III ARN 6/96

Sąd Najwyższy1996-06-13
SAOSpodatkowepodatek dochodowyŚrednianajwyższy
właściwość organupodatek dochodowyszacowanie podatkukomisja odwoławczaizba skarbowarozporządzeniek.p.a.rewizja nadzwyczajna

Sąd Najwyższy uchylił wyrok NSA, uznając, że Izba Skarbowa była właściwym organem odwoławczym w sprawie określenia podatku dochodowego, mimo że kwota przekraczała 10 tys. zł, ponieważ nie wszystkie przesłanki do właściwości podatkowej komisji odwoławczej zostały spełnione łącznie.

Sprawa dotyczyła określenia podatku dochodowego za 1991 r. dla Henryka Zbigniewa K. Urząd Skarbowy ustalił podatek szacunkowo na kwotę ponad 55 mln zł. Izba Skarbowa utrzymała decyzję w mocy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził nieważność decyzji Izby, uznając ją za organ niewłaściwy. Prezes NSA wniósł rewizję nadzwyczajną, argumentując, że Izba Skarbowa była właściwa, ponieważ nie wszystkie przesłanki do właściwości podatkowej komisji odwoławczej zostały spełnione łącznie. Sąd Najwyższy przychylił się do tego stanowiska, uchylając wyrok NSA.

Sprawa wywodzi się z decyzji Urzędu Skarbowego w M.M. z dnia 8 września 1994 r., która określiła Henrykowi Zbigniewowi K. podatek dochodowy za 1991 r. w wysokości 55.178.400 zł, ustalając podstawę opodatkowania w drodze szacunkowej. Izba Skarbowa w S. decyzją z dnia 15 lutego 1995 r. utrzymała tę decyzję w mocy, uznając szacunkowe ustalenie podstawy opodatkowania za uzasadnione. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 września 1995 r. stwierdził nieważność decyzji Izby Skarbowej, wskazując na niewłaściwość organu odwoławczego. NSA oparł się na § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 1982 r., który stanowił, że w przypadku szacunkowego określenia podstawy opodatkowania i kwoty przekraczającej 10 tys. zł, organem odwoławczym jest podatkowa komisja odwoławcza. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając rażące naruszenie przepisów. Argumentował, że skoro kwota podatku przekraczała 10 tys. zł (po denominacji), to Izba Skarbowa była właściwym organem odwoławczym. Sąd Najwyższy, rozpatrując rewizję, podkreślił, że przesłanki określające właściwość podatkowej komisji odwoławczej, wymienione w § 1 ust. 2 rozporządzenia, muszą być spełnione łącznie. W tej sprawie, mimo szacunkowego ustalenia podatku i jego wysokości przekraczającej 10 tys. zł, nie wszystkie przesłanki były spełnione, co czyniło Izbę Skarbową właściwym organem odwoławczym. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok NSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Przesłanki te, określone w § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 września 1982 r., muszą być spełnione łącznie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że brak spełnienia choćby jednej z przesłanek (przedmiot sprawy, rodzaj podatników, sposób określenia podstawy opodatkowania, wysokość spornej sumy podatków) skutkuje tym, że organem odwoławczym jest właściwa izba skarbowa, a nie podatkowa komisja odwoławcza.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego

Strony

NazwaTypRola
Zbigniew K.osoba_fizycznaskarżący
Izba Skarbowa w S.instytucjaorgan odwoławczy
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawieorgan_państwowywnioskodawca rewizji nadzwyczajnej
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawieinstytucjasąd niższej instancji
Urząd Skarbowy w M.M.instytucjaorgan pierwszej instancji

Przepisy (9)

Główne

Dz. U. z 1983 r. Nr 4, poz. 30 ze zm. art. § 1 ust. 2

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 20 września 1982 r. w sprawie zakresu działania, składu osobowego, trybu powoływania oraz organizacji podatkowych komisji odwoławczych

Przesłanki właściwości komisji odwoławczej muszą być spełnione łącznie.

Pomocnicze

k.p.a. art. 176 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 176 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 207 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 1 § pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych art. 11 ust. 1

Umożliwia szacunkowe ustalenie podstawy opodatkowania.

Dz. U. Nr 84, poz. 386 ze zm. art. 4 ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego

Dotyczy przeliczenia kwot po denominacji.

jednolity tekst: Dz. U. z 1994 r., Nr 106, poz. 511 ze zm. art. 9 ust. 6

Ustawa z dnia 29 grudnia 1982 r. o urzędzie Ministra Finansów oraz urzędach i izbach skarbowych

Określa izbę skarbową jako organ wyższego stopnia właściwy do rozpatrzenia odwołania od decyzji urzędu skarbowego.

k.p.a. art. 127 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Ogólna zasada właściwości organu wyższego stopnia do rozpatrzenia odwołania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przesłanki właściwości podatkowej komisji odwoławczej muszą być spełnione łącznie. W analizowanej sprawie nie wszystkie przesłanki z § 1 ust. 2 rozporządzenia były spełnione, co czyniło Izbę Skarbową właściwym organem odwoławczym.

Odrzucone argumenty

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Izba Skarbowa była organem niewłaściwym, ponieważ przekroczono próg 10 tys. zł i podstawa opodatkowania była szacunkowa, co zgodnie z rozporządzeniem wymagało właściwości podatkowej komisji odwoławczej.

Godne uwagi sformułowania

powinny być spełnione łącznie organem właściwym do rozpoznania w 1995 r. odwołania [...] jest Izba Skarbowa w S. nie został spełniony warunek dotyczący wysokości spornej sumy podatków

Skład orzekający

Jerzy Kwaśniewski

przewodniczący

Kazimierz Jaśkowski

sędzia

Adam Józefowicz

sędzia

Janusz Łętowski

sędzia

Andrzej Wróbel

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących właściwości organów podatkowych, w szczególności zasady łącznego spełnienia przesłanek."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego z lat 90. i konkretnego rozporządzenia, ale zasada interpretacji przepisów o właściwości jest uniwersalna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy kluczowej kwestii proceduralnej - właściwości organów podatkowych, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego. Pokazuje, jak ważne jest dokładne stosowanie przepisów i interpretacja przesłanek.

Kiedy Izba Skarbowa, a kiedy komisja odwoławcza? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe zasady właściwości organów podatkowych.

Dane finansowe

WPS: 55 178 400 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 13 czerwca 1996 r. III ARN 6/96 Przesłanki ustalenia właściwości podatkowej komisji odwoławczej ok- reślone w § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 września 1982 r. w sprawie zakresu działania, składu osobowego, trybu powołania oraz orga- nizacji podatkowych komisji odwoławczych (Dz. U. z 1983 r. Nr 4, poz. 30 ze zm.) powinny być spełnione łącznie. Przewodniczący SSN: Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Kazimierz Jaśkowski, Adam Józefowicz, Janusz Łętowski, Andrzej Wróbel (sprawozdawca), Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Włodzimierza Skoniecznego, po roz- poznaniu w dniu 13 czerwca 1996 r. sprawy ze skargi Zbigniewa K. na decyzję Izby Skarbowej w S. z dnia 15 lutego 1995 r. [...] w przedmiocie określenia wysokości po- datku dochodowego za 1991 r., na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] od wyroku Naczelnego Sądu Administra- cyjnego w Warszawie z dnia 18 września 1995 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Admi- nistracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Urząd Skarbowy w M.M. decyzją z dnia 8 września 1994 r. - po ustaleniu w drodze szacunkowej podstawy opodatkowania - określił Henrykowi Zbigniewowi K. podatek dochodowy za 1991 r. w wysokości 55.178.400 zł. Izba Skarbowa decyzją z dnia 15 lutego 1995 r. [...], po rozpatrzeniu odwołania Henryka Zbigniewa K., od powyższej decyzji Urzędu Skarbowego, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie organu odwoławczego w świetle ustalonego stanu faktycznego sprawy ustalenie podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym w drodze szacunkowej na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych było uzasadnione, zaś określenie - przy uwzględnieniu 20% wskaźnika netto - należnego podatku za 1991 r. w kwocie 55.178.400 zł zgodne jest z zebranym materiałem dowodowym. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 września 1995 r. [...] stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. W ocenie Sądu stosownie do przepisu § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 września 1982 r. w sprawie zakresu działania, składu osobowego, trybu powoływania oraz organizacji podatkowych komisji odwoławczych (Dz. U. Nr 30, poz. 212 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, organem odwoławczym w sprawach wymiaru podatku obrotowego i dochodowego lub tylko dochodowego od podatników będących osobami fizycznymi, gdy podstawy opodatkowania z braku niezbędnych danych do ich ustalenia określone zostały w drodze szacunkowej, a wysokość spornej sumy podatków przekracza 10 tysięcy złotych, jest podatkowa komisja odwoławcza działająca przy izbie skarbowej. Zaskarżona decyzja została zatem wydana przez organ niewłaściwy. Powyższy wyrok zaskarżył Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, za- rzucając rażące naruszenie § 1 ust. 2 tego rozporządzenia oraz art. 207 § 3 w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie spra- wy Naczelnemu Sadowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W ocenie wnoszącego rewizję nadzwyczajną skoro z akt sprawy wynika w sposób bezsporny, że Henrykowi Zbigniewowi K. wymierzono w I instancji podatek dochodowy za 1991 r. w wysokości 55.178.400 zł, to organem właściwym do rozpoznania w 1995 r. odwołania, przy uwzględnieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego (Dz. U. Nr 84, poz. 386 ze zm.) jest Izba Skarbowa w S. Prokurator wniósł o uwzględnienie rewizji nadzwyczajnej Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 127 § 2 k.p.a. właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji państwowej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. W odniesieniu do spraw podatkowych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych przez urzędy skarbowe w pierwszej instancji organem wyższego stopnia właściwym do rozpatrzenia odwołania od takich decyzji, zgodnie z art. 9 ust. 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1982 r. o urzędzie Ministra Finansów oraz urzędach i izbach skarbowych (jednolity tekst: Dz. U. z 1994 r., Nr 106, poz. 511 ze zm.) jest izba skarbowa. W sprawach niektórych podatków, stosownie do przepisu art. 176 § 1 k.p.a., organem odwoławczym jest podatkowa komisja odwoławcza, działająca przy izbie skarbowej, przy czym § 2 tego przepisu upoważnia Ministra Finansów do określenia w drodze rozporządzenia rodzajów takich podatków, składu oraz trybu powoływania komisji i ich organizacji. Stosownie do przepisu § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 września 1982 r. w sprawie zakresu działania, składu osobowego, trybu powoływania oraz organizacji podatkowych komisji odwoławczych (Dz. U. Nr 30, poz. 212 ze zm.), wydanego na podstawie art. 176 § 2 k.p.a., właściwość podatkowych komisji odwoławczych jest wyznaczona ze względu na przedmiot sprawy podatkowej, rodzaj podatników, sposób określenia podstawy opodatkowania oraz wysokość spornej sumy podatków za rok podatkowy. Z treści powołanego przepisu wynika, że odwoławcza komisja podatkowa jest organem właściwym do rozpatrzenia odwołania w sprawach dotyczących wymiaru podatków obrotowego i dochodowego lub tylko dochodowego od podatników będących osobami fizycznymi, a także podatku obrotowego od spółek cywilnych, jawnych i komandytowych, których wspólnikami, udziałowcami lub komandytariuszami są wyłącznie osoby fizyczne, jeżeli podstawy opodatkowania z braku niezbędnych danych do ich ustalenia określone zostały w drodze szacunkowej, a wysokość spornej sumy podatków za rok podatkowy przekracza 10 tys. zł. Należy ponadto przyjąć, że wymienione wyżej przesłanki ustalenia właściwości podatkowej komisji odwoławczej powinny być spełnione łącznie, co oznacza, że w pozostałych przypadkach względnie w razie braku chociażby jednej z wymienionych w tym przepisie przesłanek, organem odwoławczym jest właściwa izba skarbowa. W świetle bezspornie ustalonych okoliczności sprawy należy przyjąć, że powyższy przepis rozporządzenia określający właściwość podatkowej komisji odwoławczej nie miał w niej zastosowania, bowiem odwołanie dotyczyło wprawdzie wymiaru podatków dochodowego i obrotowego od osoby fizycznej, określonego w drodze szacunkowej, jednakże nie został spełniony warunek dotyczący wysokości spornej sumy podatków, o której mowa w tym przepisie. W związku z powyższym trafny jest pogląd wnoszącego rewizję nadzwyczajną, że skoro z akt sprawy wynika w sposób bezsporny, że Henrykowi Zbigniewowi K. wymierzono w I instancji podatek dochodowy za 1991 r. w wysokości 55.178.400 zł, to organem właściwym do rozpoznania w 1995 r. odwołania, przy uwzględnieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego (Dz. U. Nr 84, poz. 386 ze zm.) jest Izba Skarbowa w S. Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. ========================================