III AUa 1018/19

Sygn.akt III AUa 1018/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 lutego 2020 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Alicja Sołowińska Sędziowie: Teresa Suchcicka Bożena Szponar - Jarocka Protokolant: Anna Kuklińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2020 r. w B. sprawy z odwołania G. S. (1) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o wyrównanie emerytury i wypłatę odsetek na skutek apelacji G. S. (1) od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 listopada 2019 r. sygn. akt IV U 1821/19 oddala apelację. Bożena Szponar - Jarocka Alicja Sołowińska Teresa Suchcicka Sygn. akt III AUa 1018/19 UZASADNIENIE G. S. (1) , ur. (...) , decyzją z dnia 24.04.2009r., na podstawie art. 46 w związku z art. 29 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał emeryturę wcześniejszą od 01.03.2009r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. W dniu 03.04.2019r. G. S. (1) złożyła wniosek o emeryturę powszechną i decyzją z dnia 09.05.2019r., organ rentowy przyznał jej prawo do tej emerytury od 01.04.2019r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 24 ust. 1 ww. ustawy, uwzględniając równocześnie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 06.03.2019r. Następnie w dniu 12 czerwca 2019r. ubezpieczona wniosła o wypłatę zaniżonego świadczeni emerytalnego od dnia przejścia na wcześniejszą emeryturę. Decyzją z dnia 18.06.2019r. odmówiono wnioskodawczyni prawa do wypłaty odsetek i wyrównania emerytury za okres od 01.04.2016r. do 31.03.2019r., na podstawie art. 133 ust. 1 i art. 118 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018r., poz. 1270 ze zm.). Odwołanie od powyższej decyzji wniosła G. S. (1) . Ubezpieczona domagała się wypłaty świadczenia emerytalnego z uwzględnieniem skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019r., za okres 3 lat wstecz wraz z odsetkami. Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania. Uzasadniając swoje stanowisko powołał się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z 6 listopada 2019 roku Sąd Okręgowy w Olsztynie oddalił odwołanie. Za bezsporny Sąd I instancji uznał stan faktyczny sprawy w szczególności co do przyznanych wnioskodawczyni świadczeń i ich wysokości. Zwrócił też uwagę, że zgodnie z § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Pracy I Polityki Społecznej z dnia 11.10.2011r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U. z 2011r.; Nr 237, poz. 1412), postępowanie w sprawach świadczeń wszczyna się na podstawie wniosku zainteresowanego, chyba że przepisy ustawy przewidują wszczęcie tego postępowania z urzędu. § 3 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia wskazuje, iż wniosek, o którym mowa w ust. 1 , stanowi zgłoszone na piśmie lub ustnie do protokołu w organie rentowym żądanie przyznania świadczenia. Natomiast zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej, świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej niż został złożony wniosek lub wydano decyzję z urzędu, z uwzględnieniem ust. 2. Odnosząc się do zarzutów skarżącej zawartych w odwołaniu, a dotyczących wyrównania emerytury z odsetkami za okres od 01.04.2016r. do 31.03.2019r., Sąd stwierdził, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 06.03.2019r. dotyczy wyłącznie zasad obliczenia emerytur przysługujących na podstawie art. 24 ustawy emerytalnej (emerytur powszechnych) dla kobiet urodzonych w (...) r., które pobrały wcześniejszą emeryturę przysługującą na podstawie art. 46 w zw. z art. 29 ustawy emerytalnej, przyznaną przed 01.01.2013r., tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 11.05.2012r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Sąd I instancji zauważył, iż przedmiotem rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego, było zastosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej do pomniejszenia podstawy obliczenia emerytury powszechnej o kwoty pobranej emerytury przyznanej na podstawie art. 46 w związku z art. 29 ustawy emerytalnej. W rozpatrywanym przypadku brak jest podstaw prawnych, aby emeryturę powszechną w wysokości ustalonej decyzją z dnia 09.05.2019r. - ustaloną w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 06.03.2019r. - wypłacić z zastosowaniem art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej, tj. z wyrównaniem za maksymalny okres 3 lat, gdyż w decyzji przyznającej emeryturę z dnia 09.05.2019r. nie pomniejszono podstawy obliczenia emerytury powszechnej o kwoty pobranej emerytury przyznanej na podstawie art. 46 w związku z art. 29 ustawy emerytalnej. Sąd Okręgowy stwierdził, że ustawodawca nie przewidział możliwości wyrównania świadczenia osobom, które wystąpiły z wnioskiem później niż nabyły do niego prawo. Jedynym przypadkiem gdy można było by rozważać taka możliwość jest celowe i sprzeczne z prawem działalnie organu wprowadzające w błąd ubezpieczonego. W sprawie niniejszej nie można organowi rentowemu przypisać celowości w opóźnianiu złożenia przez ubezpieczonego wniosku o prawo do świadczenia. Wobec powyższego Sąd Okręgowy, na mocy art. 477 14 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku. Apelację od powyższego wyroku złożyła G. S. (1) . Skarżąca zarzucała, iż wadliwa regulacja, dla kobiet z rocznika 1953 polegająca na zmniejszeniu ich podstawy świadczenia, winna być usunięta również ze skutkiem działającym wstecz – od chwili naruszenia Konstytucji – dlatego też odwołująca powinna od początku otrzymać emeryturę w prawidłowej, zgodnej z wyrokiem TK wysokości. Wskazując na powyższe wnosiła o uchylenie lub zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie jej emerytury w wysokości zgodnej z obecnie obwiązującymi przepisami za okres od 1 kwietnia 2016 roku do 31 marca 2019 roku. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest bezzasadna. W stanie faktycznym sprawy żądanie G. S. (1) wypłacenia tej emerytury należnej po osiągnieciu powszechnego wieku emerytalnego w wysokości ustalonej zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 6.03.2019r., który uznał przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej za niezgodny z Konstytucją w określonym zakresie, za okres trzech lat, tj. od 1.04.2016r. do 31.03.2019r., nie znajduje oparcia w prawie. Podstawowe znaczenie w sprawie ma fakt, że z wnioskiem o przyznanie emerytury w powszechnym wieku, tj. po osiągnięciu 60 lat G. S. (2) wystąpiła do ZUS w dniu 3 kwietnia 2019r. i decyzją z 9 maja 2019r. takie świadczenie zostało przyznane od 1 kwietnia 2019r., tj. od miesiąca złożenia wniosku. Przy ustalaniu wysokości emerytury organ rentowy nie zastosował przepisu art. 25 ust. 1b ustawy z 17.12.1998r., który wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 6.03.2019r. został uznany za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP w zakresie w jakim dotyczy kobiet urodzonych w (...) r., które przed 1.01.2013r. nabyły prawo do emerytury z art. 46 ustawy. Jest poza sporem, że wnioskodawczyni miała przyznaną emeryturę na podstawie art. 46 w związku z art. 29 ustawy emerytalnej od 1.03.2009r., jednakże przy ustalaniu wysokości emerytury w wieku powszechnym ZUS nie zastosował mechanizmu wynikającego z przepisu art. 25 ust. 1b ustawy z 17.12.1998r., tj. nie pomniejszył podstawy obliczenia emerytury powszechnej o kwoty pobranej emerytury przyznanej na podstawie art. 46 w związku z art. 29 ustawy emerytalnej. Inaczej mówiąc organ rentowy rozpoznając wniosek o emeryturę złożony 3.04.2019r., a więc już po stwierdzeniu niezgodności z Konstytucją art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, uwzględnił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 6.03.2019r. Decyzja z 9 maja 2019r. przyznająca wnioskodawczyni emeryturę od 1 kwietnia 2019r. bez pomniejszania podstawy emerytury o kwoty pobranej emerytury wcześniejszej (przyznanej na podstawie art. 46) jest prawidłowa. Wobec powyższego żądanie skarżącej przyznania emerytury powszechnej z wyrównaniem za okres od 1 kwietnia 2016r. do 31 marca 2019r. nie może być uwzględnione i to nie tylko ze względu na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 6.03.2019r., ale przede wszystkim z uwagi na treść art. 129 ust. 1 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS. Stosownie do tego przepisu świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu z uwzględnieniem ust. 2. Zgodnie zaś z art. 100 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa, z zastosowaniem ust. 2, który stanowi, że jeżeli ubezpieczony pobiera zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne lub wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy wypłacone na podstawie przepisów kodeksu pracy , prawo do emerytury (renty) powstaje z dniem zaprzestania pobierania tego zasiłku, świadczenia lub wynagrodzenia. Jak wynika z powyższego, ustawa odróżnia moment powstania prawa (tj. spełnienia warunków – art. 100 ustawy) od momentu wypłaty świadczenia (tj. co do zasady nie wcześniej niż od miesiąca zgłoszenia wniosku lub wydania decyzji z urzędu). Powtórzyć zatem należy, gdyż ma to kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, że generalną zasada prawa emerytalno-rentowego jest wypłata świadczenia na wniosek zainteresowanego, poczynając od dnia powstania prawa do świadczenia, lecz nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o świadczenie w celu jego przyznania. Reguła powyższa wyklucza możliwość wstecznego wypłacenia świadczenia, tj. za okres po nabyciu prawa in abstracto, a przed złożeniem wniosku. Żądając wypłaty wyrównania emerytury za okres od 1.04.2016r. skarżąca bezpodstawnie utożsamia istnienia prawa do świadczenia, związanego ze spełnieniem ustawowych warunków nabycia tego prawa, z przyznaniem (i wypłatą) świadczenia i pomija, iż ustalenie prawa do świadczenia przez stwierdzenie spełnienia jego warunków nie odpowiada przyznaniu świadczenia. Jeżeli zatem przesłanki uprawniające do świadczenia zostały spełnione przed datą złożenia wniosku o to świadczenia (jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie), to jego przyznanie nie może nastąpić wcześniej niż od miesiąca, w którym ten wniosek zgłoszono. Wykładnia przepisu art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest utrwalona. Nie wypłaca się świadczeń z wyrównaniem za czas od nabycia do nich prawa in abstracto, bez względu na to, czy niezłożenie wniosku spowodowane było brakiem staranności w prowadzeniu własnych spraw czy też innymi okolicznościami, w tym brakiem wiedzy. Zauważyć również należy, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, organ rentowy nie był zobowiązany do działania z urzędu w zakresie przyznania skarżącej emerytury w powszechnym wieku. G. S. (1) , co wyżej zaznaczano, była uprawniona do emerytury wcześniejszej od 2009r. Z mocy przepisu art. 24a i art. 27a ustawy emerytalnej organ rentowy byłby zobowiązany do przyznania z urzędu emerytury po stwierdzeniu spełnienia warunków do nabycia prawa do takiego świadczenia w sytuacji, gdyby skarżąca pobierała rentę z tytułu niezdolności do pracy. Takiego świadczenia wnioskodawczyni nie pobierała, a to wyklucza działanie organu rentowego z urzędu w zakresie przyznania prawa do emerytury zamiast renty z tytułu niezdolności do pracy. W tym stanie rzeczy nie znajdując podstaw do uwzględnienia apelacji, Sąd Apelacyjny oddalił ją na podstawie art. 385 k.p.c. Bożena Szponar - Jarocka Alicja Sołowińska Teresa Suchcicka