III ARN 39/94

Sąd Najwyższy1994-06-23
SAOSAdministracyjnepostępowanie administracyjneWysokanajwyższy
restrukturyzacja zadłużeniafundusz rolnydecyzja administracyjnaNSASąd Najwyższyprawo administracyjnerolnictwo

Sąd Najwyższy uchylił postanowienie NSA odrzucające skargę na pismo Ministerstwa Rolnictwa, uznając, że odmowa restrukturyzacji zadłużenia rolniczego wymaga formy decyzji administracyjnej.

Lucjan K. złożył wniosek o restrukturyzację zadłużenia kredytowego z Funduszu Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa. Po negatywnej ocenie wniosku przez Ministerstwo Rolnictwa, skarżący wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA). NSA odrzucił skargę, uznając pismo Ministerstwa za niebędące decyzją administracyjną. Sąd Najwyższy, rozpoznając rewizję nadzwyczajną, uchylił postanowienie NSA, stwierdzając, że odmowa restrukturyzacji zadłużenia z funduszu państwowego wymaga wydania decyzji administracyjnej.

Sprawa dotyczyła wniosku Lucjana K. o restrukturyzację zadłużenia z tytułu kredytu bankowego na rozwój produkcji rolnej, który miał być sfinansowany ze środków Funduszu Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa. Po negatywnej ocenie wniosku przez Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, skarżący wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA). NSA postanowieniem z dnia 10 grudnia 1993 r. odrzucił skargę, uznając, że pismo Ministerstwa nie jest decyzją administracyjną. Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego złożył rewizję nadzwyczajną, zarzucając rażące naruszenie prawa. Sąd Najwyższy, analizując przepisy dotyczące Funduszu Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa, stwierdził, że rozstrzygnięcie o wniosku o restrukturyzację zadłużenia, powodujące podjęcie dyspozycji państwowymi środkami pieniężnymi, wymaga wydania decyzji administracyjnej. Sąd uznał, że pismo Ministerstwa z dnia 4 października 1993 r., mimo niepełnej formy, zawierało minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania go jako decyzji administracyjnej, rozstrzygającej o prawach i obowiązkach strony. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie NSA, uznając je za rażące naruszenie prawa i naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej, w tym prawa obywatela do sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, pismo zawierające rozstrzygnięcie w sprawie załatwionej w drodze decyzji jest decyzją, jeżeli zawiera minimum elementów niezbędnych do jej zakwalifikowania, takich jak oznaczenie organu, adresata, rozstrzygnięcie o istocie sprawy i podpis.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że treść, a nie tylko forma, przesądza o tym, czy akt jest decyzją administracyjną. Pismo Ministerstwa, mimo braku formalnych wymogów decyzji, władczo rozstrzygnęło o prawach strony i pochodziło od właściwego organu, spełniając tym samym niezbędne kryteria decyzji administracyjnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie postanowienia

Strona wygrywająca

Lucjan K.

Strony

NazwaTypRola
Lucjan K.osoba_fizycznawnioskodawca/skarżący
Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowejorgan_państwowystrona postępowania
Wielkopolski Bank Kredytowy, Oddział w K.spółkapośrednik
Pierwszy Prezes Sądu Najwyższegoorgan_państwowywnioskodawca rewizji nadzwyczajnej

Przepisy (23)

Główne

k.p.a. art. 1 § pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 104 § § 1 i § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

rozp. MRiGŻ z 6.08.1992 art. 4 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 6 sierpnia 1992 r. w sprawie określenia zasad i trybu udzielania dotacji na restrukturyzację rolnictwa i jego otoczenia oraz na częściowe sfinansowanie nakładów inwestycyjnych

Pomocnicze

u.o.NBP art. 31 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o Narodowym Banku Polskim

rozp. RM z 11.06.1992 art. 3 § ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 1 i 3

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 1992 r. w sprawie zasad funkcjonowania oraz źródeł zasilania Funduszu Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa

rozp. RM z 11.06.1992 art. 4 § ust. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 1992 r. w sprawie zasad funkcjonowania oraz źródeł zasilania Funduszu Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa

rozp. RM z 30.09.1992 art. 5a § ust. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 września 1992 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zasad funkcjonowania oraz źródeł zasilania Funduszu Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa

u.b. na 1992 art. 6 § ust. 2 pkt 1 i 3

Ustawa budżetowa na rok 1992

rozp. MRiGŻ z 6.08.1992 art. 4 § ust. 1 i 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 6 sierpnia 1992 r. w sprawie określenia zasad i trybu udzielania dotacji na restrukturyzację rolnictwa i jego otoczenia oraz na częściowe sfinansowanie nakładów inwestycyjnych

rozp. MRiGŻ z 6.08.1992 art. 1 i 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 6 sierpnia 1992 r. w sprawie określenia zasad i trybu udzielania dotacji na restrukturyzację rolnictwa i jego otoczenia oraz na częściowe sfinansowanie nakładów inwestycyjnych

k.p.a. art. 107

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 109 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 196

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 204 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.b. art. 13 § ust. 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 1991 r. - Prawo budżetowe

k.p.c. art. 422 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 421 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

rozp. RM z 30.09.1992 art. 5a § ust. 4

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 września 1992 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zasad funkcjonowania oraz źródeł zasilania Funduszu Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa

Informacja MRiGŻ z IX.1992 art. ust. 5

Informacja w sprawie zasad funkcjonowania Funduszu Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odmowa restrukturyzacji zadłużenia z funduszu państwowego wymaga formy decyzji administracyjnej. Pismo Ministerstwa, mimo braku formalnych wymogów, zawierało cechy decyzji administracyjnej. Odrzucenie skargi przez NSA było rażącym naruszeniem prawa.

Odrzucone argumenty

Pismo Ministerstwa nie było decyzją administracyjną, a jedynie informacją o negatywnej ocenie. Dyspozycja środkami z funduszu państwowego nie stanowi decyzji administracyjnej.

Godne uwagi sformułowania

Rozstrzygnięcie wniosku o restrukturyzację zadłużenia [...] wymaga wydania przez właściwy naczelny organ administracji państwowej decyzji administracyjnej. Treść, a nie forma, przesądza o tym, czy dany akt jest decyzją administracyjną. Pismo to w sposób władczy i jednostronny rozstrzyga negatywnie o prawach i obowiązkach Lucjana K.

Skład orzekający

Adam Józefowicz

przewodniczący-sprawozdawca

Kazimierz Jaśkowski

sędzia

Jerzy Kwaśniewski

sędzia

Janusz Łętowski

sędzia

Andrzej Wróbel

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że odmowa przyznania środków z funduszy państwowych, nawet jeśli nieformalnie nazwana, wymaga formy decyzji administracyjnej i podlega kontroli sądowoadministracyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego funduszu i okresu, ale zasada interpretacji decyzji administracyjnych jest uniwersalna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie formalnych wymogów przez organy administracji i jak sądy mogą interweniować w obronie praw obywateli, nawet w skomplikowanych kwestiach finansowych.

Czy pismo bez pieczątki to już decyzja? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy odmowa pomocy finansowej musi mieć formę decyzji administracyjnej.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
- 1 - Postanowienie z dnia 23 czerwca 1994 r. III ARN 39/94 Rozstrzygnięcie wniosku o restrukturyzację zadłużenia z tytułu udzielo- nego kredytu bankowego na rozwój produkcji rolnej, powodujące podjęcie dyspozycji państwowymi środkami pieniężnymi z Funduszu Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa wymaga wydania przez właściwy naczelny organ administracji państwowej decyzji administracyjnej. Przewodniczący SSN: Adam Józefowicz (sprawozdawca), Sędziowie SN: Kazimierz Jaśkowski, Jerzy Kwaśniewski, Janusz Łętowski, Andrzej Wróbel, Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Waldemara Grudzieckiego, po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 1994 r. sprawy ze skargi Lucjana K. na pismo Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 4 października 1993 r., [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy z Funduszu Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego [...] od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 1993 r. [...] p o s t a n o w i ł: u c h y l i ć zaskarżone postanowienie U z a s a d n i e n i e Lucjan K. wystąpił z wnioskiem z dnia 12 listopada 1992 r. do Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej - Fundusz Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa za pośrednictwem Wielkopolskiego Banku Kredytowego, Oddział w K. o restrukturyzację zadłużenia, w kwocie 450 mln.zł.+150 mln. zł. odsetek z tytułu udzielonego kredytu na rozwój produkcji roślin ozdobnych i obsługi eksportowej kooperantów. Nawiązując do pisma wnioskodawcy z dnia 26 listopada 1992 r., Dyrektor Funduszu Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa pismem z dnia 27 listopada 1992 r. [...] powiadomił Wielkopolski Bank Kredytowy, Oddział K., że Rada tego Funduszu na posiedzeniu w dniu 26 listopada 1992 r. podjęła decyzję, iż działalność w zakresie produkcji kwiaciarskiej mieści się w zakresie działania Funduszu i wnioskodawca może występować o restrukturyzację zadłużenia. Pismem z dnia 4 października 1993 r. [...] Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej powiadomiło Wielkopolski Bank Kredytowy S.A., że wniosek w sprawie wykupu wierzytelności Lucjana K. w wysokości 851.760.700 zł. z tytułu kredytów zaciągniętych na produkcję kwiatów suchych uzyskał negatywną ocenę Biura Funduszu Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa. Na skutek tego Wielkopolski Bank Kredytowy S.A., Oddział w K. pismem z dnia 10 listopada 1993 r. powiadomił wnioskodawcę, że decyzją Biura Funduszu - 2 - Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa nie zakwalifikowano do restrukturyzacji zadłużenia, powstałego z tytułu kredytów, zaciągniętych na działalność kwiaciarską. Jednocześnie Bank w piśmie tym poinformował wnioskodawcę, że jego łączne zadłużenie przeterminowane na dzień 10 listopada 1993 r. wynosi kwotę 944.325.793 zł. i wezwał wnioskodawcę do uregulowania w całości zadłużenia wraz z odsetkami od 19 listopada 1993 r. pod rygorem wszczęcia postępowania windykacyjnego. W związku z pismem z dnia 4 października 1993 r. Lucjan K. zwrócił się pismem z dnia 6 października 1993 r. do Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej o ponowne rozpoznanie sprawy [...]. Brak w sprawie danych do stwierdzenia, czy wniosek ten został rozstrzygnięty lub spowodował jakikolwiek skutek prawny. Dlatego na pismo z dnia 4 października 1993 r. [...] Biura Funduszu Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa - Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, Lucjan K. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uznając, że pismo to zawiera dla niego negatywną decyzję. W skardze tej wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Biura Funduszu Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa w piśmie z dnia 6 listopada 1993 r. wnosił o odrzucenie skargi, twierdząc, że stanowisko zawarte w piśmie z dnia 4 października 1993 r. nie jest decyzją administracyjną, gdyż strony nie łączy stosunek publiczno lub prywatno-prawny z tego względu, że Fundusz wykonuje swoje funkcje poprzez umowy zlecenia zawierane z niektórymi bankami. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 grudnia 1993 r. w sprawie [...] odrzucił skargę. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że udzielenie pomocy w spłacie zadłużenia dokonywane jest na podstawie umów zawieranych przez Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z odpowiednim bankiem. W związku z tym podjęcie przez Ministra dyspozycji w przedmiocie dokonania wydatków z części ustawy budżetowej, obejmującej plan funduszu, jak i nie podjęcie takiej dyspozycji nie nosi znamion decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 104 k.p.a. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę na podstawie art. 204 § 1 k.p.a. Od powyższego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 1993 r., Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego złożył rewizję nadzwyczajną, w której zarzucił temu orzeczeniu rażące naruszenie prawa, a także naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej poprzez obrazę art. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, zasady zaufania obywateli do Państwa i prawa, oraz prawa obywateli do sądu, art. 196 § 1 k.p.a. w związku z art. 1 k.p.a. i art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 204 § 1 k.p.a. Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Z mocy art. 31 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o Narodowym Banku Polskim (tekst jednolity: Dz. U. z 1992 r., Nr 72, poz. 360) ustawodawca przekazał z obowiązkowej rezerwy budżetowej określone środki pieniężne na Fundusz Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa oraz upoważnił Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia zasad funkcjonowania tego Funduszu i innych źródeł jego - 3 - zasilania. W myśl przepisu § 3 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 1992 r. w sprawie zasad funkcjonowania oraz źródeł zasilania Funduszu Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa (Dz. U. Nr 48, poz. 222) środki funduszu przeznacza się m.in. na pomoc w spłacie zadłużenia, polegającą na wydłużeniu okresu spłaty rat kapitału wraz z odsetkami na podstawie umów, zawieranych przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z bankami w celu udzielenia za ich pośrednictwem kredytów, pożyczek i pomocy w spłacie odsetek od kredytów, udzielonych ze środków bankowych, a także sfinansowania skutków odroczeń spłaty rat kapitału i odsetek od kredytów, konwersji zadłużenia oraz zaniechania postępowania egzekucyjnego wobec kredytobiorców. Według § 4 ust. 1 tego rozporządzenia dysponentem Funduszu Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa jest Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Zgodnie z § 5a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 września 1992 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie zasad funkcjonowania oraz źródeł zasilania Funduszu Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa (Dz. U. Nr 75, poz. 379) środki tego Funduszu w latach 1992 r. i 1993 r. mogą być przeznaczane na pomoc w spłacie kredytów zaciągniętych przez rolnicze podmioty gospodarcze, dotknięte suszą w 1992 r. Z kolei przepisem art. 6 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy budżetowej na rok 1992 z dnia 5 czerwca 1992 r. (Dz. U. Nr 50, poz. 229) ustawodawca ustalił dotacje na uzupełnienie środków na restrukturyzację oraz upoważnił Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w porozumieniu z Ministrem Finansów do określenia w drodze rozporządzenia zasad i trybu udzielenia dotacji na restrukturyzację rolnictwa. Stosownie do przepisu § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 6 sierpnia 1992 r. w sprawie określenia zasad i trybu udzielania dotacji na restrukturyzację rolnictwa stosownie do przepisu § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 6 sierpnia 1992 r. w sprawie określenia zasad i trybu udzielania dotacji na restrukturyzację rolnictwa i jego otoczenia oraz na częściowe sfinansowanie nakładów inwestycyjnych poniesionych w 1992 r. na zaopatrzenie wsi w wodę i poprawę gospodarki wodno-ściekowej (Dz. U. Nr 66, poz. 335), zasady udzielania pożyczek oraz kontroli ich wykorzystania określają umowy zawierane przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z bankami, a decyzje w sprawie przyznania pożyczek i dotacji podejmuje Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Powyższy tryb postępowania szczegółowo precyzuje "Informacja w sprawie zasad funkcjonowania Funduszu Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa", wydana we wrześniu 1992 r. w formie resortowego aktu prawnego przez Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w ramach ogólnej kompetencji resortowej Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Ust. 7 pkt. 1 i 3 tej Informacji określa zasady dokumentacji wniosków o oddłużenie oraz udzielenie kredytu naprawczego i wymaga, aby podmiot ubiegający się o oddłużenie zwrócił się do banku, w którym jest zadłużony z wnioskiem o restrukturyzację wierztelności, zawierającym charakterystykę zadłużenia, obejmującą łączną kwotę i inne dane, według oznaczonego wzorca wniosku o restrukturyzację. Do wniosku tego winien być dołączony przy kwocie zadłużenia przekraczającego 1 mld. zł. plan naprawczy, opracowany, według standardów uznawanych przez bank, przez Ośrodek Doradztwa Rolniczego lub firmę doradczo konsultingową z jednoczesną charakterystyką wymaganych danych i opinią. - 4 - Następnie pkt 6 ust. 7 powyższej Informacji wymaga dołączenia do wniosku opinii komisji społecznych odpowiedniego szczebla. Wymienione wyżej przepisy określające szczególny tryb postępowania nie zawierają przepisu odsyłającego w zakresie nie uregulowanym do stosowania ogólnych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Jednakże z przedstawionej wyżej regulacji prawnej wynika, że w zakresie nieuregulowanym w przepisach szczególnych, właściwy organ administracji państwowej winien uzupełniająco stosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, aby we właściwym trybie rozstrzygnąć skonkretyzowaną indywidualną sprawę administracyjną (art. 1 pkt 1k.p.a.). Wniosek o restrukturyzację zadłużenia skierowany przez zainteresowaną stronę do właściwego organu administracji państwowej, zawierający żądanie czynności organu ze względu na swój interes prawny, powoduje bowiem z mocy art, 61 k.p.a. obowiązek tego organu podjęcia działania, wymagającego zastosowania norm materialnego prawa administracyjnego do ustalonego stanu faktycznego w formie decyzji, określonej normami procesowego prawa administracyjnego (art. 104 k.p.a.). Mając na uwadze powyższe wywody, Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że rozstrzygnięcie o żądaniu wniosku o restrukturyzację zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu bankowego na rozwój produkcji rolnej, powodujące podjęcie dyspozycji państwowymi środkami pieniężnymi z Funduszu Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa wymaga wydania przez właściwy naczelny organ administracji państwowej decyzji administracyjnej (§ 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 6 sierpnia 1992 r. w sprawie określenia zasad i trybu udzielenia dotacji na restrukturyzację rolnictwa i jego otoczenia oraz na częściowe sfinansowanie nakładów inwestycyjnych, poniesionych w 1992 r. na zaopatrzenie wsi w wodę i poprawę gospodarki ściekowej, Dz.U. Nr 66, poz. 335 w związku z art. 104 § 1 i 2 k.p.a.). Decyzja taka, skutkująca przekazanie na rachunek banku kredytowego oznaczonej kwoty na pomoc w spłacie zadłużenia powinna odpowiadać wymaganiom, przewidzianym w art. 107 k.p.a. z tym uzupełnieniem, że może zawierać także inne składniki, określające terminy i istotne warunki w następstwie wykonania decyzji między Ministrem Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z bankiem (§ 5a ust. 4 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 września 1992 r. i ust. 5 wymienionej wyżej Informacji z września 1992 r.). Omawiana decyzja administracyjna powinna być zgodnie z art. 109 § 1 k.p.a. doręczona stronom zainteresowanym. Ponadto należy według art. 16 § 1 i art. 127 § 1 k.p.a. uważać taką decyzję za ostateczną i podlegającą z mocy art. 16 § 2 i art. 196 k.p.a. zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu jej niezgodności z prawem. Mając na uwadze powyższe stwierdzenia należy następnie rozważyć, czy wniosek Lucjana K. z dnia 12 listopada 1992 r. o restrukturyzację zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu bankowego na rozwój produkcji roślin ozdobnych i obsługi eksportowej kooperantów został prawidłowo załatwiony? Z akt sprawy wynika, że w odpowiedzi na wniosek, Lucjan K. otrzymał pismo z dnia 4 października 1993 r. [...] z Biura Funduszu Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa o Gospodarki Żywnościowej, podpisane przez dyrektora tego Biura, zawierające zawiadomienie, że wniosek uzyskał negatywną ocenę i nie został - 5 - zakwalifikowany do restrukturyzacji zadłużenia. W związku z treścią tego pisma powstaje do rozstrzygnięcia problem, czy pismo to z dnia 14 października 1992 r., nie spełniające wymagań co do formy prawnej decyzji administracyjnej ma znamiona rozstrzygnięcia co do istoty w indywidualnej sprawie w rozumieniu art. 1 § 1 pkt 1 i art. 104 § 2 k.p.a. i czy może być uznane za decyzję administracyjną ze względu na zawarte w nim elementy istotne do zakwalifikowania go do kategorii decyzji ? Art. 107 § 1 k.p.a. określa niezbędne elementy, jakie powinna zawierać decyzja. Przepis ten wymienia wśród nich między innymi: oznaczenie organu administracji państwowej, datę wydania decyzji, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, podpis osoby upoważnionej do wydania decyzji z podaniem stanowiska służbowego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego np. w wyroku z dnia 20 lipca 1981 r. w sprawie SA 1163/81, (opublikowanym w OSPiKA z 1982 r. Nr 9 -10, poz. 169) wyrażono stanowisko, że "pisma zawierające rozstrzygnięcia w sprawie załatwionej w drodze decyzji są decyzjami pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 1 k.p.a., jeżeli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania ich jako decyzji. Do takich elementów należy zaliczyć: oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji". Podobny pogląd wyrazili w doktrynie prawa Janusz Borkowski i Barbara Adamiak w publikacji p.t. "Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", (Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992 r., s. 271 - 272) stwierdzający, że nazwanie czynności organu administracyjnego decyzją nie wystarcza do jej zakwalifikowania do kategorii decyzji w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli tak nazwana czynność nie będzie posiadać minimum elementów, przewidzianych przez przepisy prawa procesowego, a jednocześnie gdy nie będzie stanowić władczego i jednostronnego rozstrzygnięcia o prawach lub obowiązkach indywidualnych jednostki. W późniejszym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że treść, a nie forma, przesądza o tym, czy dany akt jest decyzją administracyjną. Jeżeli określona sprawa podlega załatwieniu w drodze decyzji, to za decyzję należy uznać pismo organu rozstrzygającego tę sprawę, zawierające co najmniej oznaczenie tego organu, oznaczenie adresata aktu, rozstrzygnięcie w sprawie oraz podpis upoważnionego pracownika organu, gdyż spełnia ono podstawowe i niezbędne warunki decyzji, wymienione w art. 107 § 1 k.p.a. (por. wyrok z dnia 22 września 1981 r., SA 791/81, opubl. OSNA 1981, Nr 2, poz. 91; wyrok z dnia 8 lutego 1983 r., SA/Wr 559, opubl. OSNA 1983, Nr 1, poz. 1). Powyższe stanowisko zostało zaakceptowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego, a ostatnio w postanowieniu z dnia 29 marca 1994 r.w sprawie III ARN 12/94 (niepublikowanym). W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny powinien ocenić z punktu widzenia powyższych kryteriów pismo Dyrektora Biura Funduszu Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa z dnia 4 października 1993 r. Pismo to bowiem w sposób władczy i jednostronny rozstrzyga negatywnie o prawach i obowiązkach Lucjana K. do restrukturyzacji zadłużenia z przeznaczonego na ten cel funduszu państwowego oraz wskazuje organ, od którego to pismo pochodzi i adresata pisma i - 6 - datę. Ponadto należy stwierdzić, że powyższe pismo podpisał działający z upoważnienia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej dyrektor, powołanego do załatwiania spraw o restrukturyzację zadłużenia Biura Funduszu Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa - Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w imieniu właściwego organu administracji państwowej. Pismo to zawiera więc uzewnętrznione oświadczenie woli kompetentnego organu administracyjnego, rozstrzygające jednostronnie władczo indywidualną sprawę konkretnie oznaczonej osoby, będącej podmiotem gospodarczym, podjętej w postępowaniu uregulowanym przez przepisy proceduralne w wyniku zastosowania materialnego prawa administracyjnego do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Mając na uwadze wymienione wyżej elementy treści omawianego pisma z dnia 4 października 1993 r. należy stwierdzić, że zawiera ono minimum wymagań formalnoprawnych, umożliwiających zaliczenie tego pisma do decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawę indywidualną, podlegającą załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonym postanowieniem odrzucającym skargę rażąco naruszył art. 104 § 1 i 2 w związku z art. 1 § 1 k.p.a., a nadto art. 196 § 1 i art. 204 § 1 k.p.a. uznając, że podjęcie przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej dyspozycji z Funduszu Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa nie nosi znamion decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 104 k.p.a. Stanowisko to jest wyraźnie sprzeczne z § 7 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 6 sierpnia 1992 r., przewidującym podejmowanie przez ten naczelny organ administracji państwowej dyspozycji w sprawie udzielania dotacji na restrukturyzację rolnictwa w formie decyzji. Sprawy o restrukturyzację zadłużenia rolniczego są bowiem sprawami indywidualnymi publicznoprawnymi, których rozstrzygnięcie powoduje, następstwa w sferze zewnętrznej administracji. Dlatego wymagają zgodnie z cyt.wyżej § 4 ust. 2 rozporządzenia z dnia 6 sierpnia 1992 r. podjęcia decyzji administracyjnej. Nie chodzi tu bowiem o bezpośrednie dysponowanie przez naczelny organ administracji państwowej wprost dochodami i wydatkami z budżetu państwa, na określone cele, o których mowa w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 1991 r. - Prawo budżetowe (Dz. U. Nr 4, poz. 18 ze zm.), nie stanowiące podstawy roszczeń bądź zobowiązań prawnych państwa wobec osób trzecich, bowiem ustawodawca utworzył i przekazał środki z budżetu na specjalny fundusz na cele restrukturyzacji rolnictwa z przeznaczeniem m.in. na pomoc w spłacie kredytów zaciągniętych przez rolnicze podmioty gospodarcze, dotknięte suszą w 1992 r. (por. § 5a ust. 1 cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 września 1992 r.). Okoliczność zatem, że środki z Funduszu Restrukturyzacji i Oddłużenia Rolnictwa są wydatkowane w określonych co do wysokości granicach finansowych, według planu stanowiącego element ustawy budżetowej, jest w tym wypadku w ramach szczególnej regulacji prawnej bez znaczenia, jak również to, że następstwa pozytywnej decyzji, wymagającej podjęcia dyspozycji środkami pieniężnymi z wymienionego funduszu przeznaczonego na restrukturyzację zadłużenia indywidualnego podmiotu gospodarczego są realizowane w drodze umowy z bankiem, za pośrednictwem którego jest składany - 7 - wniosek o restrukturyzację zadłużenia. Nie ma też znaczenia w sprawie fakt, że decyzje o restrukturyzacji zadłużenia są rozstrzygnięciami co do istoty sprawy o charakterze uznaniowym, bowiem także takie decyzje podlegają kontroli sądu administracyjnego. W świetle powyższych rozważań okazuje się, że rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona, jak również zawarte w niej zarzuty. Zaskarżone postanowienie nie tylko rażąco narusza wskazane wyżej przepisy prawa, ale także interes Rzeczypospolitej Polskiej, uchybiając podstawowej zasadzie ustrojowej państwa prawnego, wynikającej z art. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej, to jest zasadzie prawa obywatela do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły sąd, którego to prawa pozbawia obywatela zaskarżone postanowienie. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 422 § 1 i art. 421 § 2 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI