III AUa 1019/24

Sygn. akt III AUa 1019/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 czerwca 2025 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Marta Sawińska Protokolant: Emilia Wielgus po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2025 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy L. K. (1) jako następcy prawnego zmarłego W. K. przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. o wysokość emerytury i renty na skutek apelacji L. K. (2) jako następcy prawnego zmarłego W. K. od wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 9 marca 2023 r. sygn. akt IV U 1625/21 1. 
        zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I oraz poprzedzającą go decyzję z dnia 7 czerwca 2017r. znak ZER- (...) (...) i stwierdza brak podstaw do ponownego ustalenia wysokości emerytury od 1 października 2017r., 2. 
        zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I oraz poprzedzającą go decyzję z dnia 7 czerwca 2017r. znak ZER- (...) /17/01 i stwierdza brak podstaw do ponownego ustalenia wysokości renty inwalidzkiej od 1 października 2017r., 3. 
        zmienia zaskarżony wyrok w punkcie II i zasądza od Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. na rzecz L. K. (1) kwotę 180 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od doręczenia odpisu orzeczenia zobowiązanemu do zapłaty do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, 4. 
        zasądza od Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. na rzecz L. K. (1) kwotę 270 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej. sędzia Marta Sawińska UZASADNIENIE 1)Decyzją z 7 czerwca 2017 r., nr ZER- (...) (...) , Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych na podstawie art. 22a w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (dalej zwanej ustawą zaopatrzeniową) oraz na podstawie otrzymanej z IPN-u informacji nr (...) ponownie ustalił od 1 października 2017 r. wysokość renty inwalidzkiej W. K. . Wysokość świadczenia została ustalona w następujący sposób: podstawę wymiaru świadczenia stanowi kwota 3 971,37 zł. Renta inwalidzka pierwszej grupy wynosi 1 000 zł. 2) Decyzją z 7 czerwca 2017 r., nr ZER- (...) /17/02, Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych na podstawie art. 15c w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej oraz na podstawie otrzymanej z IPN-u informacji nr (...) od 1 października 2017 r. ponownie ustalił wysokość emerytury W. K. . Wartość świadczenia została ustalona w następujący sposób: podstawę wymiaru świadczenia stanowi kwota 3 980,69 zł. Emerytura wynosi 70,74% podstawy wymiaru, co daje kwotę 2 815,94 zł. Ustalona wysokość emerytury jest wyższa od kwoty 2 069,02 zł, tj. przeciętnej emerytury ogłoszonej przez Prezesa ZUS-u, wobec tego wysokość emerytury ogranicza się do kwoty 2 069,02 zł. Odwołanie od powyższych decyzji złożył W. K. formułując szereg zarzutów dotyczących naruszenia przepisów Konstytucji RP , naruszenia przepisów Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Protokołu nr (...) do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności . Odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji przez przyznanie mu świadczenia rentowego w dotychczasowej wysokości zgodnie z decyzją o waloryzacji policyjnych rent i emerytur z 27 lutego 2017 r. w kwocie 3 228,83 zł wraz z dodatkami brutto, a także o zasądzenie od pozwanego na rzecz odwołującego się kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu znalazło się rozwinięcie powyższych zarzutów. Ubezpieczony odniósł się do stanu faktycznego sprawy, wywodząc, że nie wykonywał służby na rzecz totalitarnego państwa, po czym szerzej opisał swoje zastrzeżenia do przepisów, na podstawie których oparto zaskarżoną decyzję. Wyrokiem z 9 marca 2023 r. sygn. (...) Sąd Okręgowy w Zielonej Górze oddalił oba odwołania (pkt I) oraz postanowił nie obciążać odwołującego kosztami zastępstwa procesowego (pkt II). Powyższy wyrok zapadł w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne: Decyzją z (...) Dyrektor Departamentu Finansowego MSW przyznał wnioskodawcy prawo do renty za wysługę lat, poczynając od 8 lutego 1966 r. Stwierdzono, że do wypłaty przypada miesięcznie (po zaokrągleniu) kwota 2 158 zł z tytułu uchwały nr 300/63 Rady Ministrów oraz 5 zł. Za podstawę wymiaru renty przyjęto uposażenie ubezpieczonego wraz z równowartością świadczeń w naturze na ostatnio zajmowanym stanowisku w kwocie 3 537 zł. Wysokość renty za 17 lat wysługi wynosi 46% podstawy wymiaru, co stanowi 1 627,02 zł. Do renty przyznano dodatek na czas pozostawania bez pracy i nieposiadania dochodu z innych źródeł w wysokości 15% podstawy wymiaru, co stanowi 530,55 zł. Decyzją z 21 maja 1973 r., nr KRw- (...) , Komendant Wojewódzki MO w Z. ustalił wnioskodawcy prawo do emerytury milicyjnej. Za podstawę wymiaru emerytury przyjęto uposażenie wnioskodawcy wraz z równowartością świadczeń w naturze na ostatnio zajmowanym stanowisku według stawek na 1 kwietnia 1967 r. w kwocie 3 867 zł. Wysokość emerytury za 19 lat wysługi emerytalnej wynosi 52% podstawy wymiaru, co stanowi 2 010,84 zł. Emerytura wraz z dodatkami od 1 stycznia 1973 r. wyniosła 2 541 zł. Wysokość świadczeń była zmieniana lub waloryzowana kolejnymi decyzjami. Decyzją z 27 lutego 2017 r. renta została zwaloryzowana. Po waloryzacji, tj. od 1 marca 2017 r., wyniosła 3 177,10 zł. Podstawa wymiaru renty po waloryzacji wyniosła 3 971,37 zł. Na 1 października 2017 r. pozwany organ rentowy ustalił wnioskodawcy wysługę lat w następujący sposób: – wysługa rewaloryzacyjna: 10 lat, 5 miesięcy i 25 dni, w tym: – zatrudnienie przed służbą (zachowany): 1 rok; – służba w Policji (MO): 9 lat, 5 miesięcy i 25 dni; – zatrudnienie po zwolnieniu: 33 lata, 7 miesięcy i 28 dni; – okresy określone w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, liczone po 0%: 8 lat i 13 dni, tj. okres od 1 grudnia 1946 r. do 14 grudnia 1954 r. Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Biuro Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w W. – wystawił informację o przebiegu służby z 30 września 2009 r., nr (...) , w której podał na podstawie posiadanych akt osobowych wnioskodawcy, że w okresie od 2 grudnia 1946 r. do 14 grudnia 1954 r. pełnił on służbę w organach bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 2 ustawy z 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów. Decyzją z 10 grudnia 2009 r., nr (...) GO Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, od 1 stycznia 2010 r. ponownie ustalił wysokość emerytury policyjnej wnioskodawcy, uwzględniając okres służby wskazany w informacji z 30 września 2009 r. Zgodnie z dodanym do ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji […] art. 15b, zastosowano zasadę, że emerytura wynosi 0,7 % podstawy wymiaru za każdy rok służby w organach bezpieczeństwa państwa w latach 1944-1990. Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w W. – wystawił informację o przebiegu służby (...) ., nr (...) , w której podał na podstawie posiadanych akt osobowych ubezpieczonego, że ubezpieczony w okresie od 2 grudnia 1946 r. do 14 grudnia 1954 r. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej. Na powyższej informacji oparto zaskarżone decyzje. Przebieg służby wnioskodawcy był następujący. 2 grudnia 1946 r. wnioskodawca został przyjęty do służby w Milicji Obywatelskiej Komendy Powiatowej MO w S. jako milicjant drużyny operacyjnej. Od 6 lipca 1947 r. został słuchaczem kursu Przeszkolenia Szeregowych przy (...) w S. . Po ukończeniu kursu został skierowany na poprzednio zajmowane stanowisko od 22 września 1947 r. Od 5 kwietnia 1948 r. został wywiadowcą (...) w S. . Od 1 lipca 1950 r. został starszym wywiadowcą Brygady Operacyjnej Referatu (...) Kryminalnej (...) w S. . Od 1 kwietnia 1951 r. został Kierownikiem Brygady (...) Śledczej Referatu Kryminalnego. Od 30 lipca 1951 r. został referentem Sekcji III Wydziału III (...) w K. . Od 1 maja 1952 r. został starszym oficerem śledczym Sekcji I Wydziału Śledczego. Od 14 listopada 1952 r. został przeniesiony do dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego w K. . 15 grudnia 1952 r. został mianowany na stanowisko starszego oficera śledczego Sekcji II Wydziału Śledczego (...) w K. . Od 15 sierpnia 1953 r. został na własną prośbę przeniesiony do dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego (...) w Z. . Od 1 września 1953 r. został starszym oficerem śledczym Sekcji II Wydziału Śledczego (...) w Z. . Od 1 lipca 1954 r. został starszym oficerem Sekcji I Wydziału Śledczego. Oo 1 lutego 1956 r. został kierownikiem Sekcji III Wydziału Śledczego. Od 1 czerwca 1956 r. został kierownikiem Sekcji Dochodzeniowej w Wydziale IV. Od 15 września 1957 r. został kierownikiem Inspektoratu. Od 1 października 1957 r. został kierownikiem Sekcji III – nadzoru nad dochodzeniami. Od 1 maja 1958 r. został inspektorem Sekcji II Wydziału Śledczo-Kryminalnego. Od 1 listopada 1958 r. został kierownikiem Sekcji II Wydziału Śledczo-Kryminalnego. Od 1 września 1961 r. został kierownikiem Sekcji Wydziału Kryminalnego KW w Z. . Od 1 listopada 1961 r. został zastępcą komendanta powiatowego (...) w Z. .. Od 1 czerwca 1962 r. został p.o. komendanta powiatowego. Od 21 listopada 1962 r. został zawieszony w czynnościach służbowych. 