III APA 33/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Warszawie rozpoznał apelacje stron w sprawie o wynagrodzenie, odprawy i inne świadczenia pracownicze, a także o zwrot składek ZUS. Sąd Okręgowy w pierwszej instancji zasądził na rzecz pracownicy G. E. m.in. wyrównanie wynagrodzenia i odprawy, ale oddalił jej roszczenie o wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy i nagrodę jubileuszową. Jednocześnie uwzględnił powództwo wzajemne pracodawcy (...) S.A. o zwrot składek ZUS. Sąd Apelacyjny, po analizie apelacji, zmienił wyrok Sądu Okręgowego w zakresie wyrównania wynagrodzenia, korygując zasądzoną kwotę. Oddalił apelację pracodawcy w pozostałym zakresie. Kluczową zmianą było uwzględnienie apelacji pracownicy w części dotyczącej powództwa wzajemnego – Sąd Apelacyjny oddalił roszczenie pracodawcy o zwrot składek ZUS, uznając je za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i sprawiedliwości społecznej, biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną pracownicy, długotrwały spór oraz celowe działania pracodawcy polegające na zawieraniu umów o dzieło w celu obejścia przepisów prawa pracy. Sąd Apelacyjny zasądził również od pracodawcy na rzecz pracownicy zwrot kosztów zastępstwa prawnego w instancji odwoławczej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach, zasadności potrąceń składek ZUS, stosowania zasad współżycia społecznego w kontekście roszczeń pracowniczych oraz oceny ochrony przedemerytalnej w przypadku ustalenia stosunku pracy po latach.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, w której umowa o dzieło została uznana za umowę o pracę, a pracodawca celowo zawierał umowy cywilnoprawne w celu obejścia przepisów prawa pracy.
Zagadnienia prawne (4)
Czy pracownik przywrócony do pracy na poprzednich warunkach, po tym jak umowa o dzieło została uznana za umowę o pracę, powinien otrzymać wynagrodzenie odpowiadające warunkom umowy o pracę, czy też warunkom umowy o dzieło?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pracownik powinien otrzymać wynagrodzenie odpowiadające warunkom umowy o pracę, uwzględniając należności publicznoprawne właściwe dla umowy o pracę, co skutkuje wyrównaniem wynagrodzenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach oznacza przywrócenie na warunkach finansowych obowiązujących przed rozwiązaniem umowy, a wynagrodzenie z umowy o dzieło, po ubruttowieniu i uwzględnieniu składek na ubezpieczenie społeczne i podatek dochodowy, powinno być wyższe niż faktycznie wypłacane 4000 zł brutto.
Czy pracodawca może potrącić z należnych pracownikowi świadczeń (odpraw, odszkodowań) kwotę zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, które powinien był odprowadzić w okresie obowiązywania umów o dzieło, uznanych później za stosunek pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracodawca nie może dokonać takiego potrącenia bez zgody pracownika, a żądanie zwrotu tych składek od pracownika może być sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że potrącenie dokonane przez pracodawcę było bezprawne. Ponadto, żądanie zwrotu składek od pracownika, który zużył otrzymane wynagrodzenie na bieżące potrzeby życiowe przez okres pozostawania bez pracy i który był w gorszej sytuacji materialnej, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i sprawiedliwości społecznej.
Czy pracownik, który formalnie nie pozostawał w stosunku pracy w okresie, gdy nabył prawo do emerytury w obniżonym wieku, może być pozbawiony ochrony przedemerytalnej z art. 39 k.p. z uwagi na upływ okresu ochronnego przed datą prawomocnego ustalenia stosunku pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli okres ochronny upłynął przed datą rozwiązania stosunku pracy, pracownik nie podlega już ochronie przedemerytalnej, nawet jeśli stosunek pracy został później sądownie ustalony.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że nabycie prawa do emerytury w obniżonym wieku skutkuje ochroną przedemerytalną przez 4 lata przed osiągnięciem tego wieku. Skoro okres ochronny powódki upłynął przed datą rozwiązania stosunku pracy, nie podlegała ona już ochronie z art. 39 k.p., a tym samym nie przysługuje jej wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez pracy.
