III ARN 15/83Uchylenie decyzji o nabyciu nieruchomości rolnej prawo pierwokupu
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał rewizję nadzwyczajną Prokuratora Generalnego od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który utrzymał w mocy decyzje administracyjne odmawiające Władysławowi N. prawa do nabycia nieruchomości rolnej i ustalające jako nabywcę Edwina G. Spór wynikał z interpretacji przepisów dotyczących nabywania nieruchomości rolnych, w szczególności po wejściu w życie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. nowelizującej art. 160 § 1 Kodeksu cywilnego. Sąd Najwyższy uznał, że nowa redakcja przepisu, dodająca pkt 1, obejmuje również osoby, które stale pracowałyby w gospodarstwie rolnym, gdyby nie przeszkoda, za którą nie ponoszą odpowiedzialności. Ponadto, sąd wskazał, że wieloletniemu dzierżawcy, Władysławowi N., przysługuje prawo pierwokupu na mocy art. 695 § 2 Kc, co zgodnie z § 12 ust. 2 pkt 1 lit. 'b' zarządzenia Ministra Rolnictwa z 1979 r. daje mu pierwszeństwo nabycia. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok NSA oraz decyzje organów administracji, uznając je za niezgodne z prawem i naruszające interes PRL.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących nabywania nieruchomości rolnych po nowelizacji Kodeksu cywilnego z 1982 r., znaczenie prawa pierwokupu dla dzierżawców, zasady kontroli orzeczeń administracyjnych przez sądy.
Orzeczenie z lat 80-tych, prawo uległo znacznym zmianom. Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej.
Zagadnienia prawne (3)
Jak należy interpretować art. 160 § 1 pkt 1 Kodeksu cywilnego w brzmieniu po nowelizacji z dnia 26 marca 1982 r., w szczególności czy obejmuje on osobę, która stale pracowałaby w gospodarstwie rolnym, gdyby nie przeszkoda, za którą nie ponosi odpowiedzialności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten obejmuje także osobę, która w dniu 6 kwietnia 1982 r. stale pracowałaby w gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej, gdyby nie stała temu na przeszkodzie okoliczność, za którą nie ponosi ona odpowiedzialności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że celem dodania pkt 1 do art. 160 § 1 Kc było poszerzenie kręgu osób uprawnionych do nabycia nieruchomości rolnej, co uzasadnia taką wykładnię.
Czy wieloletniemu dzierżawcy nieruchomości rolnej, któremu przysługuje prawo pierwokupu, należy się pierwszeństwo w nabyciu tej nieruchomości, nawet jeśli nie posiada formalnych kwalifikacji rolniczych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z § 12 ust. 2 pkt 1 lit. 'b' zarządzenia Ministra Rolnictwa z 1979 r., wieloletniemu dzierżawcy przysługuje pierwszeństwo nabycia nieruchomości, gdy posiada prawo pierwokupu, co jest wyrazem polityki rolnej Państwa.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do przepisów zarządzenia Ministra Rolnictwa oraz Kodeksu cywilnego (art. 695 § 2 Kc) regulujących prawo pierwokupu dzierżawcy, uznając je za priorytetowe w procesie ustalania kandydata na nabywcę.
Czy decyzja o ustaleniu kandydata na nabywcę nieruchomości rolnej, wydana po wejściu w życie nowelizacji Kodeksu cywilnego z dnia 26 marca 1982 r., powinna uwzględniać zmienione brzmienie art. 160 § 1 Kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja taka powinna uwzględniać treść art. 160 § 1 Kc w brzmieniu znowelizowanym.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 2 par. 2 ustawy z dnia 26 marca 1982 r., do przeniesienia własności nieruchomości stosuje się przepisy obowiązujące w dacie tego zdarzenia, a skoro decyzja była wydana po tej dacie, musiała uwzględniać nowe brzmienie przepisu.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (9)
Główne
Zarządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 25 lipca 1979 r. w sprawie cen, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych art. 13 § 1 pkt 3
Dotyczy ustalenia kandydatów na nabywców nieruchomości rolnej.
Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - kodeks cywilny oraz uchylenie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych
Zmieniła brzmienie art. 160 § 1 Kc, poszerzając krąg osób uprawnionych do nabycia nieruchomości rolnej.
k.c. art. 160 § 1
Kodeks cywilny
Określa warunki nabycia własności nieruchomości rolnej przez osobę fizyczną, w tym wymóg stałej pracy w gospodarstwie lub posiadania kwalifikacji rolniczych. Po nowelizacji obejmuje również osoby, które pracowałyby, gdyby nie przeszkoda.
Zarządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 25 lipca 1979 r. w sprawie cen, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych art. 12 § 2 pkt 1 lit. b
Zastrzega pierwszeństwo nabycia nieruchomości dla osoby, której przysługuje prawo pierwokupu.
Pomocnicze
k.c. art. 695 § 2
Kodeks cywilny
Stanowi, że dzierżawcy nieruchomości rolnej, której dzierżawa była zawarta na okres dłuższy niż 3 lata lub trwała faktycznie co najmniej 10 lat, przysługuje z mocy ustawy prawo pierwokupu w razie sprzedaży tej nieruchomości.
Kpa art. 211
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy podstawy do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.
Kpc art. 417 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy podstawy do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych art. 1 § 1
Definiuje nieruchomość rolną jako taką, która jest lub może być użytkowana na cele produkcji ogrodniczej czy sadowniczej.
Zarządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 25 lipca 1979 r. w sprawie cen, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych art. 12 § 1
Nabywcą nieruchomości rolnej może być osoba, która odpowiada warunkom do nabycia takiej nieruchomości określonym w kodeksie cywilnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nowelizacja art. 160 § 1 Kc poszerzyła krąg uprawnionych do nabycia nieruchomości rolnej. • Wieloletniemu dzierżawcy przysługuje prawo pierwokupu, co daje mu pierwszeństwo w nabyciu. • Decyzje administracyjne i wyrok NSA nie uwzględniły zmienionych przepisów prawa i prawa pierwokupu.
Odrzucone argumenty
Władysław N. nie posiadał kwalifikacji rolniczych wymaganych do nabycia nieruchomości (argumentacja organów administracji i NSA).
Godne uwagi sformułowania
powinna uwzględniać treść art. 160 par. 1 Kc w brzmieniu znowelizowanym • obejmuje także osobę, która w dniu 6 kwietnia 1982 r. stale pracowałaby w gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej, gdyby nie stała temu na przeszkodzie okoliczność, za którą nie ponosi ona odpowiedzialności • wyraz polityki rolnej Państwa zmierzającej do stabilizacji stosunków, sprzyjającej intensyfikacji produkcji rolnej • wyrok wymienionego Sądu rażąco narusza prawo
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nabywania nieruchomości rolnych po nowelizacji Kodeksu cywilnego z 1982 r., znaczenie prawa pierwokupu dla dzierżawców, zasady kontroli orzeczeń administracyjnych przez sądy."
Ograniczenia: Orzeczenie z lat 80-tych, prawo uległo znacznym zmianom. Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje ewolucję prawa cywilnego i administracyjnego w kontekście polityki rolnej PRL oraz znaczenie ochrony praw nabytych i interesów dzierżawców. Jest ciekawa z perspektywy historyczno-prawnej.
“Jak zmiana prawa cywilnego w 1982 roku otworzyła drogę do nabycia ziemi rolnikom z prawem pierwokupu?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.