10 maja 1963 r. został zwolniony ze służby w MO. Wnioskodawca dosłużył się następujących awansów i odznaczeń: kapral, sierżant (1952), starszy sierżant (1954), podpułkownik (1955), Srebrny Krzyż Zasługi (1955), porucznik (1957), „10 L. w Służbie Narodu” (1957), kapitan (1961), W latach 1946-1948 wnioskodawca, zatrudniony jako funkcjonariusz służby bezpieczeństwa (MO), brał bezpośredni udział w walce z – jak to określił – „bandami i reakcyjnym podziemiem”. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że odwołania W. K. są niezasadne i je oddalił. Na wstępie rozważań prawnych Sąd I instancji wskazał, że istota sporu w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zaskarżonymi decyzjami prawidłowo ustalono wysokość świadczeń przysługujących wnioskodawcy, tj. renty inwalidzkiej na kwotę 1 000 zł i emerytury na kwotę 2 069,02 zł. Obniżenia dokonano w oparciu o informację IPN-u nr (...) z 19 kwietnia 2017 r., zgodnie z którą w okresie od 2 grudnia 1946 r. do 14 grudnia 1954 r. wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa. Decyzje wydano na podstawie art. 22a (w sprawie renty) i 15c (w sprawie emerytury) w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Agencji Wywiadu. Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 723 ze zm.). W dalszej części uzasadnienia zacytował treść art. 13b ust. 1 i 2, art. 13c, art. 15c, art. 22a ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin. Podkreślił, że wątpliwości interpretacyjne budzi treść pojęcia „pełnienie służby na rzecz totalitarnego państwa”, użytego w art. 13b ust. 1 ustawy. Wskazuje na to treść zagadnienia prawnego, przekazanego do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi Sądu Najwyższego postanowieniem SN z 19 lutego 2020 r., sygn. akt III UZP 11/19, które to zagadnienie było asumptem do przeprowadzenia szerokiej analizy tego pojęcia w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 16 września 2020 r., sygn. akt III UZP 1/20. Tezy Sądu Najwyższego wyrażone w tej uchwale, których puenta sprowadza się do wniosku, że kryterium „służby na rzecz totalitarnego państwa”, określone w wykładanym przepisie, powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka, sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Nadto sąd I instancji zwrócił uwagę, że aktualne jest stanowisko przypomniane w uzasadnieniu uchwały, zgodnie z którym sąd ubezpieczeń społecznych, rozpoznający sprawę w wyniku wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji dotyczącej ponownego ustalenia (obniżenia) wysokości emerytury policyjnej byłego funkcjonariusza SB, nie jest związany treścią informacji o przebiegu służby w organach bezpieczeństwa państwa przedstawionej przez IPN, zarówno co do faktów (ustalonego w tym zaświadczeniu przebiegu służby), jak i co do kwalifikacji prawnej tych faktów (zakwalifikowania określonego okresu służby jako służby w organach bezpieczeństwa państwa). Związanie to obejmuje jedynie organ emerytalny, który przy wydawaniu decyzji musi kierować się danymi zawartymi w informacji o przebiegu służby. Ustalenia faktyczne i interpretacje prawne IPN-u nie mogą natomiast wiązać sądu – do którego wyłącznej kompetencji (kognicji) należy ustalenie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa do emerytury policyjnej i jej wysokości oraz odpowiednia kwalifikacja prawna (subsumcja) ustalonych faktów. Na gruncie niniejszej sprawy powyższe rozstrzygnięcie oznacza, że sąd nie mógł oprzeć się bezkrytycznie na treści informacji nr (...) wystawionej przez IPN, lecz miał obowiązek oceny, czy ubezpieczony pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, w rozumieniu art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, z zastosowaniem wszelkich zasad postępowania dowodowego w procesie cywilnym, w tym zasady swobodnej oceny dowodów ( art. 233 § 1 k.p.c. ) i kontradyktoryjności procesu ( art. 232 k.p.c. ). Okoliczności sprawy ustalono więc na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym dokumentacji osobowej wnioskodawcy oraz jego zeznań. Żaden z tych dowodów nie został zakwestionowany przez którąkolwiek ze stron. Wnioskodawca nie kwestionował przebiegu służby wynikającego z dokumentacji, zwłaszcza w zakresie dat granicznych poszczególnych okresów oraz nazw i rodzajów komórek, w których odbywał służbę. Z kolei jego zeznania nie zostały zakwestionowane przez stronę pozwaną. Opierając się na analizie wszystkich zgromadzonych dokumentów i zeznań strony, ustalono dokładny przebieg służby ubezpieczonego oraz rodzaj i charakter wykonywanych przez niego czynności służbowych. Sąd I instancji nie oparł się natomiast na zeznaniach świadka L. K. (1) , córki wnioskodawcy (k. 240v-241 akt sąd.), która twierdziła, że w latach 1946-1948 wnioskodawca walczył z oddziałami W. , (...) i radzieckimi. Świadek nie ma bowiem własnych informacji w tym zakresie (zeznała: „wiem o tym z opowiadań mojego ojca i z opowiadań mojej babci”). Ponadto mało wiarygodne są twierdzenia o walce z oddziałami (...) na terenie północno-zachodniej Polski. Nadto podkreślił, że sam ubezpieczony w deklaracji członkowskiej Związku (...) o (...) , jako uzasadnienie wniosku, napisał o walce z „bandami i reakcyjnym podziemiem”. To ten dowód pozwolił sądowi na ustalenie, że wnioskodawca brał udział w walce z ugrupowaniami, takimi jak AK, występującymi przeciwko sowietyzacji Polski, podporządkowaniu jej ZSRR i działalności (...) . Wprawdzie mianem tym określano też np. (...) , jednak – jak wskazano wyżej – dla sądu wątpliwa jest obecność (...) w okolicach S. , gdzie służył wówczas wnioskodawca. W uzasadnieniu powołanej uchwały Sądu Najwyższego stwierdzono, że brak związania sądu powszechnego treścią informacji o przebiegu służby nie zamyka procesu wykładni, lecz obliguje do wyjaśnienia pozostałych kwestii spornych, przede wszystkim znaczenia zwrotu „służby na rzecz totalitarnego państwa”. W niniejszej sprawie nie ma w zasadzie sporu co do przydziału wnioskodawcy do określonych formacji w konkretnych okresach. Od 2 grudnia 1946 r. został przyjęty do służby w MO jako milicjant drużyny operacyjnej. Następnie odbywał kurs przeszkolenia szeregowych (od 6 lipca 1947 r. do 22 września 1947 r.), od 5 kwietnia 1948 r. został wywiadowcą, od 1 lipca 1950 r. starszym wywiadowcą, a od 1 kwietnia 1951 r. starszym wywiadowcą. Następnie zajmował poszczególne stanowiska w (...) w K. , K. i Z. , pracując w jednostkach śledczych lub kryminalnych, aż w 1961 r. został zastępcą komendanta powiatowego (...) w Z. , a w 1962 r. p.o. komendanta. Od 21 listopada 1962 r. został zawieszony w czynnościach służbowych, 10 maja 1963 r. – zwolniony ze służby w MO. Kluczowe w niniejszej sprawie jest rozumienie drugiego członu analizowanego pojęcia: „na rzecz totalitarnego państwa”, w tym zakresie sąd I instancji podzielił pogląd Sądu Najwyższego zaprezentowany w uchwale sygn. III UZP 1/20. Dodał też, że uchwała nie ma mocy zasady prawnej, lecz ta okoliczność sprawia jedynie, iż uchwała nie wiąże innych składów Sądu Najwyższego. Nie pozbawia to jej jednak waloru interpretacyjnego przy stosowaniu prawa, zgodnie z pełnioną przez Sąd Najwyższy funkcją kształtowania jednolitości orzecznictwa (art. 1 pkt. 1 ustawy z 08.12.2017 r. o Sądzie Najwyższym, tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 1904 ze zm.). Niezastosowanie się do tez uchwały Sądu Najwyższego, nawet tej nie wiążącej innych składów, zawsze wymaga pogłębionej kontrargumentacji, której strony nie podjęły, a której podstawy – w ocenie Sądu Okręgowego – nie istnieją. Kierując się zatem wytycznymi sformułowanymi powyżej, należało przy ocenie sytuacji faktycznej i prawnej wnioskodawcy, mieć na względzie ww. wskazania opisane w uchwale, by odpowiedzieć na pytanie – czy wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa. Zdaniem Sądu I instancji, przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwala na udzielenie odpowiedzi zdecydowanie pozytywnej. Jak już wspomniano, w latach 1946-1948 wnioskodawca, zatrudniony jako funkcjonariusz służby bezpieczeństwa (MO), brał bezpośredni udział w walce z „bandami i reakcyjnym podziemiem”. Podkreślenia wymaga, że w latach 1944-1956 z formalnoprawnego punktu widzenia nie istniał podział na MO i SB, była jedna służba bezpieczeństwa publicznego. Formalne rozdzielenie organizacyjne i odrębne uregulowanie formacji związanych z bezpieczeństwem publicznym zostało dokonane dekretami z 20 lipca 1954 r., ogłoszonymi w Dz.U. nr 34 – o służbie w organach bezpieczeństwa publicznego (poz. 142), o Milicji Obywatelskiej (poz. 143) i o Służbie Więziennej (poz. 144). Do tego czasu jako funkcjonariuszy bezpieczeństwa publicznego określano zarówno funkcjonariuszy Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego i podległych im U. , jak również Milicji Obywatelskiej oraz oficerów, nadterminowych podoficerów i starszych szeregowych Korpusu (...) Wewnętrznego, Korpusu Ochrony P. , a w niektórych aktach normatywnych również Ochotniczej R. Milicji Obywatelskiej i (...) Więziennej. Analiza przepisów