III APA 4/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła pracownicy Z. L., która została wykluczona z członkostwa w spółdzielni i zwolniona z pracy. Jako przyczynę wskazano nieusprawiedliwioną nieobecność w pracy, która miała stanowić ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. Pracownica argumentowała, że jej nieobecność wynikała z błędnego przekonania o automatycznym przedłużeniu urlopu wypoczynkowego o okres choroby, zgodnie z utrwalonym w spółdzielni zwyczajem. Sąd Okręgowy uznał powództwo za zasadne, uchylając uchwałę o wykluczeniu, przywracając pracownicę do pracy i zasądzając wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, podkreślając, że pracownica była objęta szczególną ochroną z art. 39 k.p. ze względu na wiek. Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanej spółdzielni, podzielając ustalenia sądu pierwszej instancji co do istnienia zwyczaju przedłużania urlopu oraz braku winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa po stronie pracownicy. Sąd Apelacyjny wyjaśnił również, że renta socjalna i rodzinna nie wyłączają pracownika spod ochrony art. 39 k.p., chyba że pracownik uzyskał prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych w kontekście utrwalonych zwyczajów pracowniczych i błędnego przekonania pracownika; stosowanie ochrony przedemerytalnej (art. 39 k.p.) w przypadku posiadania renty socjalnej i rodzinnej.
Dotyczy specyfiki prawa spółdzielczego i utrwalonych zwyczajów w konkretnym zakładzie pracy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy, wynikająca z błędnego przekonania o automatycznym przedłużeniu urlopu wypoczynkowego o czas choroby zgodnie z utrwalonym zwyczajem pracowniczym, stanowi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych uzasadniające wykluczenie członka ze spółdzielni i rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka nieobecność nie stanowi ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, jeśli pracownik działał w usprawiedliwionym błędzie co do przedłużenia urlopu, zwłaszcza gdy zwyczaj taki był akceptowany przez pracodawcę.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pracownica działała w usprawiedliwionym błędzie, opierając się na utrwalonym zwyczaju w spółdzielni dotyczącym przedłużania urlopu o czas choroby. Brak winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa wyklucza możliwość zastosowania art. 52 k.p. i art. 193 Prawa spółdzielczego.
Czy pracownik, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego i który posiada prawo do renty socjalnej oraz renty rodzinnej, jest objęty ochroną przed rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 39 k.p.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracownik taki jest objęty ochroną z art. 39 k.p., ponieważ renta socjalna i rodzinna nie są równoznaczne z prawem do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, która wyłącza ochronę z art. 39 k.p.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny rozróżnił rentę socjalną i rodzinną od renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, wskazując, że tylko ta ostatnia wyłącza ochronę pracownika przed zwolnieniem na podstawie art. 39 k.p. Pracownica, mając 58 lat i odpowiedni staż pracy, była chroniona.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. L. | osoba_fizyczna | powódka |
| Spółdzielnia (...) w L. | spółka | pozwana |
Przepisy (11)
Główne
k.p. art. 52 § § 1 pkt 1
Kodeks pracy
Reguluje zwolnienie dyscyplinarne z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych.
P. sp. art. 193 § § 1
Prawo spółdzielcze
Odsyła do stosowania przepisów Kodeksu pracy (art. 52) w zakresie wykluczenia członka ze spółdzielni z przyczyn uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.
Pomocnicze
k.p. art. 39
Kodeks pracy
Określa szczególną ochronę pracowników przed rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia (ochrona przedemerytalna).
k.p. art. 57 § § 2
Kodeks pracy
Stanowi, że pracownikowi, z którym rozwiązano umowę o pracę z naruszeniem art. 39, przysługuje wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez pracy.
P. sp. art. 188 § § 2
Prawo spółdzielcze
Określa wynagrodzenie przysługujące członkowi spółdzielni przywróconemu do pracy za czas pozostawania bez pracy.
P. sp. art. 199
Prawo spółdzielcze
W sprawach nieuregulowanych do spółdzielczej umowy o pracę stosuje się odpowiednio przepisy prawa pracy.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady zasądzania kosztów procesu.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy utrzymania w mocy wyroku sądu pierwszej instancji przez sąd drugiej instancji.
u.e.r.f.u.s.
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Definiuje całkowitą niezdolność do pracy i przesłanki nabycia prawa do renty z tego tytułu.
u.r.s.
Ustawa o rencie socjalnej
Reguluje świadczenie renty socjalnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Istnienie utrwalonego zwyczaju w spółdzielni, zgodnie z którym urlop wypoczynkowy ulegał automatycznemu przedłużeniu o czas choroby. • Pracownica działała w usprawiedliwionym błędzie co do terminu stawienia się do pracy. • Brak winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa po stronie pracownicy. • Pracownica była objęta ochroną przedemerytalną z art. 39 k.p. • Renta socjalna i rodzinna nie wyłączają ochrony z art. 39 k.p.
Odrzucone argumenty
Nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy stanowi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. • Brak zwyczaju przedłużania urlopu o czas choroby. • Pracownica nie była objęta ochroną z art. 39 k.p. z uwagi na posiadanie renty socjalnej i rodzinnej.
Godne uwagi sformułowania
Z uwagi na powyższą wieloletnią i utrwaloną praktykę Z. L. pozostawała w przekonaniu, iż po dniu 29 marca 2011 roku, który miał być ostatnim dniem urlopu wypoczynkowego, uległ on wydłużeniu o ilość dni, na które opiewało zwolnienie lekarskie. • W tej sytuacji powódce nie można skutecznie postawić zarzutu winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa, skoro postępowała ona zgodnie ze zwyczajem, nawet jeśli nie znajdował on odzwierciedlenie w regulaminie pracy. • Renta socjalna przewidziana w ustawie z dnia 27 czerwca o rencie socjalnej (...) ma charakter świadczenia zabezpieczającego, a jej celem jest kompensowanie braku możliwości nabycia uprawnień do świadczeń z systemu ubezpieczenia społecznego ze względu na to, że całkowita niezdolność do pracy powstała przed wejściem danej osoby na rynek pracy. • W tym stanie rzeczy powódka nie jest wyłączona z kręgu osób objętych ochroną przewidzianą w art. 39 kodeksu pracy.
Skład orzekający
Elżbieta Gawda
przewodniczący
Elżbieta Czaja
sprawozdawca
Barbara Mazurkiewicz-Nowikowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych w kontekście utrwalonych zwyczajów pracowniczych i błędnego przekonania pracownika; stosowanie ochrony przedemerytalnej (art. 39 k.p.) w przypadku posiadania renty socjalnej i rodzinnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki prawa spółdzielczego i utrwalonych zwyczajów w konkretnym zakładzie pracy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne są utrwalone zwyczaje w miejscu pracy i jak mogą chronić pracownika przed niekorzystnymi konsekwencjami błędnego przekonania. Dodatkowo, rozstrzygnięcie dotyczące ochrony przedemerytalnej w kontekście rent socjalnych jest istotne dla wielu pracowników.
“Czy zwyczaj w pracy może uratować Cię przed zwolnieniem? Sąd Apelacyjny rozstrzyga.”
Dane finansowe
koszty zastępstwa prawnego (pomoc prawna z urzędu): 1350 PLN
wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy: 17 666,41 PLN
nieopłacona pomoc prawna udzielona z urzędu: 2040 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.