III APA 4/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa Związku Zawodowego przeciwko Publicznemu Szpitalowi o zapłatę kwoty 232 800,61 zł na rzecz Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych (ZFŚS). Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo, nakazując szpitalowi przekazanie wskazanej kwoty. Szpital wniósł apelację, zarzucając naruszenie prawa materialnego, w tym niezastosowanie art. 8 Kodeksu pracy (k.p.) przez niezrozumienie, że jego trudna sytuacja finansowa i priorytet ochrony życia pacjentów powinny być nadrzędne nad prawem pracowników do świadczeń socjalnych. Szpital argumentował, że dochodzenie roszczenia przez związek zawodowy w tych okolicznościach stanowi nadużycie prawa podmiotowego. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, uznając ją za nieuzasadnioną. Sąd podkreślił, że trudna sytuacja finansowa szpitala, trwająca od lat, nie jest podstawą do zwolnienia z obowiązku odprowadzania środków na ZFŚS. Sąd zaznaczył, że pracownicy, dzięki którym szpital funkcjonuje, mają prawo do świadczeń socjalnych, a odmowa ich przekazania pozbawia ich ustawowych uprawnień. Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, wskazując, że ustawa o ZFŚS ma charakter powszechny i nie można z niej wyłączyć stosowania z powodu trudnej sytuacji finansowej pracodawcy. Sąd Apelacyjny uznał, że zestawienie prawa pacjentów do ochrony życia i zdrowia z prawem pracowników do świadczeń socjalnych jest nieuprawnione, a postawa szpitala, który zadłuża się i oczekuje ochrony przed roszczeniami pracowników, nie jest zgodna z zasadami sprawiedliwości społecznej. Sąd odstąpił również od obciążania szpitala kosztami postępowania apelacyjnego ze względu na jego trudną sytuację finansową.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie, że trudna sytuacja finansowa pracodawcy, nawet w placówce medycznej, nie zwalnia z obowiązku odprowadzania środków na ZFŚS i że dochodzenie tych środków przez związki zawodowe nie jest nadużyciem prawa.
Dotyczy specyficznej sytuacji szpitala i jego finansowania, ale zasady są uniwersalne dla pracodawców zobowiązanych do tworzenia ZFŚS.
Zagadnienia prawne (2)
Czy trudna sytuacja finansowa szpitala, konieczność ochrony życia i zdrowia pacjentów oraz częściowe wypełnianie obowiązków przez pracodawcę stanowią podstawę do niezapłacenia środków na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych, powołując się na nadużycie prawa podmiotowego (art. 8 k.p.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, trudna sytuacja finansowa szpitala nie stanowi podstawy do zwolnienia z obowiązku odprowadzania środków na ZFŚS, a dochodzenie tego roszczenia przez związek zawodowy nie jest nadużyciem prawa.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że ustawa o ZFŚS ma charakter powszechny i nie można z niej wyłączyć stosowania z powodu trudnej sytuacji finansowej pracodawcy. Pracownicy mają prawo do świadczeń socjalnych, a odmowa ich przekazania pozbawia ich ustawowych uprawnień. Zestawienie prawa pacjentów do ochrony życia i zdrowia z prawem pracowników do świadczeń socjalnych jest nieuprawnione, a postawa szpitala nie jest zgodna z zasadami sprawiedliwości społecznej.
Czy sąd powinien odstąpić od obciążania przegrywającego podmiotu kosztami postępowania na podstawie art. 102 k.p.c. w przypadku trudnej sytuacji finansowej?
Odpowiedź sądu
Tak, w tym przypadku sąd odstąpił od obciążania pozwanego szpitala kosztami postępowania apelacyjnego ze względu na jego bardzo trudną sytuację finansową.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że mimo przegranej pozwanego, jego bardzo trudna sytuacja finansowa uzasadnia zastosowanie art. 102 k.p.c. i odstąpienie od obciążania go kosztami postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Związek Zawodowy (...) Zakładowa Organizacja Związkowa przy (...) Publicznym Szpitalu dla (...) w M. | inne | powód |
| (...) Publiczny Szpital dla (...) w M. | instytucja | pozwany |
Przepisy (20)
Główne
u.z.f.ś.s. art. 8 § ust. 3
Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych
Prawo związków zawodowych do wystąpienia do sądu pracy z roszczeniem o zwrot środków na Fundusz lub przekazanie należnych środków.
k.p. art. 8
Kodeks pracy
Zakaz czynienia ze swego prawa użytku sprzecznego ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa lub zasadami współżycia społecznego.