dotyczących resortu bezpieczeństwa publicznego z lat 1944-1945 wskazuje, że ówczesny ustawodawca pojęciem „aparatu bezpieczeństwa publicznego” obejmował zarówno wszystkie organy wchodzące w skład tego resortu, podległe jego Kierownikowi (następnie Ministrowi Bezpieczeństwa Publicznego), jak również wszystkie osoby zatrudnione w tych organach. W niniejszej sprawie skarżący był funkcjonariuszem służby bezpieczeństwa od 1946 r., a więc przed formalnym rozdzieleniem i odrębnym uregulowaniem organizacji (...) (uzasadnienie wyroku NSA z 20 grudnia 1994 r., sygn. akt SA-P-315/93, k. 173-178 akt sąd.). Ubezpieczony był więc, w omawianym okresie, członkiem ww. aparatu bezpieczeństwa, w latach panującego w Polsce totalitaryzmu, a nadto materiał dowodowy wskazuje na jego konkretne działania, które polegały na zwalczaniu zbrojnego podziemia w Polsce. Te okoliczności bez wątpienia pozwalają zakwalifikować służbę wnioskodawcy jako „służbę na rzecz totalitarnego państwa”. Nawet więc stojąc na gruncie indywidualnego podejścia do sytuacji każdej osoby, która dotknięta jest swojego rodzaju sankcją obniżenia świadczenia emerytalnego wskutek pełnienia w przeszłości służby w określonych instytucjach i organach, należy stwierdzić, że w przypadku wnioskodawcy występującego w niniejszej sprawie, obniżenie to mogło być uprawnione, skoro – w ocenie sądu – pełnił on „służbę na rzecz totalitarnego państwa”. Oceny tej nie zmieniają pozostałe aspekty służby wnioskodawcy, które trzeba brać pod uwagę przy ocenie sytuacji byłych funkcjonariuszy, takie jak ten, że obecnie rozpatrywana ustawa dezubekizacyjna nie jest pierwszym narzędziem redukującym świadczenia funkcjonariuszy pełniących służbę w organach bezpieczeństwa państwa w okresie PRL. Poprzednie ingerencje ustawodawcy w przywileje emerytalne to m.in. ustawa z 24 maja 1990 r. o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz.U. z 1990 r. Nr 36, poz. 206) oraz ustawa z 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytury i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1991 r. Nr 104, poz. 450). Należy też mieć na względzie ustawę nowelizującą z 2009 r. Ten akt prawny stanowił likwidację przywilejów emerytalnych funkcjonariuszy służby bezpieczeństwa. W założeniu ustawy nowelizującej z 2009 r. wprowadzony mechanizm weryfikacyjny przewidywał ponowne obliczenie wysokości emerytury osoby, która pełniła służbę w organach bezpieczeństwa państwa wymienionych w art. 2 ustawy z 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1994-1990 (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1633). Ten etap dezubekizacji dotyczył również wnioskodawcy. Na podstawie informacji IPN-u z 30 września 2009 r., zgodnie z którą ubezpieczony pełnił służbę w organach bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 2 ustawy z 18 października 2006 r., Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał decyzję z 10 grudnia 2009 r. Zgodnie z dodanym do ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji […] art. 15b, zastosowano zasadę, że emerytura wynosi 0,7 % podstawy wymiaru za każdy rok służby w organach bezpieczeństwa państwa w latach 1944-1990. Skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego w omawianej wyżej uchwale odniósł się do zagadnienia: czy Państwo może po raz kolejny obniżyć uprawnionemu świadczenia emerytalne z racji tej samej, ujemnie ocenianej, podstawy, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie zostały wydobyte nowe, uprzednio nieznane, negatywnie oceniane działania funkcjonariusza. W tym wypadku mechanizm korygujący sprowadza się do przyjęcia współczynnika podstawy wymiaru w wysokości 0,0 %. Wskazano, że ustawa z 2009 r. dotyczyła w istocie specjalnych przywilejów emerytalnych, obniżając je do wskaźnika liczonego jak okres nieskładkowy, a więc usprawiedliwiała ingerencję w prawa niesłusznie nabyte in gremio . Państwo jest uprawnione do rozliczeń z byłym reżimem, który w warunkach demokratycznych został skutecznie zdyskredytowany, zaś zasada ochrony praw nabytych nie rozciąga się na prawa ustanowione niesprawiedliwie. Potępienie należy się całemu systemowi oraz osobom, które za cenę własnego przywileju, chciały służyć formacji przemocy. Potępienie to nie może nastąpić en block , zwłaszcza w odniesieniu do osób, które na przykład pełniły wzorowo służbę po 1990 r. W każdym przypadku reguły i zasady tego rozliczenia nie mogą pozostawać w opozycji do gwarancji sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd ( art. 45 ust. 1 Konstytucji ). W niniejszej sprawie wnioskodawcy zagwarantowano takie prawo. Ogólnie biorąc, z rozważań zawartych w uchwale wynika, że sam fakt wielokrotności rozliczeń z funkcjonariuszami reżimu komunistycznego nie prowadzi automatycznie do uznania, że te rozliczenia są niedopuszczalne. Należy brać pod uwagę całokształt okoliczności sprawy i indywidualną sytuacje osoby zainteresowanej. Zdaniem Sądu Okręgowego, w niniejszej sprawie ponowne zredukowanie przelicznika za okresy służby, przy uwzględnieniu jej charakteru, może być uprawnione w świetle omówionych już ustaleń. Wnioskodawca wykonywał takie działania, że emerytura (renta) może zostać uznana za uzyskaną niegodziwie. Wszystkie te argumenty świadczą o tym, że – pozostając na gruncie aktualnie obowiązującej wersji ustawy zaopatrzeniowej oraz wykładni przedstawionej w omawianej wyżej uchwale – ponowne obniżenie emerytury wnioskodawcy można uznać za zasadne. Z tych względów, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. , orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach procesu w punkcie II sentencji postanowiono na podstawie art. 102 k.p.c. , zgodnie z którym w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że do kręgu „wypadków szczególnie uzasadnionych” należą zarówno okoliczności związane z samym przebiegiem procesu, jak i leżące na zewnątrz. Do tych pierwszych okoliczności można zaliczyć sytuacje, w których rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło na podstawie faktów ustalonych na podstawie dowodów dopuszczonych przez sąd z urzędu, jak również niewspółmierność wysokości kosztów pomocy prawnej poniesionych przez stronę wygrywającą proces do stopnia zawiłości sprawy i nakładu pracy pełnomocnika (wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 27 czerwca 2019 r., sygn. akt III AUa 211/19). Zastosowanie art. 102 k.p.c. jest dopuszczalne, gdy brak zawiłości sprawy i nakładu pracy pełnomocnika powoduje, że przyznanie kosztów zastępstwa procesowego wygrywającemu mogłoby prowadzić do poczucia niesprawiedliwości (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 20 maja 2020 r., sygn. akt I ACa 68/20). Z powyższą sytuacją, opisaną w orzecznictwie, mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na odwołanie pozwany, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, przedstawił jedynie stan prawny oraz treść informacji o przebiegu służby, wystawionej przez IPN, czyli w zasadzie jedynie powielił dane zawarte już w zaskarżonej decyzji. Cała argumentacja pozwanego oparta jest na jednym stwierdzeniu, że informacja jest dla organu wiążąca. Pozwany nie przedstawił żadnych argumentów w jakimkolwiek, choćby minimalnym stopniu dostosowanych do stanu faktycznego niniejszej sprawy – przebiegu służby funkcjonariusza, okoliczności opisanych w odwołaniu, argumentów strony odwołującej się. Nie odniósł się też do uchwały Sądu Najwyższego z 16.09.2020 r., sygn. akt III UZP 1/20, która ma fundamentalne znaczenie dla wykładni przepisów zastosowanych przez organ w niniejszej sprawie. Uchwała ta w wielu sprawach o tożsamym charakterze dostarcza niniejszemu Sądowi Okręgowemu dyrektyw interpretacyjnych, mających decydujący wpływ na treść wydawanych orzeczeń, z czego organ zdaje sobie sprawę, bo wielokrotnie wnioskował o uzasadnienia wyroków w przegranych przez siebie sprawach. Mimo to profesjonalna reprezentacja organu ogranicza się do przytaczania treści przepisów i dokumentu wystawionego przez Instytut, w żaden sposób nie odnosząc się do stanu faktycznego sprawy oraz aktualnego orzecznictwa, nie przedstawiając żadnych wniosków dowodowych. Poza odpowiedzią na odwołanie, pozwany nie przejawił żadnej innej inicjatywy procesowej. Nie przedstawił już ani razu merytorycznego stanowiska w sprawie. Pełnomocnik pozwanego nie stawił się na rozprawie pomimo prawidłowego zawiadomienia. Sprawa okazała się dojrzała do rozstrzygnięcia na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego z inicjatywy Sądu Okręgowego w Warszawie, który – przed przekazaniem sprawy niniejszemu sądowi – zwrócił się do IPN-u o nadesłanie akt personalnych odwołującego się oraz udzielenie dalszych informacji. Nie można również pominąć i tej okoliczności, że wnioskodawca mocą kwestionowanej decyzji utracił znaczną część swoich dochodów. W tym stanie rzeczy zasądzenie od strony przegrywającej kosztów zastępstwa na rzecz strony pozwanej, której pełnomocnik nie wykonał praktycznie żadnej merytorycznej pracy związanej ze sprawą, byłoby rażąco niesprawiedliwe. Apelację od powyższego wyroku wywiodła L. K. (1) jako następca prawny po W. K. (zmarłym (...) r.) zaskarżając go w całości i zarzucając mu: 1. 
        naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 32 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, (...) Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, (...) Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, dalej „ustawa zaopatrzeniowa” poprzez pominięcie treści tych przepisów co skutkowało oddaleniem odwołania wniesionego w sprawie od decyzji w przedmiocie ustalenia nowej wysokości należnej renty inwalidzkiej oraz emerytury policyjnej, w sytuacji gdy, skarżona decyzja została wydana pomimo niezłożenia przez odwołującego wniosku o ustalenie prawa do zaopatrzenia emerytalnego i rentowego, zaś zgodnie z treścią pominiętego przepisu decyzję o ustaleniu zaopatrzenia emerytalnego i rentowego wydaje się na skutek postępowania wszczętego na wniosek zainteresowanego, a tym samym w sprawie brak było podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania na skutek, którego doszło do wydania skarżonych decyzji, 2. 
        naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 33 ust. ust. 4 pkt 2) w zw. z art. 33 ust. l pkt 1) ustawy zaopatrzeniowej poprzez ich pominięcie przez Sąd Okręgowy w Zielonej Górze i oddalenie odwołania wniesionego w sprawie pomimo, iż skarżone decyzje wydane zostały rzekomo w oparciu o nowe informacje dostarczone przez IPN, co stanowi przesłankę zmiany decyzji określoną w ust. 1 pkt 1 art. 33 ustawy zaopatrzeniowej, podczas gdy jak wynika z art. 33 ust. ust. 4 pkt 2) ustawy zaopatrzeniowej zmiana decyzji o wysokości świadczenia pieniężnego z zaopatrzenia emerytalnego i rentowego nie może zostać uchylona lub zmieniona jeżeli od jej wydania upłynęło 5 lat, a więc wydanie skarżonych decyzji nastąpiło już po upływie terminu wskazanego ustawie zaopatrzeniowej 3. 
        naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 13b ustawy zaopatrzeniowej poprzez błędne przyjęcie, że pojęcie „służby na rzecz totalitarnego” państwa należy analizować w oparciu o złożone przez odwołującego oświadczenie w deklaracji członkostwa Związku (...) o Wolność o Demokrację, a nie przede wszystkim w oparciu o zadania, które wykonywał odwołujący się, podczas gdy: - w Uchwale Sąd Najwyższy wskazał, że kryterium „służby na rzecz totalitarnego państwa” określone w art. 13b ust. 1 Ustawy powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka”. Dokonując wykładni tego pojęcia należało odnieść się do definicji zawartej w Ustawie z 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz o treści tych dokumentów (dalej jako: „Ustawa o ujawnianiu informacji”). Zgodnie z preambułą tej ustawy służbą tego rodzaju jest „praca albo służba w organach bezpieczeństwa państwa komunistycznego, lub pomoc udzielana tym organom przez osobowe źródło informacji, polegające na zwalczaniu opozycji demokratycznej, związków zawodowych, stowarzyszeń, kościołów i związków wyznaniowych, łamaniu prawa do wolności słowa i zgromadzeń, gwałceniu prawa do życia, wolności, własności i bezpieczeństwa obywateli, była trwałe związana z łamaniem praw człowieka i obywatela na rzecz komunistycznego ustroju totalitarnego”, 4. 
        naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 13b w zw. z art. 15c Ustawy poprzez błędne przyjęcie, że przepisy te powinny znaleźć zastosowanie do ustaleni wysokości emerytury odwołującego się w sytuacji, gdy Sąd Okręgowy powinien ustalić wysokość emerytury odwołującego się z pominięciem tych przepisów, 5. 
        naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 13b w zw. z art. 22a Ustawy poprzez błędne przyjęcie, że przepisy te powinny znaleźć zastosowanie do ustalenia wysokości renty odwołującego się w sytuacji, gdy Sąd Okręgowy powinien ustalić wysokość renty odwołującego się z pominięciem tych przepisów, 6. 
        naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 233 §1 k.p.c. w zw. z art. 13b ustawy zaopatrzeniowej - polegające na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów i uznaniu wbrew zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu, że: - służba W. K. w łatach od 2 grudnia 1946 r. do 14 grudnia 1954 r. była pełniona na „rzecz państwa totalitarnego”, w sytuacji gdy, w istocie żaden z dowodów o takiej służbie nie przesądza, zaś Sąd Okręgowy w Zielonej Górze wydając skarżone orzeczenie oparł się w istocie, na jednym dowodzie, tj. deklaracji członkowskiej Związku (...) o (...) , gdzie ubezpieczony w uzasadnieniu wniosku, napisał o jego walce z „bandami i reakcyjnym podziemiem”, absolutnie błędnie uznając i snując w tym zakresie jedynie daleko idące domniemania, że Odwołujący walczył tym samym z ugrupowaniami niepodległościowymi na terenie Polski i w konsekwencji tego należy uznać, że pełnił służbę „na rzecz totalitarnego państwa”, mimo, że W. K. w toku przedmiotowego postępowania takim działaniom kategorycznie zaprzeczał, a czego Sąd meriti w ogóle nie wziął pod uwagę; - czynności służbowe odwołującego się miały charakter działań w walce z bandami i reakcyjnym podziemiem, gdy tymczasem z materiału dowodowego sprawy wynika, że czynności jakimi zajmował się odwołujący dotyczyły tylko przestępczości pospolitej i nie miały na celu naruszenie podstawowych praw i wolności człowieka w rozumieniu wskazanym w Uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16.09.2020 r., III UZP 1/20 (dalej jako: (...) ), oraz nie stanowiły inwigilacji i represjonowania społeczeństwa, w ty'm przeciwników ustroju komunistycznego, 7. 
        naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 233 § 1 k.p.c. , polegające na pominięciu w całokształcie materiału dowodowego zeznań córki Odwołującego L. K. (1) , poprzez błędne uznanie ich za mało wiarygodne i przede wszystkim nieistotne z uwagi na brak bezpośredniości odnośnie relacjonowanych wydarzeń, w sytuacji gdy, biorąc pod uwagę charakter sprawy, okres do którego się odnosi tego typu dowody, (pośrednie relacje świadków), są jedynymi możliwymi do przeprowadzenia i błędem jest ich całkowite pomijanie i niedawanie im wiary, 8. 
        naruszenie art. 2, art. 30, art. 32 ust. 1, art. 42 ust. 1, art. 45 ust. 1 w zw. z art. 10, art. 47, art. 64 ust. 1 i 2, art. 67 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 2, art. 8, art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 1 Protokołu nr (...) do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez absolutnie błędne uznanie, iż art. 15c i 22a ustawy zaopatrzeniowej nie narusza zasady ochrony praw nabytych, równości wobec prawa, zaufania obywateli do państwa, ochrony dobrego imienia oraz prawa do zabezpieczenia społecznego, poszanowania godności, prawa do ochrony czci, dobrego imienia, prawa do prywatności i prawa do poszanowania życia rodzinnego jak również zakazu ponownego karania, zasady proporcjonalności, prawa do sprawiedliwego rozpoznania sprawy, w sytuacji gdy wspomniane powyżej przepisy, w sposób drastyczny i arbitralny łamiąc podstawowe zasady konstytucyjne obniżają uposażenie renty inwalidzkiej i emerytury policyjnej osobom objętym zakresem tejże ustawy, noszą one znamiona niczym nieuprawnionego odwetu na osobach objętych przedmiotową nowelizacją i nie mają nic wspólnego z próbą zniwelowania nieuzasadnionych przywilejów niesłusznie przyznanym funkcjonariuszom „państwa totalitarnego”, 9. 
        naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (dalej jako: „ Konstytucja RP ” w zw. z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 13b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, (...) Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, (...) Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin w zw. z art. 15c ustawy w zw. z art. 13b ust. 1 ustawy w zw. art. 13b ust. 1 ustawy w zw. z art. 22a Ustawy poprzez niedokonanie kontroli konstytucyjności powołanych wyżej przepisów ustawy, mimo że Sąd Okręgowy był obowiązany do oceny konstytucyjności ww. przepisów w ramach ustalania, który przepis obowiązującego prawa znajdzie zastosowanie do rozstrzygnięcia stanu faktycznego w niniejszej sprawie, 10. 