Czy pracownikowi przywróconemu do pracy przysługuje wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez pracy, jeśli w momencie rozwiązania umowy nie podlegał szczególnej ochronie przedemerytalnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracownikowi, który nie podlegał szczególnej ochronie przedemerytalnej w momencie rozwiązania umowy, nie przysługuje wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez pracy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że powódka nie podlegała ochronie przedemerytalnej w dniu 30 kwietnia 2010 r., kiedy rozwiązano z nią stosunek pracy. W związku z tym, roszczenie o wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez pracy, oparte na art. 47 k.p. w zw. z art. 39 k.p., zostało oddalone.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. E. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) S.A. w W. | spółka | pozwana |
| (...) S.A. w W. | spółka | powódka wzajemna |
| G. E. | osoba_fizyczna | pozwana wzajemna |
Przepisy (9)
Główne
k.p. art. 47
Kodeks pracy
Przepis przyznający pracownikowi przywróconemu do pracy wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, stosowany w kontekście ochrony przedemerytalnej.
k.p. art. 56
Kodeks pracy
Przepis dotyczący przywrócenia pracownika do pracy na poprzednich warunkach po nieuzasadnionym lub niezgodnym z prawem wypowiedzeniu umowy.
k.p. art. 39
Kodeks pracy
Przepis dotyczący szczególnej ochrony przedemerytalnej.
ustawa emerytalna art. 32
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis dotyczący nabywania prawa do emerytury w obniżonym wieku dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Rozporządzenie RM art. § 3 i 4
Rozporządzenie Rady Ministrów
Przepisy określające wiek emerytalny dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze.
Pomocnicze
k.p. art. 87
Kodeks pracy
Przepis określający dopuszczalne potrącenia z wynagrodzenia za pracę, którego naruszenie stanowiło podstawę do uznania potrącenia składek ZUS za bezprawne.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący bezpodstawnego wzbogacenia, zastosowany jako podstawa roszczenia pracodawcy o zwrot składek ZUS.
k.c. art. 409
Kodeks cywilny
Przepis określający wygaśnięcie obowiązku zwrotu korzyści, zastosowany w kontekście oceny zasadności roszczenia o zwrot składek ZUS z perspektywy zasad współżycia społecznego.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis umożliwiający odstąpienie od obciążania strony przegrywającej kosztami postępowania w wypadkach szczególnie uzasadnionych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pracownik przywrócony do pracy powinien otrzymać wynagrodzenie odpowiadające warunkom umowy o pracę, a nie umowy o dzieło. • Pracodawca nie może potrącić pracownikowi należnych świadczeń o zaległe składki ZUS bez jego zgody, a żądanie zwrotu tych składek może być sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. • Pracownik, który zużył otrzymane wynagrodzenie na bieżące potrzeby i znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, nie powinien być obciążany zwrotem składek ZUS, zwłaszcza gdy pracodawca celowo zawierał umowy o dzieło. • Sąd Apelacyjny ma prawo ocenić zasadność obciążenia kosztami procesu w oparciu o art. 102 k.p.c. z urzędu, nawet bez wniosku strony.
Odrzucone argumenty
Pracownik powinien otrzymać wynagrodzenie w wysokości 4000 zł brutto, tak jak z umowy o dzieło. • Pracodawca miał prawo potrącić zaległe składki ZUS z należnych pracownikowi świadczeń. • Pracownik podlegał ochronie przedemerytalnej w momencie rozwiązania umowy o pracę. • Pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez pracy. • Pracownikowi przysługuje nagroda jubileuszowa za 30 lat pracy.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Apelacyjny w ocenie zasadności roszczenia w aspekcie sprzeczności z zasadami współżycia społecznego musi wziąć pod uwagę, że sytuacja materialna stron nie jest jednakowa. • Pracodawca wykorzystywał swoją dominującą pozycję, zawierając umowy o dzieło z pracownikami. • Sprzeczne z zasadą sprawiedliwości jest by pracownik wykonujący swoją pracę ponosił odpowiedzialność za zaniedbania i nieprawidłowości pracodawcy.
Skład orzekający
Marcjanna Górska
przewodniczący
Anna Michalik
sprawozdawca
Sylwia Góźdź
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach, zasadności potrąceń składek ZUS, stosowania zasad współżycia społecznego w kontekście roszczeń pracowniczych oraz oceny ochrony przedemerytalnej w przypadku ustalenia stosunku pracy po latach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, w której umowa o dzieło została uznana za umowę o pracę, a pracodawca celowo zawierał umowy cywilnoprawne w celu obejścia przepisów prawa pracy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak sądowa interwencja może naprawić krzywdę pracownika oszukanego przez pracodawcę, który próbował obejść prawo pracy, a także podkreśla znaczenie zasad współżycia społecznego w rozstrzyganiu sporów pracowniczych.
“Pracodawca chciał obejść prawo pracy umowami o dzieło – sąd pokazał mu, gdzie jego miejsce!”
Dane finansowe
WPS: 238 730,3 PLN
wyrównanie wynagrodzenia: 7034,62 PLN
wyrównanie wynagrodzenia za jeden miesiąc pozostawania bez pracy: 1191,35 PLN
odprawa emerytalna, odprawa pieniężna, odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia: 19 995,3 PLN
zwrot kosztów zastępstwa prawnego: 2600 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.