Pomocnicze
u.z.f.ś.s. art. 2 § pkt 2
Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych
Definicja corocznego odpisu podstawowego.
u.z.f.ś.s. art. 5 § ust. 1, 2, 6 i 7
Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych
Sposób tworzenia funduszu z odpisu podstawowego naliczanego w stosunku do przeciętnej liczby zatrudnionych.
u.z.f.ś.s. art. 5 § ust. 2a i 3
Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych
Wyjątki od wysokości odpisu podstawowego.
u.z.f.ś.s. art. 5 § ust. 7
Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych
Obowiązek ogłoszenia przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przez Prezesa GUS.
u.z.f.ś.s. art. 5g
Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych
Definicja przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na 2018 rok.
u.z.f.ś.s. art. 3 § ust. 1
Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych
Warunek tworzenia funduszu (min. 50 pracowników).
u.z.f.ś.s. art. 6 § ust. 2
Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych
Termin przekazania odpisów na rachunek bankowy Funduszu.
rozp. MPiPS art. 1
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie sposobu ustalania przeciętnej liczby zatrudnionych w celu naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych
Podstawa naliczania odpisu (przeciętna planowana liczba zatrudnionych).
rozp. MPiPS art. 3
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie sposobu ustalania przeciętnej liczby zatrudnionych w celu naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych
Sposób obliczania przeciętnej liczby zatrudnionych.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zakaz czynienia ze swego prawa użytku sprzecznego ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa lub z zasadami współżycia społecznego.
k.p. art. 16
Kodeks pracy
Obowiązek pracodawcy zaspokajania potrzeb socjalnych pracowników.
k.p. art. 94 § pkt 8
Kodeks pracy
Obowiązek pracodawcy prowadzenia działalności socjalnej.
u.z.z. art. 1 § ust. 1
Ustawa o związkach zawodowych
Cel związku zawodowego - reprezentowanie i obrona interesów pracowniczych, w tym socjalnych.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość odstąpienia od obciążania strony przegrywającej kosztami postępowania w wypadkach szczególnie uzasadnionych.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 368 § § 1 pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy apelacji.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek pracodawcy przekazania środków na ZFŚS jest bezwzględnie obowiązujący. • Trudna sytuacja finansowa pracodawcy nie zwalnia go z obowiązku odprowadzania środków na ZFŚS. • Prawo pracowników do świadczeń socjalnych jest chronione ustawowo. • Dochodzenie roszczenia przez związek zawodowy o środki na ZFŚS nie stanowi nadużycia prawa.
Odrzucone argumenty
Trudna sytuacja finansowa szpitala i konieczność ochrony życia pacjentów usprawiedliwiają niezapłacenie środków na ZFŚS. • Dochodzenie roszczenia przez związek zawodowy w tych okolicznościach stanowi nadużycie prawa podmiotowego (art. 8 k.p.). • Kolizja prawa pacjentów do ochrony życia i zdrowia z prawem pracowników do świadczeń socjalnych powinna być rozstrzygnięta na korzyść ochrony życia i zdrowia.
Godne uwagi sformułowania
nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego • konstrukcja nadużycia prawa podmiotowego (...) ma charakter wyjątkowy i może być zastosowana tylko po wykazaniu wyjątkowych okoliczności • obowiązkiem pracodawcy jest (...) przekazania na rachunek bankowy funduszu równowartość naliczonych odpisów oraz (...) gospodarowania funduszem zgodnie z przepisami ustawy • przepisy dotyczące ZFŚS mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących • nie sposób przyjąć za uzasadnioną tezę pozwanego, że związek zawodowy korzystający z uprawnienia, jakie daje ustawa, działa sprzecznie z zasadami współżycia społecznego • nie można uznać, że dochodzone roszczenie (...) jest sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego • zasady współżycia społecznego (...) nie mogą mieć w niniejszej sprawie zastosowania, a zestawienie jako kolizji prawa pacjentów do ochrony życia i zdrowia oraz prawa pracowników do korzystania ze środków Funduszu jest co najmniej nieuprawione • uczynieniem zatem niejako normy z działania pracodawcy poprzez wstrzymanie odprowadzania środków na ZFŚS nie może uzyskać aprobaty i usprawiedliwienia • Formułowanie przez pozwanego kolizyjnego zestawienia między oczywiście nadrzędnymi wartościami jak życie i zdrowie pacjentów i wartością w postaci zapewnia praw pracowników stanowi zabieg wyłącznie socjotechniczny.
Skład orzekający
Gabriela Horodnicka-Stelmaszczuk
przewodniczący-sprawozdawca
Barbara Białecka
sędzia
Jolanta Hawryszko
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że trudna sytuacja finansowa pracodawcy, nawet w placówce medycznej, nie zwalnia z obowiązku odprowadzania środków na ZFŚS i że dochodzenie tych środków przez związki zawodowe nie jest nadużyciem prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji szpitala i jego finansowania, ale zasady są uniwersalne dla pracodawców zobowiązanych do tworzenia ZFŚS.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje konflikt między podstawowymi obowiązkami pracodawcy (ZFŚS) a jego trudną sytuacją finansową, podkreślając priorytet praw pracowniczych nawet w sektorze medycznym.
“Szpital zadłużony, ale pracownicy dostaną pieniądze na Fundusz Socjalny. Sąd Apelacyjny rozwiewa wątpliwości.”
Dane finansowe
WPS: 232 800,61 PLN
zwrot środków na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych: 232 800,61 PLN
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.