        naruszenie art. 2 Konstytucji RP polegające na zastosowaniu, art. 13b ustawy, art. 15c ustawy, art. 22a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, (...) Marszałkowskiej, Służby Ochrony' Państwa, Państwowej (...) ' Pożarnej, (...) ' C. -Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, które są sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego i wynikającymi z niej zasadami ochrony praw nabytych, sprawiedliwości społecznej, a także zasadą zaufania obywatela do państwa i tworzonego przez nie prawa oraz niedziałania prawa wstecz, w szczególności poprzez: - nieuwzględnienie okoliczności, że ww. przepisy ustawy zostały uchwalone jako druga z kolei ingerencja w wysokość emerytury odwołującego się, któremu obniżono świadczenia z dniem 1 listopada 2010 r., w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin oraz ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, (...) Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, (...) Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (dalej jako: „Ustawa z dnia 23.01.2009 r.”), a ingerencja ta nastąpiła po niemal 27 latach od transformacji ustrojowej; - przyjęcie 0% podstawy wymiaru za każdy rok służby w instytucjach i formacjach wymienionych w art. 13b, przyjęcie, że emerytura osoby pełniącej służbę w instytucjach i formacjach wymienionych w art. 13b nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Z uwagi na powyższe zarzuty apelująca wniosła o: 1) 
        zmianę zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego oraz obu poprzedzających go decyzji: a) 
        z dnia 7 czerwca 2017 r., nr ZER- (...) /17/01 w ten sposób, że od dnia 1 października 2017 r. przyznać wnioskodawcy W. K. prawo do renty policyjnej w wysokości obliczonej na zasadach ustalonych przed tym dniem, to jest z pominięciem art. 22a o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, (...) Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, (...) Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tj. z dnia 23 czerwca 2022 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 1626 ze zm.): b) 
        dnia 7 czerwca 2017 r., nr ZER- (...) (...) w ten sposób, że od dnia 1 października 2017 r. przyznać wnioskodawcy W. K. prawo do emerytury policyjnej w wysokości obliczonej na zasadach ustalonych przed tym dniem, to jest z pominięciem art. 15c ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, (...) Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, (...) Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tj. z dnia 23 czerwca 2022 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 1626 ze zm.): 2) 
        zasądzenie od organu pozwanego na rzecz odwołującego kosztów postępowania przed sądem I instancji według norm przepisanych, 3) 
        zasądzenie od organu pozwanego na rzecz odwołującego kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej, ewentualnie : 4) 
        uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i pozostawienie temu Sądowi rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania przed Sądem Apelacyjnym. W odpowiedzi na apelację odwołującego pozwany Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spawa Wewnętrznych i Administracji w W. wniósł o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie od odwołującej na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja L. K. (1) jako następcy prawnego po odwołującym W. K. okazała się zasadna. Oceniając ponownie materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i dokonując jego subsumcji do przepisów prawa, Sąd Apelacyjny uznał za zasadne wydanie wyroku reformatoryjnego. W ocenie Sądu Odwoławczego apelacja L. K. (1) jest zasadna, a odwołania zasługiwały na uwzględnienie, choć takie przekonanie Sądu nie jest wyrazem zanegowania niezbywalnej kompetencji każdego państwa do dokonania rozliczeń ze swoją przeszłością, zwłaszcza w odniesieniu do skorygowania szczególnych uprawnień, także emerytalnych, funkcjonariuszy tego państwa, których wkład uznać można za szczególny, gdy chodzi o utrwalenie systemu, jaki został następnie uznany za autorytarny czy totalitarny. W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że apelująca kwestionowała zgodność przepisów ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, w brzmieniu nadanym ustawą z 16 grudnia 2016 r. zmieniającą ww. ustawę, z odpowiednimi przepisami Konstytucji . W tym miejscu wskazać należy, że w dniu 16 czerwca 2021 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w sprawie o sygn. akt P 10/20, uznając, że art. 22a ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, (...) Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, (...) Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723) jest zgodny z art. 2 oraz z art. 67 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . Powyższe nie zwalnia jednak sądu od badania, w każdym indywidualnym przypadku, analizując konkretne czyny danego odwołującego, czy ten swoim zachowaniem naruszał podstawowe prawa i wolności człowieka. Sąd nie może bowiem poprzestać jedynie na kwalifikacji służby pod określony punkt artykułu 13b ustawy zaopatrzeniowej z dnia 18 lutego 1994 r., lecz ma obowiązek zbadać, na podstawie materiału dowodowego dostarczonego przez strony, czy odwołujący podczas pełnienia służby dopuścił się czynów, które nosiłyby znamiona służby na rzecz totalitarnego państwa, w rozumieniu zindywidualizowanych czynów ukierunkowanych na realizację zadań charakterystycznych dla tego państwa. Ostatecznie zatem, w niniejszej sprawie, mimo szeregu zarzutów konstytucyjnych podniesionych w apelacji, ujawnione w toku postępowania okoliczności faktyczne doprowadziły tut. Sąd do wniosku, iż przepisy, na których oparto zaskarżoną decyzję, nie znajdują w przypadku odwołującego W. K. zastosowania. Istota sporu w sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy organ emerytalny miał podstawy do ponownego ustalenia wysokości świadczenia odwołującego W. K. . Organ ustalił wysokość świadczenia emerytalnego odwołującego na podstawie uzyskanej z Instytutu Pamięci Narodowej informacji z dnia 19 kwietnia 2017r. nr (...) o przebiegu służby na rzecz totalitarnego państwa, w której wskazano, że odwołujący w okresie od 2 grudnia 1946r. do 14 grudnia 1954r. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy z 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin. Ustawa z 16 grudnia 2016r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999r. i którzy w okresie od 22 lipca 1944r. do 31 lipca 1990r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Jest to już druga ustawa obniżająca byłym funkcjonariuszom Służby Bezpieczeństwa nie tylko świadczenie emerytalne, lecz również świadczenia rentowe. Zgodnie z art. 13b ust. 1 ustawy z 18 lutego 1994 r. (w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 16 grudnia 2016r.) za służbę na rzecz totalitarnego państwa uznaje się służbę od 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. w niżej wymienionych cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach. Zgodnie z art. 15c ust. 1, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: 1) 0 % podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; 2) 2,6 % podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4. Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). Także w odniesieniu do renty inwalidzkiej ustawodawca przewidział analogiczne uregulowania. Zgodnie bowiem z art. 22a ust. 1 ustawy w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy. W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia 1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4). Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5). W okolicznościach sprawy organ emerytalno-rentowy, powołując się na przepis art. 13a ust. 5 ustawy, zgodnie z którym informacja o przebiegu służby jest równoważna z zaświadczeniem o przebiegu służby sporządzanym na podstawie akt osobowych przez właściwe organy służb, o których mowa w art. 12, stwierdził, że zmiany informacji o przebiegu służby może dokonać jedynie Instytut Pamięci Narodowej. Odnosząc się do kwestii związania sądu powszechnego informacją o przebiegu służby odwołującej uzyskaną z Instytutu Pamięci Narodowej, należy wskazać, że sąd ubezpieczeń społecznych, jak stwierdził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z 12 grudnia 2011 r., II UZP 10/11, rozpoznający sprawę w wyniku wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ponownego ustalenia (obniżenia) wysokości emerytury policyjnej byłego funkcjonariusza Służby Bezpieczeństwa, nie jest związany treścią informacji o przebiegu służby w organach bezpieczeństwa państwa przedstawionej przez Instytut Pamięci Narodowej zarówno co do faktów (ustalonego w tym zaświadczeniu przebiegu służby), jak i co do kwalifikacji prawnej tych faktów (zakwalifikowania określonego okresu służby jako służby w organach bezpieczeństwa państwa). Związanie to obejmuje jedynie organ emerytalny, który przy wydawaniu decyzji musi kierować się danymi zawartymi w informacji o przebiegu służby. Ustalenia faktyczne i interpretacje prawne Instytutu Pamięci Narodowej nie mogą natomiast wiązać sądu, do którego wyłącznej kompetencji (kognicji) należy ustalenie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa do emerytury policyjnej i jej wysokości oraz odpowiednia kwalifikacja prawna (subsumcja) ustalonych faktów. Powyższe stanowisko koresponduje z ugruntowanym poglądem, zgodnie z którym ograniczenia dowodowe, odnoszące się do dopuszczalnych na etapie postępowania administracyjnego środków dowodowych, nie wiążą sądu ubezpieczeń społecznych, który rozpoznaje sprawy wszczęte na skutek odwołań od decyzji organów rentowych według procedury cywilnej w postępowaniu odrębnym, jako sprawy cywilne w znaczeniu formalnym. Każdy istotny fakt może być dowodzony wszelkimi środkami dowodowymi, które sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe (postanowienie SN z dnia 28 marca 2019r., I UK 133/18). Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 11 stycznia 2012r. w sprawie K 36/09, orzekając, że art. 13a ust. 6 ustawy zaopatrzeniowej jest zgodny z art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP wskazał, że jeśli decyzja organu emerytalnego zostanie zaskarżona, to o ostatecznym ukształtowaniu praw emerytalnych byłego funkcjonariusza organów bezpieczeństwa PRL można dopiero mówić po przeprowadzeniu stosownego postępowania przed sądem powszechnym. Sąd powszechny nie ogranicza się w takim wypadku do kontroli decyzji organu emerytalnego z punktu widzenia jej legalności, jak ma to miejsce w przypadku kontroli dokonywanej przez sąd administracyjny. Wręcz przeciwnie, sąd powszechny rozstrzyga merytorycznie co do istoty sprawy. Nie ulega więc wątpliwości, że w toku postępowania sądowego, z zastosowaniem wszelkich środków dowodowych, może nastąpić także weryfikacja informacji, o której mowa w art. 13a. Dla oceny przez sąd zasadności obniżenia świadczenia emerytalnego byłego funkcjonariusza organów bezpieczeństwa PRL nieodzowne jest ustalenie stanu faktycznego mającego bezpośredni wpływ na ponowne ustalenie przez organ emerytalny świadczeń w tym zakresie. Sąd powszechny ma zatem obowiązek oceny całego materiału dowodowego, łącznie z treścią informacji Instytutu Pamięci Narodowej. W niniejszej sprawie poza sporem pozostawało, że odwołujący przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, nie podjął współpracy i nie wspierał czynnie osoby lub organizacji działających na rzecz niepodległości Państwa Polskiego. W przypadku odwołującego zakwalifikowano jego służbę w spornym okresie jako służbę na rzecz totalitarnego państwa tylko dlatego, że jego stanowisko było usytuowane we wskazanej w ww. ustawie jednostce organizacyjnej. W niniejszej sprawie nie było sporu co do przydziału W. K. do określonych formacji w konkretnych okresach. Od 2 grudnia 1946 r. został przyjęty do służby w MO jako milicjant drużyny operacyjnej. Następnie odbywał kurs przeszkolenia szeregowych (od 6 lipca 1947 r. do 22 września 1947 r.), od 5 kwietnia 1948 r. został wywiadowcą, od 1 lipca 1950 r. starszym wywiadowcą, a od 1 kwietnia 1951 r. starszym wywiadowcą. Następnie zajmował poszczególne stanowiska w (...) w K. , K. i Z. , pracując w jednostkach śledczych lub kryminalnych, aż w 1961 r. został zastępcą komendanta powiatowego (...) w Z. , a w 1962 r. p.o. komendanta. Od 21 listopada 1962 r. został zawieszony w czynnościach służbowych, a w dniu 10 maja 1963 r. – zwolniony ze służby w MO. Sąd Apelacyjny zwraca uwagę, że czynności wykonywane przez odwołującego były typowymi działaniami zwalczającymi przestępczość pospolitą. Wbrew ustaleniu Sądu I instancji odwołujący nie podejmował działań operacyjnych, które stanowiłyby inwigilację i represjonowanie społeczeństwa i były ukierunkowane na tzw. „wrogów” ustroju socjalistycznego i umożliwiające na dalszym etapie nękanie przeciwników reżimu totalitarnego. Sąd Okręgowy błędnie uznał za wystarczający dowód - deklarację członkowską Związku (...) o (...) , w której ubezpieczony, jako uzasadnienie wniosku, napisał o walce z „bandami i reakcyjnym podziemiem” i ten dowód – w ocenie Sądu I instancji - pozwolił na ustalenie, że wnioskodawca brał udział w walce z ugrupowaniami, takimi jak AK, występującymi przeciwko sowietyzacji Polski, podporządkowaniu jej ZSRR i działalności (...) . Sąd Okręgowy podkreślił, że wprawdzie mianem tym określano też np. (...) , jednak dla sądu wątpliwa była obecność (...) w okolicach S. , gdzie służył wówczas wnioskodawca. W ocenie Sądu I instancji to absolutnie wystarczyło, aby przyjąć że odwołujący W. K. walczył tym samym z ugrupowaniami niepodległościowymi na terenie Polski i w konsekwencji tego należało uznać, że pełnił on służbę „na rzecz państwa totalitarnego”. Powyższego stanowiska Sądu I instancji nie podziela jednak Sąd Apelacyjny. Jednocześnie zauważyć należy, że Sąd I instancji zupełnie pominął pismo Urzędu Ochrony Państwa z dnia 8 lipca 1997 r. (k. 127 akt), w którym to w odpowiedzi na wniosek odwołującego W. K. (w kwestii wydania zaświadczenia) (...) wskazał, że w aktach osobowych odwołującego brak jest materiałów, które pozwalałyby na zajęcie stanowiska w kwestii udziału odwołującego w walkach z podziemiem niepodległościowym . A w związku z tym archiwum (...) nie mogło wystawić żądanego przez odwołującego zaświadczenia. Ponadto zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, by odwołujący faktycznie zajmował się „bandami i reakcyjnym podziemiem” – nie wynika to z żadnej dokumentacji zarówno tej uzyskanej z IPN jak i zgromadzonej w niniejszym postępowaniu. Samo twierdzenie strony (które zresztą było zmienne) nie może być wystarczającym dowodem. Wskazać też należy, że w toku postępowania przed sądem odwołujący W. K. konsekwentnie od samego początku wskazywał, że przez cały okres służby w okresie w jaki obejmuje zaskarżona decyzja był funkcjonariuszem Milicji Obywatelskiej i pracował w pionie kryminalnym jako wywiadowca, a następnie jako oficer śledczy zwalczając przestępczość pospolitą jak również podejmował walkę z (...) , członkami W. czy z bandami rabującymi w tamtym czasie majątki. Jednocześnie Sąd Apelacyjny podkreśla, że odwołującemu już raz została obniżona emerytura na podstawie ustawy z 2009 r. Zwrócić uwagę należy w tym miejscu na uchwałę z 16 września 2020 r. sygn. III UZP 1/20 w której sąd odniósł się też do zasady ne bis in idem. Podsumowując, nie chodzi tylko o samą konstrukcję normy (czy zawiera ona sankcje karne, czy inne formy represji), bowiem zakresem omawianej zasady są objęte także inne postępowania niż karne, oczywiście pod warunkiem, że wiążą się ze stosowaniem środków represyjnych sensu largo. W analizowanym zagadnieniu chodzi o dwukrotną ocenę tego samego okresu pracy, który raz obligował do obniżenia emerytury przez przyjęcie wskaźnika 0,7% za każdy rok służby, a obecnie wskaźnika 0,0%. Tego rodzaju wtórna ingerencja nie niesie ze sobą żadnych nowych argumentów, bo za taki nie można uznać faktu, że poprzednia regulacja nie była pełna (zob. uzasadnienie projektu do ustawy nowelizującej). Nie odkryto nowych aspektów działań funkcjonariusza, czy też wręcz nie zastosowano metody indywidualnej oceny służby. Widać to na tle stanu faktycznego sprawy, bowiem odwołującemu się już raz tj. w 2009r. obniżono emeryturę (decyzją z 10 grudnia 2009r.). Z kolei w niniejszej sprawie oceniając ponownie ten sam okres pracy (tj. od 2 grudnia 1946 r. do 14 grudnia 1954 r.) organ rentowy po raz drugi obniżył emeryturę odwołującemu. W ocenie Sądu Apelacyjnego takie stanowisko organu rentowego nie zasługuje na uwzględnienie, a zatem należało zmienić zaskarżoną decyzje. Podkreślić należy, iż Sąd Apelacyjny nie neguje konieczności rozliczenia funkcjonariuszy, którzy w sposób nieprzymuszony, często dla specjalnych gratyfikacji podejmowali służbę w organach policji politycznej państwa komunistycznego, która ze swej istoty naruszała podstawowe prawa i wolności swoich współobywateli, ale w przeciwieństwie do wówczas panujących metod winno się to odbyć z pełnym poszanowaniem demokratycznego porządku prawnego. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że przebieg służby wnioskodawcy był następujący: 2 grudnia 1946 r. wnioskodawca został przyjęty do służby w Milicji Obywatelskiej Komendy Powiatowej MO w S. jako milicjant drużyny operacyjnej. Od 6 lipca 1947 r. został słuchaczem kursu Przeszkolenia Szeregowych przy (...) w S. . Po ukończeniu kursu został skierowany na poprzednio zajmowane stanowisko od 22 września 1947 r. Od 5 kwietnia 1948 r. został wywiadowcą (...) w S. . Od 1 lipca 1950 r. został starszym wywiadowcą Brygady Operacyjnej Referatu (...) Kryminalnej (...) w S. . Od 1 kwietnia 1951 r. został Kierownikiem Brygady (...) Śledczej Referatu Kryminalnego. Od 30 lipca 1951 r. został referentem Sekcji III Wydziału III (...) w K. . Od 1 maja 1952 r. został starszym oficerem śledczym Sekcji I Wydziału Śledczego. Od 14 listopada 1952 r. został przeniesiony do dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego w K. . 