III A Ua 559/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawczyni M. P. złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O., która przeliczyła jej emeryturę od dnia 1 marca 2011r., ustalając wysokość świadczenia na 681,18 zł miesięcznie. Organ rentowy przyjął do podstawy wymiaru świadczenia wynagrodzenie z 5 lat obejmujących okres od 23 czerwca 1990r. do 31 grudnia 1994r., wyliczając wskaźnik WWPW na 55,79%. M. P. zarzuciła organowi rentowemu obniżenie wskaźnika WWPW z 92,29% do 55,79%, pominięcie kwoty zasiłku wychowawczego oraz błędne ustalenie podstawy wymiaru świadczenia. Sąd Okręgowy w Opolu zmienił decyzję ZUS, przyznając prawo do ponownego obliczenia emerytury od dnia 1 lutego 2011r. przy przyjęciu do podstawy wymiaru świadczenia wskaźnika WWPW wyliczonego z 5 lat kalendarzowych 1989-1993. Sąd przekazał również ZUS do rozpoznania wniosek o przeliczenie świadczenia z uwzględnieniem wynagrodzeń z lat 1980-1988. M. P. wniosła apelację, kwestionując wyrok Sądu Okręgowego. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił apelację, uznając ją za niezasadną. Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że choć art. 114 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach został uznany za niekonstytucyjny, to postępowanie w sprawie było uzasadnione na podstawie art. 114 ust. 1 tej ustawy, który dopuszcza ponowne ustalenie prawa do świadczeń w przypadku przedłożenia nowych dowodów lub ujawnienia okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji. Sąd Apelacyjny uznał opinię biegłej T. C. za rzetelną i zgodził się z ustaleniami Sądu Okręgowego co do prawidłowego obliczenia podstawy wymiaru świadczenia i wskaźnika WWPW. Sąd Apelacyjny podkreślił, że okresy urlopu wychowawczego są okresami nieskładkowymi, a przepisy dotyczące pracy w gospodarstwie rolnym nie mają zastosowania do kobiet z co najmniej 20-letnim stażem ubezpieczeniowym. W kwestii wniosku o przeliczenie świadczenia z lat 1980-1988, sąd uznał, że wymaga on wcześniejszego postępowania przed organem rentowym, zgodnie z art. 477¹⁰ § 2 kpc.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących ponownego ustalania wysokości emerytur, uwzględniania okresów nieskładkowych (urlop wychowawczy) i zasiłków wychowawczych w podstawie wymiaru świadczenia, a także procedury wzruszania prawomocnych decyzji rentowych.
Dotyczy specyficznych przepisów obowiązujących w określonych okresach oraz interpretacji przepisów dotyczących emerytur i rent.
Zagadnienia prawne (4)
Czy ponowne przeliczenie emerytury na podstawie art. 114 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który został uznany za niekonstytucyjny, jest dopuszczalne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ponowne przeliczenie emerytury nie może opierać się wyłącznie na art. 114 ust. 1a ustawy, który został uznany za niekonstytucyjny. Jednakże, postępowanie w sprawie ponownego ustalenia prawa do świadczeń może być prowadzone na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy, jeśli zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawnione okoliczności istniejące przed wydaniem decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że choć art. 114 ust. 1a został uznany za niekonstytucyjny, to art. 114 ust. 1 tej ustawy nadal umożliwia wzruszenie prawomocnej decyzji emerytalnej w określonych sytuacjach, takich jak przedłożenie nowych dowodów lub ujawnienie okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji, które wpływają na prawo do świadczenia lub jego wysokość. Sąd podkreślił, że decyzje rentowe nie mają powagi rzeczy osądzonej.
Jakie składniki wynagrodzenia należy uwzględnić przy ustalaniu podstawy wymiaru emerytury, w tym okresy urlopu wychowawczego i zasiłku wychowawczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przy ustalaniu podstawy wymiaru emerytury należy uwzględniać te składniki wynagrodzenia, które podlegały składce na ubezpieczenie społeczne, zgodnie z przepisami obowiązującymi w danym okresie. Okresy urlopu wychowawczego są traktowane jako okresy nieskładkowe. Zasiłki wychowawcze, wypłacane z funduszy przeznaczonych na ubezpieczenia społeczne, nie podlegały oskładkowaniu i nie powinny być uwzględniane jako wynagrodzenie przy ustalaniu podstawy wymiaru emerytury.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na opinii biegłej oraz przepisach rozporządzeń dotyczących ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent. Wyjaśniono, że do podstawy wymiaru świadczeń przyjmuje się składniki wynagrodzenia, które podlegały składce na ubezpieczenie społeczne, z wyłączeniem tych, od których składki nie było obowiązku opłacać. Okresy urlopu wychowawczego są nieskładkowe, a zasiłki wychowawcze nie były oskładkowane.
Czy okresy pracy w gospodarstwie rolnym mogą być uwzględnione przy uzupełnianiu stażu ubezpieczeniowego w przypadku kobiet posiadających co najmniej 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy dotyczące uznania pracy w gospodarstwie rolnym w celu uzupełnienia okresów nie mają zastosowania do kobiet, które udowodniły co najmniej 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 56 ust. 2 ustawy emerytalnej, który wyłącza stosowanie przepisów o pracy w gospodarstwie rolnym w przypadku kobiet z odpowiednio długim stażem ubezpieczeniowym.
