III APz 18/13

Sygn. akt III APz 18/13 POSTANOWIENIE Dnia 11 lipca 2013 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Dorota Goss-Kokot (spr.) Sędziowie: SSA Iwona Niewiadowska-Patzer SSA Marek Borkiewicz Protokolant: inspektor ds. biurowości Krystyna Kałużna po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa J. F. przeciwko (...) Sp. z o.o. z siedzibą w T. P. o zapłatę na skutek zażalenia (...) Sp. z o.o. z siedzibą w T. P. na postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 12 marca 2013 r. sygn. akt VI P 2/10 p o s t a n a w i a : uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Okręgowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego. SSA Marek Borkiewicz SSA Dorota Goss-Kokot (spr.) SSA Iwona Niewiadowska-Patzer UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 12.03.2013r. Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił wniosek pozwanej Spółki o uzupełnienie wyroku z dnia 30.10.2012r. Pozwana na rozprawie przed Sądem Okręgowym w dniu 16.10.2012r. podtrzymała wniosek o zwrot zrealizowanych przez powoda świadczeń w kwocie 88.589,07 zł (k. 842). Sąd Okręgowy w wyroku z dnia 30.10.2012r. zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 35.000 zł, oddalił powództwo w pozostałym zakresie i orzekł o kosztach procesu. Nie orzekł w przedmiocie zwrotu spełnionego świadczenia. Pismem z dnia 13.11.2012r. (k. 850), pozwana wniosła o uzupełnienie wyroku poprzez wydanie na podstawie art. 415 kpc w związku z art. 398 15 § 1 kpc , rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu spełnionego świadczenia. Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy oddalił ten wniosek. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy wskazał, że przepis art. 415 kpc jest adresowany do Sądu II instancji, natomiast przepis art. 398 15 kpc do Sądu Najwyższego. W tej sytuacji Sąd Okręgowy orzekający jako Sąd I instancji nie ma możliwości uzupełnienia wyroku w materii objętej wnioskiem pozwanej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła strona pozwana. Skarżąca zaskarża postanowienie w całości i zarzuca naruszenie przepisów art. 415 kpc , art. 398 15 kpc i art. 398 20 kpc i wnosi o zmianę zaskarżonego postanowienia i orzeczenie zgodnie z wnioskiem, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Powołując zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych pozwana wskazuje na błędny pogląd Sądu Okręgowego, jakoby powołane przepisy były adresowane tylko do Sądu I instancji i Sądu Najwyższego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie strony pozwanej zasługuje na uwzględnienie. Słuszne są bowiem zarzuty dotyczące naruszenia przepisów powołanych w zażaleniu. Należy się zgodzić z autorem zażalenia, że przepis art. 415 kpc nie jest adresowany wyłącznie do Sądu II instancji. W rozpoznawanej sprawie przepis ten ma zastosowanie z uwagi na regulację art. 398 15 § 1 kpc z której wynika, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy przepis art. 415 kpc stosuje się odpowiednio. Ma rację skarżący, gdy wywodzi, że przepis ten ma zastosowanie do ponownego rozpoznania sprawy , co oznacza, że jego adresatem nie może być Sąd Najwyższy. Odpowiednie zastosowanie art. 415 kpc oznacza orzeczenie o zwrocie świadczenia restytucyjnego przy ponownym rozpoznaniu sprawy, zatem jest adresowane do Sądu, który ponownie rozpoznaje sprawę. Z uwagi na uchylenie pierwszego wyroku Sądu Apelacyjnego przez Sąd Najwyższy i uchylenie wyroku Sądu Okręgowego z dnia 14.12.2007r. przez Sąd Apelacyjny (wyrok z dnia 23.09.2009r., k. 421), ponowne rozpoznanie sprawy w rozumieniu przepisu art. 415 kpc miało miejsce przed Sądem Okręgowym w Poznaniu, zakończone wyrokiem z dnia 30.10.2012r. (k. 845). Użyte w przepisie art. 415 kpc terminy „uchylając lub zmieniając wyrok” nie mogą przesądzać o fakcie, że zwrot zrealizowanego świadczenia może być orzeczony jedynie przez Sąd II instancji. Przepis ten znajduje się w dziale VI Kodeksu postępowania cywilnego , „wznowienie postępowania” i jego redakcja odpowiada czynnościom proceduralnym sądu rozpoznającego skargę o wznowienie postępowania. Odpowiednie stosowanie tego przepisu wynikające z art. 398 15 § 1 kpc oznacza orzekanie o zwrocie spełnionego świadczenia przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Orzeczenie takie nie musi być połączone z uchyleniem lub zmianą wyroku. Istotne jest, aby zapadło orzeczenie kończące postępowanie, co nastąpiło przed Sądem I instancji po ponownym rozpoznaniu sprawy (por. wyrok SN z 8.10.2010r. II PK 37/10 k. 484). Dlatego też należy zaaprobować stanowisko autora zażalenia, że zaszły ustawowe przesłanki, aby Sąd I instancji rozpoznał wniosek o zwrocie spełnionego świadczenia. Przepis art. 351 § 1 kpc stanowi, że jeżeli Sąd nie orzekł o całości żądania to strona może w ciągu dwóch tygodni od ogłoszenia wyroku zgłosić wniosek o jego uzupełnienie. Strona pozwana w toku procesu zgłosiła wniosek o zwrot spełnionego świadczenia a zatem brak orzeczenia w tej materii uzasadnia rozpoznanie wniosku o uzupełnienie wyroku. Sąd Apelacyjny nie mógł uwzględnić wniosku zażalenia i wydać orzeczenia reformatoryjnego, albowiem materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy nie pozwala na takie orzeczenie. Rozstrzygając o zwrocie świadczenia restytucyjnego Sąd Okręgowy musi mieć na uwadze uchwałę Sądu Najwyższego 7 Sędziów z dnia 11.07.2012r. (II PZP 1/12), z której wynika, że przepis art. 415 kpc ( zdanie pierwsze ) w związku z art. 398 15 § 1 kpc nie stanowi materialnoprawnej podstawy roszczenia o zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia. Oznacza to, że Sąd Okręgowy rozpoznając wniosek o uzupełnienie wyroku, przy ponownym rozpoznaniu sprawy musi mieć na uwadze przepisy prawa materialnego a w szczególności Kodeksu cywilnego regulujące problematykę bezpodstawnego wzbogacenia. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na podstawie przepisu art. 386 § 4 kpc w zw. z art. 397 § 2 kpc i art. 108 § 2 kpc orzekł jak w sentencji postanowienia. SSA Marek Borkiewicz SSA Dorota Goss-Kokot (spr.) SSA Iwona Niewiadowska-Patzer