15 grudnia 1952 r. został mianowany na stanowisko starszego oficera śledczego Sekcji II Wydziału Śledczego (...) w K. . Od 15 sierpnia 1953 r. został na własną prośbę przeniesiony do dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego (...) w Z. . Od 1 września 1953 r. został starszym oficerem śledczym Sekcji II Wydziału Śledczego (...) w Z. . Od 1 lipca 1954 r. został starszym oficerem Sekcji I Wydziału Śledczego. Od 1 lutego 1956 r. został kierownikiem Sekcji III Wydziału Śledczego. Od 1 czerwca 1956 r. został kierownikiem Sekcji Dochodzeniowej w Wydziale IV. Od 15 września 1957 r. został kierownikiem Inspektoratu. Od 1 października 1957 r. został kierownikiem Sekcji III – nadzoru nad dochodzeniami. Od 1 maja 1958 r. został inspektorem Sekcji II Wydziału Śledczo-Kryminalnego. Od 1 listopada 1958 r. został kierownikiem Sekcji II Wydziału Śledczo-Kryminalnego. Od 1 września 1961 r. został kierownikiem Sekcji Wydziału Kryminalnego KW w Z. . Od 1 listopada 1961 r. został zastępcą komendanta powiatowego (...) w Z. . Od 1 czerwca 1962 r. został p.o. komendanta powiatowego. Od 21 listopada 1962 r. został zawieszony w czynnościach służbowych. Dnia 10 maja 1963 r. został zwolniony ze służby w MO. Odwołujący W. K. dosłużył się następujących awansów i odznaczeń: kapral, sierżant (1952), starszy sierżant (1954), podpułkownik (1955), Srebrny Krzyż Zasługi (1955), porucznik (1957), „10 L. w Służbie Narodu” (1957), kapitan (1961). W latach 1946-1948 był zatrudniony jako funkcjonariusz służby bezpieczeństwa (MO) Z żadnych dokumentów z kolei nie wynika natomiast, by brał bezpośredni udział w walce z „bandami i reakcyjnym podziemiem”. Ponadto zwrócić należy uwagę, że z żadnego dokumentu nie wynika, że apelujący popełnił jakiekolwiek wykroczenie przeciwko wolności i godności osobistej, życiu lub zdrowiu, a więc, że W. K. poza znalezieniem się w tej strukturze organizacyjnej, zrobił cokolwiek, co przysłużyło się „totalitarnemu systemowi”. Zauważyć należy, że czynności jakimi zajmował się odwołujący dotyczyły tylko przestępczości pospolitej i nie miały na celu naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka w rozumieniu wskazanym w Uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16.09.2020 r., III UZP 1/20. Odnosząc się z kolei do samego pojęcia „służby” w organach SB, należy mieć na względzie fakt wykonywania czynności typowych dla organów bezpieczeństwa, czynności dokonywanych na rzecz tych organów, we współpracy z nimi i pod ich nadzorem. Dodatkowo dokonując wykładni i analizy pojęcia „służba”, należy w sposób kompatybilny powyższe rozstrzygać wraz ze świadomością funkcjonariusza, który podejmując konkretne działania, winien mieć pełną świadomość tego, na czyją rzecz czynności te wykonuje. Przenosząc powyższe na kanwę niniejszej sprawy bezsprzecznie wymaga zaznaczenia, iż W. K. , nie pełnił służby na rzecz państwa totalitarnego. Trudno uznać, ażeby celem ustawodawcy, co wynika choćby z uzasadnienia projektu ustawy, było przyjęcie, iż każda służba w jednostkach wymienionych w powołanym wyżej przepisie, bez względu na jej charakter, kwalifikowana była jako służba na rzecz totalitarnego państwa. Zasada jednakowej odpowiedzialności wszystkich funkcjonariuszy służby bezpieczeństwa państwa pozostaje, w ocenie Sądu Odwoławczego, w sprzeczności z poczuciem sprawiedliwości społecznej, do której odwoływali się sami projektodawcy. Negatywna i w pełni uzasadniona ocena skutków działalności służby bezpieczeństwa nie powinna bowiem samodzielnie wpływać na stwierdzenie słuszności lub niesłuszności praw nabytych przez poszczególnych funkcjonariuszy indywidualnie. W uchwale z dnia 16 września 2020 r., sygn. III UZP 1/20 Sąd Najwyższy wskazał, że kryterium „służby na rzecz totalitarnego państwa”, określone w art. 13b ust. 1 ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także na podstawie indywidulanych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka. Sąd Najwyższy wskazał, że o „służbie na rzecz totalitarnego państwa” można mówić w ujęciu szerokim, to znaczy - byłeś zatrudniony w określonym czasie i miejscu, dlatego stracisz uprawnienia emerytalne. Można też powiedzieć, że istnieje definicja państwa totalitarnego w ujęciu wąskim, to znaczy - tracisz świadczenie, jeżeli w swojej służbie naruszałeś podstawowe prawa i wolności innych osób, zwłaszcza osób walczących o niepodległość, suwerenność i o wolną Polskę. W ocenie Sądu Najwyższego w składzie rozpoznającym przedstawione zagadnienie prawne, tylko to ostatnie rozumienie ustawy jest akceptowalne. Sąd Najwyższy zaznaczył także, że zwrot „na rzecz” jest terminem kierunkowym, pozwalającym oceniać zjawisko z perspektywy interesu (korzyści) adresata działania (tu - państwa totalitarnego). Stąd zrównanie statusu osób - przez jednolite obniżenie świadczenia z zabezpieczenia społecznego - które kierowały organami państwa totalitarnego, angażowały się w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, nękały swych obywateli także na innym polu niż styk szeroko rozumianego prawa karnego, a więc tych podmiotów, których ocena jest zdecydowanie aksjologicznie negatywna, z osobami, których postawa nie pozostawała w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji tego państwa, lecz sprowadzała się do czynności akceptowalnych i wykonywanych w każdym państwie, także demokratycznym, bez skojarzeń prowadzących do ujemnych ocen, nie może być dokonane za pomocą tych samych parametrów. Inaczej każdy podmiot funkcjonujący w systemie państwa w tych latach mógłby się spotkać z zarzutem, że jego działanie, w ogólnym rozrachunku, było korzystne dla państwa totalitarnego. Nie każda zatem służba (praca) wykonywana przez funkcjonariuszy w jednostkach wymienionych w powołanym przepisie, bez względu na jej charakter, prowadzi do obniżenia świadczeń emerytalno-rentowych. Przyjęcie odmiennego stanowiska organu rentowego prowadziłoby do nielogicznych wniosków, że nawet wykonywanie prostych czynności administracyjnych, gospodarczych czy porządkowych skutkować musiałoby obniżeniem wysokości świadczenia. Wykonanie takich czynności nie mieści się również w pojęciu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dla prawidłowego odkodowania ww. regulacji konieczne jest zatem ujęcie całościowe. Sankcją określoną w znowelizowanych przepisanych objęte jest więc, zdaniem sądu, w odniesieniu do spornej jednostki, pełnienie służby w takiej jednostce, o ile służba ta polegała na wykonywaniu zadań ukierunkowanych na utrwalanie totalitarnego charakteru ustroju. Skoro ustawodawca w odniesieniu do służby w określonych jednostkach podjął się ich charakterystyki, nawet jeśli ograniczonej do kryterium „służby na rzecz totalitarnego państwa”, nie poprzestając jedynie na oznaczeniu struktury organizacyjnej (nazwy danej jednostki), to uczynił to celowo, nadając tym zapisom charakter wymogu służby, po spełnieniu którego możliwe jest obniżenie wysokości świadczeń w tym trybie. Gdyby bowiem celem ustawodawcy było tylko sankcjonowanie pełnienia służby w określonej jednostce, bez związku z wypełnianiem określonych zadań, jakie mogły być tym jednostkom przypisane, a które musiały być związane z działalnością Służby Bezpieczeństwa, pominąłby wskazaną wyżej charakterystykę służby w odniesieniu do tych jednostek. Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem, że zapisy ustawowe odwołujące się do charakteru służby poprzez odwołanie się do realizowania zadań państwa totalitarnego pozbawione są znaczenia prawnego w procesie wykładni. Nie wszystkie działania państwa totalitarnego ukierunkowane są bowiem na naruszenie praw i wolności obywatelskich. Sąd Apelacyjny zwraca uwagę, że czynności jakimi zajmował się odwołujący w spornym okresie dotyczyły tylko przestępczości pospolitej i nie miały na celu naruszenie podstawowych praw i wolności człowieka w rozumieniu wskazanym w uchwale z dnia 16 września 2020 r., III UZP 1/20. Wbrew ustaleniu Sądu I instancji odwołujący nie podejmował działań związanych z walką z „bandami i reakcyjnym podziemiem”. Brak jest ku temu jakichkolwiek wiarygodnych dowodów, które w sposób niewątpliwy pozwalałyby na stwierdzenie tej kwestii. Podkreślenia również wymagało, że w ocenie Sądu Odwoławczego, ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r., zmieniająca ww. ustawę o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy z 1994 r., jak i wydawane na jej podstawie decyzje, uzasadniają wątpliwości, co do ich zgodności z zasadą godności jednostki, zasadą rządów prawa (wina zbiorowa), zasadą równości (wadliwa cecha relewantna zróżnicowania), zasadą proporcjonalności (ustawę wydano po niemal 30 latach od transformacji ustrojowej) oraz zasadą sądowego wymiaru sprawiedliwości (ustawodawca zdefiniował winę zbiorową obywateli, a nie ustaliły jej sądy). Wydanie decyzji obniżającej odwołującemu świadczenie emerytalne bez uwzględnienia indywidualnego charakteru jego służby oraz po niemal 30 latach (biorąc pod uwagę datę wydania zaskarżonej decyzji) od czasu przemian ustrojowych w Polsce, nie stanowiło realizacji zasad sprawiedliwości społecznej, ale może być w istocie sankcją indywidualnie adresowaną bez uprzedniego ustalenia zdarzeń z udziałem odwołującego, które taką sankcję by uzasadniało. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wykazano, aby odwołujący w wykonywanych czynnościach w spornym okresie służby stosował przemoc psychiczną, bądź fizyczną, czy jakiekolwiek niegodziwe, niedozwolone i niemoralne praktyki w pełnionej służbie, a tym samym, aby jego działania i czyny naruszały podstawowe prawa i wolności człowieka oraz wypełniały znamiona czynów niedozwolonych. W ocenie Sądu Odwoławczego postępowanie dowodowe wykazało – wbrew stanowisku Sądu I instancji, że odwołujący W. K. w spornym okresie od 2 grudnia 1946r. do 14 grudnia 1954r. nie pełnił służby na rzecz totalitarnego państwa w wyżej wskazanym właściwym jej rozumieniu i dokonując subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod wskazane normy prawne, Sąd Apelacyjny stwierdził, że odwołujący nie spełnia przesłanek wymaganych do obniżenia policyjnej emerytury i renty na zasadach wskazanych w ww. Ustawie, a tym samym apelację uznać należy za zasadną. W uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy służb mundurowych wskazano, iż ustawa ma na celu wprowadzenie rozwiązań zapewniających w pełniejszym zakresie zniesienie przywilejów emerytalnych związanych z pracą w aparacie bezpieczeństwa PRL przez ustalenie na nowo świadczeń emerytalnych i rentowych osobom pełniącym służbę na rzecz totalitarnego państwa w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. Zatem ustawa ta i wprowadzone nią przepisy stanowiły swoistą „poprawkę” stanu prawnego, jaki stworzył ustawodawca wprowadzając uprzednie zmiany ustawą z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin oraz ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. 2009/145) przy zauważeniu, iż rozwiązania tej ustawy nie okazały się w pełni skuteczne. Przypomnieć wypada, że tzw. „ustawa dezubekizacyjna” została uchwalona przy przyjęciu, iż „niedopuszczalne jest dalsze trwanie systemu prawnego, który przewiduje dla m.in. byłych funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa państwa wysokie przywileje emerytalne, szczególnie w kontekście trudnej obecnie sytuacji materialnej wielu ludzi walczących w tych latach o wolność, niepodległość i prawa człowieka”. Na mocy tej ustawy okresy służby w organach bezpieczeństwa państwa podlegały zaliczeniu do emerytury w wymiarze po 0,7 % podstawy wymiaru, zamiast dotychczasowego 2,6 %. Należy ponownie zaakcentować, że już raz obniżono odwołującemu emeryturę, bowiem w decyzją z 10 grudnia 2009 r. pozwany organ rentowy na podstawie art. 15b w związku z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin ponownie ustalił wysokość emerytury odwołującego od 1 stycznia 2010 r. na kwotę 2133,38 zł. Bezzasadne zatem było kolejne obniżenie emerytury, w szczególności, że organ rentowy nie wskazywał nowych okoliczności np. aby pojawiły się jakieś nowe fakty związane z pracą odwołującego na rzecz państwa totalitarnego. Zatem, trudno uznać za sprawiedliwy przejaw obniżenie już po raz kolejny emerytury, która już raz została przez organ rentowy obniżona, tylko dlatego że weszła w życie kolejna ustawa tj. z dnia 16 grudnia 2016 r. Sąd Apelacyjny podkreśla, że co istotne, w ustawie dezubekizacyjnej z 2016 r. wprowadzono art. 13b, który enumeratywnie określa to, jaka służba zostaje uznana za służbę na rzecz totalitarnego państwa. Projektodawca uznał bowiem, że zachodzi ewidentna potrzeba doprecyzowania katalogu jednostek, w których służba była pełniona na rzecz totalitarnego państwa oraz uwzględnił uwagę Instytutu Pamięci Narodowej, by nie wprowadzać zmian w ustawie lustracyjnej, gdyż mogłoby to wpłynąć w sposób istotny na prowadzone postępowania lustracyjne oraz na sam proces składania i badania oświadczeń lustracyjnych. Pojęcie „służby w organach bezpieczeństwa państwa” zastąpiono pojęciem „służby na rzecz totalitarnego państwa”, by nie wprowadzać nowej definicji organów bezpieczeństwa państwa wyłącznie na potrzeby przedmiotowej ustawy. Katalog wprowadzony w art. 13b i jego uzasadnienie został opracowany przez Instytut Pamięci Narodowej. Uznano, że „obecny stan badań pozwala na stworzenie enumeratywnego wyliczenia tych jednostek, których funkcjonariusze służyli na rzecz totalitarnego państwa”. W myśl stanowiska prezentowanego przez Sąd Najwyższy w analizowanej uchwale SN z dnia 16 września 2020 r. (III UZP 1/20) nie można jednak ograniczyć się do bezrefleksyjnej wykładni językowej art. 13b ustawy z 1994 r., bowiem zakodowane w nim pojęcie stanowi kryterium wyjściowe, a więc przybiera postać domniemania możliwego do obalenia w procesie cywilnym. Pokreślenia wymaga, że taka wykładnia jest zgodna z jednolitym i utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, w szczególności Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. na przykład wyroki: z dnia 11 grudnia 2019 r., I OSK (...) , LEX nr 2865792; I OSK (...) , LEX nr 2799469 a także z dnia 4 czerwca 2019 r., (...) , LEX nr 2715899). Sąd Apelacyjny nie podziela stanowiska Sądu I instancji zawartego w zaskarżonym wyroku i uznał, że służba odwołującego nie była służbą na rzecz państwa totalitarnego , albowiem służyła realizacji zadań uniwersalnych dla każdego państwa (w każdym jego modelu), albowiem jak ustalono w toku postępowania czynności jakimi zajmował się odwołujący dotyczyły tylko przestępczości pospolitej i nie miały na celu naruszenie podstawowych praw i wolności człowieka (w rozumieniu wskazanym w uchwale z dnia 16 września 2020 r., III UZP 1/20). Podkreślić należy również, że istotnym aspektem zastosowania regulacji obniżających wysokość świadczeń było zachowanie proporcji, także w odniesieniu do stopnia obniżenia świadczenia, długości służby, czy wysokości świadczeń z powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych oraz ochrona świadczeń uzależnionych do utraty zdrowia czy jedynego żywiciela (renty inwalidzkiej i rodzinnej). Sąd Apelacyjny zwraca uwagę, że nie neguje konieczności rozliczenia funkcjonariuszy, którzy w sposób nieprzymuszony, często dla specjalnych gratyfikacji, podejmowali służbę w organach policji politycznej państwa komunistycznego, która ze swej istoty naruszała podstawowe prawa i wolności swoich współobywateli, ale winno się to odbyć z pełnym poszanowaniem demokratycznego porządku prawnego. W niniejszej sprawie organ emerytalny nie podjął próby wykazania, że odwołujący w spornym okresie służby stosował przemoc psychiczną, bądź fizyczną, czy jakiekolwiek niegodziwe, niedozwolone i niemoralne praktyki w pełnionej służbie, a tym samym, aby jego działania i czyny naruszały podstawowe prawa i wolności człowieka oraz wypełniały znamiona czynów niedozwolonych. Zaś jakiekolwiek wątpliwości co do faktycznego zakresu działań W. K. nie mogą być intepretowane na jego niekorzyść. W ocenie Sądu Odwoławczego postępowanie dowodowe dało natomiast podstawy do stwierdzenia, że odwołujący w spornym okresie nie pełnił służby na rzecz totalitarnego państwa w wyżej wskazanym właściwym jej rozumieniu i dokonując subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod wskazane normy prawne, Sąd stwierdził, że odwołujący nie spełnia przesłanek wymaganych do obniżenia policyjnej emerytury i renty na zasadach wskazanych w ww. ustawie. Sąd Apelacyjny podkreśla, że apelację uznał za zasadną. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok oraz obie poprzedzające decyzje i stwierdził brak podstaw do ponownego ustalenia wysokości renty inwalidzkiej oraz emerytury policyjnej przysługujących W. K. (tzn. przyznał ubezpieczonemu prawo do świadczeń w dotychczasowej wysokości, bez ich obniżenia dokonanego zaskarżonymi decyzjami) – punkt 1 i 2 wyroku. Zmiana zaskarżonego wyroku co do meritum sprawy, skutkowała zmianą orzeczenia w przedmiocie zwrotu kosztów procesu w punkcie 2. Skoro ostatecznie to odwołujący okazał się stroną wygrywającą proces, należał się jemu (jego następcy prawnemu L. K. (1) ) zwrot poniesionych przez niego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przez Sądem I instancji. Na podstawie art. 98 § 1, 1 1 i § 3 k.p.c. oraz § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie zasądzono zatem od Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. na rzecz L. K. (1) kwotę 180 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od doręczenia odpisu orzeczenia zobowiązanemu do zapłaty do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (punkt 3 wyroku). O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Apelacyjny orzekł zgodnie z ogólną zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania na podstawie art. 98 § 1, 1 1 i 3 k.p.c. , w zw. z 2 ust. 2 i w zw. z § 9 ust. 2 § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, zasądzając od Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. - jako strony przegrywającej - na rzecz L. K. (1) kwotę 270 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej (punkt 4 wyroku). sędzia Marta Sawińska