Czy wniosek o przeliczenie emerytury z uwzględnieniem wynagrodzeń z lat 1980-1988, złożony wraz z odwołaniem od decyzji ZUS, może być rozpoznany przez sąd?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może rozpoznać wniosku o przeliczenie emerytury z uwzględnieniem wynagrodzeń z lat 1980-1988, jeśli dokumentacja dotycząca tego okresu została złożona dopiero wraz z odwołaniem. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 477¹⁰ § 2 kpc, sprawa powinna zostać przekazana organowi rentowemu do rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że rozpoznanie żądania musi poprzedzać postępowanie przed organem rentowym, a skoro dokumentacja dotycząca lat 1980-1988 nie była przedmiotem rozpoznania ZUS, sąd prawidłowo zastosował przepis o przekazaniu sprawy do organu rentowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. P. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (11)
Główne
ustawa emerytalna art. 114 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Prawo do świadczeń lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie świadczeń zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 114 § 1a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis ten, uznany za niekonstytucyjny, był interpretowany przez ZUS jako pozwalający na ponowną ocenę już zgromadzonych dowodów bez przedłożenia nowych dowodów lub ujawnienia nowych okoliczności.
ustawa emerytalna art. 15 § 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy sposobu ustalania podstawy wymiaru świadczenia, w tym wyboru okresów kalendarzowych.
ustawa emerytalna art. 56 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Nie stosuje się przepisów dotyczących uznania pracy w gospodarstwie rolnym w przypadku kobiet, które udowodniły co najmniej 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych.
ustawa emerytalna art. 56 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Potwierdza, że okresów uzupełniających (np. praca w gospodarstwie rolnym) nie uwzględnia się w przypadku kobiet z co najmniej 20-letnim stażem ubezpieczeniowym.
ustawa emerytalna art. 110 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy sytuacji, gdy podstawa wymiaru składki przypada w całości lub części po przyznaniu świadczenia.
ustawa emerytalna art. 111
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Pozwala na ponowne ustalenie podstawy wymiaru emerytury w określonych sytuacjach, gdy wybór okresów kalendarzowych jest korzystniejszy.
k.p.c. art. 477¹⁰ § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W przypadku, gdy do odwołania dołączono nowe dowody lub ujawniono nowe okoliczności, które nie były przedmiotem rozpoznania organu rentowego, sąd przekazuje sprawę organowi rentowemu do rozpoznania.
Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm. art. 7 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 17 października 1991r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz zmianie niektórych ustaw
Określa podstawę wymiaru emerytury lub renty jako przeciętną, zwaloryzowaną kwotę wynagrodzenia lub dochodu z okresu kolejnych 5 lat kalendarzowych wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 14 lat kalendarzowych dla wniosków zgłoszonych do 31 grudnia 1994r.
Dz. U. Nr 11 z 1989r., poz. 63 ze zm.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 1985r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent
Określa, że podstawę wymiaru emerytur i rent ustala się od wynagrodzenia z tytułu wykonywania pracy w ramach stosunku pracy, z uwzględnieniem wypłaconych zamiast tego wynagrodzenia świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Nie przyjmuje się składników wynagrodzenia, od których nie ma obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Rekompensaty dolicza się do wynagrodzeń (zasiłków).
Dz. U. Nr 19, poz. 97 ze zm.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 1981r. w sprawie urlopów wychowawczych
Uzależniało prawo do zasiłku wychowawczego od dochodu rodziny, a zasiłki te były wypłacane z funduszy przeznaczonych na ubezpieczenia społeczne i nie podlegały oskładkowaniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawidłowe ustalenie podstawy wymiaru świadczenia i wskaźnika WWPW przez organ rentowy i Sąd Okręgowy. • Okresy urlopu wychowawczego są nieskładkowe i nie podlegają uwzględnieniu przy obliczaniu podstawy wymiaru emerytury. • Zasiłki wychowawcze nie podlegały oskładkowaniu. • Przepisy dotyczące pracy w gospodarstwie rolnym nie mają zastosowania do kobiet z co najmniej 20-letnim stażem ubezpieczeniowym. • Wniosek o przeliczenie świadczenia z lat 1980-1988 wymaga wcześniejszego postępowania przed organem rentowym.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez zastosowanie niekonstytucyjnego przepisu art. 114 ust. 1a ustawy emerytalnej. • Zarzut obniżenia wskaźnika WWPW z 92,29% do 55,79%. • Zarzut pominięcia przy obliczeniu podstawy wymiaru świadczenia kwoty zasiłku wychowawczego. • Zarzut błędnego ustalenia podstawy wymiaru świadczenia i pominięcia okresów uzupełniających.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja rentowa nie ma tzw. powagi rzeczy osądzonej. • Wzruszalność prawomocnych decyzji emerytalnych i rentowych służy wyeliminowaniu uchybienia organu rentowego popełnionych przy wydawaniu takich decyzji. • Do podstawy wymiaru świadczeń przyjmuje się te składniki wynagrodzenia, które podlegały składce na ubezpieczenie społeczne, bez względu na to, czy faktycznie składka została opłacona i bez względu na formę opłacania składek.
Skład orzekający
Grażyna Szyburska-Walczak
przewodniczący-sprawozdawca
Stanisława Kubica
sędzia
Barbara Staśkiewicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ponownego ustalania wysokości emerytur, uwzględniania okresów nieskładkowych (urlop wychowawczy) i zasiłków wychowawczych w podstawie wymiaru świadczenia, a także procedury wzruszania prawomocnych decyzji rentowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów obowiązujących w określonych okresach oraz interpretacji przepisów dotyczących emerytur i rent.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego dla wielu osób tematu przeliczania emerytur i interpretacji przepisów dotyczących okresów nieskładkowych. Wyjaśnia procedury wzruszania decyzji ZUS i zasady ustalania podstawy wymiaru świadczeń.
“Czy ZUS może obniżyć Twoją emeryturę po latach? Sąd Apelacyjny wyjaśnia zasady przeliczania świadczeń.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.