iż brakuje mu jeszcze około pół roku stażu nauczycielskiego, a za miesiące marzec i kwiecień 2014 r. organ rentowy wypłacił mu wskazane świadczenie. W odpowiedzi ZUS wnosił o oddalenie odwołania, argumentując w jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 10 października 2014 r., sygn. akt IV U 692/14 oddalił odwołanie. Swoje rozstrzygnięcie Sąd oparł na następujących podstawach faktycznych i prawnych. J. J. , ur. (...) , od 8 maja 1983 r. do 1 września 1990r. w pełnym wymiarze czasu pracy nauczał religii, jako katecheta w punktach katechetycznych w K. (od 8 maja 1983 r. do 20 czerwca 1984r.), w M. (od 20 czerwca 1984 r. do 25 czerwca 1988 r.) i w A. (od 25 czerwca 1988r. do 31 sierpnia 1990 r.). Następnie w okresie od 1 września 2009r. do 31 sierpnia 2010r. był zatrudniony w wymiarze ½ etatu w Placówce Opiekuńczo - Wychowawczej (...) , prowadzonej przez (...) w T. , na stanowisku wychowawcy – katechety, gdzie nauczał religii dzieci i młodzież w wieku od 3-4 lat do 18 lat. W dniu 12 lutego 2014 r. zgłosił w organie rentowym wniosek o przyznanie prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. W odpowiedzi organ rentowy wydał skarżoną obecnie decyzję. Nie było sporne między stronami, że wnioskodawca w dniu (...) spełnił przesłanki wskazane w art. 4 ust. 1 pkt 1, 2 zdanie pierwsze i 3 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych , to jest ukończył 55 lat, legitymował się 30 - letnim okresem składkowym i nieskładkowym i rozwiązał stosunek pracy. Kwestią sporną było, czy wnioskodawca spełnił warunek wskazany w art. 4 ust. 1 pkt 2 zdanie drugie tej ustawy, to jest czy posiada 20 lat pracy w jednostkach, o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych . W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie nie jest zasadne. Sąd wskazał, że zakres art. 2 pkt 1 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych obejmuje trzy grupy jednostek: pierwsza to przedszkola, druga - szkoły i trzecia - placówki kształcenia ustawicznego i placówki, o których mowa w art. 2 pkt 5 i 7 ustawy o systemie oświaty . Dodał, że art. 2 pkt 5 i 7 ustawy o systemie oświaty stanowi, że system oświaty obejmuje: - młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze oraz specjalne ośrodki wychowawcze dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, a także ośrodki umożliwiające dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi realizację odpowiednio obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki (pkt 5); - placówki zapewniające opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania (pkt 7). Przywołując poglądy judykatury, w szczególności stanowisko Sądu Najwyższego zaprezentowane w wyroku z dnia 3 lutego 2012 r., II UK 126/11 (OSNP 2013/1-2/15) oraz pogląd Trybunału Konstytucyjnego wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 czerwca 2013 r., SK 49/12 (OTK-A 2013/5/56), Sąd Okręgowy stwierdził, że uprawnienia do świadczenia kompensacyjnego należą się wyłącznie nauczycielom, wychowawcom i innym pracownikom pedagogicznym zatrudnionym w placówkach, o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych . W ocenie Sądu pierwszej instancji, praca wnioskodawcy polegająca na nauczaniu religii w punktach katechetycznych w okresie od 8 maja 1983 r. do 31 sierpnia 1990 r. oraz w Placówce Opiekuńczej (...) w T. w okresie od 1 września 2009 r. do 31 sierpnia 2010 r. nie może być zaliczona do szczególnego stażu wymaganego do przyznania spornego świadczenia, ponieważ nie jest pracą w jednostkach wymienionych w art. 2 pkt 1 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych . Sąd podniósł, że punkty katechetyczne Kościoła nie są żadną z wymienionych wyże jednostek, w szczególności nie są szkołami niepublicznymi o uprawnieniach szkół publicznych. Z kolei Placówka Opiekuńczo - Wychowawcza (...) w T. nie jest placówką kształcenia ustawicznego. W zakresie realizowanych zadań, nie odpowiada też młodzieżowym ośrodkom wychowawczym, młodzieżowym ośrodkom socjoterapii, specjalnym ośrodkom szkolno-wychowawczym oraz specjalnym ośrodkom wychowawczym dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania. Nie jest też ośrodkiem umożliwiającym dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7 (dzieci i młodzież upośledzona umysłowo w stopniu głębokim) oraz dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi, realizację odpowiednio obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3 (dziecko w wieku 5 lat jest obowiązane odbyć roczne przygotowanie przedszkolne w przedszkolu, oddziale przedszkolnym zorganizowanym w szkole podstawowej lub w innej formie wychowania przedszkolnego), obowiązku szkolnego i obowiązku nauki ( art. 2 pkt 5 ustawy o systemie oświaty ). Sąd Okręgowy dodał, że placówka (...) nie jest również placówką zapewniającą opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania ( art. 2 pkt 7 ustawy o systemie oświaty ). Zdaniem tego Sądu, wskazana placówka jest domem dziecka, w którym dzieci i młodzież przebywają na co dzień, ale uczęszczają do szkół położonych w innych miejscowościach. Odpowiada ona bardziej placówce opiekuńczo - wychowawczej, o której mowa w art. 93 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 135 ze zm.). Dodatkowo Sąd wskazał, że przepis art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1169 ze zm.), w świetle którego do nauczycieli i wychowawców zatrudnionych w szkołach i innych placówkach oświatowo-wychowawczych oraz placówkach opiekuńczo-wychowawczych prowadzonych przez kościelne osoby prawne, a także świeckich nauczycieli w niższych seminariach duchownych, stosuje się prawa i obowiązki ustalone dla nauczycieli i wychowawców zatrudnionych w państwowych szkołach i placówkach oświatowo-wychowawczych oraz opiekuńczo-wychowawczych, ma charakter ogólny dlatego przy jego wykładni musi być uwzględniana, jako szczególna, ustawa o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych . Odnośnie dokonanej przez ZUS wypłaty wnioskodawcy spornego świadczenia za miesiące marzec i kwiecień 2014 r., Sąd podkreślił, że została ona dokonana bez wydania wymaganej decyzji przyznającej prawo do świadczenia kompensacyjnego i wynikała z błędu organu rentowego, a zatem nie wpływu na prawo wnioskodawcy do spornego świadczenia. Mając to na uwadze, Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. orzekł, jak wyżej. Apelację od tego wyroku wywiódł wnioskodawca J. J. , zaskarżając wyrok w całości i domagając się jego uchylenia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji, ewentualnie uchylenia wyroku w całości wraz z poprzedzającą go decyzją organu rentowego i przekazania sprawy bezpośrednio organowi rentowemu do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu poniesionych kosztów postępowania. Apelujący zarzucił temu orzeczeniu naruszenie: - art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (j.t.: Dz.U. z 2013r. poz. 1169 ze zm.) na skutek jego błędnej wykładni i niezastosowania; - art. 19 wskazanej wyżej ustawy na skutek jego niezastosowania; - art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych na skutek jego błędnej wykładni; - art. 4 ust. 1 ustawy nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych poprzez jego niezastosowanie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, z którego wynika że wnioskodawca spełnia przesłanki do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego; - art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz.U. z 2005r., Nr 231 poz. 1965j .t.) poprzez jego niezastosowanie; - art. 20 ust. 1 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania poprzez jego niezastosowanie; - art. 12 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską z dnia 28 lipca 1993 r. (Dz. U. z dnia 23 kwietnia 1998 r.). W obszernym uzasadnieniu apelujący podniósł, że przepisy Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską mają pierwszeństwo w razie kolizji z ustawami. Następnie wskazał, że nauczanie religii w szkole i innych placówkach, w tym w punktach katechetycznych, traktowane jest jednakowo przez Konkordat oraz ustawę o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, zatem wnioskodawca, nauczając religii w punktach katechetycznych i placówce opiekuńczo – wychowawczej, spełnił warunek, o którym mowa w art. 4 ust 1 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych . Apelujący podniósł ponadto, że Sąd pierwszej instancji niezasadnie przywołał wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2012 r., II UK 126/11 (OSNP 2013/1-2/15) dotyczący kwestii zaliczenia pracy w charakterze instruktora praktycznej nauki zawodu do stażu, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych . Zdaniem skarżącego, wskazany wyrok nie ma odniesienia do sytuacji osób duchownych, uczących religii. Dalej autor apelacji podniósł, że ustawa o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych dyskryminuje osoby uczące religii ze względu na rozróżnianie pracy w punktach katechetycznych i ośrodku opiekuńczo-wychowawczym od pracy w szkole publicznej, tymczasem są to sytuacje analogiczne. Apelujący dodał, że rozliczenie okresów zatrudnienia wnioskodawcy, dokonane przez organ rentowy w ostatecznej decyzji z dnia 17 czerwca 2013 r., winno stanowić podstawę do wydania kolejnej decyzji. Do apelacji jej autor załączył kopie dokumentacji zatrudnienia. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest bezzasadna i z tych względów podlegała oddaleniu. Sąd Okręgowy wydał trafne, odpowiadające prawu rozstrzygniecie. Na wstępie stwierdzić należy, że chybione są zarzuty apelacji odnoszące się do przepisów art. 19 i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej ; art. 6 ust. 1 art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania oraz art. 12 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską . Podstawą żądania wnioskodawcy J. J. na gruncie tej sprawy była ustawa z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. Nr 97, poz. 800 ze zm.) – przywoływana dalej jako „ustawa kompensacyjna”. Wskazana ustawa w sposób wyczerpujący reguluje kwestię przyznawania nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych, z kolei przepisy ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej , o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, czy Konkordatu, w żadnej mierze nie odnoszą się do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zatem w ogóle nie znajdowały zastosowania w tej sprawie. Stąd wniosek apelującego, że Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia przepisów wskazanych wyżej aktów prawnych, jest chybiony. Sąd drugiej instancji nie stwierdził również obrazy przepisów art. 2 pkt 1 oraz art. 4 ust. 1ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych . Art. 4 ust. 1 tej ustawy określa warunki uprawniające do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. Jednym z tych warunków jest legitymowanie się 20 – letnim stażem wykonywania pracy nauczycielskiej w jednostkach, o których mowa w art. 2 pkt 1 tej ustawy, w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć. Zgodnie z art. 2 pkt 1, użyte w ustawie określenie „nauczyciel” oznacza bowiem nauczycieli, wychowawców i innych pracowników pedagogicznych zatrudnionych w: a) publicznych i niepublicznych przedszkolach, b) szkołach publicznych i niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, c) publicznych i niepublicznych placówkach kształcenia ustawicznego i placówkach, o których mowa w art. 2 pkt 5 i 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U.2004.256.2572). Przepis art. 2 ustawy o systemie oświaty w punkcie 5 i 7 wymienia: placówki młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze oraz specjalne ośrodki wychowawcze dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, a także ośrodki umożliwiające dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi realizację odpowiednio obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3 , obowiązku szkolnego i obowiązku nauki; placówki zapewniające opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania. Analiza cytowanych przepisów wskazuje, że ustawa kompensacyjna ogranicza zakres placówek, w których świadczona jest praca nauczycielska, zarówno w stosunku do zapisów art. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U.2014.191 j.t.), jak też wobec art. 2 ustawy o systemie oświaty . W rozpoznawanej sprawie spór dotyczył właśnie kwestii spełnienia przez wnioskodawcę warunku określonego w art. 4 ust. 1 pkt 2 zdanie drugie ustawy kompensacyjnej, to jest legitymowania się 20 – letnim stażem pracy w punktach, o których mowa w art. 2 pkt 1 tej ustawy. W ocenie Sądu drugiej instancji, Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił, że J. J. nie spełnił powyższej przesłanki, ponieważ nie legitymuje się 20 – letnim stażem pracy nauczycielskiej w jednostkach, o których mowa w art. 2 pkt 1. Nie ulega wątpliwości, że w spornych okresach wnioskodawca zatrudniony był w punktach katechetycznych oraz w placówce opiekuńczej (domu dziecka), które to placówki nie zostały wymienione w art. 2 pkt 1 cytowanej ustawy, ani też w art. 2 pkt 5 i 7 ustawy o systemie oświaty . Nie jest trafne stanowisko apelującego, że przy ubieganiu się o nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, znaczenie ma tylko rodzaj pracy, a więc praca skarżącego jako nauczyciela religii, a nie status zatrudniającego wnioskodawcę pracodawcy. Analiza art. 4 ust. 1 przywołanej ustawy nie pozostawia wątpliwości, że dla uzyskania nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego nie wystarcza posiadanie statusu nauczyciela w rozumieniu przepisów Karty Nauczyciela, lecz wymagane jest ponadto wykonywanie pracy w placówkach wymienionych w art. 2 pkt 1 ustawy kompensacyjnej. Zatem w sytuacji, gdy wnioskodawca nie pracował w jednym z podmiotów szczegółowo wymienionych w art. 2 pkt 1 ustawy kompensacyjnej, nie nabył prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, nawet jeśli wykonywał pracę nauczyciela w rozumieniu Karty Nauczyciela. Sąd pierwszej instancji prawidłowo przywołał w tym zakresie orzecznictwo sądowe, w szczególności wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2012 r., II UK 126/11 (OSNP 2013/1-2/15), w którym Sąd Najwyższy wskazał, że pracy w charakterze instruktora praktycznej nauki zawodu nie można zaliczyć do okresu wymaganego do nabycia nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, jeżeli nie wykonywał jej jako nauczyciel w jednostkach, o których mowa w art. 2 pkt 1 tej ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych . Powyższe stanowisko Sądu Najwyższego w sposób jednoznaczny odnosi się do kwestii kwalifikowania pracy nauczycieli do szczególnego stażu, o którym mowa w art. 2 pkt 1 omawianej ustawy. Sąd Apelacyjny w pełni powyższe stanowisko podziela, nie znajduje przy tym powodów, dla których nie można wskazanej tezy odnieść do pracy nauczycieli (w tym osób duchownych) uczących religii. Zarówno w przywołanej sprawie, zawisłej przed Sądem Najwyższym, jak też na gruncie niniejszej sprawy chodzi o wykładnię tego samego przepisu, to jest art. 4 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 2 pkt 1 ustawy z 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych. Skoro zaś ustawa kompensacyjna nie różnicuje sytuacji prawnej osób ubiegających się o świadczenie, w zależności od tego czy uczą przedmiotów świeckich czy religii, to odniesienie tezy zawartej w przywołanym ostatnio wyroku Sądu Najwyższego do nauczycieli uczących religii (w tym osób duchownych), jest jak najbardziej zasadne. Nie jest uprawniony pogląd apelującego, jakoby ustawodawca poprzez art. 4 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 2 pkt 1 ustawy kompensacyjnej dyskryminował osoby duchowne uczące religii. Jak już wyżej wspomniano, wskazany przepis nie zawiera ograniczeń podmiotowych w nabywaniu uprawnienia do świadczenia kompensacyjnego, lecz wprowadza ograniczenie o charakterze wyłącznie przedmiotowym – dotyczące nauczania w konkretnych placówkach. Tak samo na gruncie wskazanego przepisu traktowani są zatem nauczyciele przedmiotów świeckich, jak też katecheci (w tym osoby duchowne). Nie można też podzielić stanowiska apelacji, w świetle którego przyjęcie przez organ rentowy w decyzji z dnia 17 czerwca 2013 r., że wnioskodawca posiada 19 lat, 6 miesięcy i 15 dni pracy w punktach, o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy kompensacyjnej, winno stanowić podstawę do wydania kolejnej decyzji w sprawie spornego świadczenia. Faktem jest, że organ rentowy w pierwszej decyzji odmawiającej spornego świadczenia (tj. w decyzji z dnia 17 czerwca 2013r.) popełnił błąd polegający na tym, że zaliczył do stażu pracy, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy kompensacyjnej, pracę wnioskodawcy w wymiarze 19 lat, 6 miesięcy i 15 dni. Jest to oczywiście ustalenie, które nie znajduje oparcia w stanie faktycznym i prawnym sprawy, a zatem nie może zasługiwać na aprobatę. Tym bardziej nieuprawnione byłoby powielanie tego wadliwego ustalenia w kolejnych decyzjach organu rentowego i argumentowanie, że był on związany takim błędnym ustaleniem. Należy zwrócić uwagę na kolejny błąd organu, polegający na wypłacie wnioskodawcy świadczenia za miesiące marzec i kwiecień 2014 r., co nastąpiło bez podstawy prawnej. Niewątpliwie nie została wydana żadna decyzja przyznająca wnioskodawcy wskazane świadczenie, zatem zostało ono wypłacone, mimo, że nie zostało przyznane. Wypłatę wnioskodawcy świadczenia w sytuacji, gdy nie nabył on do takiego świadczenia uprawnień, należy ocenić tym bardziej negatywnie, że nauczycielskie świadczenia kompensacyjne – stosownie do art. 6 ustawy kompensacyjnej - są finansowane z budżetu państwa. W tym miejscu stwierdzić należało, że Sąd drugiej instancji oddalił wniosek dowodowy odwołującego o przesłuchanie wskazanych tam osób na okoliczność wydanych decyzji i poleceń oraz okoliczności wypłaty spornego świadczenia i procedur obowiązujących w Zakładzie na wypadek błędnego dokonania wypłaty, ponieważ kwestie powyższe nie miały żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Reasumując, stwierdzić należało, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny zaskarżonej w tej sprawie decyzji ZUS z dnia 5 maja 2014 r. Skoro J. J. w dacie składania wniosku o nauczycielskie świadczenie kompensacyjne nie legitymował się 20 – letnim stażem pracy w placówkach, o których mowa w art. 2 pkt 1 tej ustawy, to nie spełnił kumulatywnie wszystkich warunków uprawniających do przyznania nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. Oddalając odwołanie wnioskodawcy od zaskarżonej decyzji, Sąd pierwszej instancji nie naruszył zatem żadnego z powołanych w apelacji przepisów. Z tych względów i na mocy powołanych powyżej przepisów oraz na podstawie art. 385 k.p.c. Sąd Apelacyjny orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI