III ARN 30/96

II SA/Łd 2008/01 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2004-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-10-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Łuczaj
Anna Stępień /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Sekunda-Lenczewska
Symbol z opisem
6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Sentencja
Dnia 29 kwietnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędziowie : Sędzia NSA Anna Łuczaj, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant ref. stażysta Arkadiusz Widawski, po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi E. A. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...]; 2) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz E. A. kwotę 10 zł (dziesięć) tytułem zwrotu kosztów sądowych; 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawił E. A. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBoWiD w P. decyzją z dnia [...] z tytułu "walki z reakcyjnym podziemiem w okolicach Białegostoku, LWP 9 p. KBW" w okresie od 18 kwietnia 1950r. do 5 czerwca 1950r. oraz od 8 do 30 września 1950r. - łącznie przez 4 miesiące.
W jej uzasadnieniu organ podał, że E. A. w okresie zaliczonym przez ZW ZBoWiD jako działalność kombatancka, pełnił służbę w Wojsku Polskim, lecz nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 wskazanej ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach (...).
W związku z powyższym Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, iż skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 – 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", a zgodnie z treścią art. 25 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy takie osoby pozbawia się uprawnień kombatanckich. Ponadto, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, organ wskazał, iż nie jest obowiązany do wyjaśniania, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i 4 tejże ustawy, a termin składania wniosków o nowe tytuły upłynął w dniu 31 grudnia 1998r.
E. A. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podał, że był zaangażowany w zasiedlanie oraz zagospodarowanie odzyskanych ziem zachodnich i północnych w czasie pełnienia służby wojskowej, a ten argument wystarczył do przyznania mu uprawnień kombatanckich.
Ponadto stwierdził, że wiosną 1944r. wstąpił do Armii Krajowej, gdzie czynnie działał pod dowództwem porucznika Sojczyńskiego pseudonim "Warszyc" w miejscowości Przerąb – Masłowice, co mogą potwierdzić świadkowie z tej okolicy.
W ramach tej działalności w 1944r. ukrywał w swoim gospodarstwie w miejscowości Dąbrowa Lipowska więźniów uwolnionych przez Armię Krajową z więzienia w Radomsku.
W tej sytuacji pozbawienie uprawnień kombatanckich skarżący uważa za niezgodne z ustawą.
Dodatkowo E. A. podniósł, iż nie ujawniał swojej działalności w Armii Krajowej ubiegając się o uprawnienia kombatanckie w 1986r., ponieważ nie było to wymagane, a poza tym obawiał się szykan z uwagi na to, że jego dowódcę "Warszyca" w 1948r. skazano na karę śmierci.
Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].
W jej uzasadnieniu ponownie podał, że E. A. uzyskał uprawnienia kombatanckie w ZW ZBoWiD wyłącznie z tytułu udziału w walkach o utrwalenie władzy ludowej. W okresie zaliczonym jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim i nie brał w tym czasie udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 w/w ustawy, a zgodnie z jej art. 25 ust. 2 pkt 2 osoby takie tracą przywileje w niej przewidziane.
Odnosząc się z kolei do kwestii udziału skarżącego w ruchu oporu AK, podniesionej we wniosku, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podniósł, że jego rozpatrzenie bez udokumentowania i rekomendacji właściwego stowarzyszenia byłoby naruszeniem art. 22 ust. 1 oraz ust. 3 powołanej ustawy, zgodnie z którym wnioski o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w jej art. 1 – 4 mogły być kierowane w określonym trybie do dnia 31 grudnia 1998r.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją E. A. wniósł do Naczelnego Sadu Administracyjnego skargę, w której zarzucił naruszenie ogólnej zasady nienaruszalności raz nabytych uprawnień emerytalnych, a Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych - bezzasadne pominięcie czynnego udziału skarżącego w ruchu oporu w Armii Krajowej.
W odpowiedzi na skargę, strona przeciwna wniosła o jej oddalenie wywodząc, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy podnieść, iż stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1271 i nr 228 z 2003r., poz. 2261 ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
2/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
3/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpatrując przedmiotową skargę Sąd doszedł do przekonania, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów proceduralnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl wskazanego wyżej przepisu skutkuje uchyleniem decyzji.
Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tekst jedn. Dz.U. nr 142 z 1997r., poz. 950 ze zm.).
Stosownie do treści art. 25 ust. 2 pkt 2 tej ustawy - pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 – 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 – 1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r.
Brzmienie tego przepisu stanowi samodzielną podstawę prawną do wydania decyzji i w przypadku zaistnienia wskazanych w nim przesłanek, nie zależy od uznania administracyjnego, gdyż organ jest zobowiązany wydać rozstrzygnięcie o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.
Z akt administracyjnych wynika, iż skarżący pełnił służbę w Ludowym Wojsku Polskim od dnia 3 października 1949r. do 19 kwietnia 1952r., przy czym jednostka, w której odbywał służbę, brała udział w walkach z reakcyjnym podziemiem w okresie od 18 kwietnia 1950r. do 5 czerwca 1950r. i od 8 do 30 września 1950r., co potwierdzone jest zaświadczeniem Wojskowej Komendy Uzupełnień w P., stanowiącym podstawę do przyznania uprawnień kombatanckich przez ZBoWiD.
Istotną dla wyniku niniejszej sprawy jest jednak okoliczność, iż E. A. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniósł, że w okresie od wiosny 1944r. był członkiem Armii Krajowej pod dowództwem por. Sojczyńskiego, pseudonim Warszyc, na dowód czego może zgłosić świadków.
Zarzut ten ma znaczenie z punktu widzenia treści art. 1 ust. 2 pkt 3 wskazanej wyżej ustawy o kombatantach.
W ocenie Sądu rozpatrującego skargę, Kierownik Urzędu nie odniósł się do wskazanego przez skarżącego zarzutu w sposób odpowiadający zasadom postępowania administracyjnego.
Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na to, że stosownie do treści art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego jedną z naczelnych zasad jest obowiązek organów administracji publicznej stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Organ jest ponadto obowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego i winien czuwać nad tym, by strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa ( art. 9 kpa ).
Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem ( art. 75 § 1 zd. 1-sze kpa ).
Powyższe zasady zostały, w ocenie Sądu, naruszone w niniejszej sprawie.
Sąd, w składzie rozpatrującym przedmiotową skargę, podziela stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 września 1996r. sygn. III ARN 30/96, zgodnie z którym, jeżeli osoba, która uzyskała uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów z tytułu uczestnictwa w latach 1944 – 1956 w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, mogła je uzyskać także z innego tytułu, to organ administracyjny nie może pozbawić jej tych uprawnień bez należytego oraz wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w postępowaniu weryfikacyjnym i z pominięciem okoliczności, które wskazują, iż uprawnienia te mogły jej przysługiwać z mocy tego innego tytułu ( OSNAP 1997/6/83 ).
Podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2001r. sygn. III RN 77/00, w świetle którego procedura weryfikacji uprawnień kombatanckich nie wyłącza możliwości wykazania w tym samym (...) postępowaniu, że uprawnienia te przysługują nie tylko z tytułu "utrwalania władzy ludowej", lecz także na podstawie innego tytułu prawnego – art. 1 ust. 2 - art. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( publik. OSNAP 2001/15/475 ).
W postępowaniu weryfikacyjnym, prowadzonym na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach (...) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie jest zwolniony z obowiązku przeprowadzenia tego postępowania zgodnie ze standardami postępowania administracyjnego, wyznaczonymi przez art. 7 i 77 kpa ( por. wyrok NSA z dnia 31 lipca 2001r. sygn. VSA 3431/00 – ONSA 2002/3/131 ).
Dodatkowo, w związku z argumentacją podniesioną w zaskarżonej decyzji, należy zwrócić uwagę, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003 r., sygn. akt SK 4/02 ( OTK ZU nr 4/A/2003, poz. 31), stwierdził, że art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tekst jedn. Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Mając na uwadze wyżej przytoczone argumenty Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ) orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
Jednocześnie Sąd, w trybie art. 152 wskazanej wyżej ustawy, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
W przedmiocie zwrotu kosztów sądowych Sąd wyrokował w oparciu o art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm. ) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz.1271 ).