III AUa 1006/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuE. B. złożył wniosek o ponowne ustalenie wysokości emerytury, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. SK 140/20), który uznał art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób składających wnioski o świadczenia przed 6 czerwca 2012 r. Przepis ten powodował obniżenie emerytury powszechnej o kwoty pobranych wcześniej emerytur. Sąd Okręgowy w Sieradzu uwzględnił odwołanie E. B., zobowiązując ZUS do przeliczenia emerytury z pominięciem art. 25 ust. 1b. ZUS złożył apelację, zarzucając błędną wykładnię przepisów Konstytucji i ustawy emerytalnej. Sąd Apelacyjny w Łodzi uznał apelację częściowo za zasadną. Potwierdził, że wyrok TK uchyla domniemanie zgodności przepisu z Konstytucją od chwili jego ogłoszenia, nawet jeśli nie został opublikowany. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko, że art. 25 ust. 1b narusza zasadę zaufania do państwa i stanowione prawo. Jednakże, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, potrąceniu podlegają kwoty emerytur w wieku obniżonym wypłacone po osiągnięciu wieku uprawniającego do emerytury powszechnej. Dlatego Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego, przyznając prawo do obliczenia emerytury bez potrącenia kwot pobranych wcześniej, ale tylko do dnia osiągnięcia przez E. B. wieku powszechnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że niepublikowany wyrok TK może być podstawą do wznowienia postępowania, oraz że art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej jest niezgodny z Konstytucją w określonym zakresie, a potrącenia emerytur wcześniejszych są ograniczone do okresu do osiągnięcia wieku powszechnego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej grupy ubezpieczonych (mężczyźni urodzeni w latach 1949-1953, którzy przeszli na wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r.) oraz interpretacji konkretnych przepisów w kontekście wyroków TK.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzający niezgodność przepisu z Konstytucją, ale nieopublikowany w Dzienniku Ustaw, może stanowić podstawę do ponownego ustalenia wysokości emerytury na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, niepublikowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego uchyla domniemanie zgodności przepisu z Konstytucją z chwilą jego ogłoszenia, co może stanowić podstawę do wznowienia postępowania i ponownego ustalenia świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny oparł się na uchwale SN z 2016 r. i orzecznictwie, zgodnie z którym niepublikowany wyrok TK uchyla domniemanie zgodności przepisu z Konstytucją z chwilą ogłoszenia. Brak publikacji przez władzę wykonawczą nie może uniemożliwiać zastosowania orzeczenia TK.
Czy art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, w zakresie w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń przed 6 czerwca 2012 r., jest niezgodny z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń przed 6 czerwca 2012 r.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny powołał się na wyroki Trybunału Konstytucyjnego (SK 140/20 i P 20/16) oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego, które wskazują na naruszenie zasady zaufania do państwa i stanowionego prawa przez art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w stosunku do osób, które nabyły prawo do emerytury wcześniejszej przed wejściem w życie nowelizacji.
Czy kwoty emerytur w wieku obniżonym wypłacone po osiągnięciu przez ubezpieczonego wieku uprawniającego do nabycia emerytury w wieku powszechnym podlegają potrąceniu przy ustalaniu wysokości emerytury powszechnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kwoty emerytur w wieku obniżonym wypłacone do osiągnięcia przez ubezpieczonego wieku uprawniającego do nabycia emerytury w wieku powszechnym nie podlegają potrąceniu.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny oparł się na utrwalonym stanowisku judykatury, zgodnie z którym potrąceniu podlegają jedynie kwoty emerytur wypłacone po osiągnięciu wieku emerytalnego, a nie te wypłacone do tego momentu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. B. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w B. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
ustawa emerytalna art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń przed 6 czerwca 2012 r. Nie podlega zastosowaniu w odniesieniu do kwot emerytur wypłaconych do osiągnięcia wieku uprawniającego do emerytury powszechnej.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 114 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Nowa okoliczność (wyrok TK) uzasadnia wznowienie postępowania i ponowne ustalenie wysokości emerytury.
k.p.c. art. 477 § 14 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany decyzji organu rentowego.
k.p.c. art. 477 § 10 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do przekazania wniosku organowi rentowemu.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany zaskarżonego wyroku.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia apelacji w pozostałej części.
ustawa emerytalna art. 184
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 24 § ust. 1b pkt 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 140/20 jako podstawa do ponownego ustalenia wysokości emerytury. • Niezgodność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej z Konstytucją w stosunku do osób składających wnioski przed 6 czerwca 2012 r. • Potrącenie emerytur wcześniejszych tylko do momentu osiągnięcia wieku powszechnego.
Odrzucone argumenty
Wyrok TK nie jest przesłanką do zmiany decyzji na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej. • Błędna wykładnia i zastosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. • Błędna wykładnia i zastosowanie art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej. • Niewłaściwe zastosowanie art. 477 14 § 2 k.p.c. • Niewłaściwe zastosowanie art. 477 10 § 2 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
niepublikowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzający niezgodność z Konstytucją określonego przepisu, uchyla domniemanie jego zgodności z Konstytucją z chwilą ogłoszenia wyroku przez Trybunał Konstytucyjny w toku postępowania • naruszenie standardu konstytucyjnego polegało na wprowadzeniu regulacji z art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej ze skutkiem dla ubezpieczonych, którzy zrealizowali swoje prawo do emerytury wcześniejszej przed 6 czerwca 2012 r. • każdy mechanizm ustalania wysokości świadczeń emerytalnych ma określone uwarunkowania majątkowe, które gwarantują prawem określoną wysokość ustalanych emerytur w prognozowanych długoterminowych okresach ich pobierania przede wszystkim ze względu na zgromadzony kapitał składkowy, który pomniejszają wcześniej wypłacone kwoty pobranych długoterminowych świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
Skład orzekający
Iwona Szybka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że niepublikowany wyrok TK może być podstawą do wznowienia postępowania, oraz że art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej jest niezgodny z Konstytucją w określonym zakresie, a potrącenia emerytur wcześniejszych są ograniczone do okresu do osiągnięcia wieku powszechnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej grupy ubezpieczonych (mężczyźni urodzeni w latach 1949-1953, którzy przeszli na wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r.) oraz interpretacji konkretnych przepisów w kontekście wyroków TK.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami emerytalnymi i interpretacją wyroków Trybunału Konstytucyjnego, co jest istotne dla szerokiego grona obywateli.
“Emerytura bez potrąceń? Sąd Apelacyjny wyjaśnia, kiedy wyrok TK zmienia zasady gry.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.